T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2020/1030
KARAR NO: 2023/317
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 16/06/2020
NUMARASI: 2015/520 Esas 2020/92 Karar
DAVA: Alacak (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 02/03/2023
Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA: Davacı vekili; müvekkilinin taşıyan sıfatıyla, davalı taşıtan ... Gereçleri'ne ait yükü, diğer davalı taşıma işleri komisyoncusu ... Taş. ile yapılan taşıma sözleşmesi uyarınca, 05/10/2014 tarihinde Mardaş Limanından konteynere yükleyerek Bingazi Limanına taşıdığını ve konteynerin kapalı ve mühürlü olarak 09/10/2014 tarihinde gemiden tahliye ettiğini, deniz taşıma işinde müvekkiline ait numaraları konişmentolarda belirtilen 2 adet konteynerin kullanıldığını, taşıma konusu yüklere ilişkin varış ihbarlarının düzenlendiğini ve yüklerin tahliye edildiğini, ancak söz konusu yüklerin teslim alınmadığını, yükün konişmentolarda öngörülen süre içerisinde gönderilen tarafından teslim alınmaması nedeniyle müvekkili tarafından yapılan bütün iyi niyetli girişimler sonuçsuz kaldığını ve aradan geçen 11 aylık süre zarfında yükün teslim alınmadığını, konteynerin tahliye edilmediğini,müvekkilinin konteyneri kullanmaktan mahrum kaldığını, konteynerin 10 günlük serbest zaman içinde iade edilmemesi nedeniyle demuraj alacağı oluştuğunu, davalıların taşıtan ve taşıma işleri komisyoncusu sıfatıyla oluşan demurajı ödemekle yükümlü olduğunu belirterek, 11.040-usd nin dava tarihinden itibaren 3095 sayılı kanunun 4/a maddesi uyarınca faiz işletilerek davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı ... Taş. vekili; yükün gümrükleme ve kesin ithalat işlemlerinin yapıldığını, konteynerin ithalatçı tarafından teslim alındığını, tahliyeden sonra süresinde Bingazi Gümrük Müdürlüğü'ne teslim/iade edildiğini, bu teslimat hakkında davacının Libya'daki temsilcisi olan ... firmasının bilgi sahibi olduğunu, geçici Libya Hükümeti Maliye Bakanlığı'na ait gümrük işleri belgesinde 12/10/2014 tarihinde kesin ithalatın yapıldığının görüldüğünü, taşıtan ve taşıyıcı arasında herhangi bir navlun sözleşmesi ve dava konusu demuraj ücretinin taşıtandan tahsil edileceğine dair imzalanmış bir sözleşme ya da taahhüt bulunmadığını, konşimentoda taşıtanın veya taşıma işleri komisyoncusunun imzası ve onayının bulunmadığını, konşimentonun ilk sayfasında konteynerin 90 gün içinde gönderilen tarafından kabul edilmemesi halinde yükleten tarafından 4.000-USD ödeneceği yazılı olduğundan, davacının talep hakkını bu miktarla sınırladığını, ayrıca alıcı tarafından konteyner için demuraj depozitosu depo edileceği yazılı olmasına rağmen depozitonun yatırılıp yatırılmadığının alıcıdan sorulması gerektiğini, müvekkili firmanın taşıma işleri komisyoncusu olarak demuraj ücretinden sorumlu tutulmaya çalışıldığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı ... Ltd Şti davaya cevap vermemiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI: Mahkemece; konşimentoda; davalı ...'ın taşıtan, davacının taşıyan sıfatını haiz olduğu, bir adet konteynerin konşimento tahtında Bingazi Limanı'na taşımasının yapıldığı, davalı ...'in davalı ... ile davacı arasındaki taşıma işine aracılık ettiği ve taşıma organizasyonunda sorumluluk aldığı, ayrıca davalı ... vekilinin cevap dilekçesi ile de taşıma işleri komisyoncusu olduğunu beyan ettiği,taşıma işleri komisyoncusu olan davalının davacıya karşı taşıtan sıfatına sahip ve konteyner demurajından sorumlu olduğu, davacı taşıyanın acentesi ... tarafından düzenlenen varış ihbarnamesinin alıcıya ulaşıp ulaşmadığının tespit edilemediği, davalıların taşıtan sıfatı ile olası konteyner demurajından sorumlu olduğu, davalı ... vekili tarafından sunulan belgelerin çevirilerinde, taşınan ... numaralı konteynerin 08/10/2014 tarihinde Liman'a ulaştığı, 13/10/2014 tarihinde boş olarak teslim edildiğinin kayıtlı olduğu, ancak bu belgelerin apostil şerhli suretlerinin dosyaya sunulamadığı, davalı ... vekilince dosyaya sunulan Geçici Libya Hükümeti Maliye Bakanlığı'nın gümrük beyannamesi içeriğinin davaya konu taşıma bilgileri ile uyuşmadığı, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın başka dosyaya gönderdiği yazılarda, 9 Ocak 2014-14 Ekim 2014 tarihleri arasında Bingazi Limanı’nda faaliyetlerin normal olarak yürütüldüğü, 15 Ekim 2014 tarihi itibariyle Limanda gümrük işlemleri dahil bir hareket olmadığının bildirildiği,konteynerin 09/10/2014 tarihinde tahliye edildiği, konşimento kayıtlarına göre ilk 10 gün free time denilen ücretsiz süre olmakla, olası bir demuraj hesabının bu süre sonrası için yapılacağı, ancak Bingazi Limanı'nın 15/10/2014 tarihinde iç karışıklıklar nedeniyle faaliyetlere son verdiğinin sabit olduğu, buna göre serbest süre henüz dolmadan Bingazi Limanı kapandığından,demuraj talebinin mümkün olmadığı, Libya'da yaşanan olayların mücbir sebep olarak kabulü gerektiği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ: Davacı vekili; taşıma konusu yüke ilişkin varış ihbarı düzenlenerek yükün tahliye edildiğini, ancak yükün bu güne kadar teslim alınmadığını ,davalıların taşıtan ve taşıma işleri komisyoncusu sıfatıyla demurajdan sorumlu olduklarını, konşimentoda 10 günlük süre sonunda iade edilmemesi halinde demuraj ödeneceğinin yazılı olduğu, gönderilenin yükü teslim almaması nedeniyle TTK'nın 917 maddesi gereği taşıtan ve taşıma işleri komisyoncusu olan davalıların demurajdan sorumlu olduklarını, taraflar arasında taşıma sözleşmesi bulunduğunu, davalı tarafça sunulan delillerin gönderilenin yükü teslim aldığını ispata yeterli olmadığını, mahkemece dayanılan Yargıtay kararının 2011'de Libya'da yaşanan olaylara ilişkin olduğu, somut olayın 2014 yılında yaşandığını, 2014 yılındaki koşulların 2011 yılı ile aynı olmadığını, mahkemece doktrindeki hakim görüşün ve sundukları emsal kararların dikkate alınmadığını, Libya Mutabakat Hükümetinin 18.01.2017 tarihli yazısında, Bingazi Limanı'nın 09.01.2014-14.10.2014 arasında normal faaliyet gösterdiği, 15.10.2014 tarihinden itibaren Liman'ın faaliyetinin tamamen durduğunun belirtildiğini, konteynerin ise 09.10.2014 tarihinde Liman sahasına tahliye edildiğini, davalıların basiretli bir iş adamı gibi davranarak Libya'ya taşımanın gerçekleştirileceği dönemdeki koşulları göz önünde bulundurarak gerekli tedbirleri alması gerektiğini, bu nedenle davalıların mücbir sebep gerekçesine dayanmasının kabul edilemeyeceğini belirterek, kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE: Dava, konteyner demuraj alacağının taşıtan ve taşıma işleri komisyoncusu olan davalılardan tahsili istemine ilişkindir. 6102 sayılı TTK'nın 1207/1 maddesi uyarınca; gönderilen, eşyanın teslimini isteme hakkını kullanmazsa, taşıtan, navlun sözleşmesi gereğince navlunu ve diğer alacakları taşıyana ödemekle yükümlüdür. Taşıma sözleşmesinin tarafı olmayan gönderilenin yükü teslim almaması, taşıyanın alacaklarını gönderilenden talep etmesinin hukuki dayanağını ortadan kaldırmaktadır. Bu halde navlun sözleşmesinin tarafı olan gönderen (taşıtan) borçlu olmaya devam etmektedir. Somut olayda; davalılardan taşıtan ... Gereçleri'ne ait emtianın Bingazi Limanına davacı tarafından taşınması işinin kendi namına ve taşıtan hesabına davalı taşıma işleri komisyoncusu ... tarafından organize edildiği, taşıma sonrası yükün bulunduğu ... no'lu konteynerin 09.10.2014 tarihinde gemiden Liman'a tahliye edildiği, davacı taşıyanın acentesi ... tarafından varış ihbarnamesi düzenlendiği, ancak ihbarnamenin alıcıya ulaşıp ulaşmadığının tespit edilemediği, davalı vekilince konteynerin boş olarak teslim edildiği iddia edilerek bir kısım kayıtlar sunulmuşsa da, bu hususun kanıtlanamadığı, sunulan kayıtlardaki konteyner numarasının dava konusu konteyner numarası ile uyuşmadığı, Bingazi Ağır Yük Nakliye Birliği'nin 15.08.2017 tarihli yazısında konteynerin ... Acentesine 13.10.2014 tarihinde teslim edildiği belirtilmiş ise de, konteynerin alıcı ... firmasına teslim edilip edilmediğinin anlaşılamadığı, dosyaya sunulan Libya Dışişleri Bakanlığının 15.01.2017 tarihli yazısında; Bingazi Limanının 09.01.2014-14.10.2014 tarihleri arasında normal olarak faaliyet gösterdiği,sonrasında Limanda mal teslimine yönelik gümrük işlemlerinin yanı sıra giriş-çıkış hareketinin olmadığı, 15.10.2014 tarihinden bu güne kadar Liman'ın faaliyetlerinin tamamen durdurulduğunun bildirildiği,Liman'a tahliye sonrasında konteynerin akibetine ilişkin bilgi bulunmadığı, konşimentoda 10 günlük sürenin serbest zaman olarak düzenlendiği, bu nedenle somut olayda konteyner demurajının ancak 10 günlük serbest süre sonrası olan 20.10.2014 tarihinden itibaren talep edilebilecektir.Açıklanan nedenlerle,Serbest süre içerisinde varış limanı olan Bingazi Limanı'nın faaliyetinin durdurulduğu, Libya Dışişleri Bakanlığının yazı tarihi olan 15.01.2017 tarihi itibariyle de halen kapalı olduğu sabittir. Buna göre konteynerin boş olarak teslimi için tanınan serbest süre henüz dolmadan tahliye limanı kapatıldığından, artık bu tarihten sonraki süre için demuraj talebi mümkün değildir. Benzer uyuşmazlıkta Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 05.03.2014 tarih, 2013/12326 esas ve 2014/4189 karar sayılı ilamında da, Libya'daki iç karışıklık mücbir sebep olarak kabul edilerek demuraj istenemeyeceğine hükmedilmiştir.Anılan karar 2011 yılına ait bir taşımaya ilişkin olsa da ,dava konusu taşıma sırasında da koşulların benzer olduğu ,Liman kapatılacak kadar karışıklık bulunduğu belirlenmektedir. Bu nedenle,ilk derece mahkemesince mücbir sebebin gerçekleştiğinin kabulü ile davalıların demuraj alacağı bakımından sorumluluğu bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiş,istinaf nedenleri yerinde olmayan davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 179,90-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 54,40-TL harcın mahsubu ile bakiye 125,50-TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davacı tarafından yapılan istinaf yargı giderinin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.02/03/2023