T.C.
KAYSERİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
6. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/1987
KARAR NO: 2024/1856
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 27/08/2024 ARA KARAR
ESAS NO: 2024/659
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Alım Satım)
KARAR TARİHİ: 01/10/2024
KARAR YAZIM TARİHİ: 01/10/2024
KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin istinafa konu edilen 27/08/2024 tarih ve 2024/659 E -sayılı ara kararına karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkil şirket ile davalı taraf arasında ekte sunulu proforma fatura başlıklı 10/01/2024 tarihli sözleşme ile Z Taşıyıcı Band, Balya Açma Makinası,550 mm Helezon,Tormell Delikli Tambur,Seçme Bandı ve Platformu,Taşıyıcı Helezon,150 lik Kırma Makinası,Yatay Kurutma Makinası,BigBag Dolum Sehpası,Elektrik Kontrol Panosuve Mıknatıslı Taşıyıcı Band ürünleri olmak üzere 13 parça ürünün toplam 3.288.000,00 TL ( Üç Milyon İki Yüz Seksen Sekiz Bin Lira ) karşılığında satın alınması hususunda anlaşma sağlandığını, Sözleşme ile ürünlerin teslim tarihi 05/03/2024 tarihi olarak belirlendiğini, Gelinen süreçte müvekkili şirket yetkilileri defalarca oyalandığını sözlü olarak süre talebinde bulunulduğunu ancak bir türlü teslim gerçekleştiğini İşbu dava tarihi itibariyle müvekkil şirket tarafından davalıya 2.742.000,00 TL ( İki Milyon Yedi Yüz Kırk İki Bin Lira ) ödeme gerçekleştirildiğini, Malların teslim edilmemesi nedeniyle müvekkilim mağdur olduğu gibi aynı zamanda ödenmeyen çeklerin vadesinin yaklaşmasından dolayı zor durumda kalmıştır. Anlaşmayla ilgili tüm vecibeler müvekkil tarafından yerine getirilmesine rağmen davalı şirket edimlerini yerine getirmediğini ve müvekkil şirkete ellerinde teslim edecek hazır mal olmadığını bildirdiğini, ayrıca müvekkil şirket malların teslim edilmemesinden dolayı üçüncü kişilere verdiği taahhütleri de yerine getiremediğini, Bu nedenle mağdur olup zarara uğradığını, daha öncesinde uğradığı zararlar ve uğrayacağı diğer zararlar için her türlü talep ve dava haklarımız saklı kalmak kaydıyla ayrıca talep edileceğini, açıklanan nedenlerle ve re'sen gözetilecek nedenlerle, fazlaya ilişkin dava ve talep haklarının saklı kalmak kaydıyla; davalarının kabülüne, Müvekkil şirketin aşağıda bilgileri yazılı 4 adet çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine, ...Ltd.Şti tarafından müvekkile keşide edilen ve davalıya teslim edilen Halkbankası ... Şb.... seri no lu 150.000 TL bedelli 30/08/2024 ödeme tarihli , ...Ltd.Şti tarafından müvekkile keşide edilen ve davalıya teslim edilen Halkbankası ... Şb.... seri no lu 150.000 TL bedelli 30/09/2024 ödeme tarihli, Müvekkil ... Ltd. Şti tarafından davalı lehine keşide edilerek teslim edilen Ziraat Bankası ... Şb. ... seri no lu 150.000 TL bedelli 30/08/2024 ödeme tarihli, üvekkil ...Ltd. Şti tarafından davalı lehine keşide edilerek teslim edilen Ziraat Bankası .... Şb. ... seri no lu 200.000 TL bedelli 30/09/2024 ödeme tarihli çeklerin vadesinin yaklaşmış olması sebebiyle icraya takibine konulmasını önlemek amacıyla teminatlı veya teminatsız ihtiyati tedbir kararı konularak ödenmemesine ve bankaya bu konuda müzekkere yazılmasına ve neticede dava konusu çeklerin iptaline, Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yana yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Tekmil dosya mündericatı birlikte değerlendirildiğinde; \"...Somut uyuşmazlık, yapılan genel açıklamalar ve bahse konu yasa maddeleri ile talep bir bütün halinde değerlendirildiğinde; dava dilekçesinde davalı taraf ile proforma fatura başlıklı 10/01/2024 tarihli sözleşme ile Z Taşıyıcı Band, Balya Açma Makinası,550 mm Helezon,Tormell Delikli Tambur,Seçme Bandı ve Platformu,Taşıyıcı Helezon,150 lik Kırma Makinası,Yatay Kurutma Makinası,BigBag Dolum Sehpası,Elektrik Kontrol Panosuve Mıknatıslı Taşıyıcı Band ürünleri olmak üzere 13 parça ürünün toplam 3.288.000,00 TL ( Üç Milyon İki Yüz Seksen Sekiz Bin Lira ) karşılığında satın alınması hususunda anlaşma sağlandığı, çeklerin bu sebeple davalıya verildiğinin iddia edildiği, ancak mevcut aşama itibariyle dosyada, üzerinde davalı şirket tarafından teslim alındığına dair imza bulunan çek fotokopleri bulunduğu, taraflar arasında yapılan sözleşmede \"geri kalan bakiye çek ile ödenecektir\" şeklinde ödeme şekli belirlendiği ancak çeklerin seri no, keşideci, bedel, vade tarihi vs. bilgilerinin bulunmadığı, çeklerin bu hukuki ilişkiden dolayı davalıya teslim edildiği hususunda ihtiyati tedbir kararı verilebilmesi için bu aşamada yaklaşık ispata elverişli delil bulunmadığı anlaşılmaktadır. Çekin bir ödeme aracı olması ve sebepten mücerret olması hususları da dikkate alındığında ihtiyati tedbir kararı verilmesini gerektirir yaklaşık ispata elverişli delil bulunmaması nedeniyle davacı tarafın İİK 72/2 maddesi uyarınca takibin durdurulması ve çeke ödeme yasağı konulması yönündeki ihtiyati tedbir talebinin ayrı ayrı reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki ara kararın tesisi uygun görülmüştür. K A R A R: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacı tarafın takibin durdurulması ve çeklere ödeme yasağı konulması yönündeki ihtiyati tedbir talebinin ayrı ayrı REDDİNE, *** ...\" şeklinde karar verilmiştir.
Bu ara karara karşı davacı vekilince yasal süresinde istinafa başvurulmuştur.
İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı vekili tarafından ilk derece mahkemesine sunulan istinaf başvuru dilekçesinde özetle; taraflarınca menfi tespit davası açıldığını, ihtiyati tedbir kararı verilerek takibin durdurulması ve çeke ödeme yasağı konulması talebinde bulunulduğunu, Yerel mahkeme tarafından kurulan 27.08.2024 tarihli ara karar ile '' mevcut aşama itibariyle dosyada, üzerinde davalı şirket tarafından teslim alındığına dair imza bulunan çek fotokopleri bulunduğu, taraflar arasında yapılan sözleşmede \"geri kalan bakiye çek ile ödenecektir\" şeklinde ödeme şekli belirlendiği ancak çeklerin seri no, keşideci, bedel, vade tarihi vs. bilgilerinin bulunmadığı, çeklerin bu hukuki ilişkiden dolayı davalıya teslim edildiği hususunda ihtiyati tedbir kararı verilebilmesi için bu aşamada yaklaşık ispata elverişli delil bulunmadığı anlaşılmaktadır.'' gerekçesiyle bu taleplerinin ayrı ayrı reddedildiğini, yerel mahkeme tarafından kurulan bu karar haksız ve hukuka aykırı olduğunu, müvekkil şirket ile davalı taraf arasında ekte sunulu proforma fatura başlıklı 10/01/2024 tarihli sözleşme ile Z Taşıyıcı Band, Balya Açma Makinası,550 mm Helezon,Tormell Delikli Tambur,Seçme Bandı ve Platformu,Taşıyıcı Helezon,150 lik Kırma Makinası,Yatay Kurutma Makinası,BigBag Dolum Sehpası,Elektrik Kontrol Panosuve Mıknatıslı Taşıyıcı Band ürünleri olmak üzere 13 parça ürünün toplam 3.288.000,00 TL ( Üç Milyon İki Yüz Seksen Sekiz Bin Lira ) karşılığında satın alınması hususunda anlaşma sağlandığını, Sözleşme ile ürünlerin teslim tarihi 05/03/2024 tarihi olarak belirlendiğini, gelinen süreçte müvekkil şirket yetkilileri defalarca oyalandığını, sözlü olarak süre talebinde bulunulduğunu ancak bir türlü teslimin gerçekleşmediğini, İşbu dava tarihi itibariyle müvekkil şirket tarafından davalıya 2.742.000,00 TL ( İki Milyon Yedi Yüz Kırk İki Bin Lira ) ödeme gerçekleştirildiğini, Kayseri 7. Noterliği'nin ... tarih ve ...yevmiye numaralı ihtarnamesi ile müvekkil şirket ürünlerin teslim edilmemesi nedeniyle TBK m. 125 ve 212 kapsamında sözleşmeden dönme iradesini gösterdiğini, malların teslim edilmemesi nedeniyle müvekkilinin mağdur olduğu gibi aynı zamanda ödenmeyen çeklerin vadesinin yaklaşmasından dolayı zor durumda kaldığını, anlaşmayla ilgili tüm vecibeler müvekkili tarafından yerine getirilmesine rağmen davalı şirket edimlerini yerine getirmemiş ve müvekkil şirkete ellerinde teslim edecek hazır mal olmadığını bildirdiğini, ayrıca müvekkil şirket malların teslim edilmemesinden dolayı üçüncü kişilere verdiği taahhütleri de yerine getiremediğini, bu nedenle mağdur olup zarara uğradığını, davalı şirketin malları teslimine karşılık gelen çeklerin vadesinin gelmesi ve derhal haksız olarak icra kanalıyla tahsiline gidebileceğinden ötürü söz konusu ödeme tarihi gelmeyen çeklerin dava kesinleşinceye kadar ödenmemesi için çek üzerinde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, bahse konu çeklerin iptal edilmesini ve müvekkil şirketin borçlu olmadığının tespitini talep etme zorunluluğunun hasıl olduğunu, açıklanan nedenlerle ve re'sen dikkate alınacak nedenlerle; Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/659 Esas sayılı dosyasında kurulan 27.08.2024 tarihli ara kararın kaldırılmasını, ...Ltd.Şti tarafından müvekkile keşide edilen ve davalıya teslim edilen Halkbankası ... Şb.... seri no lu 150.000 TL bedelli 30/08/2024 ödeme tarihli ,...Ltd.Şti tarafından müvekkile keşide edilen ve davalıya teslim edilen Halkbankası ... Şb.... seri no lu 150.000 TL bedelli 30/09/2024 ödeme tarihli, Müvekkil ...Ltd. Şti tarafından davalı lehine keşide edilerek teslim edilen Ziraat Bankası ... Şb. ...seri no lu 150.000 TL bedelli 30/08/2024 ödeme tarihli, müvekkil ... Ltd. Şti tarafından davalı lehine keşide edilerek teslim edilen Ziraat Bankası ... Şb. ... seri no lu 200.000 TL bedelli 30/09/2024 ödeme tarihli, çeklerin vadesinin yaklaşmış olması sebebiyle icraya takibine konulmasını önlemek amacıyla teminatlı veya teminatsız ihtiyati tedbir kararı konularak ödenmemesine ve bankaya bu konuda müzekkere yazılmasına ve neticede dava konusu çeklerin iptaline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yana yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:
HMK'nın 355. maddesine göre \"İnceleme, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır. Ancak Bölge Adliye Mahkemesi kamu düzenine aykırılık gördüğü takdirde bunu resen gözetir\" şeklinde düzenleme bulunmaktadır.
Derdest dosya \"...Müvekkil şirket ile davalı taraf arasında ekte sunulu proforma fatura başlıklı 10/01/2024 tarihli sözleşme ile Z Taşıyıcı Band, Balya Açma Makinası,550 mm Helezon,Tormell Delikli Tambur,Seçme Bandı ve Platformu,Taşıyıcı Helezon,150 lik Kırma Makinası,Yatay Kurutma Makinası,BigBag Dolum Sehpası,Elektrik Kontrol Panosuve Mıknatıslı Taşıyıcı Band ürünleri olmak üzere 13 parça ürünün toplam 3.288.000,00 TL ( Üç Milyon İki Yüz Seksen Sekiz Bin Lira ) karşılığında satın alınması hususunda anlaşma sağlandığını, Sözleşme ile ürünlerin teslim tarihi 05/03/2024 tarihi olarak belirlendiğini, Gelinen süreçte müvekkili şirket yetkilileri defalarca oyalandığını sözlü olarak süre talebinde bulunulduğunu ancak bir türlü teslim gerçekleştiğini İşbu dava tarihi itibariyle müvekkil şirket tarafından davalıya 2.742.000,00 TL ( İki Milyon Yedi Yüz Kırk İki Bin Lira ) ödeme gerçekleştirildiğini, Malların teslim edilmemesi nedeniyle müvekkilim mağdur olduğu gibi aynı zamanda ödenmeyen çeklerin vadesinin yaklaşmasından dolayı zor durumda kalmıştır. Anlaşmayla ilgili tüm vecibeler müvekkil tarafından yerine getirilmesine rağmen davalı şirket edimlerini yerine getirmediğini ve müvekkil şirkete ellerinde teslim edecek hazır mal olmadığını bildirdiğini, ayrıca müvekkil şirket malların teslim edilmemesinden dolayı üçüncü kişilere verdiği taahhütleri de yerine getiremediğini, Bu nedenle mağdur olup zarara uğradığını, daha öncesinde uğradığı zararlar ve uğrayacağı diğer zararlar için her türlü talep ve dava haklarımız saklı kalmak kaydıyla ayrıca talep edileceğini, açıklanan nedenlerle ve re'sen gözetilecek nedenlerle, fazlaya ilişkin dava ve talep haklarının saklı kalmak kaydıyla; davalarının kabülüne, Müvekkil şirketin aşağıda bilgileri yazılı 4 adet çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine, ...Ltd.Şti tarafından müvekkile keşide edilen ve davalıya teslim edilen Halkbankası ... Şb.... seri no lu 150.000 TL bedelli 30/08/2024 ödeme tarihli ,...Ltd.Şti tarafından müvekkile keşide edilen ve davalıya teslim edilen Halkbankası ... Şb.... seri no lu 150.000 TL bedelli 30/09/2024 ödeme tarihli, Müvekkil ...Ltd. Şti tarafından davalı lehine keşide edilerek teslim edilen Ziraat Bankası ... Şb. ... seri no lu 150.000 TL bedelli 30/08/2024 ödeme tarihli, müvekkil ... Ltd. Şti tarafından davalı lehine keşide edilerek teslim edilen Ziraat Bankası ... Şb.... seri no lu 200.000 TL bedelli 30/09/2024 ödeme tarihli çeklerin vadesinin yaklaşmış olması sebebiyle icraya takibine konulmasını önlemek amacıyla teminatlı veya teminatsız ihtiyati tedbir kararı konularak ödenmemesine ve bankaya bu konuda müzekkere yazılmasına ve neticede dava konusu çeklerin iptaline, Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yana yükletilmesine karar verilmesi...\" talebine ilişkindir.
Davacı vekili dava dilekçesi ile ihtiyati tedbir talep etmiş, mahkeme 27/08/2024 tarihli gerekçeli ara kararı ile söz konusu ihtiyati tedbir talebinin reddine karar vermiş, davacı vekili işbu ara kararı süresinde istinaf etmiştir.
İstinaf dilekçesinde ileri sürülen istinaf sebepleri, mahkemece verilen ve istinaf edilen gerekçeli ara kararda yazılı ayrıntılı açıklamalar ile bu aşamadaki mevcut derdest dava dosyası kapsamı birlikte incelenip değerlendirildiğinde; iş bu menfi tespit davasında davacı tarafça, dava konusu bir kısım çekler yönünden istenen söz konusu ihtiyati tedbir talebinin kabulü için gerek HMK 389 gerekse İ.İ.K. 72 maddesi gereğince aranan gerekli ve yaklaşık ispata dair yeterli koşulların bu aşamadaki mevcut derdest dava dosyası kapsamına göre bulunmadığından davacı vekilinin söz konusu ihtiyati tedbir talebinin reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle ve mahkemece de, istinaf edilen gerekçeli ara kararı ile davacı vekilinin söz konusu ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiş olduğundan, istinaf edilen ara kararda usul, yasa ve mevcut derdest dava dosyası kapsamı yönlerinden herhangi bir isabetsizlik ve aykırılığın bulunmadığı, ara kararının hukuka uygun olduğu bu nedenlerle de davacı vekilinin yukarıda yazılı istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından istinaf başvurusunun HMK nun 353/1-b.1 maddesi uyarınca reddine dair aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1- KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin istinafa konu edilen 27/08/2024 tarih ve 2024/659 E - ARA KARARININ hukuka uygun olduğu anlaşılmakla davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Alınması gerekli olan 427,60TL TL istinaf karar ve ilam harcı istinaf eden davacı tarafça peşin yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
3-İstinaf başvurusunda bulunan davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ve istinaf kanun yoluna başvurma harcının ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda değerlendirilmesine,
4-HMK'nın 302/5.maddesi gereğince kesinleşme kaydı ve kesinleşme kaydı yapılan kararların yerine getirilmesi için gerekli bildirimlerin; harç tahsil işlemlerinin, HMK'nın 359/4 maddesi gereğince işbu kararın taraflara tebliği işlemlerinin yapılması ve varsa artan gider avansının ilgili tarafa iadesi işlemlerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılmasına,
5-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından karşı taraf yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme ile HMK 362/1-f ile 391/3 maddesi uyarınca KESİN olarak oy birliği ile karar verildi. 01/10/2024