T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2019/1208
KARAR NO: 2021/1328
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN DOSYANIN
MAHKEMESİ: İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi
NUMARASI: 2018/57 Esas - 2019/41 Karar
TARİHİ: 31/01/2019
DAVA:Tazminat
Taraflar arasındaki tazminat davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen hükme karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası içerisindeki tüm belgeler incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkili Zürich sigorta şirketine ... sayılı Nakliyat Emtea Sigorta Poliçesi (ABONMAN) ve ... sayılı Nakliyat Emtea Sigorta Poliçesi (Kati Abonman) Sözleşmesi ve ona tekaüdüm eden ICC (A) Klozu hükümleri kapsamında ... Ltd.Şti. adına sigortalı 890 kutu net 22.250,00 kg brüt 22.695,00 kg çivi emtiasının davalı freight forwarder/taşıyanın temin ettiği ... nolu 20 feetlik kapalı konteynere tam ve hasarsız yüklenerek Çin'in Qingdao Limanı'ndan İstanbul Ambarlı Marport Limanı'na dava dışı fiili taşıyan (hat operatörü) ...'nın düzenlediği 15.02.2016 tarihli konşimento tahtında ... isimli gemiyle taşınmak üzere tam ve hasarsız teslim edilmiş olduğunu, gemiden tahliye edilen konteynerin liman sahasında sigortalı tarafından Küşat dilekçesi verilerek liman sahasında açılması ve tam tespit yapılması talebinde bulunulduğunu, 27/03/2017 tarihinde gümrük memuru, liman memuru ve sigortalı gümrük acentesinin nezaretinde konteyner üzerindeki mühür sağlam görülerek açıldığını, yükün sayımında konteyner içerisindeki emtianın 267 kutu olduğunu, 623 kutu emtianın eksik olduğunun tespit edilerek tutanak düzenlendiğini, tartımda konteynerden çıkan emtianın 6.650,00 kg olduğunu, liman sahasında konteyner açılıp sayımın yapıldığında mühürün sağlam olduğunu, konteyner kapılarında zorlama olmadığını, kapıların kaynak yerlerinde kopma, aşınma, sonradan kaynak ve zorlama gibi anormal durumların olmadığı tespit edilmiş olduğunu, yapılan değerlendirmeden eksikliğin, nerede ne şekilde meydana geldiğinin tam olarak tespit edilemediğini, tahminden, varsayımdan öteye gitmeyen çıkarımlar dışında somut bir tespit yapılamamış olduğunu, sigortalının zarara uğramasından davalı freight forwarder sorumlu olduğunu, Türkiye'nin ve Çin'in de taraf olduğu, Emniyetli Konteynerler Hakkında Uluslararası Sözleşme Hükümleri uyarınca 01.07.2016 tarihinden itibaren Dünya genelinde tüm limanlarda uygulamaya giren ve Türkçe Doğrulanmış Brüt Ağırlık olarak adlandırılan Verified Gross Mass (VGB) şartı gereğince denizyoluyla taşınmak üzere kıyı tesislerinde gemilere yüklenecek olan dolu konteynerlerin brüt ağırlıklarının tespit edilerek doğrulanması gerektiğini, konuya ilişkin her ülke konvansiyon paralelinde yasal düzenlemelerini tamamladığını, ülkemizde de denizyoluyla taşınacak dolu konteynerlerin brüt ağırlıklarının tespiti ve bildirimi hakkında yönerge yürürlüğe girdiğini, konvansiyon uyarınca gerek kıyı tesisi işleticisi, gerek yükleten gerek taşıyan gerek hat işletmecisi gerekse taşıma işleri organizatörünün usulüne uygun düzenlenmiş doğrulanmış Brüt Ağırlık olarak adlandırılan VerifıedGrossMass (VGB) belgesi olmaksızın konteynerin gemiye yüklemesi/alması/taşıması kesinlikle yasak olduğunu, aksi halde taşıma işinde rol alanların doğacak zarardan sorumlu olacaklarını, dava konusu uyuşmazlığa ilişkin olmak üzere sigortalıya sunulan belgenin tetkikinde belgenin beyandan öteye gitmediğini, davalının taşıma işleri organizatörü olduğunu, yardımcı şahısları/hizmetinden yaralandıkları gerek yurt dışı acentesinin gerek yardımcı şahıs kıyı işleticisinin gerekse fiili taşıyıcının (hat operatörünün) eylemlerinden, ihmal ve kusurlarından kendisinin de sorumlu olduğunu, emtianın tahliyesi sonrasında yapılan ... işleminde 645 kutu emtianın eksik olduğu tespit edilerek tutanak düzenlenip tartımda konteynerden çıkan emtianın 5.990,00 kg olduğunun tespit edildiğini, yapılan ekspertiz çalışması sonrası 623 paket çatı çivisi bedelinin 13.441,22USD 1.067,41 USD eksik kısma isabet eden nakliye bedeli, 891,00USD eksiklik tespit masrafı/ardiye bekleme masrafı ile birlikte toplam 15.399,63USD karşılığı 57.257,36TL sigorta tazminatının 28.08.2017 tarihinde sigortalıya tediye edildiğini, Nakliyat Sigortası Genel Şartları ve TTK 1472. maddesinin amir hükmüne göre müvekkilinin hasar bedelini ödedikten sonra sigortalısının haklarına kanunen halef olduğunu, aynı zamanda hak ve alacaklarını temlik aldığını, davalının meydana gelen zarardan sorumlu olup ödenen tazminatın kendisinden tahsili talep edilmiş ise de; olumlu cevap alınamadığından işbu davanın ikamesinin zorunluluğunun hasıl olduğunu belirterek 57.257,36 TL sigorta tazminatının 25/08/2017 ödeme tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili savunmasında özetle; davaya konu taşıma işleminde davalı şirketin sadece 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunumun 917 vd. maddeleri uyarınca taşıma işleri komisyoncusu (freight forwarder) taşıyanın dava dışı \"...\" şirketi olduğunu, diğer bir ifade ile davalı şirketin görevinin davacı tarafından talep olunan taşıma işini organize etmekten ibaret olduğunu, bu kapsamda yükün fiili taşıyanı olmayan davalı Şirketin huzurdaki davada taraf ehliyetinin de bulunmadığını, davalı şirket açısından husumet itirazlarının olduğunu, davaya konu alacağın zamanaşımına tabi olduğunu, bu nedenle davanın usulden reddinin gerektiğini, dava konusu yükün konteynere gönderici tarafından istiflenmesi akabinde konteynerin mühürlenerek taşıyıcıya teslim edilmiş olduğunu, taşıyıcının kontrol yükümlülüğü ve hatta imkanı bulunmayan konteyner içeriği ile ilgili olarak mesul tutulmasının mümkün olmadığını, emniyetli konteynerler hakkında uluslararası sözleşme insan hayatının emniyetinin sağlanmasına yönelik kuralları ihtiva etmekte olup, konteyner içeriği sebebi ile tazminat yükümlülüğü konusunda hiçbir düzenleme ihtiva etmediğini, dolayısı ile huzurdaki ihtilafta uygulama alanı bulunmadığını, dava konusu yüke ilişkin VGM belgesi de yüklemenin yapıldığı Çin'in iç hukuk kuralları uyarınca usulüne uygun olarak düzenlenerek taşıyıcıya teslim edildiğini, taşıyıcının VGM belgesi içeriğini denetleme yükümlülüğünün mevzu bahis olmadığını, davalı şirketin taşıma ilişkisinde sadece aracıdan ibaret olduğunu, yükün ne göndericisi ne de alıcısı olmadığından konşimentodan doğan yükümlülüklerin de tarafı olmadığını, davanın taşıyan ... şirketine ihbarını talep ettiklerini belirterek davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; \"...Mahkememizce hasardan davalının sorumlu olup olmadığına dair yapılan değerlendirmede, dosyaya mübrez VGB belgesi üzerindeki kayıtlardan ... no'lu konteynerin ... numaralı orijinal mühür ile 09.02.2017 tarihinde mühürlü vaziyette olduğu ve konteynerin 6 gün sonra 15.02.2017 tarihinde gemiye yüklendiğinin anlaşıldığı, eksper raporunda \"... nolu konteyner üzerinde yapılan incelemede konteyner üzerinde bazı tamirat izlerinin bulunduğu ancak bu izlerin eskiye ait olduğu gerek konteyner duvarlarında gerekse konteynerin kapağındaki mühür yerinde gerek kapı kollarında ve kilitleme mekanizmalarında herhangi bir hasar emaresi/zorlama izi olmadığı tespit edilmiş' şeklindeki tespitten konteynerin bir zorlama neticesinde açılmadığı anlaşılmakla beraber emtiadaki eksikliğin ancak orijinal mühür sökülerek kapakların açılması suretiyle gerçekleşmiş olabileceği sonucuna mahkememiz teknik heyetince de varıldığı, ancak 27.03.2017 tarihli gümrük ambar memuru, liman yetkilisi ve gümrük firma yetkilisi tarafından ... No'lu Konteyner için düzenlenen tutanakta, konteyner kapıları üzerinde bulunan mühürün ... orijinal numaralı mühür olup olmadığına dair bir ifadenin yer almadığı, 15.02.2017 tarihli konişmento orta hanesinde 'GOODS ON BOARD 15.02.2017 'gemiye 15.02.2017 tarihinde yüklendi' kaydı yer aldığı, bu kaydın kapalı olarak teslim alınan konteynerin haricen hangi hal ve durumda teslim edildiğini tam olarak göstermediği, ancak TTK m. 1239 f. 2 uyarınca taşıyan, eşyanın haricen belli olan halini konişmentoda beyan etmeyi ihmal ederse, konişmentoda eşyanın haricen iyi halde olduğuna dair beyanda bulunulmuş sayılacağı, 17.02.2017 Tarihli ... no.lu deniz yük senedi incelendiğinde, 'SHIPPER'S LOAD,STOW, WEIGHT AND COUNT' kaydının bulunduğu görüldüğü, bu klozun emtianın konteynere yüklenmesi, istifi, tartımı ve sayımı işlemlerinin yükleyici/gönderen firma tarafından yapılmış olduğu anlamını taşıdığı, bu şekilde dava konusu sigortalı emteanın ... nolu konteynerin içerisine yüklenmesi,istifi, tartımı ve sayımı ile konteyner kapılarının mühürlenmesi işlemlerinin bizzat yükleyici/gönderen firma şirketi tarafından gerçekleştirilmiş olduğu, ekspertiz raporunda, 'eksikliğin muhtemelen konteynerin yükleyici firma tesisinden Qingdao limanına kadar olan ara nakliyesi sırasında organize bir hırsızlık ekibi tarafından gerçekleştirilmiş olabileceği' şeklindeki görüşe yer verildiği, ancak bu hususun, davacı tarafından dosyaya sunulan bilgi ve belgelere göre konteyner içi emtiada oluşan eksikliğin konteynerin taşıyanın sorumluk sahasında gerçekleştiğini ortaya koyamadığı, taşıyana teslim edilen konteyner içerisindeki yüklerin, taşıyanın sorumluluk alanındayken konteyner mühürleri açılarak oradan alındığı neticesi tam olarak ortaya çıkartmadığı, ekspertiz raporunda, geminin 08.03.2017 tarihinde İstanbul Ambarlı Limanı' na varışına müteakip ilgili gemiden tahliye edilen konteynerin liman sahasına aktarıldığı gümrükte tam tespit yapılması talebine istinaden konteyner üzerindeki sağlam vaziyetteki ... numaralı mührün açılarak konteyner içerisindeki yükün incelenmesi sırasında 623 kutu emtianın eksik olduğunun tespit edildiği anlaşılmakta olup, söz konusu eksikliğin tam olarak nerede ne zaman ve ne şekilde meydana gelmiş olduğuna dair kati bir bilgi veya belge olmadığı..' belirtildiği, ayrıca konteynerin kapağındaki mühür yerinde gerek kapı kollarında ve kilitleme mekanizmalarında herhangi bir hasar emaresi/zorlama izi olmadığı tespit edilmiş olduğu bilgisine yer verildiği görülmekle zararın taşıyanın sorumluluk alanında gerçekleştiği kanaatine ulaşılamadığından ...\" gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Müvekkili sigorta şirketine ... sayılı Nakliyat Emtea Sigorta Poliçesi (ABONMAN) ve ... sayılı Nakliyat Emtea Sigorta Poliçesi (Kati Abonman) Sözleşmesi ve ona tekaddüm eden ICC (A) Klozu hükümlerine kapsamında, ...Ltd.Şti. adına sigortalı 890 kutu net 22.250,00kg brüt 22.695,00kg çivi emtiası, davalı freight forwarder/taşıyanın temin ettiği ... nolu 20 feetlik kapalı konteynere tam ve hasarsız yüklenerek Çin'in Qingdao Limanı'ndan İstanbul Ambarlı Marport Limanı'na, dava dışı fiili taşıyan (hat operatörü) ...'nın düzenlediği 15.02.2016 tarihli konşimento tahtında ... isimli gemiyle taşınmak üzere tam ve hasarsız teslim edildiğini, Gemiden tahliye edilen konteynerin liman sahasında sigortalı tarafından ... dilekçesi verilerek liman sahasında açılması ve tam tespit yapılması talebinde bulunulduğunu, 27.03.2017 tarihinde gümrük memuru, liman memuru ve sigortalı gümrük acentesinin nezaretinde konteyner üzerindeki mühür sağlam görülerek açılmış olup yükün sayımında konteyner içerisindeki emtianın 267 kutu olduğu, 623 kutu emtianın eksik olduğu tespit edilerek tutanak düzenlenerek, tartımda konteynerden çıkan emtianın 6.650,00kg olduğu, liman sahasında konteyner açılıp sayımın yapıldığında mühürün sağlam olduğu, konteyner kapılarında zorlama olmadığı, kapıların kaynak yerlerinde kopma, aşınma, sonradan kaynak ve zorlama gibi anormal durumların olmadığının tespit edildiğini, yapılan değerlendirmede eksikliğin, nerede ne şekilde meydana geldiği tam olarak tespit edilemediğini, tahminden, varsayımdan öteye gitmeyen çıkarımlar dışında somut bir tespit yapılamadığını,
Türkiye'nin ve Çin'in de taraf olduğu, \"Emniyetli Konteynerler Hakkında Uluslararası Sözleşme Hükümleri\" uyarınca 01.07.2016 tarihinden itibaren Dünya genelinde tüm limanlarda uygulamaya giren ve Türkçe \"Doğrulanmış Brüt Ağırlık\" olarak adlandırılan \"Verified Gross Mass (VGB)\" şartı gereğince, denizyoluyla taşınmak üzere kıyı tesislerinde gemilere yüklenecek olan dolu konteynerlerin brüt ağırlıklarının tespit edilerek doğrulanması gerektiğini, konuya ilişkin her ülkenin konvansiyon parelelinde yasal düzenlemelerini tamamladığını, Ülkemizde de \"Denizyoluyla Taşınacak Dolu Konteynerlerin Brüt Ağırlıklarının Tespiti Ve Bildirimi Hakkında Yönerge\"nin yürürlüğe girdiğini, konvansiyon uyarınca gerek kıyı tesisi işleticisi, gerek yükleten gerek taşıyan gerek hat işletmecisi gerekse taşıma işleri organizatörünün, usulüne uygun düzenlenmiş \"Doğrulanmış Brüt Ağırlık\" olarak adlandırılan \"Verified Gross Mass (VGB)\" belgesi olmaksızın konteyneri gemiye yüklemesi/alması/taşıması kesinlikle yasak olup aksi halde taşıma işinde rol alanların doğacak zarardan sorumlu olduklarını, Dava konusu uyuşmazlığa ilişkin olmak üzere sigortalıya sunulan Verified Gross Mass (VGB) belgenin tetkikinde belgenin beyandan öteye gitmediği, belgede bulunması gerekli bilgilerin bulunmadığı halde konteynerin gemiye yüklendiğinin anlaşıldığını, Konteynerin gemiye yüklenmek üzere limana geldiği andan gemiye yüklendiği ve taşındığı aşama sürecinde, bu süreçte rol alanlar, usulune uygun \"Doğrulanmış Brüt Ağırlık\" olarak adlandırılan \"Verified Gross Mass (VGB)\" belgesi olmayan emtia yüklü konteyneri gemiye yükleyip eksikliği tespit etmeden taşıdığını, İlk Derece Mahkemesinde yapılan bilirkişi incelemesinde belgenin beyandan öteye gitmediği, belgede bulunması gerekli \"e) Tartı aletinin kimliği (tescil no/seri no/yetki no vb), f) Konteynerin brüt ağırlığının tespit yöntemi (Yöntem-1 / Yöntem-2), 1) Yöntem-1 için, yetkilendirilen tartı aleti operatörünün/yükletenin adı/unvanı ve yetki belgesi numarası: 2) Yöntem-2 için yetkilendirilen yükletenin adı/unvanı ve yetki belgesi numarası.\" bilgilerinin bulunmadığı halde konteynerin gemiye yüklendiğinin anlaşıldığını, Bilirkişi heyetinin tespitinde, VGB belgesinin varlığına yer vermiş ise de belgede bulunması zorunlu (yukarıda belirtilen unsurların) eksikliğine, dolayısı ile belgenin beyandan öteye gitmeyen bir içerikte bulunduğunu, tartım yapılmadığını tespit etmediğini, ilk derece mahkemesine sunulan raporun hatalı ve yanlış olduğunu,
Davalı Freigh Forwarder ve yardımcı şahısları/hizmetinden yaralandıkları (kıyı tesisi işleticisi, hat işletmecisi fiili taşıyan, taşıma işleri organizatörünün yurt dışı acentesi) yasal yükümlülüğünü (doğrulanmış tartımı yapılmayan konteyneri gemiye yüklememe-taşımama) yerine getirmemekle en nihayetinde taşıma ilişkisinde basiretli bir tacir gibi hareket etmemesi sonucunda sigortalının zararına sebep olduğundan meydana gelen zararı tazmin ile yükümlü olduğunu, aksi yöndeki bilirkişi raporu ve bu rapora dayanarak tesis edilen ilk derece mahkemesi kararı usul ve maddi hukuka aykırı olduğunu belirterek, Yukarıda açıklanan nedenlerle istinafa konu ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak talepleri gibi davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE Dava, nakliyat sigorta poliçesine dayalı rücu alacağının tahsili için açılmış alacak davasıdır. Mahkemece yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Davacı vekilince, müvekkili tarafından nakliyat sigorta poliçesi ile sigortalanan emtianın, Çin'den Ambarlı Limanı'na konteyner içinde taşındığını, konteynerin Ambarlı Limanı'nda sigortalı tarafından Küşat dilekçesi verilerek üzerindeki sağlam mühür sökülerek açılması üzerine, konteyner içindeki emtianın 623 kutu eksik olduğunun tespit edildiğini, sigortalının zararının poliçe kapsamında ödenerek sigortalıya halef olunduğunu, zarar nedeniyle davalının Türkiye ve Çin'in taraf olduğu Emniyetli Konteyner Hakkında Uluslararası Sözleşme Hükümleri ve Verified Gross Mass (VGB) şartı uyarınca sorumlu olduğunu ileri sürerek, eldeki davanın açıldığı anlaşılmaktadır.Somut uyuşmazlıkta konşimento ve deniz yük senedi üzerindeki kayıtlardan, dava konusu sigortalı emtianın konteyner içine yüklenmesi, istifi tartım ve sayımının yükleten tarafından yapıldığı, konteyner mührünün sağlam olarak varma limanına geldiği, söz konusu eksikliğin tam olarak nerede, ne zaman ve ne şekilde meydana geldiğinin belirlenemeyeceği, yine bilirkişi rapor içeriğinde ayrıntılı açıklamalara yer verildiği üzere dosyaya sunulu VGM belgesindeki doğrulanmış bürüt ağırlığın bilirkişi raporunda belirtilen yöntem iki ile tespit edilerek belgenin yükleten tarafından imzalandığı ve belge üzerinde bulunması gerekli en az bilgileri karşıladığı, konşimentoda \"SHIPPER'S LOAD,STOW, WEIGHT AND COUNT\" kaydının bulunduğu, ilk derece mahkemesince de belirlendiği üzere bu klozun emtianın konteynere yüklenmesi, istifi, tartımı ve sayımı işlemlerinin yükleyici/gönderen firma tarafından yapılmış olduğu anlamını taşıdığı, bu şekilde dava konusu sigortalı emteanın ... nolu konteynerin içerisine yüklenmesi, istifi, tartımı ve sayımı ile konteyner kapılarının mühürlenmesi işlemlerinin bizzat yükleyici/gönderen firma şirketi tarafından gerçekleştirilmiş olduğu anlaşılmakla, davalı taşıyanın eksik bilgi ile konteyneri teslim aldığı ve zarardan sorumlu görülmesi gerektiği yönündeki davacı vekili istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.İlk derece mahkemesi karar ve gerekçesinde yasa ve usule aykırılık bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca esastan reddine dair aşağıdaki hüküm verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle;1-HMK'nın 353/1.b.1. maddesi uyarınca, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, 2-Davacı tarafından yatırılan istinaf başvuru harçlarının Hazineye irat kaydına; bakiye 14,90 TL istinaf karar harcının davacıdan tahsiline,3-Davacı tarafından istinaf kanun yoluna başvuru için yapılan masrafların kendi üzerlerinde bırakılmasına,4-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,5-Dosyanın, kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair;HMK'nın 353/1.b.1. maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, oybirliğiyle ve kesin olarak karar verildi. 04.11.2021
KANUN YOLU: HMK'nın 362/1.a maddesi uyarınca, dava konusunun değerine göre karar kesindir.