T.C.
ANTALYA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO\t\t: 2023/664
KARAR NO\t\t: 2024/368
DAVA\t\t: Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ\t\t: 05/10/2023
KARAR TARİHİ\t: 29/05/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Dava dışı ...'ın personel alımına dayalı olan hizmet alımı sözleşmeleri kapsamında ihaleyi alan davalı şirketler tarafından çalıştırıldığını, Dava dışı işçi ... tarafından müvekkili ... karşı açılan Antalya ...İş Mah.sinin ... tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı gereğince davanın kabulüne karar verildiğini, bu kararın istinaf edildiğini ve Antalya Bölge Adliye Mah.si ...Hukuk Dairesinin ... tarih ve ... E. ... K. Sayılı kararı ile istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar verildiği, mahkeme ilamının dava dışı işçi vekili tarafından Antalya Genel İcra Dairesinin .../... E. Sayılı dosyası ile müvekkili idare aleyhine takibe konulduğunu, takipte kesinleşen miktarın ... TL dava dışı işçiye ödendiğini, ilaveten ilk derece mahkemesi kararının istinaf edilmesi neticesinde ödenmek durumunda kalınan istinaf başvurma harcı, karar harcı, mahkeme harcı ve gider avansının da müvekkili idarece ödendiğini, üst işveren konumunda olduğu iddia edilen
müvekkili idarenin ödenen işçilik alacaklarının tamamından ve mahkeme yargılama giderleri ile vekalet ücretinden yüklenici firmaların sorumlu olduğunu, Davalı şirketlerin ihale mevzuatı gereğince hizmet alımı yaptığını, ihale konusu işi yerine getirmek için işçi çalıştırdığını, çalışan işçilerin alacaklarından ve tazminatlarından da ihaleyi alan ve işi yapan davalı şirketler iş ortaklığının sorumlu olduğunu, müvekkili kurumun ihale bedelini ödenmesinden başka bir sorumluluğunun bulunmadığını, Dava konusu olan işçilik alacakları, yargılama giderleri, vekalet ücretlinin ve istinaf başvuru/karar harçlarının, istinaf bakiye karar harçları ödemesinden davalı Ģirketlerin sorumlu olduğunu, açıklanan nedenlerle fazlaya ilişkin her türlü hak ve alacakları saklı kalmak kaydıyla ...-TL‟nin ödeme tarihi olan ... tarihinden itibaren;... tarihinde ödenen mahkeme harcı olan ... TL nin ödeme tarihinden itibaren , gider avansı olarak ... tarihinde ödenen ... TL nin ödeme tarihinden itibaren, ayrıca ... tarihinde ödenen ... TL ve ... TL istinaf nisbi karar harcının ödeme tarihinden itibaren toplamda ...-TL' nin ödeneceği tarihe kadar işletilecek mevduata uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalı şirketlerden rücuen tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı şirketler üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmiştir.
Davalılar cevap dilekçesi sunmamışlardır.
Davalıların tacir olması ve davacının da Yargıtay ... HD'nin ... esas, ... karar sayılı ilamı gereği bu davada tacir sıfatına haiz olması nedeniyle mahkememiz davada görevlidir.
Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.
İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.
Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.
İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.
Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü gözönüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.
İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.
İşveren tarafından bu ödemelerin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de aynı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir.
Yükleniciler aleyhine açılan rücu davalarında ayrı sözleşmelerle hizmet ifa eden yükleniciler mecburi dava arkadaşı olmadığı gibi borçtan müteselsilen sorumlu olacaklarına ilişkin kanun hükmü veya sözleşme bulunmamaktadır. Bu nedenle alacak davalarında her davalı aleyhine ayrı tahsil hükmü kurulmalıdır.
Bu belirtilen genel kurallar ışığında, dosyaya bakıldığında;
Taraflar arasında davacı asıl işveren ile davalı alt işveren ilişkisi mevcuttur. Rucü edilebilecek miktarın tespiti açısından taraflar arasındaki hizmet sözleşmesi ve eki şartnamelerde hüküm bulunması halinde bu hüküm dikkate alınarak sonuca gidilmesi gerekir. Hüküm bulunmaması halinde ise davalı alt işverenin kendi dönemiyle sınırlı olmak üzere davacı asıl işveren ile yarı oranında sorumlu olduklarının kabulü gerekir. (Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin 2013/19323 Esas, 2016/2426 Karar sayılı ilamı)
İşçinin çalışmış olduğu her bir alt işveren dönemine isabet eden işçilik alacaklarında, ilgili olan alt işveren sorumlu olacağından, davalı alt işverenin sorumluluğu da sadece kendi dönemi ile sınırlı olmalıdır, davalının son işveren olması da bu sonucuda değiştirmez. Bununla birlikte feshe bağlı bir hak olan ihbar tazminatından ise, diğer işverenler sorumlu olmayıp, sadece son işveren sorumludur. Başka bir ifade ile davacı üst işveren dava dışı işçiye ödemiş olduğu ihbar tazminatının ancak son işverenden rücuen tahsilini talep edebilir. Bunun dışındaki tüm işçilik alacaklarında ise, işçinin çalışmış olduğu dava dışı ve davalı alt işverenler, davacı üst işverene karşı, kendi dönemleri ile sınırlı olmak üzere sorumludurlar. (Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin 2015/28892 Esas, 2016/5818 Karar sayılı ilamı, Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin 2015/868 Esas, 2016/5316 Karar sayılı ilamı, Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin 2014/45619 Esas, 2016/3965 Karar sayılı ilamı)
Bu genel ilkeler ışığında somut olaya bakıldığında, deliller toplanmış, mahkememizce dosya bilirkişiye tevdi edilmiştir.
13/04/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Davacı ... ile; Davalı şirket ... ve ... (şirket Ortaklığı) arasında, ... tarihli ... maddeden oluşan ... İhale Kayıt Numaralı ... (...) Ulaşım Hizmetlerinde Kullanılmak Üzere Araç Kiralaması işi Birim Fiyat Sözleşmesi işine ait Sözleşme akdedildiği,bahse konu sözleşmede işe başlama tarihinin ..., iş bitirme tarihinin ... olduğu, sözleşmenin Yüklenicinin Sözleşme Konusu iş ile ilgili Çalıştıracağı Personele İlişkin Sorumlulukları başlıklı 22. Maddesinde 22.1 „Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları, ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve Genel şartnamenin Altıncı Bölümünde belirlenmiş olup, Yüklenici bunları aynen uygulamakla yükümlüdür.‟ Hükmünün yer aldığı, Davalı ġirket ... arasında, ... tarihli ... maddeden oluşan ... İhale Kayıt Numaralı ... (...) UlaĢım Hizmetlerinde Kullanılmak Üzere Araç Kiralaması İşi Birim Fiyat Sözleşmesi işine ait Sözleşme akdedildiği,bahse konu sözleşmede işe başlama tarihinin ..., iş bitirme tarihinin ... olduğu, sözleşmenin Yüklenicinin Sözleşme Konusu İşi İle İlgili Çalıştıracağı Personele İlişkin Sorumlulukları başlıklı 22. Maddesinde 22.1 Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları, ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve Genel Şartnamenin Altıncı Bölümünde belirlenmiş olup, Yüklenici bunları aynen uygulamakla yükümlüdür.‟ Hükmünün yer aldığının görüldüğü; Davacı tarafın, ... TC Kimlik Numaralı ...‟ın Belediyeleri bünyesinde taşeron işçi olarak çalışmakta iken işçilik alacaklarından kaynaklı idareye karşı açılan Antalya ... İş Mah.sinin ... tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı gereğince davanın kabulüne karar verildiğini, bu kararın istinaf edildiğini ve Antalya Bölge Adliye Mah.si ...Hukuk Dairesinin ... tarih ve ... E. ... K. Sayılı kararı ile istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar verildiği, mahkeme ilamının dava dışı işçi vekili tarafından Antalya Genel İcra Dairesinin .../... E. Sayılı dosyası ile müvekkili ... aleyhine takibe konulduğunu ve Davacı ... tarafından ödendiğini, bu nedenle Davacı ... tarafından ödenen paranın davalı şirketlerden sorumlu olduğundan bahisle Davalı işverenlikten tazminat ödenen işçinin Davalı işverenliklerde çalıştığı süreye isabet eden kısmın rücuen tahsilini talep ettiği hususları bildirilerek, iş mahkemesi dosyası içeriği de dikkate alınarak, yapılan hesaplama gereği ... TL'den davalıların raporda gösterildiği şekilde sorumlu oldukları belirtilmiştir.
Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmiştir.
Bilirkişi raporunu hakim denetlemelidir. Öğretide Akyol, bilirkişi raporunun denetimi sadece hâkime ait bir görev değil; aynı zamanda taraflara ait bir haktır demektedir(AKYOL, Şener :Hukuk Usulünde Bilirkişilerle İlgili Bazı Problemler, Mukayeseli Hukukta Bilirkişilik Ve Sorunları, Yargıtay 125.Yıl Dönümü, s. 72 naklen). Hâkimin bilirkişinin uzmanlığı nedeniyle taşıdığı egemenliği kıracak araçları olduğu, bir yanlışın mutlaka geri döneceği ve özellikle böyle bir yanlışın müeyyidelendirileceği konularında bilirkişi inandırılmalı; böyle bir bilinç oluşturulmalıdır.“Hâkim kesinlikle ve mutlak olarak usulün egemeni olmalı; dosyaya, kendi sorumluluğunda girecek olan tanık beyanı gibi bilirkişi raporu gibi hususların adaleti saptıracak biçimlerde tezahürünü önleyecek tedbirleri almalı ve bu egemenliğini davanın sonuna kadar sürdürmelidir.” (Akyol s. 64-65 naklen).
Bu hususlar doğrultusunda, bilirkişi raporunun, hükme ve denetime elverişli, dosya kapsamına uygun olduğu kanaatine varılmıştır.
Tüm dosya kapsamı, bilirkişi raporu doğrultusunda; Davanın kabulü ile; ... TL'nin; ... TL'sinin davalı ...'nden müteselsilen, ... TL'sinin davalı ...'nden alınarak davacıya verilmesine, Davalı ... ve ...'nin müteselsilen ödemesine karar verilen ... TL'nin, ... TL'sine ... tarihinden, ... TL'sine ... tarihinden, ... TL'sine ... tarihinden, ... TL'sine ... tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek faizi aşmamak üzere avans faizi işletilmesine, Davalı ...'nin ödemesine karar verilen ... TL'nin, ... TL'sine ... tarihinden, ... TL'sine ... tarihinden, ... TL'sine ... tarihinden, ... TL'sine ... tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek faizi aşmamak üzere avans faizi işletilmesine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM/Ayrıntısı gerekçeli kararda açıklandığı üzere;
Davanın KABULÜ İLE;
1-... TL'nin; ... TL'sinin davalı ... ve ...'nden müteselsilen, ... TL'sinin davalı ...'nden alınarak davacıya verilmesine,
2-Davalı ... ve ...'nin müteselsilen ödemesine karar verilen ... TL'nin, ... TL'sine ... tarihinden, ... TL'sine ... tarihinden, ... TL'sine ... tarihinden, ... TL'sine ... tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek faizi aşmamak üzere avans faizi işletilmesine,
3-Davalı ...'nin ödemesine karar verilen ... TL'nin, ... TL'sine ... tarihinden, ... TL'sine ... tarihinden, ... TL'sine ... tarihinden, ... TL'sine ... tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek faizi aşmamak üzere avans faizi işletilmesine,
4-Davacı tarafça yatırılan ... TL başvurma harcının mahsubu ile hazineye gelir kaydına,
5-Davacı tarafça yatırılan ... TL peşin harcın mahsubu ile hazineye gelir kaydına, hüküm gereği alınması gerekli bakiye ... TL harcın (... TL - ... TL = ... TL) davalılardan müteselsilen alınarak hazineye gelir kaydına,
6-492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 28. maddesi gereğince; bakiye harcın, kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenmesi gerektiğinden, kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenmeyen harç için -kanunen belirlenen sınır göz önünde tutularak- \"harç tahsil müzekkeresi\" yazılmasına, bakiye karar ve ilam harcının ödenmemiş olmasının, hükmün tebliğe çıkarılmasına, takibe konulmasına ve kanun yollarına başvurulmasına engel teşkil etmeyeceğinin bu şekilde hükümde belirtilmesine,
7-Davacı tarafça yatırılan ve mahsup edilen toplamda ... TL harç toplam bedelinin davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
8-Davacı tarafça dosyada yapılan ve mahkememizce uyap sisteminden kontrol edilen (denetime elverişlilik açısından, uyap ekranında harç-masraf bölümü altında tahsilat reddiyat bilgileri başlığının içeriğinde masraflar açıkça yazmaktadır) posta-tebligat-bilirkişi ücreti gideri toplamı ... TL'nin davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davalı ...'nin ... TL'sinden sınırlı müteselsilen sorumlu olmasına,
9-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/13 ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği 26/2. Maddeleri, 6100 sayılı HMK 297/1-ç, 326.maddeleri uyarınca, arabuluculuk faaliyeti sonunda tarafların anlaşamamaları halinde iki saatlik ücret tutarı tarifenin birinci kısmına göre ileride haksız çıkan taraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden ödeneceği öngörüldüğünden; ... TL'nin davalılardan müteselsilen alınarak hazineye gelir kaydına, davalı ...'nin ... TL'sinden sınırlı müteselsilen sorumlu olmasına,
10-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden; ... TL vekalet ücretinin davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, davalı ...'nin ... TL'sinden sınırlı müteselsilen sorumlu olmasına,
11-Davacı tarafça yatan gider avansından harcanmayan kısmın hüküm kesinleştiğinde UYAP üzerinden kontrolü de sağlanarak davacı tarafa iadesine,
Dair, davacı vekili ...'in yüzüne karşı, diğer tarafların yokluğunda kararın tebliğinden itibaren 6100 Sayılı Kanunun 345.maddesi gereğince 2 hafta içerisinde ilgili İstinaf Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.29/05/2024
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır