T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2022/121 Esas
KARAR NO: 2024/1467
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 1. Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi
TARİHİ: 09/11/2021
NUMARASI:2017/548 E. - 2021/193 K.
DAVA: FSEK'ten Kaynaklanan Haklara Tecavüzün Ref'i, Eser Üzerinde Yapılan Değişikliğin Ortadan Kaldırılması, FSEK 68ve 70.Maddeler Uyarınca Maddi Tazminat ile Manevi Tazminat
DAVA TARİHİ: 01/06/2017
MAHKEMEMİZİN 2017/573 ESAS SAYILI BİRLEŞEN DAVA DOSYASI
DAVA: FSEK'ten Kaynaklanan Haklara Tecavüzün Ref'i, Eser Üzerinde Yapılan Değişikliğin Ortadan Kaldırılması, FSEK 68ve 70.Maddeler Uyarınca Maddi Tazminat ile Manevi Tazminat
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 19/09/2024
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
ASIL DAVA: Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin mimar olduğunu, ....1500 kişilik öğrenci projesinin mimarı ve müellifi olduğunu, müvekkilinin müellifi olduğu projenin iki kısımdan oluştuğunu, birinci kısmın kız öğrenci yurdu olarak planlandığını, projenin ilk kısmının müvekkilinin çizmiş olduğu proje doğrultusunda tamamlandığını, 2.kısmının yapımında ise, müvekkilinden izin almaksızın mimari proje üzerinde değişiklik yapıldığını, anılan projenin Yap - İşlet - Devret modelinde yapıldığını, iş sahibinin davalı .... Rektörlüğü olduğunu, işletme sahibinin ise diğer davalı ...A.Ş. olduğunu, davalıların müvekkili tarafından hazırlanan proje üzerinde izinsiz değişiklikler yaptığını, projenin FSEK kapsamında eser olduğunu, bu sebeplerle FSEK'in 68. maddesi uyarınca fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 10.000,00 TL maddi tazminatın 12/12/2011 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen tahsiline, bu talebin kabul edilmemesi durumunda FSEK'in 70/2-3. maddeleri gereğince aynı miktarın (10.000,00 TL) hüküm altına alınmasına, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000,00 TL manevi tazminatın 12/12/2011 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen tahsiline, tecavüzün ref'ine, eser üzerinde yapılan değişikliklerin ortadan kaldırılmasına ve hükmün ulusal gazetelerde ilanına, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
ASIL DAVAYA CEVAP: Asıl davada davalı ... Rektörlüğü vekili cevap dilekçesinde; .... Üniversitesi'nin öğrencilerinin barınma sorununu çözmek amacıyla 2286 sayılı Yasanın 51/g. maddesi uyarınca ihaleye çıkıldığını, ihaleyi kazanan ... A.Ş. ile idare arasında 25/03/2011 tarihinde ...Sözleşmesi imzalandığını, sözleşme uyarınca 25.900 metre karelik alanda 1500 öğrenci kapasiteli, 7 katlı, 2 blok halinde öğrenci yurdu yapılması karşılığı irtifak hakkı tesis edileceğini, 750 kişilik 1. Etap ve 750 kişilik 2. Etap olmak üzere 2 ayrı blok öğrenci yurdu yapılması karşılığı 30 yıllık irtifak hakkı tesis edildiğini, yüklenici ... İnşaat'ın 1. etabı bitirdiğini, fakat 2. etabın yapımına dahi başlayamadığını, .. İnşaat'ın sözleşmeyi devretmek istediğini bildirmesi üzerine ise 18/04/2013 tarihinde diğer davalı ... A.Ş. ile idare arasında irtifak hakkı sözleşmesi imzalandığını, diğer bir ifadeyle 1. etap yurt inşaatı için (...) bloklarının yüklenici firma .... A.Ş tarafından, 2.Etap yurt inşaatı için diğer davalı .... A.Ş tarafindan ilgili “mimari uygulama projeleri” üçüncü kişilere hazırlatılarak müvekkili ... Üniversitesi'nin onayına sunulduğunu, müvekkili ... Üniversitesi tarafından 2886 sayılı Kanun uyarınca ihale yapıldığını, bu kapsamda yurt binası yaptırılması karşılığında irtifak hakkı tesis edildiğini, proje alımına yönelik ihale yapılmadığını, ihale alan firmalar ile müvekkili .... Üniversitesi arasında imzalanan ... Sözleşmesi ve bu sözleşmenin eki Teknik Şartnameye göre projelerin yaptırılmasından ve/veya projedeki değişikliklerden yüklenici firmaların sorumlu olduğunu ve bu nedenle de FSEK kapsamında tüm sorumululuğun sözleşmenin tarafı olan yüklenici firmalara ait olduğunu, bu nedenle davacının projeleri ile müvekkili Balıkesir Üniversitesi'nin bir ilgisi olmadığını, ekte sunulan belgelere istinaden eğer davacının mimari projesi değiştirilmiş ise bundan müvekkili ...Üniversitesi'nin ilgisi ve haberinin olmadığını, müvekkili .... Üniversitesi ile proje müellifleri arasında hukuki bir ilişkinin bulunmadığını, bu kapsamda da husumet itirazlarının bulunduğunu, fakat yine de davaya cevap verdiklerini, kaldı ki dava konusu yapılan mimari projelerin 2011 yılına ait olduğunu, yükleniciler tarafından yapılan yurt binalarının ise 2012 ve 2013 yıllarında bitirildiğini, TBK'nun 72.maddesinde belirtilen iki yıllık zamanaşımı süresinin geçmesinden sonra işbu davanın açıldığını ve ayrıca davacının mimari projesinin FSEK'in 4. maddesi kapsamında olmadığından, proje müellifinin yapı üzerinde herhangi bir telif hakkı bulunmadığını, yapının hiçbir şekilde değiştirilemeyeceğinin ileri sürülmesi ve maddi ve manevi tazminat talep edilmesinin haksız olduğunu, bu kapsamda estetik nitelikte olmayan yapılarda proje dışında gerçekleşen değişikliklerde proje müellifi mimarin hak sahipliği ileri süremeyeceğinin açık olduğunu, estetik niteliği haiz olmayan yapılarda mimarın iznine ihtiyaç duyulmadan her türlü değişikliğin yapılmasının mümkün olduğunu, bu sebeplerle açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Asıl davada davalı ... A.Ş vekili cevap dilekçesinde; huzurdaki davada müvekkilinin davalı sıfatı bulunmadığını, davacının muhatabının sözleşme imzaladığı... A.Ş. olduğunu, müvekkili şirketin üst hakkı ile davaya konu yerde hak sahibi olduğunu, üniversitenin de onayladığı proje zamanında müvekkili şirketin hak sahibi olmadığını, hak sahibinin ... A.Ş. olduğunu ve bu kapsamda husumet itirazlarının bulunduğunu, zamanaşımı / hak düşürücü süre itirazlarının da bulunduğunu, mimari projeyle ilgili talebin hak düşürücü süreye uğradığını, manevi tazminat yönünden de talep hakkının dolduğunu, davacının talebinin konusunun FSEK'nun 4. maddesi kapsamında olmadığını, proje müellifinin yapı üzerinde herhangi bir telif hakkı, maddi, manevi tazminat hakkı bulunmadığını, ekte sundukları Üniversite ile müvekkili arasındaki irtifak hakkı sözleşmesi gereğince mecburen yeni hak sahibi olarak müvekkili şirketin mimari proje çizdirmek zorunda olduğunu, önceki mimardan alıntı yapılmadığını, yeni mimar ...'in hazırladığı projenin uygulandığını, ayrıca davaya konu yerde müvekkilinin güçlendirme yapmak zorunda da kaldığını, müvekkilinin 2. Etap - 750 kişilik yurt binasının ikincisi için ihale ve bu kapsamda da üst hakkı aldığını, 1. Etap'ın müvekkili tarafından yapılmadığını, o zamanki ihaleyi alan ... A.Ş tarafından yapıldığını, dolayısıyla 1. Etap'ı yapan firmanın davacı ile anlaştığını, müvekkilin davacı ile anlaşması olmadığını, müvekkilinin 2. Etap için devreye girdiğini ve ekteki sözleşmelerde görüleceği üzere ayrı mimara proje çizdirdiğini, davacının Üniversite tarafından projenin onaylandığı şeklindeki beyanının sadece muhatabı ... A.Ş.'yi bağladığını, güçlendirme sebebiyle de yeni mimarın projesinden yararlanılmış, eski mimardan alıntı| v.s yapılmadığını, maddi ve manevi zararın oluşmadığını, ayrıca 2011 yılındaki proje için aynı şekilde manevi zararın da mümkün olmadığını, zamanaşımı süresinin geçtiğini, bu sebeplerle açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
BİRLEŞEN DAVADA: Davacı vekili birleşen dava dileçesinde; müvekkilinin mimar olduğunu ve .... Üniversitesi ....Kampüsü 1500 kişilik öğrenci yurdu projesinin mimarı ve müellifi olduğunu, müvekkilinin müellifi olduğu projenin iki kısımdan oluştuğunu ve birinci kısmın kız öğrenci yurdu, ikinci kısmın ise erkek öğrenci yurdu olduğunu, projenin ilk kısmının müvekkilinin projesine göre tamamlandığını, ikinci kısmın yapımı sırasında ise müvekkilinden izin alınmaksızın değişiklikler yapıldığını, iş sahibinin ...üniversitesi Rektörlüğü, işletme sahibinin ise ..A.Ş. olduğunu ve her ikisi için de İstanbul Anadolu 2. Fikri ve Sinai Haklar Mahkemesinin 2017/117 Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, her ikisinin de hem projenin tamamlanan 1'inci Etap'ı ile ilgili yapılan değişikliklerin, hem de 2'nci etap yurt için hazırlanan projenin mimarının davalı ...olduğunun belirtildiğini, müvekkilinin projesinin eser niteliğinde olduğunu ve ... Mimarlar Odası tarafından tescil edildiğini, eser niteliğinde olan mimari proje ve bu eser neticesinde ortaya çıkan binanın müvekkilinden izin alınmaksızın değiştirilmesinin hukuka aykırı olduğunu, ikinci etap için davalı tarafından hazırlanan projenin müvekkilinin projesine büyük oranda benzediğini, asli unsurları aynı olmakla, tali unsurlarının farklı olduğunu, bu sebeplerle FSEK'in 68'inci maddesine göre 10.000,00 TL tazminatın, ancak bu talebin kabul edilmemesi halinde FSEK'in 70/2-3. maddeleri gereğince aynı miktarda tazminatın ve 10.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan müteselsilen tahsiline, eser üzerinde yapılan değişikliklerin ortadan kaldırılmasına ve tecavüzün ref'ine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
BİRLEŞEN DAVAYA CEVAP: Davalı .... vekili cevap dilekçesinde; husumet itirazında bulunduklarını, müvekkili tarafından çizilen projenin, uygulama projesi olduğunu, uygulama projesinin çizildiği işletmecinin yeni işletmeci ... A.Ş. olduğunu, iddia edildiği gibi davacı tarafın projesine herhangi bir ekleme veya değişiklik yapılmadığını, kaldı ki ilgili yerin Belediyeden alınmış bir ruhsatı da olmadığını, projenin ruhsat projesi olmamasından ötürü huzurdaki taleplerin dinlenme kabiliyetinin olmadığını, ayrıca müvekkil tarafından çizilen mevcut projeye üniversite tarafından da onay verildiğini, davacı taraf ile önceki yurt işleticisi arasındaki anlaşmanın müvekkillerini bağlama olasılığının olmadığını, 2. etap önceki işletici tarafından değil, diğer davalı ....A.Ş tarafından yapıldığını, bu durumda müvekkillerinin daha önceki projeden haberdar olma durumunun bulunmadığını, kaldı ki 1. Etapta sadece güçlendirme yapıldığını, davacının taleplerinin zamanaşımına tabi olduğunu, talep edilen maddi tazminatın 12/12/2011 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte müteselsilen tahsilinin de mümkün olmadığını, maddi tazminat talep şartlarının oluşmadığını, bu sebeplerle açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davacı vekili 18.04.2019 havale tarihli ıslah dilekçesi ile maddi tazminat taleplerini 443.113,00 TL'ye arttırdıklarını beyan etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İlk Derece Mahkemesince; asıl davanın reddine, Birleşen davanın kısmen kabulüne,Davalının davacıya ait .. Üniversitesi 1.etap yurt projesinde izinsiz değişiklikler yapması nedeniyle FSEK 68.maddesi uyarınca yapılan tadilat projesinin bedelinin 3 katı olan 38.111,85 TL'nin 11/02/2014 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,2.500,00 TL manevi tazminatın 11/02/2014 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Davacının fazlaya ilişkin taleplerinin reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde; müvekkili tarafından çizilen projenin bir bütün olarak tasarlandığını, proje tasarlanırken, iki blok şeklinde inşa edileceği göz önüne alınarak binaların konumu, çevre düzenlemesi, rüzgar ve güneş gibi doğal etkenler, binanın ve odaların ışık alması, ısınma ve soğuma gibi etkenler, öğrencilerin binaya giriş ve çıkışları ile dinlenme alanları, açık ve kapalı otopark ile bu yerleşkenin üniversitenin diğer yerleşkeleri ile uyumu ve trafiğe etkisi gibi bir çok husus bir bütün olarak değerlendirilmiş ve bu çerçevede proje hazırlanmış olduğunu, bu çerçevede projenin bir bölümünün uygulanarak diğer bölümünün uygulanmamasının az yukarıda belirtilen tüm hususlarda zorunlu bir değişikliğe neden olduğunu, söz konusu bu değişikliğin müvekkilinin, projeyi meydana getirirken fikri çalışması ve bu çalışmanın vücut bulmuş hali olan mimari projeye aykırılık teşkil ettiğini ve eserden doğan haklarını ihlal ettiğini, Projenin ikinci bölümünün başka bir mimar tarafından çizilmesi ile bu çizilen projenin müvekkili tarafından çizilen proje ile benzerlik gösterdiğini, burada önemli olanın başka bir mimar tarafından çizilen proje değil, müvekkili tarafından çizilen ve davalı Üniversite tarafından da onaylanan projenin uygulanmaması olduğunu, davalı üniversitenin, müvekkili tarafından çizilen projeyi onayladığını, dolayısıyla projenin ikinci etabının da müvekkilince çizilen ve davalı üniversite tarafından onaylanan proje doğrultusunda yapılması gerektiğini, zira davalı mimara yaptırılan bölümün yeni bir proje olmayıp müvekkili tarafından çizilen projenin devamı niteliğinde olduğunu, hal böyle olunca proje üzerinde yapılan değişikliğin, müvekkilinin mimari projesinin değişikliği anlamında olup, projenin uygulanabilmesi için müvekkilinin onayı gerektiğini, davalılar tarafından böyle bir onay alınmadığından yapılan işlemin hukuka aykırı olduğunu, Mahkemece tazminat hesabının hatalı yapıldığını, farazi proje bedelinin 101.631,60 TL olarak kabul edildiğini, projede yapılan değişikliklerin, toplam projenin %25’i kadar olduğunun kabul edildiğini, buna göre yapılacak olan hesaplamada 101.631,60 TL x 25 / 100 = 25.407,90 TL çıkacağını, FSEK madde 68 gereğince bunun üç katı tutarındaki tazminat ise 76.223,70 TL olacağını, Bu bakımdan mahkeme kararının hatalı olduğunu,Her ne kadar asıl dava ve birleşen dava ile birlikte iki farklı dava var ise de aslında ortada tek bir dava ve tek bir talep olduğunu, birleşen davanın, asıl davadaki taleplerin müteselsil sorumluluk gereği davalı mimardan da tazminine yönelik açılan bir dava olduğunu, bu nedenle de asıl dava ile birleştirildiğini, ancak mahkemece, her bir davayı ayrı bir dava gibi kabul ederek ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedildiğini, halbuki, davanın aynı sebepten reddi halinde tek bir vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, dava konusu olayda da red sebebininin tüm davalılar için aynı olduğundan, hem asıl, hem de birleşen dava için ayrı vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, Diğer taraftan, tecavüzün refi ve değişikliğin ortadan kaldırılması ayrı bir dava olmayıp, davanın kabulü halinde yapılan hukuka aykırılıkların giderilmesine yönelik zorunlu bir talep olup bu talebin ayrı bir dava olarak değerlendirilmesi ve bunun için asıl dava hem de birleşen dava için vekalet ücretine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, Yine, manevi tazminat davalarında hükmedilecek olan vekalet ücretinin, hükmedilen tazminat miktarında fazla olamayacağını, bu çerçevede, hem asıl hem de birleşen davada hükmedilen manevi tazminat miktarını aşacak şekilde vekalet ücretine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu beyan ederek, Mahkemece verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.Birleşen davada davalı... vekili istinaf dilekçesinde; zamanaşımı itirazının değerlendirilmediğini,Davacı mimara bu iş sebebiyle önceki yurt işletmecisinden işletmeyi devralan müvekkili tarafından bedel ödendiğini, mahkemece de davanın aydınlatılması için ödeme belgesinin bizzat müzekkere yazılarak müvekkilinden talebi gerektiğini, oysa ödeme belgesi olmasına rağmen, izinsiz değişiklik sebebiyle kısmen kabul kararı verilemeyeceğini, davanın maddi tazminat yönünden tamamen reddedilmesi gerekirken kısmen reddedildiği için kararın hatalı olduğunu,Projeyi onaylayanın mimarlar odası değil üniversite olduğunu, Üniversitenin onaylamadığı bir projenin mimarlar odasına kayıtlı olmasının hiçbir anlam ifade etmediğini,Bu nedenle manevi tazminata da hükmedilemeyeceğini, Manevi tazminat talebine dava tarihinden itibaren avans faizi ile hüküm kurulduğunu, manevi tazminatlarda yasal faiz geçerli olup, avans faiziyle hüküm kurulmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, Yine birleşen davada hüküm kısmında lehlerine 36.000 TL vekalet ücreti hükmedimişken; bu kez asıl davada hükmedilen vekalet ücretiyle tahsilde tekerrür oluşturmayacak şekilde tahsiline karar verilmiş olup; bu kararın da usul ve yasaya aykırı olduğunu, asıl davada davalı ayrı vekalet vere... olup, birleşen davada davalı ...'tir. Yani iki ayrı dava ve iki ayrı davalı mevcut olup, davaların birleştirilmesi vekalet ücretinin ayrı ayrı tahsiline engel teşkil etmeyeceğinden; tahsilde tekerrür kısmının hüküm kısmından çıkartılması ve ayrı ayrı hükmedilmesi gerektiğini beyan ederek, Mahkemece verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE: İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Asıl dava; B.. Üniversitesi ... Kampüsü 1500 kişilik öğrenci projesinde davacının müellifi olduğu 2. etap yurt binası için hazırladığı mimari projenin değiştirildiği iddiasıyla FSEK'in 68.maddesinden kaynaklanan maddi manevi tazminat ile tecavüzün ref'ine, eser üzerinde yapılan değişikliklerin ortadan kaldırılmasına yönelik olup, birleşen dava ise; davacının müellifi olduğu projeye aykırı olarak ve davacıdan izin alınmaksızın proje ile ortaya çıkan 1. etap yurt binalarında değişiklik yapıldığı ve 2. etap yurt binası için hazırladığı projenin ise değiştirilerek kullanıldığı iddiasıyla FSEK'in 68.maddesinden kaynaklanan maddi manevi tazminat ile tecavüzün ref'ine, eser üzerinde yapılan değişikliklerin ortadan kaldırılmasına yöneliktir. Mahkemece yapılan yargılama neticesinde, asıl davanın reddine, birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, bu karar yukarıda belirtilen nedenlerle, davacı ve birleşen davalı tarafından istinaf edilmiştir.Taraflar arasındaki uyuşmazlıklar; asıl davada, davacının mimari projesinin uygulandığı birinci etap yurt binalarında yapılan keşifle tespit edilen değişikliklerin teknik zorunluluktan kaynaklanıp kaynaklanmadığı, davacının mimari projesinin bütünlüğününün bozulup bozulmadığı, birleşen davada ise, davalının 2. etap yurt projesi ve eklentileri için hazırladığı mimari projenin davacıya ait proje ile benzer olup olmadığı, benzerliğin esinlenme sınırlarını aşıp aşmadığı, binaların öğrenci yurdu olması nedeniyle benzerlikleri teknik zorunluluktan kaynaklanıp kaynaklanmadığı noktalarında toplanmaktadır.Yargılama sırasında 03.10.2018 tarihli bilirkişi heyet raporu aldırılmış, itirazlar üzerine 07.09.2018 tarihli bilirkişi heyet raporu ve ek rapor aldırılmış, bu defa raporlar arasındaki çelişki nedeniyle 28.06.2021 tarihli son bilirkişi heyet rapor aldırılmıştır.Birleşen dosya davalısı her ne kadar zamanaşımı itirazlarının karşılanmadığını ileri sürmüş ise de, Mahkemece gerekçeli kararda zamanaşımı itirazının karşılandığı, buna göre; 5846 Sayılı FSEK 68. maddesine dayalı olarak açılan davalarda, söz konusu madde uyarınca hükmedilebilecek telif ücretinin niteliği itibariyle taraflar arasındaki durumun farazi sözleşme ilişkisi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, TBK. m. 125 gereğince eldeki davanın 10 yıllık genel zamanaşımına tabi olduğu, buna göre somut davada 10 yıllık zamanışımı süresinin dolmadığı anlaşılmış olup, aksi yöndeki istinaf başvuru sebebi yerinde görülmemiştir.Sunulan bilirkişi raporlarına göre; davaya konu projenin iki kısımdan oluştuğu, birinci kısmın kız öğrenci yurdu olarak planlandığı, projenin ilk kısmının davacının çizmiş olduğu proje doğrultusunda tamamlandığı, bu hususta taraflar arasında da bir çekişme bulunmadığı, daha sonra ihbar olunan ... İnşaat'ın sözleşmeyi devretmek istediğini bildirmesi üzerine, diğer davalı ... A.Ş. ile idare arasında irtifak hakkı sözleşmesi imzalandığı, birleşen dosyada davalı olan ...'e yeni bir proje hazırlatılarak bu projenin uygulandığı, ancak 2. etap yurt projesi olarak kullanılan proje ile davacıya ait projenin, her ikisinin de öğrenci yurdu projesi olması nedeniyle zorunlu benzerlikler dışında benzer olmadıkları, her iki etap yurt binalarının birbirlerinden bağımsız oldukları, proje bütünlüğü içinde olmalarının gerekmediği, 1. etap yurt binalarına uygulanan davacıya ait projenin 2. etap yurt binalarına da uygulanmasının gerekmediği, ayrı ayrı olan projelerden birisinin uygulanmamış olmasının davacının projeden kaynaklanan haklarını ihlal etmediği, davacının yönetim binasına ait projesinin aynen uygulandığı, 2. Etap yurt binaları ile çarşı bloğunda ise birleşen davanın davalısı ... kendisine ait projesinin uygulandığı belirtilmiş ise de, binada yapılan değişikliğin bir ihtiyaca binaen olup olmadığı, binanın bütünlüğünü bozup bozmadığı, sahibinin şeref ve haysiyetine zarar verebilecek nitelikte bir değişiklik olup olmadığı hususlarının birlikte değerlendirilmesi (bkz Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 08/11/2022 tarihli, 2021/2602 Esas- 2022/7937 Karar sayılı kararı) ve yapılan değişikliğin fiziki ihtiyaca uygun, bina bütünlüğünü bozmayan, eser sahibinin şeref ve haysiyetine zarar vermeyen değişiklikler olduğunun tespiti halinde ise bu değişikliğin FSEK 16/2. maddesinde sayılan zaruri değişiklikler kapsamında değerlendirilmesi ve davanın reddi gerekirken, Mahkemece bu yönde bir inceleme ve değerlendirme yapılmaksızın eksik inceleme ile karar verilmiş olması yerinde görülmemiştir. Mahkemece belirtilen hususlarda ek rapor veya gerek görülmesi halinde dosyanın yeniden farklı bir heyete tevdi ile uzman bilirkişi heyetinden rapor aldırılarak sonuca gidilmesi gerekmektedir. Yukarıda açıklanan sebeplerle, ilk derece mahkemesince esasa münhasır delil toplanmadan, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalı olarak karar verilmesinin, usul ve yasaya aykırı olması ve ilk derece mahkemesi kararının tüm istinaf sebepleriyle birlikte değerlendirilmesinin gerekmesi karşısında, istinaf istemine konu karara yönelik denetim yapılması mümkün bulunmamakla 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince başkaca istinaf sebepleri incelenmeksizin tarafların istinaf başvurusunun kabulüne karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Taraf vekillerinin istinaf isteminin KABULÜ ile; 2-İstanbul Anadolu 1. Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 09/11/2021 tarih, 2017/548 E. 2021/193 K. Sayılı Kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,3-Dosyanın, yukarıda gösterilen biçimde inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4-İstinaf yasa yoluna başvuran taraf vekilleri tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde kendisine iadesine,5-Dosya üzerinde inceleme yapılması sebebiyle vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,6-İstinaf yasa yoluna başvuran tarafından istinaf aşamasında yapılan giderlerin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. ve 362/1-g. maddeleri gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve KESİN olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 19/09/2024