T.C.
GAZİANTEP
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2023/317
KARAR NO\t: 2024/1048
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
KATİP\t\t: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: GAZİANTEP 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: ...
NUMARASI\t\t: .......
DAVACI\t\t:....
VEKİLİ\t\t: Av. ...\t ...
DAVALI\t\t: ... -
VEKİLİ\t\t: Av...
DAVANIN KONUSU\t: İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARARININ\t
KARAR TARİHİ\t: .....
YAZIM TARİHİ\t: .....
Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar taraf vekillerince istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
DAVA: Davacı ...... vekili dava dilekçesinde, müvekkili şirketin davalı ..... olan fatura alacaklarının tahsili için .....sayılı dosyasından icra takibi başlattığını, davalının takibe itiraz etmesi üzerine icra inkâr tazminatı talepli itirazın iptali davası açtıklarını belirtmiştir.
CEVAP: Davalı .....vekili cevap dilekçesinde davacı şirketin takip dayanağı olarak belirttiği faturalardan....bedelli faturalar ile müvekkiline makine parçaları gönderdiğini, takip dayanağı yapılan diğer faturalarla ise ambalaj ve kutu gönderildiğini, müvekkil şirket tarafından makine parçası içeren faturaların .... tarihinde ödendiğini, davacı tarafın, takip dayanağında belirtilen diğer faturalarla göndermiş olduğu ambalaj, dış kutu ve iç kutuların müvekkil şirkete fason üretim yaptırmak amacıyla gönderildiğini, davacı tarafından fason üretim yaptırılmasından daha sonra vazgeçildiğini, davacı tarafından gönderilen kutu ve ambalajların üzerindeki markanın davacı şirkete ait olmayan tescilli bir marka olduğunu, bu ürünlerin üzerindeki markanın kullanımı için marka sahibi tarafından herhangi bir izin verilmemiş olması nedeniyle bu ambalaj, dış kutu ve iç kutuların kullanılamadığını, davacı tarafından gönderilen makine parçaları dışındaki ürünlerin kullanılamayacağının, ürünlerin iade alınması gerektiğinin, ürünler iade alınmayacaksa ürünlerin kullanımı için gerekli izinlerin verilmesi gerektiğinin, izinlerin verilmemesi durumunda ise sözleşme ile bağlı olunmayacağı ve herhangi bir ödeme yapılmayacağının davacıya bildirildiğini, ancak davacı tarafın ürünleri iade almadığını, fason üretim yaptırılacağı söylendiği için faturaların defterlere işlendiğini, icra tehdidiyle karşı karşıya kalmamak adına dava konusu edilen bedeli takip başlatılmadan ödediklerini, müvekkilinin dava konusu faturalarla gönderilen makine parçaları dışındaki ürünleri iade etmeye hazır olduğunu bu gerekçelerle davanın reddine ve kötüniyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.
CEVABA CEVAP: Davacı.......vekili cevaba cevap dilekçesinde, icra takibi yapılırken davalı şirket tarafından yapılan ödemelerin bakiye borçtan düşülerek hesaplama yapıldığını ve ödenmeyen faturalar üzerinden hesaplama yapılarak takibin başlatıldığını,..... markasının müvekkili tarafından kullanılmasına izin verildiğini belirterek ihtiyati tedbir talebinde bulunmuştur.
İKİNCİ CEVAP: Davalı ....vekilinin ikinci cevap dilekçesinde davacı tarafın sözüne ettiği Ice....davacı tarafından kullanımına .. yılında.. yıllığına izin verildiğini, dava konusu faturaların içeriğinde bulunan ürünlerin ise iznin bitiminden itibaren 5 yıl sonra müvekkili şirkete gönderildiğini, bu nedenle de kullanılamadığını, ayrıca söz konusu iznin müvekkili şirkete değil davacı şirkete verildiğini, davacının ödeme yapılan faturalara ilişkin de icra takibi başlattığını belirterek bu gerekçelerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İlk derece mahkemesince, \"Mahkememizce davacı taraf ticari defter kayıtları üzerinde mali müşavir bilirkişi aracılığı ile yapılan incelemede de davalı taraf ticari defter kayıtları üzerinde yapılan incelemede de....... Esas sayılı takip dosyasına konu tüm faturaların her iki taraf ticari defter kayıtlarında da yer aldığı davalı tarafça yapılan ödemelerin her iki taraf ticari defterlerinde de yer aldığı ve davacı taraf ticari defter kayıtlarına göre davalının davacıya .... TL borçlu olduğu, davalı taraf ticari defter kayıtlarına göre ise davalının davacıya......USD borçlu olduğu anlaşılmıştır.
Ticari defterlerde yapılan incelemede, takibe konu edilmeyen bir kısım faturalarında ticari defterlerde yer aldığı dikkate alınarak ve takibe sıkı sıkıya bağlılık ilkesi gereğince davacı tarafın davalıdan davaya konu alacağı tespit edilirken sadece takibe konu edilen faturalar dikkate alınmış olup, her iki taraf ticari defterlerinde kayıtlı olan fakat takibe konu edilmeyen faturalar davaya konu alacağın tespitinde dikkate alınmamıştır.
Her iki taraf ticari defter kayıtlarında yer alan ve davalı tarafın yapmış olduğu ödemeler dikkate alındığında davalı tarafça......tarihinde makine bedeli olarak .... karşılığı olarak ... TL, .. tarihinde malzeme alışına istinaden ... USD karşılığı ... TL olmak üzere toplam .. USD davacı tarafa ödeme yapıldığı çekişmesizdir.
Yapılan ödemelerin takibe konu faturalara ilişkin mi, takibe konu edilmeyen faturalara ilişkin mi olup olmadığı hususunda yapılan değerlendirmede .. Sayılı .. borçların ifasına başlığı altında birden çok borçtan yapılan ödemenin hangi borcun ifası için yapıldığının tespiti hususunda madde ..'nin incelenmesinde madde hükmünün \"kanunen geçerli bir açıklama yapılmadığı veya makbuzda bir açıklık bulunmadığı durumunda ödeme muaccel borç için yapılmış sayılır, birden çok borç muaccel ise ödeminin borçluya karşı ilk olarak takip edilen borç için yapılmış sayılacağı kabul edilir, takip yapılmamış ise vadesi gelmiş olan borç için yapılmış olur, birden çok borcun vadesi aynı zamanda gelmiş ise mahsup orantılı olarak, borçlardan hiç birinin vadesi gelmemiş ise ödeme güvencesi en az olan borç için yapılmış sayılır.\" şeklinde olduğu ilgili kanun maddesinde de anlaşılacağı üzere taraflar arasında birden fazla borç ilişkisinin bulunduğu durumlarda yapılan ödemenin hangi borç için ödendiği bilinemiyorsa vadesi ilk gelen borç için ödeme yapıldığının kabul edileceği, davalı tarafın ödeme yaptığı tarihler dikkate alındığında taraflar arasındaki borca ilişkin herhangi bir takibin söz konusu olmadığı dikkate alınarak davalı tarafça davacıya yapılan...'nin her iki taraf ticari defterlerinde kayıtlı olan ve icra takiben konu edilen ....bedelli .. tarihli, faturalara istinaden yapıldığı kabul edilmiş, icra takiben konu edilen faturalar yönünden takibin devamına karar verilmiştir.
Her ne kadar her iki taraf ticari defterlerine göre davalının davacıya olan borcu .... . olarak tespit edilmiş ise de her iki taraf ticari defterinde kayıtlı olan fakat icra takibine konu edilmeyen .... tarihli .. . bedelli fatura taraflar arasındaki borç alacak durumunun tespitinde hesaplamaya dahil edilmemiştir.
Davalı tarafın cevap dilekçesinde ve aşamalardaki yazılı ve sözlü beyanlarında davacı tarafça kendilerine gönderilen ambalaj, dış kutu ve iç kutuların müvekkili şirkete fason üretim yaptırmak amacıyla gönderildiği, ve daha sonra davacı şirketin fason üretiminden vazgeçtiği ve gönderilen kutu ve ambalajların üzerinde ihracatçı firma olarak davacı şirketin adının yazdığı ve tescili davacı şirkete ait olmayan tescilli bir marka ibaresinin bulunduğu ve bahse konu ürünlerin ihracatta kullanılabilmesi için davacı tarafça izin verilmemesi sebebi ile ambalaj, dış kutu ve iç kutularının kullanılamadığı iddiası yönünden yapılan değerlendirmede;
Davacı tarafın cevap dilekçesi ve aşamalardaki beyanlarını ispata yarar taraflar arasında yapılmış herhangi bir sözleşmenin dosyaya ibraz edilmediği, bu sebeple davacı tarafın taraflar arasında böyle bir anlaşmanın varlığını ispat edemediği mahkememizce değerlendirilmiştir, davalı tarafın bu iddialarını hukuki ayıp olarak değerlendirme ihtimali düşünüldüğünde ise tacirler arasında ayıp ihbarının nasıl yapılacağı ve hangi sürede yapılacağı ..ve madde . hükmünde açıkça belirlenmiştir.
Davalı tarafça hukuki ayıplı olduğu iddia olunan mallar ile ilgili davalı tarafa madde ... hükmündeki süreler içerisinde ayıp ihbarında bulunulduğu ispat edilmediği gibi, davaya konu edilen faturaların ticari defterlerine işlendiği görülmüştür.
Her ne kadar davalı taraf davacı tarafa güvenerek bu mallara ilişkin faturaları ticari defterlerine işlediğini beyan etmiş ise de basiretli bir tacir gibi davranıp ayıplı olduğunu iddia ettiği malları davacı tarafa iade etmesi gerekmektedir. Bu sebeplerle davalı tarafın satıma konu ambalaj, kutu ve iç kutular ile ilgili iddiaları mahkememizce yerinde görülmemiştir.\" gerekçesiyle davanın kısmen kabul kısmen reddine ve icra inkâr tazminatına karar vermiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde, dosya içerisinde bulunan .. tarihli bilirkişi raporuna göre icra takibinde belirtilen alacak kalemleri ile ticari defterlerde ortaya çıkan borç miktarlarının birebir örtüştüğünü, mahkemenin, davalı tarafça dosyaya ödeme yapıldığına ilişkim dekontları mükerrer ödeme olarak görmeyip alacak kalemlerinden tekrar düşerek hesaplama yapması sonucunda yanılgıya düştüğünü, . tarihli . sayılı, . . bedelli ve . TL bedelli ve . tarihli . sayılı . USD bedelli ve . TL bedelli faturalara ilişkin ödemelerin davalı şirket tarafından yapıldığı için bu faturaların icra dosyasına konu edilmediğini, bu durumun da bilirkişi raporuyla sabit olduğunu, icra takibine konu olmayan faturalara ilişkin yapılan ödemelerin icra takibine konu edilen faturalara ilişkin yapılan ödeme olarak değerlendirilmesi ve mahkemece yanılgıya düşülerek hesaplama yapılmasının davacı müvekkil şirketi mağdur ettiğini belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili istinaf dilekçesinde, . . ve . Kurumuna müzekkere yazılmaması, tanıklarının dinlenilmemesi, kesin olarak hükümsüz olan sözleşmenin hukuka uygun kabul edilmesi, fason üretim amacıyla gönderilen ürünlere ilişkin satış sözleşmesi değerlendirmesinde bulunulması, kesin olarak hükümsüz ve yok hükmünde olan sözleşmeye rağmen müvekkili şirketin ayıp ihbarında bulunması gerektiği şeklinde değerlendirme yapılması, makine parçaları içerir faturalara ilişkin ödemelere rağmen bu faturaları takibe konu eden kötüniyetli davacı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmemesi, yargılamayı gerektiren ve likit olmayan alacağa rağmen davacı lehine icra inkâr tazminatına hükmedilmesi, tevdi yeri belirlenmesi taleplerinin reddedilmesi, yemin deliline dayanmalarına karşın yemin teklif edilmesinin hatırlatılmaması ve bu gerekçelerle davanın reddine karar verilmesi gerekirken davanın kabulüne karar verilmesi nedeniyle kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE: DavA....ve devamı maddelerine göre alım satım sözleşmesinden kaynaklı alacak için başlatılmış icra takibine itiraz nedeniyle . sayılı İİK m. 67'ye göre açılmış itirazın iptali davasıdır.
Dairemizce inceleme, HMK'nın .. maddesi uyarınca, istinaf nedenleri ve kamu düzeni gözetilerek yapılmıştır.
TBK m. . ve devamında düzenlenen alım satım sözleşmelerinin yazılı olma koşulu bulunmamaktadır. Bilirkişi incelemesi yaptırılan tarafların ticari defterlerinde tarafların birbirleriyle ticari ilişki içerisinde oldukları ve davaya konu ürünlerin alım satımını yaptıkları açıkça anlaşılmaktayken mahkemenin \"taraflar arasında yapılmış herhangi bir sözleşmenin dosyaya ibraz edilmediği, bu sebeple davacı tarafın taraflar arasında böyle bir anlaşmanın varlığını ispat edemediği mahkememizce değerlendirilmiştir\" tespitinin doğru olmadığı anlaşılmaktadır.
Davacı ile davalı arasında iki kalem malın satışı yapılmıştır. Bunlardan birinci kalem mal makine parçaları, ikinci kalem mal ise ambalaj ve kutu ürünleridir. Makine parçalarına ilişkin fatura bedelinin ödendiği, mahkemece alınan . ve .. tarihli iki bilirkişi raporu ve davalı tarafından dosyaya sunulan banka dekontu ile sabittir.
Taraflar arasındaki ticari ilişkinin ikinci kalemini oluşturan ambalaj ve kutu ürünlerinin ise davalıya tesliminden sonra üzerindeki markanın davacıya ait olmaması ve marka sahibi firma tarafından da üretim için gerekli iznin verilmemesi üzerine kullanılamadığı anlaşılmaktadır. Bu durum TTK .. \"Malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise alıcı iki gün içinde durumu satıcıya ihbar etmelidir. Açıkça belli değilse alıcı malı teslim aldıktan sonra sekiz gün içinde incelemek veya incelettirmekle ve bu inceleme sonucunda malın ayıplı olduğu ortaya çıkarsa, haklarını korumak için durumu bu süre içinde satıcıya ihbarla yükümlüdür. Diğer durumlarda, .. üncü maddesinin ikinci fıkrası uygulanır.\" hükmü ile belirlenen hukuki ayıp durumunu oluşturur. Aynı şekilde TBK m...göre; \"Alıcı, devraldığı satılanın durumunu işlerin olağan akışına göre imkân bulunur bulunmaz gözden geçirmek ve satılanda satıcının sorumluluğunu gerektiren bir ayıp görürse, bunu uygun bir süre içinde ona bildirmek zorundadır. Alıcı gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse, satılanı kabul etmiş sayılır. Ancak, satılanda olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak bir ayıp bulunması hâlinde, bu hüküm uygulanmaz. Bu tür bir ayıbın bulunduğu sonradan anlaşılırsa, hemen satıcıya bildirilmelidir; bildirilmezse satılan bu ayıpla birlikte kabul edilmiş sayılır.\" Davalının kendisine fason üretim için teslim edilen mallar için marka hukukundan kaynaklı engellerin çıkması üzerine bu durumu.....yazılı süreler içinde davacı tarafa bildirmesi, hukuki engellerin ortadan kaldırılamaması durumunda ise malların davacıya iade edilmesi gerekirken davacının icra takibi yoluyla malların bedelini talep etmesine kadar malların iadesinin yapılmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda davalının aldığı ancak yasal süresi içerisinde iadesini yapmadığı malların bedellerinden.. sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre sorumlu olacağı açıktır. Bu yönüyle mahkmenin kararının hukuki nitelendirmesi doğrudur.
Davalı taraf dosyaya kendisine teslim edilen ve üzerinde dava dışı kişiye ait markanın basılı olduğu malların ilgili marka sahibi tarafından kendisine iadesinin yapılmasını talep ettiğ... sayılı ihtarnamesini sunmuşsa da malları bu marka sahibine iade etmemiş ve elinde bulundurmaya devam etmiştir. Dolayısıyla .....a müzekkere yazılmasını gerektirecek bir durum bulunmamaktadır.
Tarafların aralarındaki alacak borç ilişkisinin tarafların ticari defterleri ile belirlenebilir olması, marka hukukuna ilişkin hukuki ayıp itirazının da dosyada bulunan belgelerle ve tarafların beyanları ile sabit olması nedeniyle tanık dinlenilmesini gerektirecek bir durum olmadığı anlaşılmakla mahkemenin tanık dinletme talebinin reddine ilişkin kararında usule aykırı bir yön bulunmamaktadır.
Davalı taraf yemin deliline dayanmakla birlikte yemin teklifinde bulunmamıştır. HMK m. 225'e göre; \"Yeminin konusu, davanın çözümü bakımından önem taşıyan, çekişmeli olan ve kişinin kendisinden kaynaklanan vakıalardır.\" Mahkemenin yemin deliline dayanan tarafa yemini hatırlatması için davanın çözümü bakımından önem taşıyan, çekişmeli olan ve kişinin kendisinden kaynaklanan vakıaların başka delilerle kanıtlanamaması gerekir. Dava konusu olayda çekişmeli olan vakıaların tarafların ticari defterleri başta olmak üzere yazılı delillerle kanıtlanabilir olması nedeniyle mahkemenin davalı tarafa yemini hatırlatmamasında usule aykırı bir yön bulunmamaktadır.
Mahkemece alınan.....tarihli iki bilirkişi raporunda hem davacının hem de davalının ticari defterlerine göre davacının toplam alacağının ..TL olduğu tespit edilmesine karşın her iki bilirkişi raporunda da icra takibine konu yapılan faturalar ile takibe konu yapılmayan faturaların ayrımının yapılmadığı, davacının alacağının tarafların ticari defterlerine göre belirlenmesi esnasında takibe konu yapılmayan .. USD bedelli... bedelli iki faturanın davacının takipteki toplam alacak miktarından düşümünün yapılmadığı, böylece takibe konu alacak miktarının tam olarak bilirkişi raporu ile belirlenmediği anlaşılmaktadır.
Söz konusu takibe konu yapılmayan......USD bedelli faturanın davacının takipteki toplam alacak miktarı olan ... USD'den mahkemece düşümü yapılarak sonuçta .... USD alacak rakamına ulaşılmışsa da bu miktarın takip miktarından düşümünden sonra ..... USD bakiye alacak rakamına ulaşılması gerekirken hesap hatası yapılarak .. USD rakamına ulaşıldığı anlaşılmaktadır.
Davalı tarafça davacıya yapılan .. USD ödemenin her iki taraf ticari defterlerinde kayıtlı olan ve icra takiben konu edilen altı adet faturaya istinaden yapıldığı kabul edilmesine ve icra takibine konu edilen faturalar yönünden takibin devamına karar verilmesine karşın rakamların birbirini tutmadığı bunun sonucunda da hatalı hüküm kurulduğu, icra inkâr tazminatının hesabında da buna dayalı olarak hatalı hesap yapıldığı anlaşılmaktadır.
Davacının onayları yapılmış kendi ticari defterlerine göre hangi faturanın ödemesinin yapıldığını, hangi faturanın ödemesinin yapılmadığını bilebilecek durumda olmasına karşın ödemesi yapılmış makine parçalarına ilişkin altı adet fatura bedelini takibe koymasının ağır kusur ve kötüniyet olarak değerlendirilmemesi de hatalı olmuştur.
Davalı taraf yapılan ödemenin makine parçaları içerir faturalara ilişkin ödeme olduğunu belirtmiş ve buna ilişkin ödeme dekontunu dosyaya sunmuştur. Dekontun açıklama kısmında .... yazılı olduğu dolayısıyla yapılan .. USD tutarlı ödemenin icra takibine de konulan toplam .. USD bedelli altı adet fatura bedeli olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle mahkemenin bu fatura bedellerinin toplam alacaktan düşülmesine ilişkin gerekçesi hukuken doğru olmakla birlikte takibe konulmayan faturaların takip konusu alacak miktarına dahil edilmemesi durumunda yapılması gereken hesabın sonuç hesapla uyuşmadığı anlaşılmaktadır.
Bu gerekçelerle dosyanın tekrar aynı bilirkişiye verilerek bilirkişiden davacının toplam alacak miktarı ile takibe konu alacak miktarının ayrı ayrı tespitinin istenilmesi, takibe konu yapılmaya.. USD bedelli faturanın düşümünün yapılmasının istenilmesi, alınacak yeni rapora karşı tarafların beyanlarının alınması ve bundan sonra hüküm kurulması gerekirken takibe konu fatura alacağının hesaplanmadığı eksik bilirkişi raporuna göre hüküm kurulması ve tarafların itiraz haklarını kısıtlayacak şekilde mahkemece yapılan hatalı hesaba dayalı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olduğundan kararın kaldırılmasına karar verilmiştir.
Sonuç olarak ilk derece mahkemesince davanın esasına yönelik uyuşmazlığın giderilmesi için gerekli olan deliller toplanmamış ve bu konuda herhangi bir değerlendirme yapılmamış olması nedeniyle HMK'nın 353/1-a.(6) maddesi uyarınca kararın kaldırılmasını gerektirmiştir.
HÜKÜM : Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1-Taraf vekillerinin istinaf başvurularının HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca KABULÜNE,
2......Karar sayılı dosyasından verilen ...... tarihli kararının HMK m. 353/I-a'ya göre KALDIRILMASINA,
3-Dosyanın yukarıda işaret edilen eksikliklerin tamamlaması ile oluşacak sonuca göre karar verilmek üzere yeniden görülmesi için kararı veren yerel mahkemesine iadesine,
4-İstinaf başvurma harcı dışında istinaf peşin karar harcı olarak alınan harcın isteği halinde yatıran taraflara iadesine,
5-İstinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda nazara alınmasına,
6-İşbu gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 353. maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verilmiştir..
\t\t\t\t
...
Başkan
...
¸e-imzalıdır
...
Üye
...
¸e-imzalıdır
...
Üye
...
¸e-imzalıdır
...
Katip
...
¸e-imzalıdır
NOT: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. \"5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur.\"