T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2021/513
KARAR NO: 2024/1075
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi
TARİHİ: 17/09/2020
NUMARASI: 2017/264 E. - 2020/270 K.
DAVANIN KONUSU: Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 06/06/2024
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirket tarafından basılıp yayınlanan ve Prof. Dr. ...'ün kaleme aldığı \"...\" adlı eserde kullanılan 500'den fazla fotoğrafın müvekkili tarafından çekilmiş olduğunu, 2005 senesinde 1. baskısı yapılan kitapta kullanılan müvekkiline ait fotoğraflar için hem kendisinden izin alındığını, hem de 1.baskı için kendisine telif hakkının ödendiğini, ancak davalı şirketin çok büyük bir ilgi ve beğeni toplayan ve piyasada kalmayan bu kitabı talebin çokluğu sebebiyle müvekkiline ait fotoğraflarla birlikte kendisine danışılmadan izni dahi alınmadan ve de kendisine telif hakkı ödenmeden müvekkilinin ismi de kullanılmak suretiyle Temmuz 2013'te 2. baskısını yaparak piyasaya sürdüğünü, müvekkilinin ise ancak 2.baskıyı gördükten sonra bu durumdan haberdar olduğunu, kendi eserlerinin de içinde yer aldığı kitabı ücretini ödemek suretiyle satın aldığını, yapılan araştırmada 1.baskının çok büyük ilgi ve beğeni gördüğünü öğrendiğini, bunun üzerine müvekkilinin davalı şirket yetkililerini defalarca aradığını ve izni olmadan ikinci defa basılan kitapta fotoğraflarının kullanılmasından dolayı telif ücreti ödemeleri gerektiğini bildirdiğini, ancak davalı yanın bu durumu ciddiye almadığını, davalı şirkete noter kanalıyla ihtarname gönderildiğini belirterek, fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması kaydıyla 150.000 TL maddi, 100.000 TL manevi tazminatın Temmuz 2013 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin çeşitli ve değerli yazarlar, sanatçılar ile anlaşma imzalayıp ağırlıklı olarak edebiyat eserleri yayınladığını, çok çeşitli eserleri okuyucularla buluşturduğunu, davaya konu olan \"...\" adlı eserin müvekkili şirket tarafından yayımlanması için kitabın yazarı ... ile 21 Şubat 2005 yılında sözleşme imzalandığını, sözleşmenin 7. maddesine göre müvekkili şirketin 49 yıllığına ve baskı sayısı sınırsız olmak üzere yazar ... ile anlaşmış olduğunu, ayrıca yazarın tüm baskılar için izin vermiş olduğunu, müvekkili şirketin yazar ... ile inhisari nitelikte bir sözleşme imzaladığını, sözleşme uyarınca müvekkili şirketin yazara telif ücreti dışında bir ücret ödemeyeceğini, yazarın mali haklarını üçüncü kişiye devredemeyeceğini, buna karşılık müvekkili şirketin yayı nevi olarak sözleşme ile sahip olduğu tüm hakları başka bir yayın evine devretme hakkına sahip olduğunu, sözleşmenin neredeyse tüm maddelerinde müvekkiline geniş hak ve yetki tanıdığını, müvekkili şirketin ... ile sözleşme imzalamadığını, davacıya eserleri için telif ödeyenin müvekkili şirket olmadığını, davacıya telif ücreti ödeyecek kişinin yazar ... olduğunu, müvekkilinin eserin küçük boyunun baskısı için yazar ile 05/10/2011 tarihinde yeniden sözleşme imzaladığını, ilk sözleşmede olduğu gibi müvekkili şirkete geniş hak ve yetkiler tanındığını, üçüncü kişilerin talepleri bakımından müvekkili şirketin muhatap olmadığını, husumet itirazlarının bulunduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; \"....Tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde; davalı şirket tarafından basılıp yayınlanan ve Prof. Dr. ...'ün kaleme aldığı \"...\" adlı eserde davacıya ait -yukarıda izahı yapıldığı üzere- eser vasfı bulunmayan 415 adet fotoğrafın izinsiz olarak yayınlandığı, her ne kadar davacı eser sahipliğine tecavüz ve FSEK 68 kapsamında tazminat talebinde bulunmuş ise de taleplerinin bu kapsamda değerlendirilemeyeceği, davaya konu fotoğrafların izinsiz yayımından kaynaklı talebin FSEK 84 kapsamında değerlendirilebileceği, sunulan emsal sözleşme ve bilirkişi raporundaki değerlendirmeler dikkate alındığında FSEK 84 atfı gereği TTK 54 vd maddeleri uyarınca davacının talep edebilecek olduğu maddi tazminat miktarının 41.500,00 TL olarak hesaplandığı, sektör uygulamaları dikkate alınarak telif sözleşmeleri kapsamında basılan kitap sayısı üzerinden yapılan hesaplamanın sunulan emsal sözleşme dikkate alındığına hükme esas alınamayacağı anlaşılmakla bu miktar üzerinden tazminat talebinin kısmen kabulüne karar vermek gerekmiş, yine davalının herhangi bir izin almaksızın davacının çekmiş olduğu fotoğrafları sonraki baskılarda yayınlamasının -bu noktada davalının 2005 senesinde 1. baskısı yapılan kitapta davacıdan izin alınmış ve telif hakkının ödenmiş olmasının sonraki baskılardaki izinsiz ve ücret ödenmeksizin yayın halinde haksız fiili ve hukuka aykırılığı ortadan kaldırmayacağı, aksi kabulün bir defa izin verildikten sonra artık izinsiz yayınlasa da manevi zarar göremez kabulünün hakkaniyete ve hukuka uygun düşmeyeceği, izinsiz kullanımın kişilik haklarına saldırı teşkil edeceği ve manevi üzüntüye sebebiyet vereceği kanaatiyle- kişilik haklarına saldırı teşkil ettiği ve TBK 58 kapsamında manevi tazminat şartlarının oluştuğu anlaşılmakla eylemin ağırlığı- kullanılan fotoğraf adedi, hak ve nesafet gözetilerek takdiren 20.000 TL üzerinden manevi tazminat talebinin kısmen kabulüne\" karar verilmiştir.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; -Her ne kadar sayın mahkeme dava dilekçelerinde talep ettikleri 50.000 TL maddi tazminatın FSEK 68 e göre 3 katı tutarı 150.000 TL. taleplerini kabul etmemiş ise de, gerek FSEK 84 ve gerekse TTK 54. maddeler de cezai şartında uygulanabileceğinin açıkça belirtildiğini, Davalı şirketin müvekkiline ait 415 adet fotoğrafı izinsiz olarak kullanmak suretiyle yasaya aykırı hareket ettiğini eğer sözleşme yapılsa idi ödenecek bedelin 3 katı tutarında cezai şart ödemesi gerekeceğini, mahkemece tazminat taleplerinin kabul edilip ancak 3 katı cezai bedeli kabul etmemiş olmakla usul ve yasaya aykırı hareket ettiğini, -Mahkemece müvekkiline 20.000 TL manevi tazminat ödenmesi gerektiği hüküm altına alınmış ise de, bu manevi tazminat bedelinin müvekkilinin konumu, sosyal mevkii–itibarı ve hakkaniyet kuralları göz önüne alındığında takdir edilen tazminatın çok düşük kaldığını, Yerel Mahkeme hükmünün kaldırılarak davalarının tümden kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; -Müvekkili ile dava konusu kitabın yazarı ... arasında 2005 yılında imzalanan sözleşmenin 4. Başlığının 4. maddesi gereği, yazar ... “eserin kendine ait olduğunu ve 3. kişilerin bu eser üzerinde hakları bulunmadığını ve 3. Kişilerce aksi bir talepte bulunulması halinde hukuken kendisinin sorumlu olacağını” kabul ettiğini, müvekkili ile davacı ... arasında kurulan bir sözleşme bulunmadığını, husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, -Davacı tarafın emsal bedel olarak dava dosyasına sözleşme sunduğunu, Davacı tarafın sunduğu bu sözleşmenin emsal alınmasının mümkün olmadığını, Mahkemece gerekçeli kararda da ifade edildiği üzere dava konusu fotoğrafların FSEK kapsamında eser niteliğini haiz olmadığını, Davacı tarafın emsal olarak sunduğu sözleşmedeki fotoğrafların eser niteliğini haiz fotoğraflar olması durumunda huzurdaki davada bu sözleşmenin emsal alınmasının mümkün olmayacağını, TTK 55/C-3 uyarınca tazminata hükmedilemeyeceğini, müvekkili şirketin dava konusu kitabın mali haklarına sahip olduğunu, kitabın yazarı ile yapılan sözleşme ile bu hakların yazar ...'den devralındığını, bu nedenle huzurdaki dosyada yetkisiz yararlanma söz konusu olmadığını, 3 numaralı bentte ise başkasına ait çalışma ürünlerinin teknik çoğaltma yoluyla devralınmasından bahsettiğini, müvekkili şirketin dava dışı yazar ...'den devralmış olduğu eserin yayım haklarına sahip olduğunu ve bu kapsamda eserin baskısı yapıldığını, Davacı tarafın eser niteliğini haiz olmayan fotoğraflarının çoğaltma yoluyla devralınmasının söz konusu olmadığını, müvekkili aleyhine haksız rekabet hükümlerinin uygulanmasının mümkün olmadığını, -Bilirkişi raporlarının çelişkili olduğunu, eser niteliğini haiz bir fotoğraf ile eser niteliğini haiz olmayan bir fotoğraf için hesaplanan maddi tazminatın aynı olamayacağını, kabul anlamına gelmemekle birlikte maddi tazminata hükmedilecek olsa bile bu miktarın çok daha düşük olması gerektiğini, hükmedilen tazminat miktarının haksız ve hakkaniyete aykırı olduğunu, -09.07.2017 tarihli ek bilirkişi raporunda da izah edildiği ve ekinde sunulan belgelerden de görülebileceği üzere dava konusu kitabın, yasaklanmış kitaplardan olduğunu ticari bir değeri bulunmadığını, rapor ekinde sunulan belgelerden de anlaşılacağı üzere söz konusu kitapların satılmasının mümkün olmadığını, Mahkemece haksız rekabete ilişkin hükümler uygulanarak maddi tazminat tespit edilirken bu hususun göz ardı edildiğini, 41.500 TL tazminatın oldukça fahiş olduğunu, -Bilirkişi raporlarınca da tespit edildiği üzere söz konusu kitapta ilgili fotoğrafların davacı tarafa ait olduğuna ilişkin bilgilendirme yer aldığını, Davacıya ait fotoğrafların habersiz şekilde eserde kullanımı söz konusu olmadığını, bu sebeplerle manevi tazminatın koşulları oluşmadığını, kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafa ait fotoğrafların eser niteliği bulunmadığını, cezai şartın sözleşmelerde uygulandığını, manevi tazminatın unsurları oluşmadığını, Davacı tarafın istinaf taleplerinin reddine karar verilmesini talep etmiştir. İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Dava, eser niteliğinde olmayan fotoğrafların izinsiz kullanıldığı iddiasına dayalı, maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema ve Telif Hakları Genel Müdürlüğü kayıtları dosya içerisine alınmıştır. Davacı emsal nitelikli sözleşme örneğini dosyaya sunmuştur.04/08/2016 tarihli fotoğraf sanatçısı ve yayıncılık uzmanı bilirkişiler tarafından hazırlanan heyet raporunda; dava konusu ... isimli kitapta yer alan fotoğrafların kitap künyesinde yazıldığı üzere çeken kişilerin ... ve ... olduğunun belirlendiği, fotoğrafların bulunduğu, sayfa 11, sayfa 42, sayfa 49, sayfa 55, sayfa 67, sayfa 76, sayfa 73, sayfa 98, sayfa 99, sayfa 120, sayfa 198, sayfa 203, sayfa 241, sayfa 242 genel olarak ... ve ...'a ait fotoğrafları kapsadığı, ayrıntılı fotoğraf aidiyet bilgileri için çeken kişilerden, fotoğraflara ait objektif, enstantene, diyafram, teknik bilgileri bunlara ait negatifler, dia pozitif veya raw dijital dosyaları temin etmek gerektiği, fotoğrafların toplam 14 adet olduğunu, fotoğrafların kadrajlarının özgün kompozisyon özelliğinden uzak, çoğunluğu kroplanarak ilgili eserlerin fotoğraflar kullanılarak anlatımına örnekler oluşturulduğu, davacının fotoğrafçılık sanatındaki populeritesinin dosyada yer alan bilgilere göre Dr. Yüksek Mimar olup fotoğraf sanatında kişisel ve mesleki hobi, fotoğraf sanatı konusunda akademik eğitim vb kariyeri olmadığı, katıldığı fotoğraf yarışmaları jüri üyeliklerinde mimari kimliğiyle fotoğrafa yaklaşım sergilediğinin görüldüğü, profesyonel fotoğraf sanatçısı kavramı ve eserlerinin tekil olma özelliğinin ayrıca incelenmesi gerektiği, sektörel teamüller konusunda fotoğraf çekimi taraflar arasında yapılan sözleşme ile veya ticari kayıt ile (fatura, makbuz, gider makbuzu vb) ödeme karşılığı fotoğrafların kullanım hakkının firmaya ait olduğu, telif hakkının fotoğrafçıda bulunmadığı, davacıya ait fotoğrafların yayınlandığı kitapların; ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... olduğu, davada konusu geçen eser ve fotoğraflara ilişkin incelemenin eksiksiz yapıldığı ve fotoğrafların davacı tarafın iddia ettiği gibi davacıya ait olduğunun anlaşıldığı mali inceleme yönünden muhasip bilirkişi atanarak inceleme yapılabileceği hususlarında görüş bildirilmişlerdir. Taraflarca rapora karşı beyan ve itirazlar sunulmuş olup, heyete mali müşavir bilirkişi dahil edilerek ek rapor alınmasına karar verildiği ve raporun sunulduğu anlaşılmıştır.19/09/2017 tarihli ek raporda bilirkişiler, ... adlı kitabın 2013 yılı baskısında 415 adet fotoğrafın davacıya ait olduğu, kitapta kullanılan fotoğrafların FSEK anlamında eser vasfına haiz olmadığı ve fotoğrafların emekle çekilen dokümanter kareler olduğu, taraflar arasında sözleşme yapılması halinde bu sözleşmenin muhtemel bedelinin 17.655,12 TL olacağı, hususlarında görüş bildirmişlerdir.17/04/2019 tarihli raporda bilirkişiler, dava konusu 415 adet fotoğrafların FSEK 4/5 anlamında güzel sanat eseri vasfında olduğu, davacının davaya konu fotoğrafların eser sahibi olduğu, davaya konu fotoğrafların ... isimli kitabın ikinci basısında telif bedeli ödenmeden kullanılmış olması nedeniyle davacının talep edebileceği maddi tazminatın 41.500 TL olabileceği, ancak FSEK m.68 gereğince 3 katı tutarında tazminat talep etme şartlarının oluşmadığı, manevi tazminat talep etme koşullarının oluşmadığı, hususlarında görüş bildirmişlerdir.Alınan 04/03/2020 tarihli ek raporda bilirkişiler, dava konusu 415 adet fotoğrafların eser vasfını haiz olmadığı, FSEK 84 kapsamına girdiği, davacının davaya konu fotoğrafların hak sahibi olduğu, davaya konu fotoğrafların ... isimli kitabın ikinci basısında izin alınmadan kullanılmış olmasının FSEK 84 atfı ile TTK 55/1 -c-3 bedinin ihlali sayılabileceği, davacının talep edebileceği maddi tazminatın 41.500 TL olabileceği, hususlarında görüş bildirmişlerdir.FSEK eser niteliğinde olan fotoğraflar ile eser niteliğinde olmayan fotoğrafların korunmasına ilişkin düzenlemeler yapmıştır. Bir fotoğrafın eser olarak korunabilmesi için kanunda belirtilen eser kategorilerinden birine dahil olması ve eser sahibinin hususiyetini taşıması gerekir. Fotoğraf eserleri, ilim ve edebiyat eserleri (FSEK m. 2/3) ve güzel sanat eserleri (m. 4/5) içerisinde düzenlenmiştir. Eser niteliği taşımayan fotoğraflara ilişkin ise FSEK m. 84 ve 86. maddeleri ile koruma getirilmiştir.Fotoğrafların veya seslerin üçüncü bir kişi tarafından faydalanılmak suretiyle çoğaltması veya yayımlanması durumunda, haksız rekabete ilişkin hükümler de uygulama alanı bulmaktadır. Bu konuda haksız rekabet, Borçlar Kanunu’nda ve Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenmiştir. Davacı vekili tarafından yapılan istinaf istemine ilişkin olarak;Dosya kapsamında alınan raporlarda, dava konusu fotoğrafların eser niteliğinde olmadığının sabit olduğu, bu kapsamda Fikir ve Sanat Eserleri Kanunun altıncı bölümünde haksız rekabete ilişkin iki hükme (FSEK m. 83,84) yer verildiği ve TTK kapsamında haksız rekabet hükümleri uygulanabileceği, Türk Ticaret Kanunu 54 vd. düzenlenen haksız rekabet hükümlerinde ise cezai şarta ilişkin bir düzenleme bulunmadığı, bu nedenle davacının cezai şart isteminin yerinde olmadığı anlaşılmıştır. FSEK'in 84. maddesi delaleti ile 6102 sayılı TTK 56.maddesine göre, haksız rekabet halinde kusur varsa maddi zararın tazminini ve TBK 58. maddesinde öngörülen şartların varlığında manevi tazminat verilmesini talep edebilir. Somut olayın özelliği ihlalin süresi ve zararın boyutu ile hak ve adalet ilkeleri gereği taktir edilen manevi tazminatın dosya kapsamına uygun olduğu anlaşılmıştır. Davalı vekili tarafından yapılan istinaf istemine ilişkin olarak; Davalı taraf, Müvekkili ile dava konusu kitabın yazarı ... arasında 2005 yılında imzalanan sözleşmeye göre sorumlu olmadığı iddiasında ise de, sözleşmenin tarafının davacı olmaması nedeniyle, husumet itirazının davacıya karşı öne sürülemeyeceği, fotoğrafların davacıya ait olduğunun ve davacı izni olmaksızın kullanıldığının sabit olması nedeniyle davalının kusurlu olduğu ve husumet itirazının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.Davacı tarafından \"...\" adlı eserde kullanılan 415 fotoğrafın sahibinin hususiyetini yansıtan bir eser olmadığı sabit ise de, FSEK m.84 kapsamında belirli bir emek ve çaba sonucu oluşturulan bir fikri ürün olduğu, davalı tarafın izinsiz olarak bu fotoğrafları kullanması sebebiyle, davacının maddi tazminat talebinde haklı olduğu, somut olayda telif bedeline ilişkin hesaplamanın aynı esere ilişkin taraflar arasındaki 2010 tarihli basım için belirlenen bedel esas alınarak belirlendiği, 2010 yılı itibariyle 90,00 TL olan bedelin, 2013 yılı itibariyle 100,00 TL olduğunun tespitinin yapıldığı, bilirkişi raporunda söz konusu kitap resim rayiç değerleri gibi özellikler dikkate alınarak somut olaya uyarlandığında rayice uygun bir teklif olarak tespit edildiğinden hükme esas alınmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, davalının istinaf isteminin reddinin gerektiği anlaşılmıştır. Dosyadaki belgelere, duruşma sürecini yansıtan tutanaklar ve gerekçe içeriğine göre, ilk derece mahkemesi kararında davanın esasıyla ilgili tarafların gösterdiği hükme etki edecek tüm delillerin toplandığı, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, kararın usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından davacı ve davalı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Usûl ve yasaya uygun İstanbul 2. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 17/09/2020 tarih ve 2017/264 E., 2020/270 K. sayılı kararına karşı davacı ve davalı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince AYRI AYRI ESASTAN REDDİNE, 2- 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60 TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 59,30 TL harcın mahsubu ile bakiye 368,30 TL harcın davacıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 3- 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 4.269,38 TL nispi istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 1.050,26 TL harcın mahsubu ile bakiye 3.219,12 TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 4- Taraflarca istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 5-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına, 6- Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine, 7- Karar tebliği, harç tahsil müzekkeresi düzenlenmesi, harç ve avans iadesi işlemlerinin İlk derece Mahkemesince yerine getirilmesine, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 06/06/2024