T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
43. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/1739
KARAR NO\t: 2022/1485
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 12/08/2022 (Ek karar)
NUMARASI\t: 2022/43 D.İş - 2022/44 Karar
TALEP: İhtiyati Hacze İtiraz
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 29/12/2022
Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen İhtiyati haciz talebinin kabulü kararına yapılan itirazın reddi yönündeki ek kararın ,itiraz eden vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ TALEP : İhtiyati hacze itiraz eden vekilinin 27/07/20222 tarihli dilekçesinde; davaya konu gemi adamının iş akdinin 06.12.2019 tarihinde fesh edildiğini, ihtiyati haciz talep edenin gemiden 06.12.2019 tarihinde ayrıldığınıi bu durumda TTK'nın 1326/1 maddesinde düzenleme bulan 1 yıllık hak düşürücü sürenin 06.12.2020 tarihi itibariyle geçtiğini, ihtiyati haciz isteğinin talebine dayanak yaptığı Bodrum İş Mahkemesi'nin 2020/235 E ve 2021/788 K sayılı kararının Bodrum ... İcra Müdürlüğü'nün ... E sayılı dosyası ile ilamlı icra takibine konu ettiğini, dolayısıyla ihtiyati haciz talep edenin seçimlik hakkını zaten esasen bu şekilde kullanmış olduğunu ve artık kanun gereği rehin hakkından feragat etmiş sayılacağını, ihtiyati haciz talep edenin müvekkili ile arasında imza ettiği bir iş akdinin de söz konusu olmadığını, dolayısıyla ihtiyati haczin husumet yokluğundan da kaldırılması gerektiğini bahsi geçen sebeple itirazının kabulü ile ihtiyati haciz kararının kaldırılmasını talep etmiştir. İhtiyati haciz kararını itiraz üzerine duruşma açılarak her iki taraf vekilinin hazır olduğu mürafa duruşmasında ihtiyati hacze itirazının reddine karar verilmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ 12/08/2022 TARİHLİ EK KARARI: Mahkemece; '' İİK'nun 265 maddesinde tahdidi olarak sayılmış olup, hükümde borçlunun ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı itiraz edebileceği düzenlenmiş olup ihtiyati hacze itiraz eden tarafın ihtiyati hacze itiraz dilekçesinde verilen ihtiyati haciz kararının dayandığı sebeplere itiraz ettiği görülmüş olup ,itiraz dilekçesinde ;talep edenin çalışmış olduğu dönemde gemi kiralama sözleşmesinin mevcut olduğunu, talep edenin alacağının ... Anonim Şirketine ait olduğunu, kendilerinin gemi sahibi olduğunu, talep edenin alacağının kendilerine karşı ileri sürülemeyeceğini iddia etmesine karşın TTK 1320 madde gereğince ihtiyati haciz talebi geminin maliki, işleteni, kiracısına karşı ileri sürülebileceğinden mahkememizce verilen ihtiyati haciz kararına itirazın reddine'' karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ : İhtiyati hacze itiraz eden vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; müvekkili ile dava dışı ... AŞ. arasında imza edilen gemi kiralama sözleşmesinin 6. Maddesi uyarınca geminin kira süresince tüm personelinin işçilik alacaklarıyla alakalı sorumluluklarının kiracının uhdesinde olduğunu, müvekkili ile ihtiyati haciz isteyen arasında işçi işveren ilişkisi bulunmadığını ihtiyati haciz talep edenin işçilik alacağı sebebiyle gemiyi kiralayan ... dava açtığını Bodrum İş Mahkemesinin 2020/234 E sayılı dosyasıyla görülen davanın karara bağlandığını ancak henüz kesinleşmediğini, İstanbul 17 Asliye Ticaret Mahkemesi'nin müvekkiline ait Büyük Hızır Reis gemisinin ihtiyati haczine karar verdiğini, kararın İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... E sayılı dosyasıyla infaz edildiğini, gemi adamının iş akdinin 06.12.2019 tarihinde feshedildiğini, davacının gemiden 06.12.2019 tarihli ayrıldığını, davacının talebine dayanak yaptığı Bodrum İş Mahkemesi'nin 2020/234 E sayılı kararının Bodrum ... İcra Müdürlüğü'nün ... E sayılı dosyası ile ilamlı icra takibine konu ettiğini ve artık kanun gereği rehin hakkından feragat etmiş sayılması gerektiğini, talep eden ile müvekkili arasında imza edilmiş bir iş akdinin de olmadığını dolayısıyla somut olayda husumet yokluğununu bulunduğunu, TTK'nın 1320. maddesinde düzenlenen kanuni rehin hakkının TTK'NIN 1326/1 maddesi gereğince 1 yıllık hak düşürücü süre olan 06.12.2022 tarihli itibariyle düştüğünü, bahsi geçen sebeplerle ilk derece mahkemesinin 12/08/2022 tarihli ek kararının hukuka aykırı olması sebebiyle ihtiyati hacze yaptıkları itiraz doğrultusunda ihtiyati haciz kararının kaldırılmasını talep etmişir.
GEREKÇE : Talep, deniz iş sözleşmesinden kaynaklı işçilik alacakları nedeniyle, TTK'nın 1352 vd. maddeleri maddesi uyarınca geminin ihtiyaten haczi istemine ilişkindir.
İlk derece mahkemesince, ihtiyati haciz talebinin kabulüne ilişkin karara borçlu vekilinin itirazının reddine karar verilmiş; itiraz hakkında verilen bu ek karara karşı, yasal süresi içinde, borçlu vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.TTK'nın 1352. maddesi uyarınca, bir geminin ihtiyati haczi, sadece Kanun'da sınırlı olarak sayılmış olan deniz alacakları için istenebilir. Aynı maddenin 1. fıkrasının (o) bendi uyarınca, gemi kaptanının ve personelinin işçilik alacakları ile ülkelerine geri götürülme masrafları, deniz alacağıdır. Bu nedenle, talebe konu alacak için geminin ihtiyati haczinin talep edilmesi mümkündür. Ancak, bunun için talep edenin, alacağının varlığını gösteren belgelerini sunması ve alacağını yaklaşık olarak ispat etmesi gerekir. TTK'nın 1353/4. maddesi uyarınca, ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için, talebe konu alacağın deniz alacağı olması yeterlidir. Ancak bu durum, alacaklının alacağını yaklaşık olarak ispatlama yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz; alacaklının ayrıca, alacağın deniz alacaklarından olduğunu ve parasal değerini yaklaşık olarak ispat etmelidir (TTK m.1362).Bu hukuki açıklamalar ışığında somut olaya gelindiğinde; alacaklı vekili, müvekkilinin 27.08.2016 ila 09.12 .2019 tarihleri arasında borçlunun donatanı olduğu ... isimli gemide çalıştığını ve ücretini alamadığını ileri sürerek ihtiyati haciz talebinde bulunmuştur. Dosya kapsamında alacaklının çalıştığı gemilerin borçlu tarafından işletildiğinin yaklaşık olarak ispat edildiği, davacı alacağının deniz alacağı olması nedeniyle, İİK'nın 1350 vd. maddelerindeki ihtiyati haciz koşullarının oluştuğu, TTK'nın 1320. maddesi uyarınca çıplak gemi kira sözleşmesi ile gemiyi kiralayanın da sorumluluğunun bulunduğu anlaşılmıştır. Bodrum İş Mahkemesi'nin 2020/234 E, 2022/86 K, 01/03/2022 tarihli ilamının incelenmesinde davacının ..., davalının ... oldukları dava dilekçesinde davacı ile davalı arasındaki hizmet sözleşmesine göre davacının ... adlı gemisinde 27/08/2016 tarihinden iş akdinin haksız olarak fesh edildiğini, 09.12.2019 tarihine dek Çarkçıbaşı olarak çalıştığını, beyan ederek dava dilekçesinde yer alan alacaklarının davalıdan tahsilini karar verilmesini talep etmiş yargılama neticesi davalı işverenin haklı feshi ispatlayamadığı ve davacının kıdem ile ihbar tazminatlarına hak kazanmış olduğundan bahisle davasının kısmen kabulüne karar verilmiştir. Bodrum .... İcra Müdürlüğü'nün ... E sayılı dosyasında, alacaklının ..., borçlunun ... olduğu, 128.361,19 TL toplam alacağının takibe konu edildiği, Bodrum İş Mahkemesi'nin 2020/234 E ve 2022/86 K sayılı 01/03/2022 tarihli ilamının takip sebebi olarak gösterildiği anlaşılmaktadır. İhtiyati haciz talep eden vekili 02.08 2022 havale tarihi dilekçesinde İstanbul Anadolu 5 iş Mahkemesi'nin 2022 /551 esas sayılı dosyası ile alacak davası açtıklarını beyan etmiştir.Somut uyuşmazlıkta ihtiyati haciz talep eden ...'ın, işçi işveren ilişkisi İçerisinde bulunduğu dava dışı firma ... şirketine karşı açmış olduğu Bodrum iş Mahkemesi'nin 2020 /234 E ve 2022 / 86 Karar sayılı ,01.03 2022 tarihli dosyasındaki yargılama neticesi hükmedilen alacağın az yukarıda bahsi geçtiği şekilde ilamlı takipte konu edildiği anlaşılmaktadır. Bu şekilde yapılan ilamlı takip neticesi esasen kanuni rehin hakkından feragat edilip edilmemiş olduğuna yönelik tartışmalara girmenin somut olay açısından bir önemi yoktur. Zira deniz alacakları kanuni rehin hakkı bahşetse de, genel uygulamadan farklı olarak rehin hakkına öncelikli olarak başvurmadan, ihtiyati haciz müessesesine gidilebilmektedir.TTK 1371/1 m. uyarınca geminin maliki veya borçlu, geminin değerini geçmemek kaydıyla, deniz alacağının tamamı, faizi ve giderler için yeterli teminat göstererek, ihtiyati haczin kaldırılmasını mahkemeden isteyebilir. Takibe başlandıktan sonra ihtiyati hacze itirazın değerlendirilmesindeki yetki, icra mahkemesine geçmekte ise de, somut olayda, ihtiyati hacze itiraz eden tarafından, itiraz edilirken ihtiyati haczin teminat kaydırılması için gösterilmediği anlaşıldığından icra mahkemesinin itirazın incelenmesinde görevli olduğundan bahsetmek mümkün değildir.Uyap üzerinden yapılan araştırmada, İstanbul Anadolu 5 İş Mahkemesi'nin 2022/551 E sayılı dosyasının 24.06.2022 tarihinde açıldığı,davacı tarafın ..., davalının ise ...olduğu, dosyanın derdest durumda bulunduğu ve duruşmasının 21.02.2023 tarihine konulduğu anlaşılmaktadır. Eldeki istinafa konu değişik iş dosyası ise, 20.05.2022 tarihinde açılmış olmakla;27.05.2022 tarihinde ihtiyati haciz kararı verilmiş, ihtiyati haciz talebinde bulunan ise 24.06.2022 havale tarihli dilekçesi ile İstanbul Anadolu 5 İş Mahkemesi'nin 2022/551 E sayılı dosyası üzerinden alacak davası açtığını beyan etmiştir. İhtiyati haciz kararına borçlu vekilinin 27.07.2022 havale tarihli dilekçe ile itiraz ettiği anlaşılmıştır. Somut olayda, ihtiyati haciz kararı alındıktan sonra, itiraz eden tarafından gemi malikine karşı İstanbul Anadolu 5 İş Mahkemesi'nin 2022/ 551 E sayılı dosyası üzerinde alacak davası açılmış olduğu öne sürülmektedir. Bu şekilde dava açılması; ihtiyati haciz kararı alındıktan sonra ihtiyati haciz Kurumunu tamamlayıcı nitelikte açılmış olan bir davadır. Dolayısıyla mevcut durumda eldeki değişik iş dosyası üzerinden verilen ihtiyati haciz kararına yapılan itirazında bahsi geçen İstanbul Anadolu 5 İş Mahkemesi'nin 2022/551 E sayılı dosyası üzerinden karara bağlanması gerekecektir. Esasen istinafa konu değişik iş dosyası üzerinden verilen ihtiyati haciz kararı, İstanbul Anadolu 5 İş Mahkemesi'nin 2022/551 E sayılı dosyasında önceden kaldırılmış ise dahi; bu halde söz konusu mahkeme itirazı inceleyerek bu kez karar verilmesine yer olmadığına dair hükmün verilmesi gündeme gelecektir. Ancak istinafa konu ilk derece mahkemesi dosyasında az yukarıda bahsi geçen bu hususların hiçbir şekilde değerlendirilmediği anlaşılmaktadır.İlk derece mahkemesi, İstanbul Anadolu 5 İş Mahkemesi'nin 2022/ 551 E sayılı dosyasını celp etmek suretiyle ve itirazı inceleme görevinin kendisinde olup olmadığını net olarak ortaya koymalıdır. Açıklanan nedenlerle; itirazı inceleme görevi esasa ilişkin davaya bakan mahkemeye ait olacağından, kararı veren mahkemenin görevsiz olabileceği ihtimali karşısında; somut uyuşmazlığa ilişkin dosyaya sunulan delillerin bu bakımdan değerlendirilmediği anlaşılmakla, ilk derece mahkemesinin istinafa konu ek kararının kaldırılmasına ve itiraz hakkında yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda yeniden karar vermek üzere dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki karar verilmiştir.
KARAR : Yukarıda açıklanan gerekçeyle;1-İhtiyati hacze itiraz eden vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile istinaf incelemesine konu ilk derece mahkemesinin ihtiyati hacze itirazın reddine dair 12.08.2022 tarihli ek kararın HMK 353(1)a-6 gereği KALDIRILMASINA;2-İtirazın yeniden değerlendirilmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,3-İstinaf yoluna başvuran tarafından yatırılan istinaf peşin karar harcının talep halinde ilk derece mahkemesince iadesine,4-Yapılan kanun yolu masraflarının, ilk derece mahkemesince, yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine,5-Kararın, ilk derece mahkemesince taraf vekillerine tebliğine dair; Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 362(1)-g maddesi uyarınca Kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.