T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2020/1779
KARAR NO: 2023/1834
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 16.07.2020
NUMARASI: 2019/193 E. - 2020/141 K.
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... Gümrük Müşavirliğinin, 04/06/2016 tarihli elektronik postası ile davalı firmadan, müvekkili firmaya ait on iki konteynıra ilişkin özet beyanını ... numaralı konşimentoya binaen istediğini, davalının ise tek bir konteynıra ilişkin özet beyanı gönderdiğini, bunun üzerine ... Gümrük Müşavirliğinin kalan on bir konteynır için %1 oranında fazla ücret alınacağını, bu ücretinse davalıya yansıtılacağını posta yoluyla davalıya ilettiğini, on iki konteynıra ilişkin ayrı ayrı özet beyanı gerekirken, davalının sadece tek bir özet beyanı bildirdiğini, kalan on bir konteynır için bekleme süresinin dolduğunu, davalı hakkında iki fatura kesildiğini, davalının sekiz gün içinde faturaya itiraz etmediğini, faturaya kabul etmiş olduğunu, bunun üzerine davalı firmanın iade fatura keserek hukuka aykırı davrandığından, müvekkilinin aynı tarihle elektronik fatura gönderdiğini, ancak davalının yine itiraz etmediğini, hukuka aykırı olarak 08/08/2016 tarihinde faturaya itiraz ettiğini, Beykoz İcra Müdürlüğünün ... dosyası ile ilamsız icra yoluna başvurulduğunu, ödeme yapmadığını, haksız yere takibi durdurduğunu, itiraz kaldırılmasına karar verilmesini talep ederek Beykoz 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açmıştır. Davalı vekili savunmasında özetle; Davanın deniz taşıması neticesinde geç bildirilen özet beyanlardan doğan tazminat davası olduğunu, bu davanın Deniz İhtisas Mahkemesi görevini yapan İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesinin gerektiğini, konşimentoların hamiline ait olduğunu, bu sebeple orijinal konşimentoları kimin müvekkiline getirir ise, malın sahibinin o olduğunu ve ona verildiğini, malların gerçek alıcının ... Tekstil olduğunu, davacı tarafın ...'nun cirosu sebebi ile malları tesellüm eden olduğunu, bu sebeple direkt dava hakkının bulunmadığını, zararı var ise, ciro edene açmasının gerektiğini, davalının müvekkiline gönderdiği 04/06/2016 tarihli e-posta EK-1'de mübrez 06/06/2016 tarihli e-posta ile cevap verdiğini ve ekinde kendilerine tam 12 adet TC Gümrük Özet Beyan Formu gönderdiğini, bu davanın reddinin gerektiğini, dava konusu konşimentoyla ilgili geminin 18/04/2016 tarihinde limana geldiğini, ...'un gümrük işlemlerine başlangıç tarihinin ise 16/06/2016 tarihi olduğunu, kendilerinin 45 günlük süreyi aştıkları için Gümrük cezasına 12.534,56-TL CIF muhatap olduklarını, ödedikleri diğer cezasının ise, 11.6324,00-TL CIF olduğunu ve dava konusu konşimento ile hiç alakasının bulunmadığını, malları geç teslim ettiklerinden dolayı da müvekkiline demuraj ödediklerini, geç tesellümde müvekkilinin kusurunun olmadığını, olsa idi demurajı ödememelerinin gerektiğini, dosyasın görevli İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesini, davanın husumet sebebi ile reddini, davanın esastan reddini, haksız ve kötü niyetli takipten dolayı %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Beykoz 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/638 Esas, 2016/603 Karar ve 30.12.2016 tarihli kararı ile; görevli mahkemenin İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir. Karar, istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir. İstanbul Anadolu 1.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/388 Esas, 2019/416 Karar ve 09.04.2019 tarihli kararı ile; görevli mahkemenin İstanbul Denizcilik İhtisas Mahkemesi olduğu gerekçesiyle dava dilekçesi görev yönünden reddedilmiştir. Karar, istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; \"... Davacı vekili bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi ile davalı acentenin özet beyanlarla ilgili kendilerine bilgi vermediğinden bahisle sorumluluklarının bulunduğunu beyan etmekle bu husus dava dilekçesindeki beyanları ile örtüşmemektedir. Zira davacı vekili bilirkişi ek raporu düzenlenene kadar her aşamada davalının süresi içerisinde özet beyanları tam ve eksiksiz olarak düzenlemediğinden bahisle davaya konu tutarları ödediğini belirtmekle bilirkişi raporu sonrası beyanı, özet beyanların düzenlendiğinin kendilerini ihbar edilmediği yönünde değiştirmiştir. Davada uyuşmazlık ise davalı tarafından süresinde ve usule uygun özet beyanların verilip verilmediği noktasındadır ki bu hususta bilirkişi ek raporu ile ortaya konulmuştur. Kaldı ki gümrük kayıtları incelendiğinde davacının 06/06/2016 ve 14/06/2016 tarihli dilekçeleri ile yukarıda anılan GK 179 madde hükmünden yaralanmak istediğine ilişkin talepte bulunduğu da anlaşılmakla davacının davaya konu taşımada ithalatın ne şekilde yapılacağını bildiği anlaşılmaktadır. Ayrıca basiretli bir tacir olmanın gereği olarak, davacının ithal ettiği ürünleri takip etmekte kendi sorumluluğu olduğu ve bu sorumluluktan davalı tarafın süresinde kendisine bildirim yapmadığından bahisle kurtulmasının hakkaniyete ve hukuka uygun bulunmadığı mahkemece kabul edilmiştir. İthal ettiği ve/veya konşimentonun cirosu ile hak sahibi olduğu eşyaları hangi şartlarda teslim aldığını bilmek ve eşyaları süresinde gümrükten çekmek ve işlemlerini yapmak davacının sorumluluğundadır. Açıklanan nedenlerle ve davacı vekilinin dava dilekçesi ile belirttiğinin aksine davalı tarafça Gümrük Kanunu gereği yasal süre içerisinde özet beyanların gümrüğe sunulduğu anlaşıldığından, davalının davaya ve takibe konu faturalar nedeniyle sorumluluğunun bulunmadığı kabul edilerek davanın reddine ilişkin aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. Ancak davacının takip başlatmakta kötü niyetli olduğuna ilişkin mahkemede kanaat oluşmadığından İİK 67. maddesi gereğince davalının kötü niyet tazminatı talebi yerinde görülmemiştir... \" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davacı vekili iddialarını tekrar ederek, eksik inceleme ve yetersiz rapora dayanarak ret kararı verildiğini, öncelikle davanın konusunun davalı tarafça gümrük beyanlarının verilmemesinden dolayı bekleme süresinin dolması nedeniyle ödenen cezaların davalıdan tahsili istemine ilişkin olduğunu ,12 adet özet beyanın davalı tarafça verilmesi gerekirken tek özet beyan verdiğinin ek rapora itiraz dilekçesinde ayrıntılı şekilde açıklandığını, dosyadaki gümrük özet beyan formlarının tescil tarihleri dikkate alındığında husumete konu olan formların 20.04.2016 tarihinde tescil edilmiş olduğunu, lojistik şirketinin vazifesi gereği ticari teamüller uyarınca özet beyanların usulüne uygun ve zamanında verilmemesinden doğan zarardan davalı lojistik şirketinin müvekkiline karşı sorumlu olduğunu, vazifesi gereğince basiretli tacir gibi hareket etmediğini, eksik belge verdiğini, alıcıyı aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirmediğini, bu nedenle uğranılan zararı tazmin etmekle yükümlü olduğunu, kök raporda da yazışmalardan davalı tarafından her iki konşimento için tek konteynere ait özet beyan gönderildiğinin anlaşıldığı şeklinde tespit yapıldığını, davalı acentenin bu özet beyanları müvekkili şirkete bildirmekle yükümlü olduğunu, beyan ederek kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE Dava, gemi taşımacılığı nedeniyle eşyanın ambar bekleme süresinin sona ermesi nedeniyle beyanname muhteviyatı eşyaların ithalatı için Gümrük Kanununun 179. Maddesi gereğince CiF %1 oranında ödenen ceza bedellerine dair yansıtma fatura bedelinin tahsili amacıyla başlatılan icra takibine karşı itirazın iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Taraflar arasında davalı şirketin dava konusu uluslararası deniz taşımasındaki taşıyıcı şirketin acentesi olduğu, davacı şirketin ise konşimentoda yer alan alıcı firmadan malı satın alan şirket olduğu konularında herhangi bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, hamiline düzenlenen konşimentolardan dolayı, konşimento da yer almayıp malları alıcısından konişmentonun cirosu ile teslim alan davacı şirketin ödemiş olduğu cezalardan dolayı davalı acentenin bildirim yükümlülüğünden kaynaklanan sorumluluğunun bulunup bulunmadığına ilişkindir. Dosya kapsamından, göndereni dava dışı Çin'de mükim şirket , alıcısının dava dışı ... AŞ olan, 22.02.2016 tarihli konşimentoda fiber emtiasının 12 adet konteyner ve gemi ile Çin'in Xingang Limanından Gemlik Limanına taşındığı, navlunun peşin ödendiğinin belirtildiği, emtianın CIF olarak satıldığı, taşıyanın dava dışı ... Limited, davalı şirketin taşıyanın acentesi olduğu, davacının konşimentoda yer almadığı, 29.02.2016 tarihli konşimentonun da aynı şekilde düzenlendiği ve davacı şirketin taraf olmadığı, davalı şirket tarafından davacı adına 22.06.2016 tarihinde demuraj alacağına ilişkin olarak 38.880,00 USD tutarında fatura düzenlendiği, söz konusu faturanın davacı şirket tarafından ödenmiş olduğu, davalı şirket tarafından 20.04.2016 tarihinde 12 adet olmak üzere ayrı ayrı olarak T.C Gümrük Özet Beyan Formu düzenlendiği, davalı şirket tarafından 12.05.2016 tarihinde Gemlik Gümrük Müdürlüğünden ek süre talebinde bulunulduğu, müdürlük tarafından 18.05.2016 tarihli kararla, Gümrük Genel Tebliğinin 2. Madde hükmü gereğince 1 kez 30 günlük ek süre verildiği, davacı şirket tarafından ,06.06.2016 tarihli dilekçe ile Gemlik Müdürlüğüne başvuruda bulunarak, gümrük denetiminde bulunan eşyalarının 45 günlük ambar bekleme süresinin dolduğu belirtilmek suretiyle eşyaların 4458 Sayılı Gümrük Kanununu 179 ncu maddesine istinaden CİF bedelinin %1 oranında para cezasını yatırıp ithal etmek istediğini beyan ettiği, 06.06.2016 tarihli makbuzla ,döner sermaye saymanlık müdürlüğüne 11.624,00TL,15.06.2016 tarihli makbuzla 12.534.56 Tl ödediği, makbuzlarda CİF %1 ifadesinin yer aldığı , başka bir açıklamanın olmadığı, davacının her bir ödemeye dair davalı şirket adına 10.06.2016,22.06.2016 ve 27.07.2016 tarihli e-faturalar düzenlediği, davacı tarafça davalı şirkete 25.08.2016 tarihli noterde düzenlenen ihtarnamenin gönderildiği ve 10.08.2016 tarihli 24.158,56 TL bedelli faturanın ödenmesinin talep edildiği, davalı şirketin davacı talebini geminin geliş tarihinden itibaren 45 günlük süreler aşıldığı için ödenen cezadan sorumlu olmadıklarını belirttiği, , davacının 24.158,56 TL fatura ile faiz alacağının tahsili için Beykoz İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında davalı hakkında ilamsız icra takibi başlattığı, davalının takibe itirazı üzerine, davacının İİK 67.maddesi gereğince bir yıllık hak düşürücü süre içerisinde işbu davayı açmış olduğu anlaşılmıştır. 25.04.2018 tarihli bilirkişi raporunda; davalı taraf defterlerinde davacı borcuna olmak üzere kayıtlı olduğu, davacının söz konusu DEMURAJ fatura bedellerini akabinde ödemiş olduğu görülmüştür.
Davacı taraf dava dilekçesinde; davalının yapmış olduğu hatalı işlem üzerine GTB Döner Sermaye İşletmeleri Saymanlık Müdürlüğü tarafından müvekkili firmaya makbuz karşılığı 06.06.2016 tarihinde 11.624,00 TL ve 15.06.2016 tarihinde 12.354,56 TL CIF bedeli kesildiğini, iki makbuz bedeli olan 24.158,56 TL sının müvekkili tarafından ödenmesi üzerine müvekkili firmanın davalıya ... no.lu 22.06.2016 tarihli e-faturayı keserek gönderdiğini, davalının ise sekiz gün içinde faturaya itiraz etmediğini iddia ettiği, ancak davacı tarafın dava dilekçesinde belirttiği hiçbir delilini dosyaya ibraz etmediği, dava ve icra takip dosyası, dosyaya sunulan bilgi ve belgeler ile davalının ibraz ettiği usulüne uygun tutulduğu anlaşılan ticari defterleri üzerinde yapılan inceleme sonucu, mevcut durum itibariyle davacının iddiasını kanıtlar hiçbir delilini dosyaya sunmadığı, davalı defter kayıtlarında davacının takip ve dava konusu faturasının kayıtlı olmadığı, konu teknik olduğundan davalının husumet itirazı ile esasa ilişkin itirazlarının, mahkemenin takdirinde olduğu, davacının iddiasını kanıtlar hiçbir delilini dosyaya ibraz etmediği, bu nedenle mevcut hal itibariyle davacının iddiasını kanıtlayamadığı belirtilmiştir. 20.12.2018 tarihli talimat bilirkişi raporunda; davacının, 2016 ve 2017 yıllarında; usul ve esasları “Gelir İdaresi Başkanlığı ile Gümrük ve Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdürlüğü tarafından ortak yayımlanan 1. Sıra No.lu Elektronik Defter Genel Tebliği ile GİB tarafından yayınlanan 421 Sayılı Genel Tebliğe” göre belirlenen E-Defter tuttuğu, bu defterlerin açılış ve kapanış tasdiklerine dair beratlar ile bu defterlere yapılan kayıtlara ait beratların yasal süre içerisinde düzenlendiği. davacıya ait yukarıda belirtilen ticari defterlere yapılan kayıtların sahibi adına delil olma özelliğine sahip olmakla beraber takdirin mahkemeye ait olduğunu, davacıya ait ticari defter kayıt ve bağlı belgelerine göre takip tarihi itibariyle davacının davalıdan 24.158,56 TL alacaklı bulunduğu belirtilmiştir. 03.01.2020 tarihli bilirkişi heyet raporunda; davacının, davaya konu konşimentoların bir tarafı olmadığı konşimento incelemeleri paragrafında tespit edildiği, ... numaralı 29.02.2016 tarihli konşimento tahtında taşınan 12 adet konteynerin, 19.04.2016 tarihinde limana geldiği ve özet beyanların 20.04.2016 tarihinde düzenlendiği, ... numaralı konşimentonun düzenleme tarihinin 22.02.2016 olduğu ancak bu konşimentoya ait özet beyanların dosyada bulunmaması nedeniyle hangi tarihte limana geldiğini belirlemek mümkün olmamış ise de, 22.02.2016 tarihinde yani daha önce düzenlenmiş olması nedeniyle, ... numaralı 29.02.2016 tarihli konşimentodan önce limana gelmiş olması gerektiği, davalının bu konşimento tahtında taşınan konteynerlerin “10,04.2016 tarihinde limana gelmiş” olduğuna dair beyanının mevcut olduğu, her iki konşimentonun alıcısının “Silco emrine”, ihbar edileni dava dışı “... Ticaret A.Ş.” olduğu, davalı tarafından ... numaralı konşimentoya ait özet beyanların geminin varmış olduğu 19.04.2016 tarihinden sonra 20.04.2016 tarihinde konşimentoda mevcut dava dışı alıcısı “... Ticaret A.Ş” ne gümrükçüsü tarafından zamanında düzenlenmiş olduğunun görüldüğü, ancak dava dışı alıcı firmanın, beyannamesinin RL kaydıyla (Transit Özet Beyan) gümrüğe tescil edilen emtiayı çekmeyip, davacı firmaya satmış olduğu değerlendirildiği, bu kapsamda davalının, emtianın varması ve özet beyanların konşimento hamiline düzenlenmesi ile sorumluluğunun sona erdiği, meydana gelen zarardan sorumlu olmadığı kanaati oluştuğu, dava konusunun aynı zamanda gümrük mevzuatını ilgilendiriyor olması nedeniyle, dosyanın gümrük mevzuatı açısından da değerlendirilmek üzere bu konuda uzman bir bilirkişiye de gönderilmesinin mahkemenin takdirinde olduğu, davacının zararının 11.624,00 TL * 12.534,56 TL - 24.158,56TL olduğu, davalının sorumluluğunun, emtianın varması ve özet beyanların konşimento hamiline düzenlenmesi ile sona erdiği, meydana gelen zarardan sorumlu olmadığı, davalının, emtianın varması ve özet beyanların konşimento hamiline düzenlenmesini ile sorumluluğunu yerine getirdiği, dava dışı alıcı firmanın, beyannamesi RL kaydıyla (Transit Özet Beyan) gümrüğe tescil edilen emtiayı çekmeyip, davacı firmaya satmış olması nedeniyle, artık bu noktadan sonraki tüm gelişmelerin sonuçlarının, borç ve alacakların, dava dışı alıcı fima ile davacı firma arasında çözümlenmesi gerektiği, davacının bu dosyanın konusu olan toplam 24.158,56 TL tutarındaki demurajı, eğer varsa kendince haklı nedenleri ileri sürerek dava dışı alıcı firma “... Ticaret A.Ş.”'den talep etmesi gerektiği belirtilmiştir. 13.03.2020 tarihli ek bilirkişi heyet raporunda; davalının sorumluluğunun, emtianın varması ve özet beyanların konşimento hamiline düzenlenmesi ile sona erdiği, meydana gelen zarardan sorumlu olmadığı, davalının, emtianın varması ve özet beyanların konşimento hamiline düzenlenmesi ile sorumluluğunu yerine getirdiği, özet beynlarda asli alıcının TO örder sılco olarak beyan edildiği, bu halde ... firmasının konişmentoları serbest bırakmadan davalı acentenin yük ordinosunu bir kimseye teslim etmesinin mümkün olmadığı, konu eşyaların Konişmento cirosu ile davacı yana geçtiği, davacı yanın yük ordinosunu geçici depolama süresi dolduktan sonra 06-16/06/2016 tarihlerinde teslim aldığı, dolayısıyla davalı yan ordinoları teslim aldığı an itibariyle zaten CIF doğmuş durumda olduğu, davacı yanın gümrük idaresine vermiş olduğu dilekçelerden CIF %1 konusunundan bilgi sahibi olduğu, davaya konu edilen tutarların yatırılmasına konu olan eşyaların bulunduğu 24 konteyner hakkında verilen “Özet Beyan Tescil Tarihlerinin” geçici depolama süresi olan 45 gün içerisinde olduğundan, davalı yanın noksan ya da hatalı özet beyan verilmesi yönünden bir kusurunun bulunmadığı, ordinonun geç teslimine davalı yanın bir etksisinin bulunmadığı hususları bir bütün olarak değerlendirildiğinde, davaya konu edilen; (11.624,00*12.534,56) 24.158,56 TL tutara karşı davalı yanın sorumluluğunun bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı belirtilmiştir. Davacı vekili tarafından, ek bilirkişi raporuna karşı önceki raporlara olduğu gibi itiraz edilmiştir. Yeniden rapor alınması talep edilmiştir. Mahkemece yukarıda yer verilen gerekçelere istinaden davanın reddine karar vermiştir. Dava konusu taşımaya ilişkin konşimentolarda davacı taraf yer almamaktadır, Eşyaya konşimentonun cirosu ile sahip olmuştur. Davalı şirket tarafından, geminin limana yanaşmasından sonra Gümrük Kanunu gereğince yasal süre içerisinde özet beyanlarını gümrüğe sunmuş olduğu dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Sorumluluğunu mevzuat gereğince yerine getirmiştir. Ayrıca davacı şirketin konşimentonun cirosu ile almış olduğu emtianın hangi şartlarda teslim alındığını bilmesi gerekmektedir. Davacı eşyaları gümrükten çekerek işlemlerini yapmakla sorumludur. İlgili mevzuat ve dosya kapsamından davacı tarafın, takip konusu yapmış olduğu faturadan dolayı davalıdan alacak hakkının bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 maddesi gereğince reddi gerektiğinden aşağıdaki hüküm verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-HMK'nın 353/1.b.1. maddesi uyarınca, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, 2-Davacı tarafından yatırılan istinaf başvuru ve peşin karar harçlarının Hazineye gelir kaydına; bakiye 215,45 TL istinaf karar harcının davacıdan tahsiline, 3-Davacı tarafından yapılan kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine, 5-Dosyanın, kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair; HMK'nın 353/1.b.1. maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, oybirliğiyle ve kesin olarak karar verildi.16.11.2023
KANUN YOLU: HMK'nın 362/1.a maddesi uyarınca, dava konusunun değerine göre karar kesindir.