T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/1003
KARAR NO\t: 2022/227
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 01/10/2019
NUMARASI\t: 2015/517 Esas - 2019/383 Karar
DAVA: Menfi Tespit (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 17/02/2022
Davanın kısmen kabulüne ilişkin verilen kararın davacı ve davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA: Davacı vekili, müvekkilinin ... IMO numaralı ... Gemisi Donatanı olduğunu, donatma iştirakinde bulunan ve aralarında ... IMO numaralı ... gemisinin de bulunduğu gemilerin bir kısmının dava dışı ... Ltd’ ye kiraya verdiğini ve dava dışı kiracının kira akdine ve ticari teamüllere aykırı bir şekilde müvekkil donatanın zararına hareket ettiğinin tespiti üzerine söz konusu kira akdinin feshedildiğini,kira akdinin feshinin başlıca nedeninin kiracının kendi gemileri için tamirat, akaryakıt,vb. Yaptığı harcamaları da davacı müvekkilinin yabancı oluşu vc Türkiye deki işleyişe tam olarak hakim olamamasını fırsat bilerek davacı müvekkilin donatanı olduğu muhtelif gemilere fatura ettirdiğinin tespit edilmesi olduğunu, İstanbul .... İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasında borçlu olarak ’’...\" isimli ... IMO numaralı gemi donatanı ...'ye izafeten ... Tic. Ltd. Şti. gösterildiğini ve sözde işyeri daimi çalışanına 17/09/2015 tarihinde tebliğ edildiğini, acentanın kötü niyetli olarak davacı müvekkili zarara uğratmak kastıyla hareket ettiğini, söz konusu ödeme emri ve borca ilişkin olarak davacı donatan bilgilendirilmeyerek takibin alelacele kesinleşmesinin sağlandığı, hitamında kardeş gemi üzerinde haciz ve seferden men kararı aldırıldığını, icra takibinin muvazaalı olduğunu, borca dayanak olarak sunulan faturaların \"Sailtrade Denizcilik ve....ltd.şti\"adına düzenlendiğini, söz konusu mal ve hizmetlerin muhtelif gemiler için 2013 yılı içerisinde verildiği iddia edilen hizmetlere ilişkin olduğunu, ....Ltd.Şti. nin davacı müvekkilin mülkiyetinde bulunan gemilere acentelik ettiğine dair bilgi bulunmadığını, mahkeme veznesine depo edilen paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir uygulanmasını, \"... IMO numaralı ...” isimli gemi üzerinde uygulanan haciz ve seferden men kararlarının kaldırılması ve icra takibinin durmasını, davalı aleyhine kötü niyet taminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili, müvekkili şirketin 2005 yılından bu yana, gemilerin tüm tamir ve bakım hizmetleri ile çeşitli yedek parçalarının satımı konusunda faaliyet gösterdiğini menfi tespit davasına konu alacak ... isimli firmanın takip talebinde isimleri belirtilen ... isimli gemi de dahil olmak üzere gemilerine tamir vc bakım hizmeti verdiğini, davacının hakkında seferden men kararı alınan ... isimli geminin maliki ve donatanı olduğunu, hizmet verilen diğer gemilerde davacının malvarlığında ki gemilerden olduğunu, icra takibinde temsilci olarak gösterilen, dava dışı ...Tic. Ltd.'nin ... İsimli geminin ve diğer gemilerin acentesi olduğunu, ... Ltd'nin gemilerin kiracısı olduğunu, sunulan faturalar ve servis fişlerinden anlaşılacağı üzere Servis Hizmetlerinin tamamının borçlunun maliki ve donatanı bulunduğu gemilere verildiğini, servis fişlerinde ilgili geminin kaşesi ve yetkilisinin imzası bulunduğunu, verilen hizmetler bahsi geçen gemilere çıkılmadan yapılabilecek hizmetlerden olmadığını, delil listesinde sundukları iş teslim belgelerinden, hizmetin davacının malvarlığında bulunan gemilere verildiği açık olduğunu, iş teslim belgelerinde geminin kaşesi ve yetkilisinin imzası bulunduğunu, verilen hizmetin o tarihteki piyasa rayici karşılığı araştırldığında fatura tutarlarının fahiş bulunmadığı anlaşılacağını belirterek davanın reddi ile davalı yararına kötüniyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: Mahkemece, davacının gemi bakımından bütünleyici hizmetlerden sorumlu olduğunu, ... gemisine ait ... numaralı 4.779-TL tutarlı fatura bakımından davacı gemi malikinin sorumlu olduğunu, söz konusu faturalar acenteye hitaben düzenlenmiş ise de, hükme esas alınan bilirkişi raporunda belirtildiği üzere fatura konusu işlerin gemilerin denize ve yola elverişliliği için yapıldığını, bu durumda takip alacaklısı davalı lehine gemi alacağı hakkı oluşturduğu, bundan dolayı da yapılan iş ile iş bedellerinden dolayı donatanın da sorumlu olduğunu, iş teslim belgelerinde yer alan kaşe ve imzaların söz konusu hizmetlerin alındığını gösterdiğini, davacı tarafça hizmetin...irmasına verildiğini, fatura muhatabının ... firması olduğunu, somut olayda ...nin acente sıfatının sabit olmadığını ileri sürmüş ise de, faturalarda hizmetin verildiği gemi adlarının yer aldığı iş teslim belgelerindeki kaşe ve imzalar ile hizmetin verildiğinin teyit edildiğini, gemilerin denize ve yola elverişliliği için yapılan hizmetleri kiracı ... firması almış olmakla birlikte gemilerin denize ve yola elverişliliği için yapıldığından bu işler için düzenlenen fatura bedelinden kiracı ile birlikte donatanın da müteselsilen sorumlu olduğu, davalı vekili her ne kadar ... gemisi dışındaki gemiler bakımından dosyaya kira sözleşmesi sunulmamış olması nedeniyle davacının tüm faturalardan sorumlu olması gerektiğini savunmuşsa da; davalı vekilince cevap dilekçesinde ... LTD Şirketinin gemilerin kiracısı olduğu belirtilerek bu husus davalı tarafça da kabul edildiğinden savunmaya itibar olunmadığı, davacı gemi donatanının sorumlu olduğu kabul edilen bedeller düşülerek hesap edilen 63.941,84-TL bakımından takibin haksız olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ : 1-Davacı vekili; mahkemece 10.118,50-TL asıl alacak yönünden red kararı verilmiş olmasına rağmen geçmiş gün faizi için red kararı verilmediğini,geminin çıplak kiraya verilmesinin geminin teknik ve ticari idaresinin devri anlamına geldiğini, müvekkilin geminin teknik idaresinden kaynaklanan masraflardan sorumlu olduğu düşünülemeyeceğini, müvekkilinin maliki olduğu gemiler kiracı ... denize elverişli olarak teslim edildiğini, aksini düşünmek denizcilik teamüllerine aykırı olduğunu, her ne kadar müvekkilin gemilerinin hizmeti almış olduğu iddia edilmiş olsa da, fatura ve servis fişlerinde müvekkil şirket'e ait herhangi bir imza bulunmadığını, kaptan malikin değil kiracının temsilcisi olduğunu, kiracının nam ve hesabına hareket ettiğini, dolayısıyla kaptanın imzası müvekkil şirketin sorumluluğunu göstermediğini, ..., ..., ... gemilerinin kiracısı ... birbirleri ile bağlantılı şirketler olduğunu, ... müvekkil şirket'in değil kiracı ... Shıppıng'ın acenteliğini yaptığını, faturalar Saıl Trade'e kesildiğinden ve servis raporlarında da ... Ltd yer aldığından müvekkilinin konu faturalardan dolayı herhangi bir sorumluluğu olmadığını,kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. 2-Davalı vekili; esasen davacı, dava dilekçesinde dava dışı ... Tic. Ltd. Şti'nin acentesi olduğunu kabul ettiğini, davacı kendi gemilerine verilen mal ve hizmeti ...'e ödediğini beyan ettiği , öyle ise aralarında bir çıplak gemi kira sözleşmesi bulunduğunun kabul edilemeyeecğini, davacı ile dava dışı kişiler arasında ki münasebet Gemi Yönetim Sözleşmesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini, donatana izafeten acenteye karşı başlatılan icra takibi usule uygun olduğunu, acentenin aracılık ettiği işlemlerde borcun davacı üzerinde doğduğunu, davacı tarafından dosyaya sunulan Gemi Kira Sözleşmesi sadece ... gemisini kapsadığını, diğer gemiler için dosyaya kira sözleşmesi sunulmadığını, bu durumda davacı malikin aynı zamanda donatan olduğu kabul edilerek faturaların değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE \t:Dava, İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasına konu alacaktan dolayı borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.Davacı tarafça davacının bir kısım gemilerini davadışı ...Shipping'e kiraya verdiği, ancak kiracının donatanın zararına hareket etmesi nedeniyle kira sözleşmesinin feshedildiği, kiracının kendi gemileri için temin ettiği yedek parça ve hizmetler için yapmış olduğu harcamaları müvekkiline kiraya verdiği gemilere fatura ettirdiğinin tespit edildiği, icra takibine konu faturanın da bu şekilde düzenlendiği ileri sürülerek icra takibinden dolayı borçlu olunmadığının tespitini talep etmektedir.Dava konusu olan İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasında davalı tarafından 17/01/2013 -28/08/2013 tarihleri arasında düzenlenen faturalardan kaynaklanan 74.060,34 TL alacak ile 13.938,26 TL işlemiş faizin takip tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte ... Gemisi Donatanı ... 'ye İzafeten ... Tic Ltd Şti aleyhine 09/09/2015 tarihinde genel haciz yoluyla icra takibi başlattığı, süresinde ödeme emrine itiraz edilmemesi nedeniyle takibin kesinleştiği anlaşılmaktadır. TTK.nın 1061(1) .maddesinde;Donatan gemisini menfaat sağlamak amacıyla suda kullanan gemi malikine denir.(2)Kendisinin olmayan bir gemiyi menfaat sağlamak amacıyla suda kendi adına bizzat veya kaptan aracılığıyla kullanan kişi üçüncü şahıslarla olan ilişkilerinde donatan sayılır.Malik,geminin işletilmesinden dolayı gemi alacaklısı sıfatıyla bir istemde bulunan kişiyi ,bu işletilme malike karşı haksız ve alacaklı da kötüniyet sahibi olmadıkça ,hakkını istemekten engelleyemeyeceği \"düzenlenmiştir.Yine TTK nun 1122(1)maddesinde ,\"Kiracı üçüncü kişilerin geminin işletilmesinden dolayı kiraya verene karşı yöneltecekleri tüm istemleri karşılamak yükümlülüğü altındadır. \"denilmektedir.Somut olayda ;davalı alacaklı tarafından,davacı hakkında ilamsız takip(genel haciz yoluyla) takip başlatılmış ,takipde taraf olarak davacı gösterilmekle birlikte davacıya izafeten acentesi sıfatıyla .... Tic.Ltd.Şti ye ödeme emri tebliğ edilmiştir. Esasen başlatılan takip de , ... gemisi yanında diğer gemilere satılan malzemenin de davalıdan tahsili talep edilmekte ise de ; davacı gemi malikinin borçtan sorumlu olması halinde diğer gemilere satılan malzemelerin bedelinin de davacıdan talep edilmesi mümkündür.Ancak, davacının sorumlu tutulabilmesi için doğal olarak hizmetin davacıya verilmesi , malzemelerin davacıya satılması ,davalının akidinin davacı olması halinde mümkündür. İlk derece mahkemesinin aksi yöndeki gerekçesi de yerinde değildir.Yargılama sürecinde ... davacının acentesi olduğu ispatlanamamıştır.Kiracı ... ve acentenin aynı adresde faaliyette bulundukları ,davalının faturaları ... adına düzenlediği ve akdi ilişkiye de ... ile girdiği bakım ve onarımlara ilişkin akdin diğer tarafının ... olduğu anlaşılmaktadır.Faturaların düzenlendiği dönemlerde gemilerin davacı tarafından işletilmediği sabit olmakla davacı gemi malikinin donatan sıfatı bulunmadığı halde borçtan sorumlu tutulması sözleşmelerin nispiliği ilkesine aykırı olmuştur.İlk derece mahkemesince gerekçe de yapılan masrafların gemi alacaklısı hakkı verdiğine ilişkin bir ibareye yer verilmiştir.Takip konusu faturalar içeriği itibariyle gemi tamir ,bakım ,onarım ilşeri ve bir kısım malzeme teslimine ilişkin olduğu anlaşılmakla TTK nun 1352(ı)m maddesi uyarınca deniz alacağı niteliğindedir.Ancak,bir alacağın deniz alacağı niteliğinde olması sadece ,takip kesinleşmeden evvel geminin ihtiyati haczi aşamasında gözönünde bulundurulacak bir hususdur. Bilindiği üzere ancak deniz alacağı mevcut olması halinde gemilerin ihtiyati haczi talep edilebilmektedir.TTK 1320 maddesinde gemi alacaklısı hakkı veren alacaklar sayılmış olup,bakım onarım işlerinden kaynaklanan alacaklar gemi alacaklısı hakkı vermemektedir.Gemi malikinin ,geminin işletilmesi nedeniyle doğan alacaklardan ancak gemi alacaklısı hakkı veren alacaklar nedeniyle ayni yükümlülüğü bulunmaktadır.Malik bu alacaklar nedeniyle gemisine el atılmasına katlanmak zorundadır.Geriye kalan ,gemi işletme müteahhi dine verilen onarım bakım hizmet bedellerinden gemi malikinin borcun -şahsi-sorumlusu olmadığı açıktır.Davalı ,alacağını hizmet verdiği borçlusundan isteyecek iken gemiye satıldığından bahisle ilamsız icra takibinin gemi malikine yönlendirilerek acente sıfatını haiz olmayan şirket aracılığıyla tebligat tamamlanarak takibin kesinleştirildiği anlaşılmakla davacının davasının kabulüne karar verilmesi gerekirken kısmen kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir.Açıklanan nedenlerle; davacı takip konusu borçtan sorumlu olmadığını ispat etmiş olduğundan davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine; davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm verilmesine, davanın kabulüne, dosya kapsamına göre davalı haksız ise de kötü niyeti ispatlanamadığından kötüniyet tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM :Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2015/517 Esas - 2019/383 Karar sayılı 01/10/2019 tarihli kararının, HMK.'nun 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA; \"Davanın kabulüne, İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası kapsamında davacının davalıya İİK m. 72 hükmü gereğince borçlu olmadığının tespitine,Davacının yasal şartları oluşmayan kötüniyet tazminatı talebinin reddine\"İlk derece mahkemesine ilişkin olarak ;\"Alınması gereken 6.011,28-TL karar harcından, 1.502,82-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 4.508,46-TL'nin davalıdan alınarak hazineye ödenmesine,Davacı tarafından yatırılan 1.530,52-TL peşin harçların davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, Davalı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,Davacı tarafından yapılan 5.800-TL bilirkişi ücreti, 233-TL posta gideri olmak üzere toplam 6.033-TL yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Davacı vekili için takdir olunan 12.240-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Davacı tarafından yatırılan 59,30-TL istinaf karar harcının talebi halinde davacıya iadesine,Davalıdan alınması gereken 6.011,28-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 1.092-TLnin mahsubu ile bakiye 4.919,28-TL harcın davalıdan alınarak hazineye ödenmesine,Davalı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, davacı tarafından yapılan 16,50-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.17/02/2022