T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/144 Esas
KARAR NO: 2024/962 Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
NUMARASI: 2017/1360 Esas - 2021/672 Karar
TARİHİ: 28/09/2021
DAVA: İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ : 30/05/2024
İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ: Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkili şirketin yurt dışında mukim ihracatçı olduğunu, davalı şirketin siparişi üzerine 23.11.2015 tarihli ve 89.091,05 USD bedelli fatura muhteviyatı emtianın davalıya gönderildiğini, bu emtia bedellerinden kaynaklanan alacağın tahsili amacıyla İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyası ile genel haciz yoluyla icra takibi başlatıldığını, davalı borçlu şirkete 7 örnek ödeme emrinin gönderildiğini, ödeme emrine karşı süresinde itiraz edildiğini, itirazın yerinde olmadığını beyanla fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davalı şirketin itirazlarının iptali ile duran takibin devamına, haksız ve kötü niyetli davalı şirketin %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderlerleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı taraf davaya cevap vermemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ: İlk Derece Mahkemesi'nin 28/09/2021 tarih ve 2017/1360 Esas - 2021/672 Karar sayılı kararında;\"Dava; hukuki niteliği itibari ile; İİK.nun 67.maddesinde düzenlenen itirazın iptali davasıdır. Dilekçeler aşaması tamamlanmakla mahkememizin ön inceleme duruşmasında dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, davalının icra dairesinin yetkisine itirazı haklı görülmediğinden reddedilmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile uyuşmazlık noktaları saptanarak tahkikat aşamasına geçilmiş, tarafların bildirdiği tüm deliller toplanmıştır. Mahkememizce yapılan yargılama, toplanan deliller, alınan bilirkişi kök ve ek raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davanın, ihracat bedelinden doğan bir adet fatura alacağının tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vâki itirazın iptali istemine ilişkin olduğu, davacının dava konusu 23/11/2015 tarihli 89.091,05 USD bedelli faturaya konu mal satışını ispat etmesi gerektiği, davalının ticari defterlerini sunmadığı, davacının ise şirket merkezinin Danimarka'da bulunması nedeniyle ticari defterlerini ibraz etmediği, dava dosyasına cari hesap ekstresini delil olarak sunduğu, dava konusu faturanın davalının BA kayıtlarında olmadığı gibi davalının 2015 BA kayıtlarında davacı şirketten herhangi bir mal ve hizmet alımı yaptığına ilişkin bir kaydın olmadığı, faturanın tebliğine ilişkin olarak dosyaya belge sunulamadığı, davacı şirket konşimentonun tarafı olmamakla birlikte; davanın dayandığı icra takibine, toplam ağırlığı net 27.625,75 kilo olan, danadili ve dondurulmuş dana gerdan türü ürünler için, ödeme tarihini konşimento tarihinden 90 gün sonrası olarak 21.02.2016 şeklinde belirtmek suretiyle 23.11.2015 de mal mukabili ödeme şekline göre yani dâhili ticarette veresiyeye benzer ödeme şekliyle düzenlediği ... sayılı faturaya dayandırdığı, davacının fatura kapsamındaki ürünlerin, Brezilya menşeli dava dışı Üretici ... unvanlı şirket tarafından; alıcısı davalı şirket olan “...” meşruhatlı varış yerinde yükün navlunu tahsil edilmeden alıcısına teslim edileceğini; bu yönüyle de navlunun gönderen tarafından önceden peşinen ödenmiş olduğunu belirten ... sayılı konşimentoya kayden ... gemisinin 544/N sayılı seferi ile Brezilya'dan Türkiye'ye -78 derecede, .... tanıtım numaralı 40RH” lık konteynırla gönderildiğini beyan ettiği, bu ... sayılı konşimento kapsamındaki ... sayılı konteynırın Ambarlı Limanı'na ... sayılı özet beyan ile intikal etmesinin ardından, davalı ...A.Ş.nin 02.02.2016 tarih ... sayılı transit refakat belgesi ile TRB de kayıtlı bilgiye göre davanın dayandığı icra takibine konu edilen 23.11.2015 tarih SF23874 sayılı fatura eşliğinde değil de, 23.11.2015 tarih 187/2015 Sayılı Fatura eşliğinde, Transit Rejimi altında Ambarlı Gümrük Müdürlüğü'nden Gümrükler Genel Müdürlüğü'nün 24/07/2013 tarihli 2013/28 sayılı genelgesi kapsamına giren türdeki kumanyanın ithalat işlemlerinin ikmal edilmesi için Zeytinburnu Gümrük Müdürlüğü'ne gönderildiği, bu durumun Zeytinburnu Gümrük Müdürlüğü nezdinde davalı şirket adına tescilli gümrük /giriş beyannamesi örneği dosyada bulunmamakla birlikte, 4458 SK md.3/19 nazarından Ambarlı Gümrük Müdürlüğü'nün; dava dışı ... Ltd unvanlı şirketin ... sayılı mezkür konşimentoya kayden sevk ettiği ürünleri transit rejimine tabi tutan davalı şirkete teslim ettiğini ifade ettiği, davalının, Ambarlı Gümrük Müdürlüğü'nün ... sıralı, adına tescilli transit refakat belgesi kapsamında Zeytinburnu Gümrük Müdürlüğü'ne gönderdiği davaya konu ürünlerin bedelini davacının beyanına göre üretici firma (ülke kodu 508 yani Brezilya olan ... ya; Mal ve Hizmet Alımlarına İlişkin Bildirim Formunun (Form BA'nın 64. Sırasında beyan ettiği miktar üzerinden 225.870,00 TL olarak) gönderene veya ona ödenmek üzere davacı şirkete mal mukabili ödeme şekli uyarınca, önceden kararlaştırılan tarihte ödediğine ya da ödeme yaptığı halde davacının kayıtlarında yapılan ödemenin izlenmediğine dair müstenit herhangi bir belge sunmadan, adına tanzimli 23.11.2015 tarih ... sayılı faturanın tahsilini teminen, aleyhine yürütülen icra takibini, “alacaklı olduğunu iddia eden davacıya karşı böyle bir borcu bulunmadığını” gerekçe göstermek suretiyle durdurduğu, davalı tarafın; 89.091,05 USD. bedelli, ... sayılı faturanın tahsilini teminen, aleyhine yürütülen icra takibine itiraz etmiş ise de; davaya cevap dilekçesi sunmadığından ve incelemeye de iştirak etmediğinden, defter kayıtları üzerinden ... tanıtım numaralı 40RH lık konteynırda adına gönderilen ve (TRB'de yer alan kayda göre takibe konu edilen 23.11.2015 tarih ... sayılı fatura ile değil) 23.11.2015 Tarih 187/2015 Sayılı Ticari Fatura ile ... tescil sıralı Transit Refakat Belgesi eşliğinde ... plakalı araçla Zeytinburnu Gümrük Müdürlüğü'ne sevk edilen toplam 27.625,75 kilo net/29.424,97 kilo brüt danadili ve dondurulmuş dana gerdanı türü ürünün bedelini ödeyip, ödemediğine dair herhangi bir tespit yapılamadığı, davalı ... AŞ. ne ait 2015 Dönemi Mal ve Hizmet Alımlarına İlişkin Bildirim Formunda davanın dayandığı icra takibine konu edilen 23.11.2015 tarih ... sayılı fatura veya davalının davacı şirketten herhangi bir mal ve hizmet alımına ilişkin fatura kayıtlı olmadığından alacağa konu faturanın davalıya tebliğ edilip edilmediği ya da davacının, üretici firma olduğunu beyan ettiği dava dışı ... unvanlı şirketin davalıya gönderdiği ve davalının da BA formunun 65. Sırasında bu şirketten yaptığı mal ve hizmet alımı olarak bildirimini yaptığı ürünlerin bedelini tahsil etmeye yetkili olup olmadığının denetime elverişli bir şekilde dosya üzerinden belirlenemediği; davacının, davanın dayandığı icra takibine konu ettiği faturaya bağlı alacağının talep edilebilir ve miktarının da doğru olduğu hususunu dosya münderecatı üzerinden ispat edemediği, davacı tarafça yemin deliline dayanılmış olduğu ve yemin teklifinde bulunulduğu, davacı vekilinin müvekkili ile görüşüp beyanda bulunmak için süre talep ettiği ve verilen sürede beyanda bulunmayarak yemin deliline dayanmaktan vazgeçmiş olduğu, mahkememizce alınan heyet bilirkişi kök ve ek raporunun denetlenebilir ve hüküm kurmaya elverişli olması sebebiyle hükme esas alındığı, dolayısıyla davanın sübuta ermediği anlaşılmakla davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.\" gerekçesi ile, \"Davanın REDDİNE,\" karar verilmiş ve verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesi ile; hükme esas alınan bilirkişi kök ve ek raporunun maddi gerçeğe ve hukuka aykırı olduğunu, Danimarka'da mukim müvekkili şirket, bedeli dava konusu edilen emtiayı davalı şirkete satmış olup 23.11.2015 tarihli 89.091,05 USD bedelli fatura alacağını tahsil edemediğini, hükme esas alınan bilirkişi kurulu kök raporunda hatalı olarak gümrük kayıtlarında davalının, davacının bu faturaya ilişkin ithalat kaydına rastlanmadığının tespit olunduğunu ancak Ambarlı Gümrük Müdürlüğü'nün bila tarihli ... sayı numaralı müzekkere cevabı doğrultusunda gümrükte işlem gören faturanın bilirkişinin mütalaasının aksine takip ve dava konusu olan davacı müvekkilinin keşide ettiği 23.11.2015 tarihli ve ... sayılı dava konusu fatura olduğunun açıkça görüldüğünü, gümrük kayıtlarından görüldüğü üzere davalının gümrükte işlem gören takip ve dava konusu fatura içeriği emteayı teslim aldığının sabit olduğunu; Hükme esas alınan bilirkişi ek raporunda davalının vergi dairesinden ulaşan BA formunun 64. satırında davalıca beyan edilen alışın takip ve dava konusu fatura olmadığı kanaatinde olduklarını, zira kaydın \"...\" isimli firmadan alınan iki adet faturalı alıma ilişkin olduğunun beyan edildiğini, takip ve dava konusu bir adet fatura olup malın üreticisinin \"...\" olduğunu, unvanlarda müştereken yer alan \"...\" ibaresin buzdolabı anlamına gelmekte olup unvanın başında yer alan bu ibareden hareketle bu iki firmanın aynı şirket olarak değerlendirilmesinin hatalı olduğunu, dosyada mübrez ekli satış konfirmasyonlarından görüleceği üzere Brezilya’daki şirket imalatçı olup, satım sözleşmesinin müvekkili şirket ile davalı şirket arasında kurulduğunu, müvekkilinin, emtiayı davadışı üretici firmadan tedarik ederek imalatçı firmadan emtiayı doğrudan davalı şirkete göndermesini istediğini, dava dışı üreticinin malı doğrudan davalı alıcıya göndermesi sebebiyle gümrükte işlemlerin bu şirket üzerinden yapıldığını; Dava dışı üretici firmanın bedelini davacı müvekkilinin ödediği emtiayı doğrudan davalıya göndermiş olmasının dava dışı üretici firmayı alacaklı yapmayacağını, Gümrük kaydında görüldüğü üzere gümrük işleminin davacı müvekkilinin keşide ettiği takip ve dava konusu fatura için gerçekleştiğini, emtianın dava dışı imalatçı şirketten müvekkili şirket tarafından tedarik edilerek davalıya gönderildiği hususlarının Brezilya adresinde mukim ... şirketinden istinabe yoluyla sorularak beyanlarının imalatçı şirket tarafından teyit edilmesi sağlanmaya çalışılmışsa da, bu talebin yerinde görülmeyerek taraflarına yemin teklif edip etmeyecekleri hususunun hatırlatıldığını, taraflarınca davalı yana yemin teklif edilmemesi üzerine de davanın reddine karar verilmişse de iş bu karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulması zaruretinin hasıl olduğunu beyanla; istinaf başvurusunun kabulüne, Yerel mahkeme kararının kaldırılarak davanın kabulüne, davanın Dairemizde yeniden görülmesi mümkün değilse hükmün bozulması ve dosyanın yeniden yargılama yapılmak üzere yerel mahkemeye gönderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, faturaya dayalı alacağın tahsili talebi ile başlatılan ilamsız icra takibine vaki itirazın iptali ve takibin devamı taleplerine ilişkindir. Davacı taraf, davalıya mal satıp teslim ettiğini ancak davalının fatura bedelini ödemediğini, hakkında başlatılan icra takibine haksız olarak itiraz ettiğini beyan ederek itirazın iptaline karar verilmesini talep etmiş, davalı taraf davaya cevap vermemiş, Mahkemece yukarıda açıklanan gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. Davacı tarafından dava ve takip konusu alacağın dayanağı olarak 23.11.2015 tarihli, ... seri numaralı, 89.091,05 USD bedelli ve net 29.424,97 Kg ağırlığında dondurulmuş dana dili ve dana gerdan ürününe ilişkin fatura sunulmuş ve söz konusu ürünlerin üreticisi olan Brezilya'da mukim ... unvanlı şirketten satın alınarak davalıya ihraç edildiği, fatura konusu malların doğrudan üretici şirket tarafından davalıya gönderildiği, konişmentonun bu nedenle kendisi adına olmadığı iddia edilmiştir. Mahkemece davacı tarafça sunulan fatura konusu ürünlerin ithalatına dair belgelerin gönderilmesi için yazılan yazıya cevaben ... A.Ş. tarafından verilen 18.10.2018 tarihli cevapta; taşıma belgesi/konişmentoya konu konteynerin 28.10.2016 tarihinde Kumport Limanına dolu olarak tahliye edildiği ve konişmento alıcısına teslim edildiği bildirilmiş ve ekinde ... sayılı transit refakat belgesi gönderilmiştir. Bu belgede taşınan ürünlere ait ticari belge 23.11.2015 tarihli - 187/215 sayılı fatura ve konteyner numarası ... olarak belirtilmiştir. Yazı cevabına konişmento ve fatura sureti eklenmemiştir. Ambarlı Gümrük Müdürlüğü tarafından verilen 09.10.2018 tarihli cevapta ise; ürünlerin ... sayılı transit refakat belgesi ile Zeytinburnu Gümrük Müdürlüğü'ne transit rejimi altında sevk edildiği bildirilmiş ve işlem belgeleri gönderilmiştir. Gönderilen belgeler arasında ... sayılı transit refakat belgesi, Gümrük Özet Beyan Formu ve fatura bulunmakta olup, transit refakat belgesinde ticari belge olarak 23.11.2015 tarihli - 187/215 sayılı fatura gösterilmişken, ekte dava konusu fatura gönderilmiş ve Gümrük Özet Beyan Formunda konişmento mumarası olarak davacının sunduğu konişmento numarası (...) gösterilmiştir. Bundan sonra Mahkemece Zeytinburnu Gümrük Müdürlüğü'ne yazılan yazıya verilen cevapta; ürünlerin ... sayılı transit refaket belgesi ve 23.11.2015 tarihli - ... sayılı fatura eşliğinde geldiği bildirilmiş, yazı cevabına davacının sunduğu konişmento eklenmiş olup fatura sureti ise eklenmemiştir. Bu kapsamda Mahkemece alınan bilirkişi raporunda, gümrük işlemleri yapılarak davalıya teslim edilen ürünlerin transit refakat belgesinde yer alan bilgiye göre, davacının iddia ettiği fatura değil, 23.11.2015 tarihli ve 187/215 sayılı fatura konusu ürünler olduğu tespit edilmiş ve Mahkemece gerek bu tespite, gerekse davalının BA kayıtlarında yer alan \"...\" isimli şirketten yapıldığı bildirilen alış kaydına göre davanın reddine karar verilmişse de; davalının BA formunda yer alan \"...\" isimli kayıt ile davacının malların üreticisi olduğunu beyan ettiği ve konişmentoda gönderici olarak yer alan \"...\" unvanlı şirketin isimlerinin uyuşmadığı, Mahkemece her iki şirketin aynı şirket olup olmadığının araştırılmadığı, Ambarlı Gümrük Müdürlüğü tarafından gönderilen yazı cevabına eklenen fatura suretinin, davacının sunduğu fatura ve Zeytinburnu Gümrük Müdürlüğü tarafından yazı cevabına eklenen konişmentonun davacının sunduğu konişmento olması, transit refakat belgesinde yer alan 23.11.2015 tarihli - 187/215 sayılı faturanın hiçbir kurum tarafından dosyaya gönderilmemesi karşısında, tüm kurumlardan açıkça açıklanan çelişkiler bildirilerek ithalat ve gümrük işlemleri yapılan fatura ve konişmentonun sureti celp edilip, gerekli ise gümrük bilirkişisinden de bu hususta yeniden tüm belgeler incelenmek suretiyle rapor alınmadığı, yazı cevapları ve gönderilen belgeler arasında oluşan çelişkinin giderilmediği, bu hususta Hakimin Davayı Aydınlatma Ödevi kapsamında öncelikle davacı tarafa konişmentonun Türkçe onaylı tercümesini ve dava dışı üretici şirket ile aralarındaki fatura konusu ürünlerin alım satıma ilişkin delillerini ibraz etmek üzere süre verilmediği, sonuç olarak davalıya teslim edilen ürünlerin hangi fatura konusu ürünler olduğu, davacının takip ve dava konusu ettiği ürünleri davalıya teslim edip etmediği belirlenmeden eksik inceleme ve araştırma ile davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.Açıklanan nedenlerle davacının istinaf başvurusunun kabulü ile, ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca kaldırılmasına, dosyanın davanın yeniden görülmesi ve açıklandığı şekilde araştırma yapılarak sonucuna göre karar verilmesi için mahkemesine iadesine karar verilmesi gerektiği kanaati ile aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacının istinaf başvurusunun KABULÜ ile; İstanbul Anadolu 8. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 28/09/2021 tarih ve 2017/1360 Esas - 2021/672 Karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-a6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, dosyanın mahkemesine İADESİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden davacı tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, istinaf karar harcının talep halinde davacıya iadesine,3-İstinaf başvurusu için yapılan yargılama giderlerinin esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesince yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine, 4-Artan gider avansı olması halinde avansı yatıran ilgili tarafa iadesine, 5-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğe gönderilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 30/05/2024 tarihinde HMK'nın 362/1-g maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.