T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2020/949 Esas
KARAR NO: 2022/998 Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 06/01/2020
NUMARASI: 2018/378 Esas 2020/1 Karar
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 16/06/2022
İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ: Davacı vekili dava dilekçesi ile, müvekkilinin Trabzon ilindeki taşınmazı üzerinde Büyükçekmece İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından haciz konulduğunu, tebligatın kardeşi tarafından alındığını bu nedenle takibe itiraz edemediğini, müvekkilinin bir tanıdığının yat kiraladığını, 1 günlük yatta kaptanlık yaptığını, 20-25 gün geçtikten sonra tekrardan arandığını ve kaptanlık yapmasını teklif ettiğini, gerekli belgeleri verdiğini, daha sonra aranmadığını, yatı Fethiye Limanından çıkarmadığını, 2011 yılında Fethiye 6. Asliye Ceza Mahkemesinin 2014/7 Esas müvekkili hakkındaki yakalama emri nedeniyle ifadesi alındığında durumdan haberdar olduğunu ve sonra serbest bırakıldığını, yata zarar verildiğini veya Türk karasularından dışarı çıkarılıp çıkarılmadığını bilmediğinden bahisle müvekkili aleyhine başlatılan takip nedeniyle borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesi ile, taraflar arasındaki uyuşmazlığın deniz ticaret hukukundan kaynaklanması nedeniyle davanın görevsiz Mahkemede açılıdğını, öncelikle görev itirazı dikkate alınarak davanın usulden reddine karar verilmesini, müvekkil şirkete ... sigorta poliçesi ile sigortalı bulunan ... isimli teknenin ... ve ... isimli şahıslara kiraya verildiğini, teknenin kaptanlığının ... sicil numaralı davacı ...'in yaptığı sırada 13/09/2009 tarihinde İtalyanın Güneyinde 33 adet şahısla yakalandığını ve el konulduğunu sigortalı bulunan teknenin maddi zarara uğradığını, teknede oluşan zarar bedeli 73.600,00 TL 20/05/2010 tarihinde müvekkil şirket tarafından sigortalı hak sahibine ödendiğinden bahisle davanın reddine karar verilmesi talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: İlk Derece Mahkemesi 06/01/2020 tarih ve 2018/378 Esas - 2020/1 Karar sayılı kararında; \" ...Davalı ..., ... sigorta poliçesi ile sigortalı olan ... isimli teknede oluşan zarar bedelini sigortalı hak sahibine ödemesi ve sigortalısının haklarına halef olması nedeniyle, davacının sigortalı teknenin kaptanı olduğu ve meydana gelen zarardan sorumlu olduğu iddiası ile Büyükçekmece ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında icra takibi başlatmış, davacı taraf borçlu olmadığının tespiti için işbu davayı açmıştır. Dosya kapsamı itibariyle; Fethiye 6. Asliye Ceza Mahkemesinin 2014/7 E.- 2018/715 K. Sayılı ilamı ile davacının güveni kötüye kullanma suçundan beraatine karar verildiği, kararın 25/09/2018 tarihinde kesinleştiği, Fethiye Liman Başkanlığı müzekkere cevabı ekinde yer alan seyir izin belgesi mürettebat listesinde davacının adının yer almadığı, ispat yükü kendisinde olan davacı-alacaklı tarafça sigortalı teknenin kaptanının davacı olduğunun ispatlanamadığı görülmekle, davacının davasının kabulüne karar verilmiş, davalının icra takibi yapmakta kötüniyetli olduğunun ispatlanamaması nedeni ile kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilerek ...\"gerekçesi ile, Davacının davasını KABULÜ ile davacının Büyükçekmece ... İcra Müdürlüğü nün ... E.sayılı icra dosyası itibari ile borçlu olmadığının tespitine, davacı yönünden takibin iptaline, davacının kötüniyet tazminatı talebinin reddine, karar verilmiş ve karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalı vekili istinaf dilekçesi ile, Yerel mahkemece yeterli araştırma yapılmadan sadece ceza dosyası esas alınarak usul ve yasaya aykırı karar verildiğini, Mahkemece menfi tespit davasının kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğu, davacının meydana gelen zarardan sorumlu olduğunu, Müvekkili şirkete ... sigorta poliçesi ile sigortalı bulunan ... isimli tekne dava dışı ... ve ... isimli şahıslara kiraya verildiği, teknenin kaptanlığını delil listesi ekinde sunulmakta olan Fethiye limanı çıkış evraklarından da görüleceği üzere ... sicil numaralı davacı ... yaptığını, Tekne, ...’ in kaptanlığını yapmakta olduğu sırada 13.09.2009 tarihinde İtalya’nın güneyinde 33 adet şahısla yakalanmış ve İtalyan Jandarmasınca tekneye el konulmuş ve müvekkili şirkete sigortalı bulunan tekne maddi zarara uğradığını, Müvekkili şirket tarafından sigortalı teknede oluşan zarar bedeli olan 73.600,00-TL 20.05.2010 tarihinde müvekkili şirket tarafından sigortalı hak sahibine ödendiğini, Müvekkili şirketin, sigortalı hak sahibine yapılmış olan iş bu ödeme ile T.T.K. 1472. Maddesi uyarınca sigortalısı haklarına halef olduğunu, hukuki haleiyet hakkına binaen zarar sorumlusu davacı aleyhine Büyükçekmece ... İcra Müdürlüğü’nün ... E. sayılı dosyası ile icra takibi başlatılmış olup, iş bu icra takibine davacı tarafça itiraz edilmediğini, Davacı taraf, Büyükçekmece ... İcra Müdürlüğü’nün ... E. sayılı dosyasına ilişkin olarak müvekkili şirkete herhangi bir borcu bulunmadığı iddiası ile huzurda görülmekte olan menfi tespit davasını açtığını, Sigortalının teknesini 29.08.2009-12.09.2009 tarihleri arasında kiraya verdiğini, liman başkanlıklarına yazılan yazıda 29.08.2009 tarihine ait limandan çıkış belgeleri istendiği, gelen cevapta tekneye ait bu tarihli evrak olmadığı, ancak 30.08.2009 tarihli evrak olduğunun belirtildiği, ancak sigortalı teknesinin İtalya'ya götürüldüğünü sözleşmenin bittiği 12.09.2009 tarihinden de sonra öğrendiğini, bu durumda bu tarihler arasındaki tüm çıkış belgelerinin araştırılması gerekirken yalnızca 30.08.2009 tarihli çıkış belgesine dayanılarak karar verilmesi hatalı olduğunu, Yine mahkemece sadece ceza mahkemesinde verilen beraat kararı esas alınarak davanın kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu, hukuk mahkemesi hakimi ceza mahkemesinde verilen karar ile bağlı olmadığını, bu hususun Yargıtay içtihatlarıyla sabit olduğunu, Davacının meydana gelen hasardan sorumluluğu bulunduğunu, sigortalı teknenin kaptanlığı fethiye liman başkanlığı’nın resmi yazısı ile de sabit olduğu üzere davacı tarafça yapılmakta olduğunu, teknenin davacının kaptanlığında denize açıldığını, Kaptanın yolculuk sırasında gemide hazır bulunmakla yükümlü olduğunu, bu nedenle de geminin kaptanı olduğu sırada meydana gelen zarardan kaptanın hukuki sorumluluğu bulunmakta olduğunu, Türk Ticaret Kanunu’nun 1088. Maddesinde Kaptanın Özen Yükümlülüğü düzenlenmiş olup, iş bu maddede ‘’ Kaptan, bütün işlerinde, özellikle ifası kendisine düşen sözleşmelerin yerine getirilmesinde tedbirli bir kaptan gibi hareket etmek zorundadır. ‘’ denilmekte olduğunu, Davacı kaptan tarafından özen yükümlülüğüne aykırı hareket edildiği ve dava konusu zararın meydana gelmesine sebep olunduğunu, bu nedenle müvekkili şirket aleyhine açılan menfii tespit davasının reddine karar verilmesi gerektiğini, Huzurdaki dava menfi tespit davası olup vekalet ücreti yönünden müvekkili aleyhine nispi vekalet ücretine karar verilmesi de hatalı olduğunu, İleri sürerek istinaf başvurusunun kabulü ile, ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesi sonucunda kaldırılmasına, davanın reddine, yargılama harç ve giderleri ile vekâlet ücretinin karşı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, İİK. 72 Madde uyarınca açılan menfi tesbit davasıdır. Mahkemece, davanın kabulüne , karar verilmiş ve karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur. Somut olayda, ... Limitet Şirketi'ne ait Babaveli isimli yelkenli teknenin, şirket ortaklarından ... tarafından 29.08.2009 tarihinde kira sözleşmesine istinaden 2 haftalığına ... ve ... isimli kişilere kiraya verilip teslim edildiği, ceza dosyasındaki müşteki ifadesine göre kira sözleşmesinin yapıldığı sırada kiracıların yanında davacı ...'in tekneye kaptan olarak yanlarında getirildiğinin beyan edildiği, kira sözleşmesinin bitim tarihi olan 12/09/2009 tarihinde kiraya verilen teknenin teslim edilmeyince ve kiracılara telefonla ulaşılamayınca kiraya veren tarafından kolluk birimlerine şikayette bulunduğu, Eylül Ayı 2. Haftasında TC. SG 83 Komutanlığı , teknenin İtalya' da bulunarak kaptan ve gemiciler hariç kaçak insanlar ile yakalanmış olduğunun tekne sahibine iletildiği, teknenin hasarlı olarak İtalya'da teslim edildiği, harcama belgeleri ve onarımlardan kaynaklı toplam 73.600,00 TL. Miktarlı ödemenin davalı ... tarafından dava dışı sigortalısına 20/05/2010 tarihinde ödeme yapılarak ibraname alındığı, davalı ... tarafından da davacının sigortalı teknenin kaptanı olduğu ve meydana gelen zarardan sorumlu olduğu iddiası ile rücuen tazmin talebiyle Büyükçekmece ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında icra takibi başlatmış, davacı taraf borçlu olmadığının tespiti için işbu davayı açtığı anlaşılmıştır.Dosya arasında bulunan Fethiye Asliye Ceza Mahkemesinin dosya sureti incelendiğinde; Fethiye Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 08/06/2010 tarih ve 2010/2031 Esas sayılı iddianamesiyle; şüpheliler ..., ..., ... hakkında güveni kötüye kullanma suçundan eylemlerine uyan TCK'nın 155/1, 53/1 maddeleri gereğince cezalandırılmaları istemi ile kamu davası açıldığı, Fethiye Asliye Ceza Mahkemesince yapılan yargılama sonucu 19/07/2018 tarih ve 2014/7 Esas - 2018/715 Karar sayılı kararı ile;''.....Geminin ... ve ... isimli şahıslara kiralandığı, geminin İtalya sularında yakalandığı, buna ilişkin evrakların da dosyamız arasına alındığı, yakalanan şahıslar arasında sanığın bulunmadığı, yine katılanın şikayet dilekçeleri dikkate alındığında, söz konusu geminin ... ve ... isimli şahıslara kiralandığı, ... isimli şahsa ilişkin ve diğer sanıklara iştirak ettiğine ilişkin herhangi bir görgüsünün bulunmayışı karşısında sanığın aksi ispat edilemeyen ve sanıklarla iştirak ettiğine dair dosya kapsamında tam bir vicdani kanaat getirilemediğinden, sanığın üzerine atılı suçu işlediği sabit görülmeyerek sanığın üzerine atılı suçu işlediğine dair savunmasının aksini kanıtlar mahiyette her türlü şüpheden arındırılmış, kesin, inandırıcı, yeterli, somut, tam bir vicdani kanaat sağlayacak deliller elde edilemediğinden şüpheden sanık yararlanır ilkesi gereğince isnad edilen güveni kötüye kullanma suçundan sanığın beraatine,'' karar verildiği ve verilen kararın istinaf edilmeksizin 25/09/2018 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır. Fethiye Liman Başkanlığından gelen 26/11/2019 tarihli cevabi yazıda;''...Söz konusu seyir izin belgelerinin arşiv yönetmeliği kapsamında 5 yıl saklama zorunluluğu bulunan evraklardan olması nedeniyle imha edilmiş olduğu, bahsi geçen yata ait 30/08/2009 tarihli ıslak imzalı nüshasına rastlanılmadığı,'' belirtilmiş ve yazı ekinde gönderilen seyir izin belgesi incelendiğinde, beyan eden kısmında kaptan kutucuğunun işaretli olduğu, beyan eden kaptan isminin yazılı olmadığı, 30/08/2009 tarihli beyan bilgilerine göre mürettabat belgesinde, ...'ın usta gemici, ...'in sınırlı kaptan olarak isimlerinin yazılı olduğu, davacının isminin mürettabat listesinde yazılı olmadığı anlaşılmıştır. Davalı vekilin cevap dilekçesi ekinde sunduğu deliller içerisinde bulunan liman başkanlığı adına denetleme memuru tarafından imzalı Fethiye Liman çıkış belgesi incelendiğinde, davacı ...'in kaptan olarak isminin yazılı olduğu görülmüştür. Ceza dosyası içerisinde bulunan elektronik sertifika sistemi başlıklı belge incelendiğinde, düzenleme tarihinin 30/08/2009 olduğu, mürettebat listesinde davacının kaptan olarak isminin yazılı olduğu anlaşılmıştır. Ceza dosyası içerisinde tekne maliki şirket adına ortaklarından ... tarafından TC. SG. &Bot Komutanlığına verilen şikayet dilekçesinde; '' ...Teknenin Kaş Limanından Fethiye Limanına kadar Kaptan ... tarafından getirildiği, Fethiye Limanın da ...'in kaptan tayin edilerek tura devam edildiği belirtilmiştir. Davacı ... Sanık olarak Bakırköy 1 SCM.'ce alınan savunmasında:'' Olay tarihinde yatı kiralayan ... idi. Benim kiralanan yatla ilgim yoktur. Ben sadece limandan çıkış yaptım. Para almadım,'' şeklinde beyanda bulunduğu anlaşılmıştır. Ceza dosyasında sanık olarak Bakırköy 12 SCM. 'de 29/12/2012 tarihinde savunması alınan ... savunmasında;''...Şikayetçi tarafından diğer sanıklar ...ncay ve ...'e kiralanan ve iki kaptandan birinin ismi ... olan 48 yolcu ile birlikte İtalya'ya gittik...,'' şeklinde beyanda bulunduğu anlaşılmıştır. Ceza dosyasında sanık olarak yargılanan ve hakkında verilen kararı istinaf eden ... istinaf dilekçesinde;''....... Fethiye Limanından tekneye çıkış aldı, bizimle Göcek Limanına geldi. Göcek'te inerek yerine adının ... olduğunu ve ... olarak çağrıldığını duyduğum kişi geldi ....,'' şeklinde beyanda bulunduğu anlaşılmıştır. Hukuk hakimi, ceza dosyasından verilen beraat kararıyla bağlı olmasa da, Hukuk hakimi ceza mahkemesi dosyasındaki maddi olgularla bağlıdır. Müştekiler ceza dosyasında kira sözleşmesi olduğunu ancak yazılı bir sözleşme olmadığını beyan etmişlerdir. Somut olayda, ... Limitet Şirketi'ne ait ... isimli yelkenli teknenin, şirket ortaklarından ... tarafından 29.08.2009 tarihinde kira sözleşmesine istinaden 2 haftalığına ... ve ... isimli kişilere kiraya verilip teslim edildiği, somut uyuşmazlığa konu olaylar 6762 sayılı TTK'nun yürürlük sırasında meydana geldiğinden 6103 sayılı kanunun 2/1 a maddesi uyarınca 6762 sayılı TTK nun hükümlerinin uygulanması gerekmiştir. 6762 Sayılı TTK. 'nın 890 maddesinde; sicile kayıtlı gemilerin kiralanmasında BK. Nun gayrimenkul kiralarına müteallik hükümlerinin uygulanacağı düzenlenmiştir.Sözleşme tarihinde yürürlükte olan 818 Sayılı mülga BK. 256 madde hükmü uyarınca fena kullanımdan kaynaklı zarardan kiracı sorumludur.818 Sayılı BK. 98 Maddesinde, borçlu her türlü kusurdan sorumludur, hükmü düzenlenmiştir.6762 Sayılı TTK. 'nın 972 Maddesinde kaptanın özen yükümlülüğünün ve 972,973 maddelerinde ise kaptanın sorumluluğu düzenlenmiştir.Bu düzenlemelere göre davaya konu tekneyi kiralayan dava dışı kiracılar ... ve ...'ın kira sözleşmesinin bitiminde teslim aldıkları haliyle teslim etme yükümlülüklerinin olduğu, davacının zararın oluşmasında mülga BK. 41 madde, gerekse mülga TTK. 972, 973 maddeleri uyarınca gerek kasten gerekse hukuka aykırı eylemi nedeniyle sorumlu olabileceği, dosya kapsamından davacının söz konusu zararın oluşmasında kusur ve sorumlululuğunun ispat edilemediği ve davalı tarafça aksini ispatlayacak geçerli bir delilin de sunulmadığının anlaşılmasına göre mahkeme kararının gerekçesinde yasa ve usule aykırılık bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, mahkemenin kabul ve gerekçesine göre davalı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.Sonuç itibariyle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davalının istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, 3-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden taraftan alınması gereken 4.986,63.TL istinaf karar harcından istinaf eden tarafından peşin olarak yatırılan toplam (54,40.TL+1.192,25.TL=) 1.246,65.TL harcın mahsubu ile bakiye 3.739,98.TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 4-İstinaf yargılama giderlerinin istinaf talep eden üzerinde bırakılmasına, 5-Artan gider avansı varsa talep halinde avansı yatıran tarafa iadesine, 6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğe gönderilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 16/06/2022 tarihinde HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.