T.C. KONYA BAM 6. HUKUK DAİRESİ
T.C.
KONYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
6. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t:
KARAR NO\t:
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
KATİP\t\t: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 30/11/2023
NUMARASI\t\t: Esas Karar
DAVACI\t: ... - (T.C. Kimlik No: ...)
VEKİLİ\t: Av. ... -
İSTİNAF EDEN DAVALI\t: ... - (T.C. Kimlik No: ...)
VEKİLİ\t: Av. ...
DAVA\t\t: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ\t: 10/07/2024
YAZIM TARİHİ\t: 12/07/2024
Davacı tarafından davalı aleyhine Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile açılan menfi tespit davasında 30/11/2023 tarihinde tesis edilen davanın kabulüne ilişkin karara karşı davalının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının müvekkili aleyhine 35.000,00 Euro bedelli ilamsız icra takibi başlattığını, müvekkilin cebri icra tehdidi altında olduğunu, takip dayanağının 01/09/2003 tanzim, 15/10/2003 vade tarihli 35.000 Euro'luk senet olduğunu, borcu kabul anlamına gelmemek kaydıyla alacağın zamanaşımına uğradığını, Kulu İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası hakkında ivedi olarak teminatsız ihtiyati tedbir karar verilmesini, davanın kabulü ile Kulu İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasının işlemden kaldırılmasına, alacağın %20'sinden az olmamak kaydıyla davalının kötü niyet tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü ve zamanaşımı sürelerinin dolmadığını, davacı tarafın senetteki imzasını inkar etmediğini, taraflar arasındaki temel borç ilişkisinin gayrimenkül satışına dayandığını, müvekkilinin eşi ... adına kayıtlı Konya ili, Kulu İlçesi, ...Mahallesinde kain .... ada .. ve .. parsel sayılı taşınmazın satış bedeli olarak davacı tarafından senedin müvekkiline verildiğini, Kulu Asliye Hukuk Mahkemesinin ..... Esas sayılı dosyası ile dava konusu senedin \"zamanaşımı nedeni ile kambiyo vasfını yitirdiği gerekçesi ile İcranın Geriye bırakılmasına\" karar verildiğini, senedin kambiyo vasfını yitirmesinin temel ilişkisinin zamanaşımına uğradığı anlamına gelmeyeceğini, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun kararında da açıkça ifade edildiği üzere TBK 154-157 maddeleri gereğince her takipten sonra zamanaşımı süresinin yeniden başladığını, dolayısı ile davacı tarafın zamanaşımı itirazının yerinde olmadığını, buna karşın davacı tarafın takipten önce gerçekleştiği iddia edilen zamanaşımı defi'ini, takibin kesinleşmesinden çok sonra ileri sürdüğünü, davacının alacağı ödediğini deliller ile ispat etmekle mükellef olduğunu, bu hususta davacı tarafın tanık dinletme talebine muvafakatlerinin olmadığını belirterek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; \"...Kulu İcra Müdürlüğünün .... Esas sayılı dosyasında takip talebinde ve ödeme emrinde asıl alacak olarak 35.000,00 Euro' nun gösterildiği, yabancı para alacağının Türk parası karşılığının belirtilmediği görülmektedir. İİK'nin 58/3. maddesine aykırı olarak başlatılan icra takibinin usulüne uygun başlatılmış kabul edilemeyeceğinden davacının davasında haklı olduğu kanaatine Mahkememizce varılmıştır. Kaldı ki, takibe konu alacak hem sebepsiz zenginleşme hükümlerinde uygulanan 1 yıllık zaman aşımına, hem kambiyo senetlerinde vade tarihinden itibaren uygulanan 3 yıllık zaman aşımına hem de Borçlar Kanunu gereğince genel alacak zaman aşımı olan 10 yıllık zaman aşımına uğramıştır. Tüm bu nedenlerde Mahkememizce davacının davasında haklı olduğu değerlendirilmiş ve açılan davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kötüniyet tazminatı açısından mahkememizce yapılan değerlendirmede; İİK'nun 72/5 maddesinde (; Değişik: 9/11/1988-3494/6 md.) \"Dava borçlu lehine hükme bağlanırsa derhal takip durur. İlamın kesinleşmesi üzerine münderecatına göre ve ayrıca hükme hacet kalmadan icra kısmen veya tamamen eski hale iade edilir. Borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırşa, talebi üzerine, borçlunun dava sebebi ile uğradığı zararın da alacaklıdan tahsiline karar verilir. Takdir edilecek zarar, haksızlığı anlaşılan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olamaz.\" şeklinde düzenleme yer almaktadır. Kötü niyet tazminatı, takibe girişmekte kötü niyetli bulunduğu borçlu tarafından açıkça kanıtlanmış olan ya da öyle olduğu ayrıca kanıtlanmasına gerek bulunmaksızın dosya kapsamından açıkça anlaşılabilen alacaklıya yönelik bir yaptırım niteliğindedir. Anılan yasa hükmüne göre, alacaklının tazminata mahkum edilebilmesi, takibin kötü niyetle yapılmış olması koşuluna bağlanmıştır ve bu hususun borçlu tarafından kanıtlanması gerekmektedir. Öğreti ve Yargıtay uygulamalarına göre, alacağının bulunmadığını bildiği veya bilmesi gereken bir durumda olduğu halde, icra takibine girişen alacaklı kötü niyetli kabul edilmelidir. Açıklanan bu yasal durum ve ilke çerçevesinde somut olay değerlendirildiğinde, tüm dosya kapsamına göre kötü niyetin varlığını açıkça ortaya koyacak bir yöne rastlanmadığı gibi, davacının icra takibinde kötü niyetli olduğu da kanıtlanabilmiş değildir...\" gerekçesiyle açılan davanın kabulü ile; davacı ...'in Kulu İcra Müdürlüğü'nün .... esas sayılı dosyası yönünden davalıya borçlu olmadığının tespitine, davacı vekilinin 08.11.2023 tarihli beyan dilekçesinde talep ettiği sair hususlarla ilgili karar verilmesine yer olmadığına, Yasal şartları oluşmadığından davalı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesine yer olmadığına, şeklinde karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; cevap dilekçesinin istinaf dilekçesinin eki olarak kabulünü talep ettiğini, davacının Kulu İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyanın işlemden kaldırılması istemi ile dava açtığını, yerel mahkemenin de tensip tutanağı ile bu dosyayı Kulu İcra Müdürlüğünden talep ettiğini, yargılama safahatında yazılı veya sözlü bir ıslah bulunmadığı halde mahkemenin, resen yargılamaya Kulu İcra Müdürlüğü'nün .... esas sayılı dosyası üzerinden devam ettiğini, müvekkilinin, davacının iddialarını değiştirmesine ve genişletmesine muvafakatlerinin olmadığını bildirdiği halde, yerel mahkemenin, davanın esastan reddine karar vermesi gerekirken yargılamaya devam etmesinin HMK m.26'ya aykırı olduğunu, mahkemece, müvekkilinin zamanaşımı definde bulunmadığının iddia edildiğini, ancak cevap dilekçesinde zamanaşımı süresi hakkında beyanda bulunduklarını, mahkemenin işbu davanın zamanaşımı süresi içinde açılıp açılmadığı hususunda bir karar vermemiş olmasının da usule aykırı olduğunu, yerel mahkeme gerekçesinin tamamının \"takip talebinde yabancı para karşılığı Türk Lirasının yazılmadığına\" ilişkin olduğunu, ancak davacının böyle bir iddiasının olmadığını, ayrıca böyle bir iddianın tartışılacağı yerin de bu dava olmadığını, mahkeme, takip hukukuna ilişkin bu gerekçe ile davacının borçlu olmadığına hükmettiğini, ancak bu hükmün Anayasa'nın 141. maddesine aykırı olduğunu, Kulu İcra Müdürlüğü'nün .... Esas sayılı dosyası tetkik edildiğinde, takip talebinde, alacak kaleminin \"35.000,00 Euro, fiili ödeme tarihi asıl alacak\" şeklinde yazıldığının görüleceğini, dolayısı ile 35.000,00 Euronun fiili ödeme tarihindeki Türk Lirası karşılığının asıl alacak olarak talep ettiklerini, icra harcının da günün Merkez Bankası Efektif Satış Kuru üzerinden ödendiğini, zaten yerel mahkemenin kararında dayanmış olduğu emsal kararlar da \"yabancı para talebine\" ilişkin olup, müvekkilin talebi ile ilgisinin bulunmadığını, her ne kadar Kulu İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile yapmış oldukları takibin düştüğünü, ancak işbu takibin yenilenerek yeni esas aldığını ve yenileme talebinin davacıya tebliğ edildiğini, davacının yasal süre içinde zamanaşımı definde bulunmayarak takibin kesinleştiğini ve taraflarına usulü kazanılmış hak doğduğunu, dosya içinde mevcut Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun kararında da ifade edildiği üzere TBK 154-157 maddeleri gereğince her takipten sonra zamanaşımı süresinin yeniden başladığını, dolayısıyla temel borç ilişkisinin zamanaşımına uğradığından söz edilemeyeceğini, davcı tarafından Kulu İcra Hukuk Mahkemesinin 2018/6 Esas sayılı dosyasında \"temel borç ilişkisinin zamanaşımına uğradığına ilişkin bir iddiası bulunmadığı gibi borcu ödediğine ilişkin bir iddiasının da bulunmadığını, BK'nun 133/II. (TBK’nun 154/2.) maddesi gereğince, icra takibinde bulunulması, zamanaşımını kesen sebepler arasında yer almakta olup, müvekkil tarafından takibin yapıldığı 2004 tarihi itibariyle henüz 10 yıllık zamanaşımı süresinin dolmadığını, taraflar arasındaki temel borç ilişkisinin gayrımenkul satışına dayandığını, işbu senet alacağının henüz ödenmediğini, davacının da borcunu ödendiğini MK madde 6 ve HMK madde 190 gereğince yasalı deliller ile ispat edemediğini belirterek; yerel mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine, bu mümkün değilse hükmün kaldırılarak dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, zamanaşımına uğramış bono nedeniyle menfi tespit talebine ilişkindir.
İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.
Davalı tarafından davacıya karşı Kulu İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasından 01/09/2003 tanzim, 15/10/2003 vade tarihli 35.000,00 EURO bedelli bonoya dayalı olarak kambiyo senetlerine mahsus takip yapıldığı, dosyanın işlemsiz bırakılması üzerine davalının talebi üzerine takibin yenilenerek dosyanın ....yeni esasa kaydedildiği, sonrasında işlemsiz bırakılan dosyada davalının talebi üzerine 12/10/2017 tarihinde dosyanın yeniden işleme alınarak ...... yeni esas numarası aldığı, davacının açtığı takibin talik ve iptali davasında Kulu İcra Hukuk Mahkemesinin ... Esas- ... Karar sayılı kararıyla İİK 71/2 ve İİK 33/a maddeleri gereğince icranın geri bırakılmasına karar verildiği,
Davalının aynı bonoya dayalı olarak davacıya karşı Kulu İcra Müdürlüğünün ..... Esas sayılı dosyasından ilamsız takip yaptığı, takibin kesinleştiği ve icra işlemlerine devam edildiği görülmüştür.
Uyuşmazlık; icra takibine konu bononun zamanaşımına uğrayıp uğramadığı, zamanaşımına uğramış ise davacının davalıya karşı müracaat hakkı olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
Türk Ticaret Kanunu'nun 778. Maddesi atfıyla bono hakkında da uygulanması gereken aynı kanunun 749. Maddesi gereğince bonodan doğan istemler, vadenin geldiği tarihten itibaren üç yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Zamanaşımına uğramış bono nedeniyle alacaklı borçluya karşı alacağını temel borç ilişkisine dayanarak talep edebileceği gibi Türk Ticaret Kanunu'nun 732. Maddesinde düzenlenen sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanılarak keşideciden alacak talebinde bulunulabilir. Sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak talebi bononun zamanaşımına uğradığı tarihten itibaren bir yıldır. Ayrıca Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre zamanaşımına uğramış ve kambiyo vasfını kaybetmiş bono, temel borç ilişkisi yönünden yazılı delil başlangıcı teşkil eder.
Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; Dosyadaki belgelere, kararın dayandığı delillere, duruşma sürecini yansıtan tutanaklara ve gerekçe içeriğine göre, mahkemece taraflar arasındaki uyuşmazlığın somut olayın özelliklerine uygun olarak belirlendiği, yargılamanın Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda belirtilen usullere uygun olarak yürütüldüğü, taraflarca gösterilen hükme etki edecek delillerin usulüne uygun olarak toplandığı, toplanan delillere göre tüm zamanaşımı sürelerinin dolduğu, ilk derece mahkemesince karardaki gerekçelerle davanın kabulüne, kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı bör yön bulunmadığı, davacı tarafça ileri sürülen istinaf nedenlerinin yerinde olmadığı, mahkemece delillerin takdirinde ve yasa kurallarının olaya uygulanmasında bir isabetsizlik görülmediği, davanın kabulüne ilişkin kararda kamu düzenine aykırı herhangi bir husus bulunmadığı, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacının istinaf başvuru talebinin HMK'nın 353/1.b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM\t: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalının istinaf başvuru talebinin ESASTAN REDDİNE,
2-Alınması gereken 32.712,50 TL harçtan peşin alınan 6.150,00 TL harcın mahsubu ile bakiye 26.562,50 TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
3-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından ücret-i vekalet ile ilgili hüküm kurulmasına yer olmadığına,
4-İstinafa başvuran davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
5-Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 359/4.maddesi gereğince kararın dairemiz tarafından tebliğe çıkarılmasına,
6-Dava dosyasının temyiz edilmeden kesinleşmesi halinde ilk derece mahkemesine gönderilmesine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda verilen kararın HMK'nın 361/1 maddesi gereğince; taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde dairemize, temyiz edenin bulunduğu yer Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi'ne veya ilk derece mahkemesine verilecek dilekçe ile temyiz kanun yoluna başvurma talebinde bulunulabileceğine 10/07/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ...
e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır