T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
9.HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
ESAS NO: 2022/20
KARAR NO: 2024/1113
İNCELENEN DOSYANIN
MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi
KARAR TARİHİ: 12/10/2021
NUMARASI: 2019/297 Esas - 2021/721 Karar
DAVA: Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan)
KARAR TARİHİ: 28/06/2024
Yukarıda yazılı İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; 24/12/2017 tarihinde meydana gelen trafik kazasında müvekkilleri ... ve ...'nin evlatları ve destekleri olan ...'nin yaşamını yitirdiğini, söz konusu trafik kazası nedeniyle düzenlenen trafik kazası tespit tutanağında; davalı sigorta şirketinin sigortalısı aracın dava dışı sürücüsü aynı kazada yaşamını yitiren ...'ın tam ve asli kusurlu olduğunun, araçta yolcu konumunda bulunan müteveffanın ise hiçbir kusurunun bulunmadığının tespit edildiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkilleri için ayrı ayrı 100,00 TL olmak üzere toplam 200,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının temerrüt tarihinden itibaren, her artışı kapsayacak şekilde ticari temerrüt faizi uygulanarak davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davacılar vekili ıslah dilekçesi ile talebini 192.656,44 TL'ye yükseltmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacıların 24/12/2017 tarihinde meydana gelen kazada ... plakalı araçta yolcu olarak bulunan ...’nın vefatı nedeniyle, 13/01/2017-13/01/2018 vadeli ZMMS poliçesine istinaden 200,00TL destekten yoksun kalma tazminatının temerrüt tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte tahsilini talep ettiklerini, davacıların taleplerinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, müvekkili şirketin ticari merkezi itibariyle davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, yetkili mahkemenin müvekkili sigorta şirketinin yerleşim yeri İstanbul mahkemeleri olduğunu, kazadan sonra müteveffa sürücü ...’ın kanında 1,16 promil alkol, ...’nin kanında ise 0,84 promil alkol tespit edildiğini, müteveffa ...'nin sürücü ...’ın alkollü olduğunu bilerek aracına binmekle müterafik kusurlu olduğunu, TBK'nın 52. md gereği uygun bir indirim yapılması gerektiğini, ...’nin emniyet kemeri takmadığını, müteveffanın müterafik kusuru nedeniyle tazminat tutarından indirim yapılması gerektiğini, ayrıca gerçek zararın karşılanmış olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir. Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, \"Davanın kabulüne, davacı anne ... yönünden 107.817,21TL, davacı baba ... yönünden 84.839,23TL olmak üzere toplam 192.656.44TL'nin kaza tarihinde cari poliçe limiti ile sınırlı olmak kaydı ile davalı ... Sigorta şirketinden temerrüt tarihi olan 12/03/2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte alınarak davacılara verilmesine,\" karar verilmiştir. Bu karara karşı davacılar vekili ile davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır. Davacılar vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; temerrüt tarihi ve tazminat alacağına uygulanacak faiz türünün hatalı olduğunu, davalının temerrüt tarihinden itibaren hükmedilen maluliyet tazminatına, ticari temerrüt faizi uygulanması gerektiğini belirterek istinaf yasa yoluna başvurmuştur.Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; sigorta şirketine başvuru dava şartı yerine getirilmediğinden iş bu davanın HMK'nın 115. maddesi gereği dava şartı yokluğu nedeniyle reddi gerektiğini, hükme esas alınan bilirkişi hesap raporunun hatalı değerlendirmeler içerdiğini, destekten yoksun kalma tazminatına ilişkin tazminat hesabının ZMMS Genel Şartları a.5/ç maddesi ve ekinde yer alan TRH 2010 yaşam tablosu ve %1,8 teknik faiz esaslarına göre yapılması gerektiğini, raporda hesaplama yapılırken PMF tablosu ile esas alınan, progresif rant yöntemi (gelir %10 artırılıp %10 iskonto) uygulandığını, TRH 2010 yaşam tablosu ve %1,8 teknik faiz dikkate alınarak tazminat tutarının yeniden belirlenmesi gerektiğini, müteveffanın gelirinin olması gerekenin çok üzerinde belirlendiğinden tazminat tutarının fahiş tutarda belirlendiğini, müteveffanın müterafik kusuru dosya kapsamıyla sabitken ve somut deliller ile ispat edilmişken aksi yönde hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, olayda hatır taşımacılığının söz konusu olduğunu, TBK'nın 51. maddesi gereği uygun bir indirim yapılması gerektiğini, ıslaha konu edilen rakam için ancak ıslah tarihinden itibaren yasal faiz işletilebileceğini belirterek istinaf talep etmiştir. Dava, ölümlü trafik kazası nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkin olup istinaf açısından uyuşmazlık konusu HMK'nın 355. maddesine göre kamu düzeni ve istinaf nedenleri ile sınırlı olmak üzere İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul, yasa ve dosya içeriğine uygun olup olmadığıdır. Somut olayda, 24/12/2017 tarihinde ...'ın yönetimindeki ... plakalı kamyoneti ile seyir halinde iken kullandığı alkolün etkisiyle, direksiyon hakimiyetini kaybederek tek taraflı ölümlü trafik kazasına sebebiyet verdiği, kazada sürücü ... ile kamyonetteki davacıların desteği ...'nin vefat ettikleri, ... plakalı aracın ZMMS poliçesinin davalı sigorta şirketi tarafından düzenlendiği görülmüştür. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 97. maddesinde 6704 sayılı Kanun'un 5. maddesiyle değişiklik yapılarak, zarar görenin, dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerektiği düzenlenmiştir. Yasal değişiklikle birlikte, artık mahkemeye dava açılmadan önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı olarak başvuru yapılması zorunlu hale getirilmiştir. KTK'nın 97. maddesi ile getirilen bu başvuru koşulu HMK’nın \"dava şartlarını\" düzenleyen 114/2. maddesinde yer alan \"Diğer kanunlarda yer alan dava şartlarına ilişkin hükümler saklıdır.\" hükmü kapsamında özel bir dava şartıdır. Somut uyuşmazlıkta davalı .. Sigorta A.Ş. tarafından 12/03/2018 tarihinde davacı ... için 56.555,00 TL, davacı ... için 50.591,00TL olmak üzere toplam 107.146,00TL tazminat ödemesi yapılmıştır. Davacılar vekili ödemenin yetersiz olduğunu belirterek dava açmadan önce 02/05/2018 tarihli başvuru evrakı ile davalı ... Sigorta A.Ş.'ye başvurmuş, başvuru evrakı 03/05/2018 tarihinde davalı sigorta şirketine teslim edilmiştir. Davacılar ödeme aldıktan sonra, eksik ödeme nedeniyle başvuruda bulunduklarına, eksik ödeme nedeniyle tazminat talebi halinde yeniden başvuru gerekmediğine göre KTK'nın 97.madddesindeki başvuru koşulu yerine getirildiğinin kabul edilmesinde usul ve yasaya aykırılık yoktur. Davalı sigorta şirketine ZMSS poliçesi ile sigortalı olan ... plakalı aracın ruhsatında, hususi kullanımda olduğu belirtildiğinden mahkemece tazminata yasal faiz uygulanmasında isabetsizlik bulunmamaktadır. KTK'nın 99.maddesine göre, ZMSS Genel Şartları ile belirlenen belgeler ile birlikte sigorta kuruluşuna başvuru tarihinden itibaren 8 iş günü içinde sigortacının tazminatı ödeme yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu sürenin sonunda ödememe halinde temerrüdün gerçekleştiği ve davalının temerrüt faizinden sorumlu olduğunun kabulü gerekir. Islah edilen miktar içinde temerrüt tarihi aynı şekilde belirlenecektir. Davacıların başvurusu üzerine davalı ... Sigorta A.Ş. tarafından davacılara 12/03/2016 tarihinde ödeme yapıldığından, davalı sigorta şirketinin temerrüt tarihinin davacılara yapılan ödeme tarihi olan 12/03/2016 tarihi olarak kabul edilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin güncel kararları gereğince Yargıtay Daireleri arasında tazminat hesabında birliğin sağlanması açısından ve yine bu tablonun ülkemize özgü ve güncel verileri içerdiği göz önüne alınarak davacılar için TRH 2010 Tablosu'na göre muhtemel bakiye ömür süresinin belirlenmesi, % 1,8 teknik faiz uygulanmadan ve işleyecek devre bakımından \"progresif rant\" formülü kullanılarak tazminat hesaplanması gerekmektedir. (Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 21.06.2023, 2023/585 Esas ve 2023/8309 Karar, 24/05/2021 tarih, 2021/3033 Esas ve 2021/1560 Karar sayılı kararları). Mahkemenin hükme esas aldığı hesap raporunda da; TRH 2010 Yaşam Tablosu ve bilinmeyen
dönem için her yıl %10 arttırım ve %10 iskonto yapılmasını öngören “progressif rant” tekniğine göre yapılan hesaplamadaki raporun hükme esas alınmasında isabetsizlik görülmemiştir. Bu nedenle davalı vekilinin 1,8 teknik faiz uygulanması gerektiği yönündeki istinaf talebi yerinde değildir.Çalışma gücünün kısmen kaybına ilişkin zarar talebi, kişinin tüm yaşamı boyunca katlanacağı, geleceğe yönelik zararının da giderimi amacını taşıyan bir talep olduğundan, kişinin hak kazanacağı tazminat miktarının doğru belirlenebilmesi bakımından, çalışma gücü kaybına yol açan kaza tarihindeki gerçek ve net gelirinin doğru belirlenmesi önemlidir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin emsal 02/06/2020 tarih, 2019/6636 E. ve 2020/3039 K. sayılı kararında \"Davacıların murisi ... kaza tarihinde 21 yaşında olup dava dilekçesinde, müteveffanın Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Tarih Bölümünde öğrenci olduğu belirtilmiştir. Mahkemece hükme esas alınan 12.11.2015 tarihli hesap bilirkişi ek raporunda yüksekokul mezunu bir kişinin asgari ücretin iki katını alacağı nazara alınarak destekten yoksun kalma tazminatı hesaplaması yapılmış, davalı tarafça hesap raporuna süresi içerisinde itiraz edilmiştir. Mahkemece desteğin geliri yönünde gerekli araştırma yapılmadan karar verilmiştir. Eksik inceleme ile hüküm kurulamaz. Bu durumda mahkemece davacılar vekilince iddia edildiği üzere kaza tarihinde desteğin üniversite öğrencisi olup olmadığı araştırılarak üniversite öğrencisi olması halinde, mezun olacağı tarihin ilgili öğrenim kurumundan sorulması; ilgili meslek odaları ve meslek kuruluşlarından mezuniyetinden itibaren ne kadar sürede iş bulabileceği, emsal gelirinin ne kadar olacağı gibi hususların sorulması; bu tespitlerden sonra toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilerek tazminat hesabının yapılması için, bilirkişiden rapor alınarak oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle hüküm tesisi doğru görülmemiştir.\". şeklinde karar verilerek müteveffanın yüksekokul öğrencisi olması halinde ücretinin belirlenmesi için izlenecek yöntem gösterilmiştir. Dosya kapsamına göre, davacıların desteği müteveffanın yüksek okul öğrencisi olduğu, okul bittiğinde Biyomedikal Cihaz Teknikeri olarak çalışabileceği anlaşılmakla mahkemece, Sağlık Teknisyen ve Teknikerleri Derneği, İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü, TÜİK ve Teknikerler Birliği'ne yazı yazılarak Biyomedikal Cihaz Teknikerinin ortalama aylık gelirinin ne olabileceği sorularak hükme esas alınan bilirkişi raporunda emsal ücret üzerinden hesaplama yapılmasında isabetsizlik bulunmamaktadır. Hatır taşıması bir kimseyi ücretsiz olarak, karşılık almadan ve bir yararı bulunmadan taşıma halidir. Yani hatır için taşımada taşımanın karşılıksız olması veya alınan karşılığın önemsiz olması gerekir. Taşıma, işletenin veya sürücünün değil taşınanın yararına olmalıdır. Somut uyuşmazlıkta davacıların desteği müteveffa ... ile ...'ın arkadaş oldukları, asker eğlencesine ...'ın kullandığı ... plakalı araç ile birlikte gittikleri, alkol aldıkları hususunda ihtilaf bulunmamaktadır. Davacıların desteğinin yolculuk için bedel ödemediği, hatır taşıması kapsamında yolcu olduğu, araç sürücüsü ...'ın alkollü olduğunu bilerek aracına bindiği anlaşılmakla, hatır taşıması ve müterafik kusur nedeni ile bilirkişi tarafından belirlenen tazminattan ayrı ayrı %20 oranında indirim yapılması gerekirken yapılmamış olması usul ve yasaya aykırı olmuştur. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 02/11/2022 tarih, 2022/1270 Esas ve 2022/13660 Karar sayılı ilamıyla \"Tazminatın kapsamını belirleme biçimi ve tazminattan yapılacak indirimler ve sıralaması TBK.’nun 51 ve 52 maddelerinde düzenlenmiştir. TBK’nın 51. maddesine göre hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirleyecektir. Bu madde uyarınca hakim, öncelikle zarar gören kişinin/kişilerin maluliyet oranına, yaşına, bakiye ömrüne ve gelirine göre zararını tespit edecek ve bundan birlikte kusuruna isabet eden kısmı çıkaracaktır. Daha sonra Karayolları Trafik Kanunu’nun 87.maddesi gereğince eğer yaralanan kişi, hatır için karşılıksız taşınmakta ise veya motorlu araç, yaralanan kişiye hatır için karşılıksız verilmiş bulunuyorsa gerek öğreti gerekse Yargıtay içtihatlarında benimsendiği üzere TBK’nın 51. madde uyarınca tazminattan uygun bir indirim yapacaktır. Son olarak da zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış ise TBK’nın 52. maddesine göre, tazminatı indirebilecek veya tamamen kaldırabilecektir. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 14.03.2012 2011/4-824 E., 2012/134 K.; Yine HGK 16.03.2016 Tarih 2014/1018 E., 2016/326 K.). TBK’nın 51 ve 52. maddelere göre nihai tazminatı belirlemedeki indirimler; 1-Trafik kazasının oluşumunda zarar görenin kusuru varsa (birlikte kusur) bu oranda indirim yapılması, 2-Hatır taşıması varsa TBK 51 ve KTK 87. maddeleri uyarınca indirim yapılması, 3-Zarar görenin olayın oluşumunda etkili olmamakla beraber zararın oluşumunda veya artmasında kusuru varsa (müterafik kusur) kalan tazminattan bu sebeple indirim yapılması biçiminde olmalıdır. Zarar görenin birlikte kusuru, hatır ve müterafik kusur indirimleri yapıldıktan sonra sorumlular tarafından bir ödeme yapılmış ise ödenmesi gereken tazminattan en son bu ödemelerin mahsubu ve hükmedilecek tazminat miktarının belirlenmesi gerekir. İlgili Kanun maddeleri incelendiğinde kusur, hatır ve müterafik kusur bir indirim sebebi olarak sayılmasına karşın zarar sorumlularınca yapılan ödemeler bir indirim nedeni olarak gösterilmemiştir. Kaldı ki ödemeler tazminatı belirlemede bir indirim sebebi olmayıp Yargıtay uygulamaları ile artık yerleşik hale geldiği gibi borcu söndüren bir nitelik taşımaktadır (Hukuk Genel Kurulu 03.05.2017 Tarih 2017/2097 E., 2017/894 K.). Bu doğrultuda; hükme esas alınan bilirkişi raporunda hesaplanan zarar bedelinden önce hatır indirimi ve müterafik kusur indirimi yapılması ve sonrasında davalı tarafından yapılan ödemenin güncel değerinin düşülmesi suretiyle nihai tazminatın hesaplanması için ek rapor alınması ve sonucuna göre usuli kazanılmış haklarda gözetilerek karar verilmesi gerektiği halde eksik inceleme ile karar verilmesi doğru olmamıştır. Bu nedenlerle; davacılar vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b/1 maddesi gereğince esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1-a/6. maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın yukarıda belirtilen şekilde işlem yapılmak üzere mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
KARAR: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere: 1-Davacılar vekilinin yukarıda esas ve karar numarası yazılı İlk Derece Mahkemesi kararına karşı yapmış olduğu istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b/1. maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, 2-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile yukarıda esas ve karar numarası belirtilen İlk Derece Mahkemesi kararının HMK'nın 353/1-a/6. maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,3-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4-İstinaf karar harcının istek halinde İlk Derece Mahkemesince yatıran davalıya iadesine,5-Harçlar Yasası'na göre alınması gereken 427,60 TL harçtan peşin alınan 118,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 309,00 TL harcın davacılardan tahsili ile Hazineye irat kaydına,6-Davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin kendi üzerilerinde bırakılmasına,7-Duruşma yapılmadığından, vekalet ücreti hükmedilmesine yer olmadığına, 8-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin İlk Derece Mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,9-İstinaf aşaması için yatırılan gider avansından artan kısmın yatıran tarafa iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 353/1-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.28/06/2024