T.C. KONYA BAM 6. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No:
T.C.
KONYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
6. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t:
KARAR NO\t:
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN\t\t:
ÜYE\t\t:
ÜYE\t\t:
KATİP\t\t:
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 21/09/2023
NUMARASI\t\t: Esas Karar
DAVACI\t:
VEKİLLERİ\t: Av.
\t\t
İSTİNAF EDEN DAVALI\t:
VEKİLİ\t: Av.
DAVA\t\t: Alacak (Kambiyo Senedine Dayalı Sebepsiz İktisab Nedeniyle)
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ\t: 23/05/2024
YAZIM TARİHİ\t: 27/05/2024
Davacı tarafından, davalı aleyhine Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... sayılı dosyası ile açılan alacak davasında 21/09/2023 tarihinde tesis edilen davanın kısmen kabulüne ilişkin karara karşı davalının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı ..... ile müvekkili bankanın Kastamonu Şubesi arasında imzalanan Kredi Genel Sözleşmesine istinaden dava dışı bu kimseye kredi kullandırılmış olup anılan kişi tarafından keşidecisi davalı ..... olan bonoların ödeme aracı olarak müvekkil bankaya verildiğini, davaya konu bonoların müvekkiline ciro edilmesine temel teşkil eden borç ilişkisi son ciranta ..... ile Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O arasında akdolunmuş kredi sözleşmesi olduğunu, müvekkili bankaya düzgün bir ciro silsilesi içerisinde beyaz ciro ile devredilmiş olan 18.06.2018 tanzim 15.08.2018 vade tarihli 30.000,00 TL bedelli ve 18.06.2018 tanzim 15.09.2018 vade tarihli 30.000,00 TL bedelli senetler yönünden gerekli muamelelerin vaktinde yapılamamış olması sebebiyle senedin keşidecisi ve aynı zamanda borçlusu olan davalı taraf haksız ve sebepsiz olarak iktisap etmiş olduğu bu meblağlar nispetinde müvekkili bankaya borçlu olduğunu, müvekkili bankanın yetkili hamili olduğu bonolar nedeniyle alacaklı bulunduğu 30.000,00 TL’nin, 18.06.2018 tanzim 15.08.2018 vade tarihli bono yönünden vade tarihi olan 15.08.2018'den; yine 18.06.2018 tanzim 15.09.2018 vade tarihli bono yönünden ise vade tarihi olan 15.09.2018'den itibaren işleyecek kambiyo senetlerinde reeskont avans faiziyle birlikte; mahkemece aksi kanaat hasıl olur ise ilk senet yönünden bankanın çekmiş olduğu 17.08.2018, diğer senet yönünden 19.09.2018 tarihli ödememe protestosu tarihlerinden itibaren işleyecek kambiyo senetlerinde reeskont avans faizi ile birlikte senet bedellerinin davalı/borçludan tahsilini, yargılama gideri ile vekalet ücretinin karşı yana yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu senetlerin zamanaşımına uğraması ve gününden önce lehtara ödenmesi nedeniyle davanın reddinin gerektiğini, bono niteliği kalmadığını, ticari işlem olmadığını, bu sebeple görevli mahkemenin asliye hukuk mahkemesi olduğunu, Türk Borçlar Kanununun 82. Maddesinde, hak sahibinin geri isteme hakkı olduğunu öğrenmesinden itibaren 2 yıl ve her halde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten itibaren 10 yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrayacağının belirtildiği, senetlerin 15.9.2018 ve 15.8.2018 vadeli olmasından dolayı 2 yıllık kesin sürenin geçtiğini, bankanın senedi aldığında sözleşmeye taraf ve müvekkilinin muhatabı olmadığını, bankanın .....’ya kredi kullandırdığını, kısmen parasını/kredisini geri alamadığını, zararını müvekkilinden çıkartmasının kabul edilemeyeceğini, davanın usulden reddini talep ettiklerini, dava dışı ..... ile davacı banka Kastamonu Şubesi arasında imzalanan Kredi Genel Sözleşmesine istinaden ; dava dışı bu kimseye kredi kullandırılmış olup anılan kişi tarafından keşidecisi davalı ..... olan bonolar protesto veya ihbar için veya güven ve tahsil için bankaya verildiğini, bu durumdan müvekkilinin bilgisinin olmadığını, davacı bankaya düzgün bir ciro silsilesi İçerisinde beyaz ciro ile devredilmiş olan 18.06.2018 tanzim 15.08.2018 vade tarihli 30.000,00 TL bedelli ve; 18.06.2018 tanzim 15.09.2018 vade tarihli 30.000,00 TL bedelli senetler yönünden gerekli hukuki prosedür işletilmediğini, bankanın senetlerin ödendiğinden bilgisinin olduğunu, kambiyo senetlerinde reeskont avans faizi talebi de yersiz olduğunu, ödenmiş bedele faiz işletilemeyeceğini ve ayrıca bono niteliği olmadığından ticari iş olmaması yüzünden reeskont faiz talebinin de haksız olduğunu, bu nedenlerle; görevsizlik kararı verilerek dosyanın görevli ve yetkili mahkeme Konya Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesini, dava dilekçesinde belirtilen haksız, mesnetsiz ve yersiz davanın tüm unsurlarıyla reddi ile, kötü niyetle açılan işbu davarım %10 oranında kötüniyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: İlk derece mahkemesince \"... Davalı her ne kadar cevap dilekçesi ekinde dava konusu bonoları ödediğine dair dava dışı ......'a ait 26/07/2018 ve 26/08/2018 tarihli dilekçe suretlerini sunmuş ise de; dava dışı ......'ın, davalının kendisine ödeme yaptığı yönündeki imzası dışında dosya kapsamında net ispat bulunmadığından ve ilgili ödeme evraklarının sonradan düzenlenme ihtimali de bulunduğundan bu yöndeki savunmalara itibar edilmemiştir.
Bilindiği üzere bono keşidecisi, bononun asli borçlusu olarak sorumlu olup, vade de bizzat ödeme taahhüdü altına giren kişidir. Bononun vadesinde ve yasal süresi içerisinde ibraz edilmesi ve ibrazı halinde ödenmesi gerekmektedir. Dava konusu bonolar dava dışı ..... tarafından davacı Banka nezdinde kullandırılan kredilere karşılık olarak usulüne uygun ciro silsilesi içerisinde beyaz ciro ile devredilmiş olup, davacı banka bu devir ile birlikte dava konusu ilgili senetler üzerinde yetkili hamil konumundadır. Dolayısıyla elinde senetleri bulunduran davacı banka ibraz etmeksizin senetlerin cirantaya ödendiği savunmaları muteber değildir. Davalı senet bedelini savunmalarında geçtiği üzere dava dışı ......'a ödemiş olsa dahi ilgili senetler davacı banka uhdesinde bulunduğundan \"kötü ödeyen iki kere öder\" genel kaidesi gereği yetkili hamile ödeme yapmayan ve TTK 732 kapsamında ispat külfeti halen üzerinde olan davalının sebepsiz zenginleşmediğini ispatlayamayan davalı keşidecinin senet üzerindeki sorumluluğunun devam ettiği takdir ve kanaatine varılmıştır.
Tüm dosya muhtevası birlikte değerlendirildiğinde; Usulüne uygun düzenlenen bilirkişi raporu da nazara alınarak; 18.06.2018 tanzim 15.08.2018 vade tarihli 30.000,00 TL bedelli bono için vade tarihinden itibaren işlemiş 18.344,98 TL reeskont faiziyle birlikte ve 18.06.2018 tanzim 15.09.2018 vade tarihli 30.000,00 TL bedelli bono için vade tarihinden itibaren işlemiş 17.867,07 TL reeskont faiziyle birlikte; davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir. Davalı keşideci olduğundan vade tarihi itibari ile faiz uygulanmasına karar verilerek ...\" gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 18.06.2018 tanzim 15.08.2018 vade tarihli 30.000,00 TL bedelli bono için vade tarihinden itibaren işlemiş 18.344,98 TL reeskont faiziyle birlikte, 18.06.2018 tanzim 15.09.2018 vade tarihli 30.000,00 TL bedelli bono için vade tarihinden itibaren işlemiş 17.867,07 TL reeskont faiziyle birlikte; davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; asliye ticaret mahkemesinin görevli olmadığını, tacir olan davalı bankanın yükümlülüğü gereği ve tacir gibi davranmadığını, kendi cirantalarına takip yapmaması kötüniyetli ve hile olduğunu gösterdiğini, asıl olan kendi sözleşme borçlusunu takip etmeyen bankanın 5 yıl sonra sebepsiz zenginleşmeden ödenmiş senede istinaden dava açması bilinçli ve hileli bir davranış olduğunu, bonoda sebepsiz zenginleşme kapsamında zamanaşımı olduğunu, dava sebepsiz zenginleşme davası olarak açılmış bulunduğundan bu tür taleplerin toplamda 2 yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğunu, sebepsiz zenginleşme davası şartlarının olmadığını, müvekkilinin mal varlığında bir artış olmadığını, süresinden önce bedelini ödeyen müvekkilinin borçtan kurtulduğunu, davalı bankanın senetlerden kaynaklı bir zararının da olmadığını, müvekkilinin bankanın borca konu temel ilişkisinde taraf olmadığını, işletilen faiz oranlarının yüksek olduğunu, hesaplamaların reeskont faiziyle yapılmasının hatalı olduğunu, müvekkilinin tacir olmadığının ticaret odasından gelen evrakla sabit olduğunu, rapora itiraz ettikleri halde bunun görmezden gelindiğini, kısmen ret kararı verildiği halde bu oranın belirtilmemiş ve davalıya vekalet ücreti hesaplanmamış olduğunu, tanık ve yemin delilleri olduğu holde mahkemenin dosyada hemen karar vermiş olayın maddi gerçeğini ortaya koymamış olduğunu, eksik inceleme yapıldığını, senetlerin bizzat ödendiğinin sabit olduğunu belirterek istinaf talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Dava, zamanaşımına uğramış bono bedelinin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 732. maddesi uyarınca sebepsiz zenginleşmeye dayalı tahsili istemine ilişkindir.
İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.
Davacı tarafça, dava dışı ..... ile banka arasında imzalanmış Kredi Genel Sözleşmesine istinaden bu kişiye kredi kullandırıldığı, kredi kullanan tarafından keşidecisi davalı olan 18.06.2018 tanzim, 15.08.2018 vade tarihli 30.000,00 TL bedelli ve 18.06.2018 tanzim, 15.09.2018 vade 30.000.00 TL bedelli bonoların ödeme aracı olarak verildiği, kredi kullanan tarafından kredi borcunun ödenmediği, davacı bankanın yetkili hamil olduğu, zamanaşımına uğramış bonolar nedeniyle TTK'nın 732.maddesi uyarınca sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak isteminde bulunulduğu görülmüştür.
Dava konusu bonoların incelenmesinde, keşidecinin davalı, lehtarın ...... olduğu, bonoların lehtar tarafından kredi kullanan .....'ya ciro edildiği, onun tarafından da beyaz ciro ile davacı bankaya verildiği, dava tarihinde, bonoların vade tarihi itibariyle 3 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğu ancak 1 yıllık sebepsiz zenginleşme zamanaşımı süresinin henüz dolmadığı, anlaşılmıştır.
Mahkemece bankacı bilirkişiden alınan 20.06.2023 tarihli raporda, davacı bankanın kredi borçlusu .....'dan 96.212,05 TL alacağı olduğu tespit ve kanaatinin bildirildiği görülmüştür.
Dava, zamanaşımına uğramış bonoya dayalı olarak girişilen icra takibine yönelik itirazın iptali istemine ilişkin olup, zamanaşımına uğramış bono ile ilgili TTK hükümlerinin tartışılması ve değerlendirilmesi gerektiğinden, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’ nun 4. maddesi uyarınca uyuşmazlığın çözümünde görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi olup, davalının mahkemenin görevine yönelik itirazı yerinde bulunmamıştır.
Dava konusu bonoların vade tarihinde yürürlükte TTK'nın 732. maddesi gereğince zaman aşımına uğramış bir bonoda keşidecinin sorumluluğu zaman aşımının bitiminden itibaren 1 yıl daha devam eder ve bu 1 yıl içinde keşideci ile temel hukuki ilişkisi olmayan hamil, keşideciye karşı keşidecinin kambiyo senedi nedeniyle sebepsiz zenginleştiğinden bahisle alacak talebinde bulunabilir.
Alacağa konu senetlerin vade tarihinden itibaren 3 yıllık sürede tahsile konulmamasından dolayı zamanaşımına uğradığı, taraflar arasında temel ilişki bulunmamakla TTK’nın 732. maddesi gereğince ispat yükünün sebepsiz zenginleşmediğini ileri süren davalı üzerinde bulunduğu, davalının dosyaya ibraz ettiği iki adet teslim belgesinde alıcının lehtar ...... olduğu, bonolar zamanaşımına uğramış olsa bile senet hamili yerine aradaki lehtara yada cirantaya yapılan ödemeler, kötü ödeme olup borcu söndürmeyecektir. (benzer Y.11. HD'nin 2021/3739 E.-2022/569 K. Sayılı ilamı)
Yukarıda anlatılanlar çerçevesinde, davacının 6102 Sayılı TTK'nun 732. Maddesi uyarınca sebepsiz zenginleşmeden kaynaklanan 2 adet, toplam 60.000,00 TL senet bedeli ile 36.512,47 TL işlemiş reeskont faiz alacağının tahsilini talep ettiği, ispat yükünün davalıya düştüğü, davalının sebepsiz zenginleşmediğinin yazılı delille ispat edemediği, ancak dava konu senetlerin zamanaşımına uğramış olması, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre alacak talep edilmiş olması ve davalının tacir olmadığının anlaşılmasına göre, dava konusu senet bedellerinin vade tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi gerekirken, mahkemece reeskont faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi doğru olmamıştır. Bu nedenlerle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, ancak mahkemece yapılan yanlışlık yeniden yargılamayı gerektirmediğinden HMK'nın 353/1.b.2.maddesi gereğince yukarıda açıklandığı üzere davanın kısmen kabulüne; faiz alacağının da dava konusu edilmiş olması nedeniyle reddedilen faiz miktarı yönünden davanın kısmen reddine dair yeniden karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM\t: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
A) Davalının istinaf talebinin KABULÜ ile; Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 21/09/2023 tarih.... Esas - ... Karar sayılı ilamının KALDIRILMASINA,
1-İstinaf başvurusunda bulunan davalı tarafından yatırılan 1.643,06 TL istinaf karar harcının talep halinde davalıya iadesine,
2- İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından ücret-i vekalet ile ilgili hüküm kurulmasına yer olmadığına,
3-İstinaf başvurusunda bulunan davalı tarafından yatırılan 738,00 TL istinaf yoluna başvuru harcının davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
B) Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.2 maddesi gereğince davacı talebi ile ilgili YENİDEN HÜKÜM KURULMASINA,
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile;
- 18.06.2018 tanzim 15.08.2018 vade tarihli 30.000,00 TL bedelli bono için vade tarihinden itibaren işlemiş 10.245,21 TL yasal faiziyle birlikte;
- 18.06.2018 tanzim 15.09.2018 vade tarihli 30.000,00 TL bedelli bono için vade tarihinden itibaren işlemiş 10.015,89 TL yasal faiziyle birlikte; davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE;
-Fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
2-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 5.482,64 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
3-Davacı davada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan A.A.Ü.T gereğince 17.900,00 TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davalının arabuluculuk ilk oturumuna mazeretsiz katılmadığı anlaşılmakla; 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A Maddesi 11. Fıkrası gereğince davalı lehine vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,
5-Davalının arabuluculuk ilk oturumuna mazeretsiz katılmadığı anlaşılmakla; 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A Maddesi 11. Fıkrası gereğince davacının yaptığı 1.200,00 TL bilirkişi ücreti, 200,75 TL posta tebligat gideri ücreti toplamı 1.400,75 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6- Arabuluculuk ücreti olarak Hazine tarafından (suçüstü ödeneğinden) karşılanan 1.560,00 TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
8-HMK'nın 333 ve HMKGAT'nin 5/1. maddeleri gereğince yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının gider avansını yatıran tarafa iadesine
C) İlk derece mahkemesince 29/11/2023 tarihinde yazılan harç tahsil müzekkeresinin bila ikmal iadesinin ilk derece mahkemesince istenmesine,
D)Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 359/4. maddesi gereğince kararın ilk derece mahkemesi tarafından tebliğe çıkarılmasına,
E) Dava dosyasının ilk derece mahkemesine gönderilmesine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 23/05/2024 tarihinde oybirliği ile HMK'nun 362/1-a maddesi gereğince kesin olarak karar verildi.
Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır