T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
43. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2020/748
KARAR NO\t: 2022/498
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 16/04/2019
NUMARASI\t: 2016/452 Esas - 2019/193 Karar\t
DAVA: İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 21/04/2022
Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ DAVA\t: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taşımaya ilişkin ilgili konşimento asıllarının tamamının davacıda olduğunu, davacının bu konuda verilmiş herhangi bir talimatının veya onayının da bulunmadığı halde taşıma konusu yükün alıcı firmaya teslim edildiğinin öğrenildiğini, konişmento asıllarının göndericide olduğu halde gönderici davacı yükün alıcısına teslimine dair hiçbir talimat verilmediği halde ücreti ödenmeyen yükün alıcısına teslimi sonucu davacının fatura toplamı olan 56.122,50 USD miktarınca zarara uğradığını, zararın giderilmesi için Üsküdar ... Noterliği'ndeki ihtarname ile keşide edildiğini, davalıya ihtarname ile verilen süre içinde herhangi bir ödeme yapılmadığını, Kadıköy ... Noterliği'nin ihtarnamesi ile hattın Libya limanı acentesinin kendilerine dönüş yapmalarını beklediklerini, bilgi aldıklarında cevap vereceklerinin ifa edildiğini, geçen süre içerisinde hiçbir cevap vermediklerini, davacının zararının da karşılanmadığını, borçlunun itirazının haksız ve kötüniyetli olup alacak likit olmakla borçlunun asıl alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; yükün alıcının sorumluluğunda iskeleye tahliye edildiğini, taşımayla ilgili yükümlülüklerinin tahliyeyle birlikte sona erdiğini, davacının göndericisi olduğu yükün Libya'daki alacısına teslim edilip edilmediği alıcının mal bedelini ödeyip ödemediğinin taraflarca bilinmediğini, davacının alıcısıyla olan ticari ilişki ve mal bedelinin ödenmesi hususunun davalıyı ilgilendiren bir husus olmadığını, davacının göndericisi olduğu yükle ilgili yalnızca faturasını sunduğunu, satış sözleşmesini ise sunmadığını, dava dilekçesinden davacı yükünün cıf satım konusu olduğu bu yönden yük sigortasının da davacı tarafça yaptırıldığının anlaşıldığını, konşimento gereği deniz yoluyla taşıma ve iskeleye tahliyeyle taşıyanın konşimento gereği deniz yoluyla taşıma ve iskeleye tahliyeyle taşıyanın konşimento sorumluğunun sona erdiğini, tahliye sonrası malda meydana gelebilecek hasar, zıya vb herhangi bir zararla ilgili mükerrer tazminat talebiyle karşılaşılmaması yönünden davacının yük sigorta detaylarının sunmasını talep ettiklerini, davaya cevap ve itirazları gereği davanın usul ve esastan reddine karar verilmesini, davalı aleyhindeki haksız icra takibi nedeniyle davacı aleyhinde %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini, ücreti vekalet ve yargılama giderlerinin davacı tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.Feri müdahale isteminde bulunan ... tarafında sunulan müdahale dilekçesinde özetle; Müvekkilinin Libya'da bulunan ve Türkiye'deki birçok firmayla ticari ilişkisi bulunan saygın bir şirket olduğunu, müvekkili ile davacı arasında ticari ilişki olduğunu, davaya konu faturadaki malların bir kısmını müvekkilinin aldığını, müvekkil şirketinin davacıdan 36.000,00 USD'lik mal siparişinde bulunduğunu, bunun mukabilinde de ödeme yaptığını, davacının müvekkilinden herhangi bir hak ve alacağının olmadığını, Libya'da karışıklık olduğunu, Libya'da ticarette halen eski usul olan tarafların birbirine sözlü olarak yaptığı anlaşmaların geçerli olduğunu, davacının müvekkili şirketinin güvene dayalı ticaretinde kötü niyetli davrandığını, Ülkelerinde gümrüğe sunulan fatura ile gerçek alış veriş arasında farklılıklar olduğunu, davacının Libya'daki karışıklıktan faydalandığı kanaatinde olduklarını, taraflar arasında yazılı bir anlaşmanın olmadığını, dosyada davacının müvekkili ile yaptığı yazılı bir anlaşmanın olmadığını, müvekkili ile davacı arasında onaylanmış bir proforma da olmadığım, ekli proformayı davacının sunduğunu, müvekkilinin ise teklifi sözlü olarak kabul ettiğini, müvekkilinin davacıya güvenerek gönderdiği proformadaki malların ithalatını istediğini, davacının dava konusu faturadaki malları göndermiş olduğunu iddia ettiğini, ekli proformada görüleceği üzere müvekkilinin aldığı malların adeti ve fiyatının belli olduğunu, proformadaki ürün ile fatura arasındaki ürünler adet olarak ciddi farklılıklar olduğunu ifade ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, \" açılan davanın itirazın iptali davası olduğu, davacının göndericisi olduğu yükün konişmento asılları kendilerinde olduğu halde davalı taşıyanın boşaltma limanında konişmento ibraz edilmeksizin eşyayı gönderilene teslim ettiği ve bu sebeple satış parasına kavuşamadığını ileri sürerek oluşan zararının tazminini talep ettiği, aldırılan mali müşavir raporunda davaya konu mal bedelinin dava dışı şirketten 31.12.2017 tarihi itibarıyla tahsil edilmemiş olduğunun bildirildiği, davacı tarafça üç asıl konişmento nüshasının mahkememiz kasasına ibraz edildiği, uyuşmazlığa konu olan taşıma senedinin dava-dışı alıcı ... adına düzenlendiği, taşıma senedinde non-negoitable = devredilemez kaydı yer almadığı, aynı şekilde taşıma senedinin sağ alt köşesinde \"One of the Bs/L must be surrendered duly endorsed in exchange for the goods or delivery order = asıl konişmento nüshalarından biri usulüne uygun bir şekilde ciro edilmiş bir şekilde eşya yahut ordino karşılığında sunulmalıdır\" ibaresi yer aldığı, senedin TTK m. 1228 f. 3 anlamında nama yazılı bir konişmento niteliğinde olduğu kanaatine varıldığı, taraflar arasındaki satış sözleşmesinde ödeme şekli olarak mal mukabili ödeme kararlaştırıldığı, davacının dosyaya sunduğu belgelerden önceki tarihlerde aynı alıcı ile girdiği satış ilişkisinde vesaik mukabili ödeme şartı konulduğu görüldüğü, uyuşmazlığa konu satışın mal mukabili olduğu, bu ödeme şeklinde ihracatçı, bedelini almadan malı alıcısına gönderdiği, mal mukabili ödemede ihracatçı zamanında malın bedelini alamamak veya mal bedelini hiç alamamak gibi risklerle karşı karşıya olduğu, bilirkişi heyetince dosyaya sunulan Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2010/15103 E., 2012/5643 K. ve 9/4/2012 tarihli kararı incelendiğinde de görüleceği üzere bu kararda konişmento ibraz edilmeksizin eşyanın taşıyan tarafından teslim edilmesinde taşıyana karşı tazminat isteminin yöneltilip yöneltilemeyeceği ödeme şeklinin vesaik mukabili yahut mal mukabili olmasına göre farklı farklı şekilde irdelendiği, kararda davalı taşıyanın konişmento aslını teslim almaksızın emtiayı alıcıya teslimi halinde dahi alıcının mal bedelini ödememe imkan ve ihtimalinin mevcudiyeti karşısında davalının salt bu eylemi nedeniyle sözleşmeye aykırı davrandığının kabulü ile sonuca gidilmesinin hatalı görüldüğü, nitekim alıcının konişmento aslını taşıyana sunması ile mal bedelini ödemesi arasında illiyet bağının mevcut olmadığının ifade edildiği göz önüne alınarak davacının davasının reddine,\" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ : Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; somut olayda nama yazılı konşimento mevcut olup, mahkeme kararının, konişmento hukukuna ve kanuna açıkça aykırı olduğunu, müvekkil davacı şirket ile Libya'daki alıcı firma arasındaki ticari ilişkide yazılı satış sözleşmesi bulunmadığını, satışların şifahi anlaşma ile yapıldığını, Libya'daki firma ile mutabakata varıldığında müvekkili şirketin ürünleri konşimento ibraz şartına bağlı olarak göndermekte yani konişmentonun garanti fonksiyonundan yararlanılarak ticaret yaptığını, mahkeme kararındaki bilginin ise yanlış olduğunu, her ne kadar Mahkeme kararında “...taraflar arasındaki satış sözleşmesinde ödeme şekli olarak mal mukabili ödeme kararlaştırılmıştır...” ifadesine yer verilmiş ise de bu ifadenin açık bir hata ürünü olduğunu, dilekçelerde bildirildiği üzere taraflar arasında yazılı bir satış sözleşmesi olmadığını, buna rağmen Mahkemenin dosyada olmayan bir bilgi ve delili var gibi kabul ederek değerlendirme yapmasının açıkça hukuka aykırı olduğunu, mahkeme kararında, satışın mal mukabili yapılmış olduğu belirtilmiş ise de, yazılı bir satış sözleşmesi olmadığı halde yapılan bu yorumun hukuken doğru olmadığını, faturada yer alan mal mukabili ibaresi ile yanlar arasında mal mukabili satış kararlaştırıldığı sonucuna varılamayacağını, faturadaki ibarenin sonuca hiç bir etkisi olmadığını, faturada yer alan mal mukabili ibaresinin, mal alıcıya teslim edildikten sonra ödeme yapılması anlamına gelmeyeceğini, mal mukabili ibraresinin sadece ödemenin peşin alınmadığını ifade için kullanıldığını, bu durumun -satıcı malı yükler, alıcı yükün taşıyana teslim edildiğini veya duruma göre varış limanına ulaştığını teyit alınca satıcıya ödemesini yapar, Satıcı ise ödeme yapıldığında elindeki konşimentoyu alıcıya (kargo İle) göndererek onun taşıyandan malı teslim almasını sağlar- şeklinde işlediğini, somut olayda ise, davalı şirketin, konişmento olmaksızın malları teslim ettiğini, alıcı firmanın ise müvekkili şirkete ödeme yapmadığını, somut olayda taşıma nama yazılı konişmento ile yapılmış olup, davacı müvekkilinin, yükün, konişmente olmaksızın alıcısına teslim edilmesi yönünde bir izni ya da muvafakati olmadığı hususlarında ise hiç bir tereddüt bulunmadığını, mal mukabili -evrak mukabili vs. hususların gönderen ve alıcı arasındaki temel (iç) ilişkiye dair hususlar olduğunu, somut olayda davalının sorumluluğunun davacı şirket ile yükün alıcısı olan şirket arasındaki satış hukuki ilişkisinden değil, davacı müvekkili ile davalı şirket arasındaki yasadan ve konişmentodan doğan taşıma akdi hukuki ilişkisinden doğduğunu, Gümrük Beyannamesi ile faturanın uyumlu olduğunu, taşınan yük ve yükün değeri belirli olduğunu, yükün alıcısına konişmentosuz ve böylece navlun sözleşmesinden doğan akdi sorumluluk açıkça ihlal edilerek teslim edilmiş olduğunun da sabit olduğunu, yük bedelinin alıcı tarafından ödenmediği bilirkişi raporları ile tespit edilmiş ve davaya fer'i müdahil olarak katılan alıcı firmanın beyanları ile de sübuta ermiş olduğunu, davalının hukuka aykırı eylemi ve zararın sübut bulduğunu, zarar ile davalı taşıyanın hukuka aykırı eylemi arasındaki illiyet bağının bulunduğunu, mahkemece kök ve ek bilirkişi raporları arasındaki çelişki giderilmeden karar verilmiş olmasının hukuka aykırı olduğunu, dosyaya ibraz edilen uzman mütalaasının mahkemece hiç bir şekilde tartışılmadığını, davalı tarafından, hukuki görüşü kaleme alan öğretim üyesinin duruşmada dinlenmesi talebinin de nazara alınmadan haksız bir şekilde davanın reddedildiğini beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.
GEREKÇE :Dava, konşimento ibraz edilmeden alıcısına teslim edilen eşya nedeniyle taşıtanın uğradığı zararın tazmini istemiyle başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır.İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, davacının zararından davalının sorumlu olup olmadığı noktasındadır.Dava konusu taşımaya ilişkin ISTI601864 nolu Kombine Taşıma Konşimentosu, 22/05/2016 tarihinde, davacı ... Ltd. Şti.'nin ... firmasına ihraç ettiği 960 paket vitrifiye ürününün ... no.lu konteyner içerisinde Tennur isimli gemiyle Ambarlı/Türkiye limanından Misarata/Libya limanına taşınmasına ilişkin olarak, taşıyıcı sıfatıyla ... tarafından düzenlenmiştir.Taşımaya konu ihracata ilişkin satıcı tarafından, alıcıya 17.05.2016 tarihli 135649 nolu 56.122,50 USD bedelli fatura düzenlenmiştir.Davacı tarafından davalı muhatabına çekilen Üsküdar .... Noterliği'nin 15/07/2016 tarih ve ... YN'yu ihtarnamesi ile, konişmento ibraz edilmeden ve taşıtanın talimatı olmadan yükün alıcısına teslim edilmesi ve alıcı tarafından satış bedelinin ödenmemesi nedeniyle oluşan zararın tazmin edilmesi ihtar edilmiştir. Davacı takip alacaklısı tarafından, davalı takip borçlusu hakkında, İstanbul Anadolu .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasında, \"Üsküdar .... Noterliği'nin 15/07/2016 tarih ve ... YN'yu ihtarnamesi\" sebebine dayalı olarak 56.122,50 USD asıl alacağın tahsili istemiyle 05/10/2016 tarihli takip talebi ile ilamsız icra takibi başlatılmış, itiraz üzerine takip durmuştur. Davacı taraf, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun 67. maddesi uyarınca itirazın iptaline karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu(TTK)'nun 1230/1. Maddesine göre konişmentonun meşru hamili, eşyayı teslim almaya yetkilidir. TTK'nın 1232/4 maddesinde, konişmentonun emre yazılı değilse, yükleten ve konişmentoda adı yazılı gönderilen muvafakat ettikleri takdirde, konişmentonun hiçbir nüshası ibraz edilmese bile, eşyanın geri verileceği veya teslim olunacağı, şu kadar ki, konişmentonun bütün nüshaları geri verilmiş değilse, taşıyanın bu yüzden doğabilecek zararlar için önce teminat gösterilmesini isteyebileceği düzenlenmiştir. Yine TTK'nın 1236. maddesinde, eşyanın, ancak konişmento nüshasının, eşyanın teslim alındığına ilişkin şerh düşülerek geri verilmesi karşılığında teslim edileceği düzenlenmiştir. Taşımaya ilişkin konişmentoda da asıl konişmento nüshalarından biri usulüne uygun bir şekilde eşya yahut ordino karşılığında sunulmalıdır şerhi yer almaktadır. Bu şerhe ve anılan kanuni düzenlemelere rağmen taşınan eşyanın konişmento sunulmadan alıcısına teslim edildiği anlaşılmaktadır. Ancak bu durum tek başına, alıcının satım bedelini ödememesi nedeniyle oluşan zarardan taşıyanın sorumlu olması için yeterli değildir.Konişmentonun niteliklerinden birisi de meşru hamili, yani eşyayı teslim almaya yetkili kişiyi teşhis niteliğidir. Somut olayda taşımaya konu eşya konişmento ibraz edilmeden teslim edilmekle birlikte, teslim konişmentoda alıcı olarak gösterilen kişiye yapılmıştır.Ayrıca davacının, alıcıya kestiği faturada ve gümrük beyannamesinde ödeme şekli mal mukabili olarak gösterilmiştir. Bilindiği üzere mal mukabili satımda, satılan malın teslim yerine ulaşması ve malın alıcısına teslim edilmesinden sonra satım bedeli ödenmektedir. Bu ödeme şeklinde ithalatçı ödeme yapmadan önce gümrüklerden malı çekebilmektedir. Mal mukabili satımın kararlaştırıldığı hallerde risk satıcı üzerinde olduğundan genellikle taraflar arasında uzun süreli ve güvene dayalı bir ilişki söz konusudur. Ayrıca bu ödeme şekli satıcının, alıcının ülkesinin politik ve ekonomik bakımdan istikrarlı olduğu durumlarda kullanılabilir.Davacı taraf, satıcı ve alıcı arasında yazılı bir sözleşme olmadığını ve mal mukabili ibaresinin mal alıcıya teslim edildikten sonra ödeme yapılması anlamına gelmediğini, sadece mal bedelinin peşin ödenmediğini ifade için kullanıldığını ileri sürmüş ise de, yukarıda ifade edildiği gibi uluslararası ticarette mal mukabili ifadesi malın tesliminden sonra bedelinin ödeneceğini göstermekte olup, davacı tarafından resmi makamlardaki işlemlerde de satışın mal mukabili olduğunu bildirdiğine göre davacının bu beyanlarına itibar etme olanağı yoktur.Yukarıda bahsi geçen risklerden korunmak için davacı tarafça konişmentonun ödeme alındıktan sonra alıcıya gönderilmesi planlanarak ödeme garanti altına alınmaya çalışıldığı iddia edilmiş ise de, konişmento içeriğinde yükün bedelin ödenmesinin sağlanmasından sonra gönderilene teslim edileceği yönünde davalı taşıyıcıya bir görev verilmemiştir. Davacı tarafından da davalı taşıyıcının, ancak satılan emtia bedelinin tahsilinin sağlanmasını müteakip gönderilene teslim edilmesi gerektiği ya da konişmentonun başka bir alıcıya ciro ve teslim edildiği iddia ve ispat edilmemiştir.Davacı tarafından, gönderilen ... firmasına hitaben düzenlenen satış faturasında ödemenin mal mukabili olacağı gösterilmiş olup, buna göre satış bedeli zaten eşyanın tesliminden sonra ödeneceğinden, davalı taşıyıcının konişmento ibraz edilmeden fatura da ve konişmentoda gösterilen alıcıya teslim edilmesi ile taşıyıcının TTK'nın 1178. Maddesinde düzenlenen taşımadan kaynaklanan sorumluluğu kapsamında bulunmayan, alıcının satış bedelini ödememesi suretiyle oluşan davacı zararı arasında illiyet bağı bulunmamaktadır. Davacı tarafça, sundukları uzman mütalaasının değerlendirilmediği ileri sürülmüştür. Ancak bahsi geçen uzman mütalaasında teslime ilişkin değerlendirilmeler bulunmakla birlikte zarar ve illiyet bağı hususlarında bir inceleme bulunmamaktadır. Bu haliyle davacı tarafça sunulan uzman mütalaasının esas alınması mümkün değildir. Bunun yanı sıra bilirkişi kök ve ek raporu arasındaki çelişki giderilmeden karar verildiği iddia edilmiş ise de, bilirkişi heyeti ek raporunda kök rapordaki kanaatin değişmediğini rapor etmiş olup sonuç itibariyle herhangi bir çelişki söz konusu değildir. Açıklanan nedenlerle mahkemece davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.
KARAR : Yukarıda ayrıntısı ile açıklanan nedenlerle;1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,2-Davacı tarafından başvuru sırasında istinaf karar harcı peşin olarak yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,3-Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-Kararın, HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca Dairemiz Yazı İşleri Müdürlüğünce taraflara resen tebliğine,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz yasa yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 21/04/2022