T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
KARAR TARİHİ : 27/09/2024
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi
KARAR TARİHİ: 23/06/2021
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ: 27/09/2024
İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili, davalının müvekkili hakkında Antalya 12. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasıyla çeke dayalı olarak kambiyo senetlerine mahsus takip yolu ile icra takibi başlattığını, icra takibine konu çekin teminat olarak verildiğini ve bedelsiz olduğunu, müvekkilinin nakliyecilik işi yaptığını, ... Kooperatifi'nde yönetim kurulu başkanlığı yaptığını, davalının kooperatifte üç adet üyeliğinin bulunduğunu, davalı hakkında aidat borçları nedeniyle takipler yürütüldüğünü, davalının bu takiplere itiraz etmediğini ve takiplerin kesinleştiğini, davalının kooperatife borcu olmadığı iddiası ile menfi tespit davası açtığını, yapılan yargılama sonunda Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esasında kayıtlı dava dosyasında davalının açtığı menfi tespit davasının reddine karar verildiğini, bu dava dosyasının Yargıtay'dan dönmediğini, müvekkili ile davalı arasında akaryakıt alımına ilişkin ticari ilişkinin devam ettiğini, müvekkilinin davalıya 25.000,00 TL borcunun kaldığının anlaşıldığını, davalıya 25.000,00 TL bedelli şahsi çeki verdiğini, çek bedelinin elden ödendiğini, davalının çek bedeli ödenmesine rağmen çeki iade etmediğini, daha sonra ticari ilişkinin devam ettiğini, davacı ile davalının 31/12/2012 tarihinde yeniden hesap gördüklerini, müvekkilinin bu kez borcuna karşılık 30.000,00 TL tutarlı çeki davalıya verdiğini, ikinci çekin ödenmemesi üzerine davalının müvekkili hakkında takip yürüttüğünü, takip konusu borcun bir kısmının müvekkilinin oğulları, bir kısmının yakınlarına ait kredi kartı ile ödendiğini, davalı ile müvekkilinin başkanı olduğu kooperatif arasındaki dava devam ederken davalının esasen borcu ödenmiş olan Antalya 12. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından takibe devam ettiğini, davalının müvekkilinden kooperatife olan borcunun hukuksuz olarak silinmesini istediğini, takibe bu nedenle devam ettiğini, takibe dayanak çek bedelinin ödendiğini beyan ederek, Antalya 12. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyası ve dayanağı çeke ilişkin müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davalı vekili, dava konusu çekin kambiyo senedi niteliğinde olduğunu, icra takibine konu edildiğini ve takibin kesinleştiğini, takibe konu çekin teminat çeki olduğunun ileri sürüldüğünü, bunu davacının yazılı belge ile ispatlamak zorunda olduğunu, müvekkilinin petrol istasyonu işlettiğini, bu istasyondan akaryakıt aldığını, alınmış ve alınacak olan akaryakıta ilişkin 50.000,00 TL bedelli teminat senedi düzenlediğini, ilerleyen zamanlarda hesap görülerek 25.000,00 TL ve 30.000,00 TL olmak üzere ayrı ayrı iki çek verdiğini her iki çek ile birlikte 50.000,00 TL teminat senedinin müvekkilinde olduğunu, bu çeklerden 25.000,00 TL bedelli çeki elden ödediğini iddia ettiğini, çek bedelinin davacı tarafından ödendiğine ilişkin beyanı kabul etmediklerini, müvekkilinin aylık cirosu 2-3 milyonu bulan ve her banka ile sözleşmeli çalışan ciddi bir iş yeri sahibi olduğunu, kooperatifle aralarındaki davanın davaya konu çek ile hiçbir ilgisinin olmadığını, dava konusu çekin kambiyo senedi olmasından mütevellit kayıtsız şartsız borç ikrarı içerdiğini, davanın niteliği itibari ile tanıkla ispatının mümkün olmadığını beyan ederek, davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN 15/03/2019 TARİH ... ESAS - ... KARAR SAYILI KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda;\"...6100 sayılı HMK'nın 200. maddesi uyarınca senede karşı senetle ispatın zorunlu olduğu, aynı Kanun'un 201. maddesi uyarınca da senede karşı tanıkla ispatı mümkün olmadığı, davalının senedine karşı iddianın da ancak yazılı belge ile ispatlanması gerektiği, davacı tarafından sunulan delillerin bu anlamda ispata yarar mahiyete kabul edilmesinin mümkün olmadığı, davalının 16/11/2018 tarihli duruşmada dava konusu çek'in teminat olarak verilmediği hususunda yemin eda ettiği, davacının çekin teminat senedi olarak verildiği ve davacının davalıya borçlu olmadığı hususunun senetle ispat edemediği\" gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
ANTALYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 11. HUKUK DAİRESİNİN 30/06/2020 TARİH ... ESAS - ... KARAR SAYILI İLAMI İLE:
\"...Davalı, dava konusu çekin kooperatif başkanı olan davacıya kooperatif borcu nedeniyle yapılan ödeme nedeniyle teminat olarak verildiğini savunarak ispat yükünü üstüne almıştır. İlk derece mahkemesince davalının savunması doğrultusunda davalının yaptığını iddia ettiği 30.000,00 TL'lik ödemenin kooperatif kayıtlarına işlenip işlenmediği, kooperatifin alacaklı olduğu icra dosyalarında kooperatifin alacağının 30.000,00 TL'lik kısmından vazgeçilip vazgeçilmediği, diğer bir ifadeyle teminat şartının gerçekleşip gerçekleşmediği araştırılmamıştır. Davalının Antalya Cumhuriyet Başsavcılığı'ndaki ifadesine göre, dava konusu çekin teminat çeki olduğu anlaşıldığından, ilk derece mahkemesince kooperatifin ticari defterlerinde davalının 30.000,00 TL'lik ödemesinin gözüküp gözükmediği veya kooperatifin davalıya karşı yürüttüğü icra takip dosyalarında 30.000,00 TL ödemenin mahsup edilip edilmediği araştırılıp oluşacak sonuç Dairesinde bir karar verilmesi gerekirken eksik incelemeyle karar verildiği anlaşıldığından davacı vekilinin istinaf sebepleri Dairemizce yerinde görülmüştür. Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için mahkemesine gönderilmesine\" karar verilmiştir.
KALDIRMA KARARI SONRASINDA YAPILAN YARGILAMA NETİCESİNDE İLK DERECE MAHKEMESİNİN 23/06/2021 TARİH .. ESAS - ... KARAR SAYILI KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda;\"...kaldırma kararı sonrasında kooperatif kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, kooperatif defterlerine göre davalının kooperatife 30.000,00 TL tutarında bir ödemesinin bulunmadığı, ilgili kooperatifin davalıya karşı yürüttüğü icra takip dosyalarında da bu tutarda ödemenin mahsup edildiğiyle ilgili kooperatif kayıtlarında bir bilginin bulunmadığı, senede karşı senetle ispat kuralı ve davanın değeri gözetilerek davacının tanıklarının dinlenmediği, delil olarak dayanılan ses kaydının hukuka aykırı olması sebebiyle dikkate alınamayacağı, bilirkişi raporuna istinaden teminat şartının gerçekleşmediğinin anlaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine, davacı tarafın talebi üzerine İİK'nın 72/3. maddesi uyarınca, icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verildiği ve bu yönde icra dosyasına bildirimde bulunulduğu, davalı tarafın talep ettiği tazminatın şartlarının oluştuğu, dava konusu çek bedelinin %20'si oranında tazminatın davacıdan alınarak davalıya ödenmesine karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu çekin teminat çeki olduğu yönündeki iddianın davalı tarafa ait olduğunu, davalının, dava konusu çekin kooperatif başkanı olan müvekkiline kooperatif borcu nedeniyle yapılan ödeme nedeniyle teminat olarak verildiğini savunarak ispat yükünü üstüne aldığını ancak bu iddiasını ispat edemediğini, ispat edememiş olması nedeni ile davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile davanın reddine dair verilen kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu, kooperatif adına davalı hakkında yapılan icra dosyalarının ve 2007 yılından bu yana süren yaklaşık 10'a yakın dava dosyalarının celbi, davalının tacir olmasına göre ticari defterlerinin celbi ile yapılacak inceleme ve alınacak bilirkişi raporları sonucuna göre bir karar verilmesini talep ettiklerini, bu talepleriyle ilgili bir inceleme yapılmadığını, davalının müvekkilinin başkanı olduğu kooperatife hiçbir ödemesinin olmadığını ve kendisine de hiçbir ödeme yapmadığını, dava konusu çek ve kooperatife üyelikten kaynaklı borçları nedeniyle müvekkiline bu 30.000,00 TL'yi nerede, ne zaman ve nasıl ödediği hususunun açıklattırılmasını ve davalının tespit olunacak beyanı ile delillerin birlikte değerlendirilerek karar verilmesi gerektiğini, tanık dinletme taleplerinin kabul edilmemesi ve tanıkların dinlenilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu beyan ederek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava, takip konusu çekin ödendiği iddiasıyla açılmış menfi tespit davasıdır..
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Mahkemece kaldırma ilamı doğrultusunda kooperatif ticari defter ve belgeleri incelenerek kooperatif kayıtlarında bu tutarda bir ödemenin olmadığı ve dolayısıyla teminat şartının gerçekleşmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de, davacının nihayetinde borcu sona erdiren ödeme savunması irdelenmeksizin varılan sonuç isabetsiz olmuştur.
Davacı, davayı açarken çekin gerek oğluna gerekse yakınlarına ait kredi kartıyla tamamen ödendiğini iddia etmektedir. Mahkemece borcu sona erdiren bu iddia ile ilgili olarak davacı vekilinden ödemeye ilişkin bildirdiği tüm deliller toplanıp, bu minvalde davacının delil olarak davalı defterlerine de dayandığı göz önüne alınarak, davalının tacir olup olmadığı araştırılıp, davalının tacir olması durumunda ticari defterlerinin incelenmesi, çekin davalı kayıtlarında ne şekilde yer aldığı, karşılığının ödenip ödenmediği husususun irdelenmesi ve buna göre karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı verilen karar hatalı bulunmuş, davacının buna ilişen istinaf sebepleri haklı görülmüştür.
Kabule göre de, taraflar arasında davalının bilgisi olmaksızın yapılan ses kaydının hukuka aykırı delil olması sebebiyle dikkate alınmaması usul ve yasaya uygun bulunmuştur.
Ayrıca dava dilekçesinde takip ve takip konusu çekten ötürü menfi tespit isteminde bulunulmakla birlikte davanın çek bedeli olan 30.000,00 TL üzerinden açıldığı görülmüş, iddianın ileri sürülüş biçimine göre talep bölünemeyeceğinden davaya esas takip dosyasında ferilerle birlikte istenilen toplam 33.688,97 TL alacak üzerinden eksik harcın tamamlanması için davacı tarafa usulüne uygun süre verilmesi, harcın yatırılmaması halinde dosyanın işlemden kaldırılması, yatırılması halinde ise yukarıda yazılı gerekçeye göre hareket edilmesi gerekir.
Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin ilk derece mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN KABULÜNE,\t
2-6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 23/06/2021 tarih ve ... Esas - ... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan istinaf karar harcının ilk derece mahkemesince talebi halinde davacıya İADESİNE,
5-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesinde yapılacak yargılama sonunda dikkate ALINMASINA,
6-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından davacı lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
7-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan istinaf gider avansının ilk derece mahkemesince ilgiliye İADESİNE,
8-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle ve HMK'nın 353/1-a maddesince kesin olarak karar verildi.
...