T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
43. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2020/1504
KARAR NO\t: 2023/1027
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R
DAVA\t: İtirazın İptali (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 12/10/2023
KARAR YAZIM TARİHİ \t: 13/10/2023
Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA\t: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirket ile davalı şirket arasında 17.09.2010 tarihinde akdedilmiş bulunan muhtelif sözleşme ve protokollerle kurulmuş bulunan ticari ilişkisi olduğunu, bu sözleşmelerden17.09.2010 tarihli protokol uyarınca müvekkilinin işleticisi olduğu akaryakıt istasyonunda 5 yıl süreyle davalının bayiliğini yapmayı üstlendiğini, buna mukabil davalının da müvekkili ile bayilik sözleşmesi akdetmeyi ve protokolde belirlenen koşullarla sözleşme müddetince müvekkiline peşin satış primi ödemesi yapmayı kabul ve taahhüt ettiğini, taraflarca ticari koşullarda bu şekilde mutabakata varılmasını takiben 5 yıl süreli ve 18.09.2010 tarihli Akaryakıt Bayilik Sözleşmesinin imzalanmış olduğunu, müvekkilinin de Protokolde hüküm altına alınmış bulunan banka teminat mektubunu davalıya tevdi ettiğini, ticari ilişkinin bu şekilde tesisinden sonra müvekkil şirket ile davalı arasında bila tarihli bir protokol daha akdedildiğini, bu Protokolde; müvekkiline yapılacak peşin satış destek priminin ödenmesi konusunda 17.09.2010 tarihli Protokolün 6. maddesine de atıfta bulunulduğunu, müvekkili ile davalı arasındaki bayilik ilişkisi süresince geçerli olacak Satış Koşulları ve Aylık Prim başlığını taşıyan metinde 2011 yılındaki satışlar için müvekkili şirkete ödeneceği belirtilen satış priminin davalı tarafından sözleşme hilafına ödenmemesi üzerine müvekkili tarafından müteaddit yazılı ve sözlü ihtarlarda bulunulduğunu ancak davalı tarafından bu hususa yine riayet edilmediğini, davalı ile müvekkili şirket arasındaki görüşmeler sonrasında, müvekkilinin gerçekleştirdiği satışlara uygun olarak şifahen mutabık kalınan prim bedelinin faturaya bağlandığını ve ödenmesi için muhataba gönderildiğini ancak muhatabın, söz konusu fatura tutarını ödemeyip, kabul etmeyerek iade ettiğini, bunun üzerine müvekkili tarafından İstanbul 22. İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyası ile davalı aleyhinde icra takibine geçilmek zorunda kalındığını, davalı tarafça söz konusu icra takibine ve borca itiraz edilmesi sonrasında takibin durdurulmasına karar verildiğini, davalının icra takibine vaki itirazının haksız, sözleşmeye ve hukuka aykırı ve dayanaktan yoksun olduğunu belirterek, itirazın iptali ile takibin devamına ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP\t: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın Mersin 3. Noterliğinin 26.09.2013 tarih ve ... sayılı ihtarnamesi ile 170.208 USD prim alacağının bulunduğundan bahisle talepte bulunduğunu, 04.10.2013 tarihli ihtarname ile herhangi bir alacağı bulunmadığının davacıya bildirildiğini, davacının bu kez söz konusu meblağa yönelik fatura düzenlendiğini, bu faturanın da Beyoğlu 41. Noterliğinin 11.10.2013 tarih ve ... nolu ihtarnamesi ile iade edildiğini, davacının bu kez düzenlediği iade edilen, 26.09.2013 tarih ve 54465 nolu faturaya istinaden önce İstanbul Anadolu 6. İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyası üzerinden icra takip işlemlerine başladığını, bu takibe karşı yetkiye, takibe, borca, faize, tüm ferilerine itirazları üzerine takibin durduğunu, bilahare davacı tarafın yetki itirazını kabul ederek bu kez aynı gerekçe ile İstanbul 22. İcra Müdürlüğünün ...E. sayılı dosyası üzerinden icra takip işlemlerine başladığını, ödeme emrinin tebliği üzerine bu takibe de itiraz edilerek takibin durduğunu, gerek ihtarnameye cevapta, gerek faturanın iadesinde, gerek ilk ve gerekse ikinci takibe itrazda açık ve net bir şekilde davacının hiç bir alacağı olmadığının ifade edildiğini, davacının bu kez İstanbul 22. İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyası üzerinden yapılan itirazın iptali ile takibin devamını dava konusu ettiğini, zamanaşımı itirazında bulunduklarını, davaya dayanak gösterilen Mersin 3. Noterliğinin 26.09.2013 tarih ve ...yevmiye sayılı ihtarnamesinde davacı ve ...etrol Ltd. Şti.nin birlikte hareketle talepte bulunduklarını, fatura içeriğinde de .... birlikte gösterildiğini, davanın sadece davacı şirket tarafından açıldığını, bu nedenle husumet itirazında da bulunduklarını, davanın yasada öngörülen dava açma süresi olan 1 yıl geçtikten sonra açıldığını, davanın öncelikle usulden reddine karar verilmesini, ayrıca davacının prim alacağının olmadığını, davacının sözleşmesel ilişki süresince yükümlendiği taahhütlerini yerine getirmediğini, 2011 yılında doğduğunu iddia ettiği prime ilişkin alacağın fatura tarihinin 2013 yılı olduğunu, salt bu durumun dahi ortada bir prim alacağının olmadığının belirtisi olduğunu, davacının alacaklı olmasının bir tarafa taahhütlerini yerine getirmemesi nedeniyle borçlu olduğunun açık olduğunu belirterek davanın reddine ve kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, \" ...davacının sözleşmeden kaynaklanan prim alacağına ilişkin icra takibi yaptığı, bu icra takibine davalının itiraz etmesi neticesinde itirazın iptali davası açıldığı, taraflar arasında 18/09/2010 tarihli bayilik sözleşmesinin bulunduğu, bu sözleşmede her iki tarafın imzalarının bulunduğu, davacının talep ettiği prim alacağının taraflar arasındaki bayilik sözleşmesiyle bağlantılı olarak yapılan protokollere dayandırıldığı, davacı ve davalının taraf olarak yer aldığı protokollerde davacı şirketin imzasının bulunduğu, ancak davalı şirketin imzasının bulunmadığı, satış şartları ve aylık prim başlıklı belgede de davalının imzasının bulunmadığı, TBK'nın 14. maddesine göre; yazılı şekilde yapılması öngörülen sözleşmelerde borç altına girenlerin imzalarının bulunmasının zorunlu olduğunu, buna göre yazılı şekilde yapılan protokoller ile satış şartları ve aylık prim başlıklı belgede davalı şirketin imzasının bulunmaması nedeniyle davalının bunlardan dolayı borç altına girmeyeceği ve bu nedenle davacı tarafından talep edilen prim borcundan sorumlu tutulamayacağı sonuç ve kanaatine varılarak davanın reddine, davacının bu davayı açmakta kötü niyetli olduğu ispat edilemediğinden davalının kötü niyet tazminat talebinin reddine\" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ : Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Dava dosyasına sunulmuş olup, taraflar arasındaki ticari ilişkinin varlığını ve bu ilişkide geçerli olarak uygulanacak ticari koşulları belirleyen 3 ayrı metin bulunduğunu, müvekkil şirketin kanuna ve yaygın uygulamaya uygun olarak sözleşmeleri imzalamış ve davalı ... A.Ş'ne teslim etmiş olduğu görüldüğünü, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararında da belirtildiği üzere, eksik olduğu belirtilen imzalar davalı ...i A.Ş'ne ait olup, sözleşmelerin asılları da davalı ...A.Ş. nezdinde bulunduğunu, davacı konumundaki müvekkil şirkete sözleşmeleri imzalatarak asıllarını almış bulunan davalı ...A.Ş'nin, kendisine ait imzaları da makul bir süre zarfında tamamlayarak sözleşmelerin bir nüshasını (en azından suretlerini) müvekkil şirkete tevdi etmiş olması gerektiğinin kabulünü, ancak davalı ...A.Ş. böyle yapmadığını, kendisine ait imzaları tamamlamamış ve müvekkil şirkete bir nüshasını ibraz etmemiş olup, bu durumda yasal düzenlemeye aykırılık oluşturan, hukuka ve kanuna aykırı tutumuyla somut olayda kusurlu olduğu açıkça görülen davalı ... Ofisi A.Ş'nin kendi kusuruyla ortaya çıkan bu durumdan menfaat elde etmesi, borcundan kurtuluyor olması sonucunu doğuran ilk derece mahkemesi kararı her türlü hukuki ve kanuni dayanaktan yoksun ve somut gerçek duruma aykırı olup, bu cihetten kararın ortadan kaldırılmasına karar verilmesi gerektiğini, davanın açılmasından sonra davalı ... A.Ş. tarafından dosyaya sunulan cevap dilekçesinde, usule ve esasa ilişkin bazı itiraz ve savunmalarda bulunulduğunu, ancak davaya konu sözleşme, protokol ve \"satış şartları ve aylık prim\" başlıklı anlaşmanın varlığı reddedilmediğini, böyle bir anlaşmanın var olmadığına dair herhangi bir beyan ve itirazda da bulunulmadığını, İlk derece mahkemesi kararında hükme esas alındığı belirtilen bilirkişi raporunda yer alan hatalı yorum ve tespitlere ilişkin itirazlarımızın da mahkemece değerlendirilmemesi ve yeniden bir bilirkişi incelemesi yaptırılmasına ilişkin talebimizin de reddine karar verilmiş olması, Anaysa ile güvence altına alınmış adil yargılama ve hukuki dinlenilme hakkının ihlali niteliğinde olup, ilk derece mahkemesi kararının bu yönden de ortadan kaldırılmasına karar verilmesi gerektiğini, İlk derece mahkemesi kararında TBK m.14 hükmüne atıfta bulunularak davanın reddine karar verildiğini, öncelikle Tehiri İcra talebimiz kabul edilerek istinaf incelemesi sonuçlanıncaya kadar mahkeme kararının uygulanmasının geriye bırakılmasına karar verilmesini, somut olayın içeriğindeki maddi vakıalara ve emsal nitelikteki yargı kararlarına aykırı, eksik incelemeye ve hatalı değerlendirmeye dayalı bulunan İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 23.01.2020 tarih ve 2017/392 Esas - 2020/41 Karar sayılı kararının istinaf yoluyla incelenerek ortadan kaldırılmasına ve neticede davamızın kabulüne, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE:\tDava, sözleşmeden kaynaklanan prim bedelinin ödenmesine dair düzenlenen faturaya dayalı başlatılan takibe itirazın iptaline ilişkindir.
İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, davacının davaya konu takibe dayanak satış primi ödemesine ilişkin sözleşmenin bulunup bulunmadığı, davacının alacak iddiasının yerinde olup olmadığı noktasındadır.
Taraflar arasında 18/09/2010 tarihli Bayilik Sözleşmesi imzalandığı hususu ihtilafsızdır.
Taraflar arasında imzalanan İstasyonlu bayilik sözleşmesinde ''Güvenevler mahallesi, ... Mersin'' adresinde kayıtlı taşınmaz üzerinde akaryakıt türevleri ile makine yağları ve sair emtia satışı için istasyonlu akaryakıt bayiliği verilmesinin kararlaştırıldığı ve sözleşmenin altında davacı ve davalı şirket kaşe ve imzalarının bulunduğu anlaşılmıştır.
Davacının davaya konu ettiği 26/09/2013 tarihli faturada prim alacağını taraflar arasındaki bayilik sözleşmesiyle bağlantılı olarak yapılan ancak altında davalı şirketi bağlayıcı imzanın bulunmadığı bila tarihli protokollere dayandırdığı, bu protokollerde davalı şirketin imzasının bulunmadığı tespit edilmiştir.
İlk derece mahkemesince tarafların ticari defter ve dayanakları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, davalı ticari defterlerinin usulüne uygun olarak açılış ve kapanış tasdikleri yaptırılmış, defterler usulüne uygun olarak tutulmuş ve sahibi lehine delil olma niteliğinde olduğu belirlenmiştir. Davacı tarafın ise ticari defterlerinin kapanış tasdiklerinin yaptırılmadığı, bu haliyle 6100 sayılı HMK 222. maddesinde sayılan şartları taşımadığı, sahibi lehine delil olma niteliğine sahip olmadığı aynı madde gereği sahibi aleyhine delil olma niteliğinde olduğu anlaşılmıştır.
Davacı tarafın delil listesinde taraflar arasındaki yazışmalar, ticari defterler dayanak gösterilmiş olup davacı ticari defterleri usulünce tutulmamıştır, yazışmalar ise dosyaya sunulmamıştır. Davalı şirketin ticari defterlerine göre ise davacı şirketin davalı şirketten cari hesap ilişkisi çerçevesinde bakiye alacağının bulunmadığı tespit edilmiştir. Buna göre davacı şirketin taraflar arasında davalı şirketi bağlayıcı prim alacağına ilişkin sözleşme ilişkisini miktar da gözönüne alınarak yazılı delillerle ispatlaması gerektiği, davacı tarafça istinaf dilekçesinde ''peşin satış destek primi'' açıklamalı 23/09/2010 tarihli, ''istasyon iyileştirme ve geliştirme bedeli'' açıklamalı 23/11/2010 tarihli ve ''İnkişaf yatırım bedeli'' açıklamalı 27/12/2010 tarihli faturaların davalı tarafça ödendiği belirterek prim alacağına ilişkin sözleşme ilişkisinin kabul edildiğine dayanılmış ise de yapılan ödemelerin dağıtım şirketleri ile bayiler arasında yapılan uzun süreli anlaşmaların başlangıcında dağıtım şirketleri tarafından değişik adlar altında bayilere yapılan ve bu şekilde bayinin istasyonunun kendi bayisi olarak faaliyette bulunmasını sağlamaya yönelik sektörel bir uygulama niteliğinde olduğu, bu ödemelerin davalının sözleşmeyi benimsediği anlamına gelmeyeceği, yine taraflar arasında farklı bir protokole göre düzenlenen fatura da bulunmadığına göre davacının davasını ispatlayamaması karşısında ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun HMK'nın 353/(1)b-1 maddesi uyarınca esastan reddine aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM\t:Yukarıda açıklanan nedenlerle:
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2-Davacı tarafından başvuru sırasında istinaf karar harcı peşin olarak yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Kararın, HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca Dairemiz Yazı İşleri Müdürlüğünce taraflara resen tebliğine,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz yasa yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 12/10/2023
\t\t\t\t