T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA\t
T.C.\t\t\t\t\t\t\t\t\t\tKONYA
. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ\t\t\t\t\t\t\t\tGEREKÇELİ KARAR
ESAS NO\t:
KARAR NO:
HAKİM\t: ... ...
KATİP\t: ... ...
DAVACILAR\t: 1- ... -T.C....
VEKİLİ\t:
\t:2- ... - T.C....,...
VEKİLİ\t:
\t: 3- ... - T.C....
\t: 4- ... -T.C.... ...
\t: 5- ... - T.C....
\t: 6- ... -T.C....
\t: 7- ... - T.C....
\t: 8- ... - T.C....
\t: 9- ... - T.C....
\t: 10-... - T.C....
\t: 11- ... - T.C....
\t: 12- ... - T.C....
\t: 13- ... - T.C....
\t: 14- ... - T.C....
\t: 15- ... - T.C. ...
\t: 16-... -T.C.... ...
\t: 17-
MÜTEVEFFA : ... - ...
VEKİLİ\t:
DAVALI\t: ...
VEKİLİ\t:
DAVA\t: Tespit (Kooperatif Üyeliğinin Tespiti)
DAVA TARİHİ\t:
KARAR TARİHİ :
GEREKÇELİ KARARIN
YAZIM TARİHİ\t:
Mahkememizce verilen 10/01/2022 tarih ve ... Esas ... sayılı kararı Konya Bölge Adliye Mahkemesi . Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın 20/06/2023 tarih ve ... esas ... karar sayılı ilamıyla bozularak dosya mahkememize iade edilmekle, dava mahkememizin yukarıdaki esasına kaydı yapılarak, yapılan yargılaması sonunda;\t
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ\t:
Davacılar vekilinin dava dilekçesi özetle; davacıların murisi olan ...'in ... ortaklık numarası ile davalı ... ... Kooperatifine 1967 yıllarında 500,00 TL taahhüt ile ortak olduğunu ve taahhüt bedelini ödediğini, muris ...'in vefat nedeniyle davalı tarafından ölüm gerekçesi ile 25/06/2003 tarihinde ortaklıktan çıkarıldığını, davalı tarafından ortaklıktan çıkarma kararının davacılara usulüne uygun tebliğ edilmediğini, yapılan işlemin usule aykırı olması nedeniyle ortaklıktan çıkarma işleminin tam anlamıyla gerçekleşmediğini, bu nedenle 5 yıllık zaman aşımı süresinin başlamadığını, davacılara miras alacaklarının davalı tarafından ödenmediğini, beyan ederek davacı mirasçıların ortaklık sıfatının devam ettiğinin tespiti ile dava tarihine kadar doğmuş olan alacaklarının tespitine, bu talepleri kabul edilmediği takdirde, fazlaya ilişkin dava ve alacak hakları saklı kalmak kaydıyla alacağın belirli hale gelmesine kadar şimdilik 2,00 TL'lik kısmının ortaklıktan çıkarma sebebi ile doğan bütün kanuni alacakların temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari faizleri ile birlikte davalıdan alınarak davacılara ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekilinin cevap dilekçesi özetle; davacılar tarafından dava konusu edilen taleplerin zaman aşımına uğradığını bu nedenle talebin reddinin gerektiğini, müvekkili ... Kooperatifi'nin 1952 yılında o tarihte yürürlükte bulunan 865 Sayılı Ticaret Kanunu uyarınca kurulduğunu ve 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu uyarınca faaliyetlerine halen devam etmekte olan bir çiftçi kooperatifi olduğunu, davacıların murisinin kooperatif ortaklığının ölümle sona erdiğini ve davacılar lehine ortaklığın devam ettiği yönünde hüküm kurulmasının hukuken mümkün olmadığını, kooperatif ana sözleşmesinde ölüm nedeni ile ortaklığın sona ermesi halinde mirasçılara tebliğ zorunluluğunun bulunmadığını, muris hakkında yapılan işlemin teknik anlamda bir ortaklıktan çıkarma işlemi değil ortaklığın ölümle sona erdiğinin tespiti olduğunu, müvekkil kooperatifin ana sözleşmesinde ortaklığın ölümle sona ermesi haline ilişkin olarak mirasçılara tebliğ edilme mecburiyeti bulunmadığını beyan ederek davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Dilekçeler aşaması tamamlanmış, taraflara duruşma gününü bildirir davetiye tebliğ edilerek duruşma açılmıştır.
Sınırlı Sorumlu ... Kooperatifi Başkanlığı'ndan ilgili belgeler, Konya Ticaret Sicil Müdürlüğü'nden ilgili belgeler, Ankara . Asliye ticaret Mahkemesi'ne talimat yazılarak tarım kooperatifleri konusunda uzman bilirkişiden rapor alınmış, Mahkememizce Mali Müşavir bilirkişiden rapor alınmış, raporların taraflara tebliği sağlanmıştır.
Mahkememizce verilen 10/01/2022 tarih ve ... Esas ... sayılı kararı Konya Bölge Adliye Mahkemesi . Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın 20/06/2023 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı ilamıyla bozularak dosya mahkememize iade edilmekle, dava mahkememizin yukarıdaki esasına kaydı yapılmıştır.
Konya Bölge Adliye Mahkemesi . Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın 20/06/2023 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı ilamı ile ; ''Dosya içerisinde bulunan veraset ilamında adı geçen mirasçılardan ...'ın davacılar arasında yer almadığının görüldüğünü, Mahkemece, yukarıda özetlenen gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiş ise de, Yargıtay HD.'nin ... E-... K., ... E-... K., ... E-... K., HD'nin ... E-... K., ... E-... K. sayılı ilamlarında da belirtildiği üzere, terekeye dahil mal ve haklar üzerinde tüm mirasçılar iştirak halinde malik olup, bu durumun mirasın taksimine kadar devam ettiği, mirasçılardan birinin terekedeki mal ve haklara ilişkin olarak yalnızca kendi payı oranında dava açması halinde böyle bir davanın tek başına bir mirasçının iştirak halindeki tereke üzerinde tasarruf ehliyeti bulunmaması nedeniyle dinlenemeyeceği, elbirliği ile mülkiyet halinde mirasçıların tümü ya da mahkemece tayin edilecek mümessil vasıtası ile terekenin temsil edilmesi gerektiği nazara alınarak, mahkemece davacılara, davada yer almayan mirasçı/mirasçların davaya muvafakatlerini almak ya da terekeye temsilci atanmasını sağlamak üzere süre verilip sonucuna göre karar vermek gerekirken, anılan husus nazara alınmaksızın işin esasının incelenmesi yerinde görülmediğinden'' gerekçesi ile Mahkememizin kararın kararının kaldırılmasına dair karar verildiği görülmüştür.
Konya Bölge Adliye Mahkemesi . Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın 20/06/2023 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı ilamında belirtilen, dosya içerisinde bulunan veraset ilamında adı geçen mirasçılardan ...'ın davacı sıfatıyla dosyaya kaydı yapılmış olup kendisini vekil aracılığı ile temsil etmiştir.
Davalı tarafın defter ve belgelerinde inceleme yapan Mali Müşavir Bilirkişi ... 04/02/2021 havale tarihli bilirkişi raporuna göre; Davalı ... ... Kooperatifi'ne ait incelenen ticari defter ve belgelerde ... T.C kimlik numaralı ...'in 21/11/1953 tarihinde ortak olduğu, 25/06/2003 tarihinde ölüm sebebiyle ortaklığının sona erdiği, Kooperatifte şahsi alacağı olan 1.95 TL dışında varlıklar üzerinde alacağı olmadığı rapor edilmiştir.
Ankara . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Talimat sayılı dosyasına sunulan SMMM bilirkişisinin 22/06/2021 tarihli bilirkişi raporunda ; dava tarihi itibariyle ölen ortağın ortaklık hak ve yükümlerinin devam ettiği, bu hak ve yükümlerin mirasçılar tarafından devam ettirilip ettirilmeyeceğinin bildirilmesine ilişkin ihtarın davacılara gönderilmesinden sonraki üç ay içerisinde ana sözleşmenin 11. maddesinin uygulanıp uygulanmayacağının belirlenmesinin gerektiği, dosya kapsamında davacıların çıkma payı alacağının hesaplanmasına yarayan belge ve kayıtlar bulunmadığı, bu nedenle davacıların çıkma payı alacağının hesaplanmasının mümkün olmadığını, davacılar ortaklık haklarını ana sözleşmenin 11. maddesine göre tasfiye etmek istediklerinde, davacıların talep edebileceği miktarın, ölen ortağın tüm ödemeleri, alacakları ile ayrıldıkları yıl bilançosunda yer alan gelir-gider farkından bir ortağa düşen olumlu veya olumsuz farkın toplamı kadar alacakları olacağını, bu alacağın ayrılınan yıl bilançosunun genel kurulda kabul edildikten itibaren geçecek bir aylık sürenin sonundan itibaren muaccel olacak ve muacceliyet tarihinden itibaren yasal faiz uygulanağını, pancar ekicileri kooperatifleri uygulamasındaki APEL kesintilerinin esasen bir sermeye kesintisi olduğunu, geçmiş yıllar uygulamalarında ortağın ürün bedelinden yapılan kesintilerin ortağın sermaye hesabına kayıt edildiğini, Bu nedenle ölen ortağın ortaklığa kabul sırasında yaptığı ödemenin yegâne ödeme olarak kabul edilmesinin doğru olamayabileceğinin değerlendirildiğini, Murisin ortaklığı süresinde ... A.Ş veya şeker fabrikalarının özelleştirilmesinden sonra murisin ürün teslim ettiği kurum veya kuruluşlardan teslim edilen ürün bedelleri ve bu bedeller üzerinden kesilen APEL tutarının belirlenmesi, varsa esasen bir sermaye unsuru olan APEL tutarlarının da davacılar alacağı olarak değerlendirilmesi gerektiği rapor edilmiştir.
Tüm dosya kapsamı üzerinden yapılan değerlendirmede;\t
davacılar murisi ... kooperatif 10.11.1953 tarihli ortaklık taahhütnamesi ile yönetim kurulunca 6203 ortaklık numarası ile ortaklığa kabul edildiği, davalı kooperatifin üst birliği olan ... ’in 22.11.2001 tarih, ... sayılı yazısı üzerine 25.06.2003 tarihli Davalı kooperatif yönetim kurulu kararı ile ölüm nedeniyle ortaklıktan çıkarıldığı, çıkarma kararının davacılardan herhangi birine tebliğ edilmediği anlaşılmıştır.
1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 14. maddesinde; \"Ortağın ölümü ile ortaklık sıfatı sona erer. Ana sözleşmede gösterilecek şartlarla ölen ortağın mirasçılarının kooperatifle ortak olarak kalmaları sağlanabilir.\" denilmektedir.
\tDavalı kooperatif ana sözleşmesinin 9. maddesine göre ise; \"Aşağıda yazılı sebeplerden ortaklık sona erer: a) Ölüm. b) Kendi isteği ile ayrılma. c)Ortaklığın devri. d)Ortaklıktan çıkarılma.\"
\t\" a) Ölüm: Bir ortağın ölümü, ortaklığın sona ermesi sebebidir. Ölüm halinde ortaklık hakları ve payları varislerine intikal eder. Varisler birden fazla ise anlaşıp aralarından ortaklık niteliğine sahip birisini, ittifakla mümessil seçtiklerini belirten noter tasdikli bir belge ile kooperatife başvurmak suretiyle ve mümessil aracılığı ile ortaklığı devam ettirebilirler. Bu şekilde anlaşma yapılmaz ise: ölen ortağın pay bedelleri 11. madde gereğince varislere ödenir ve kooperatifle ilişkisi kesilir.\" Hükmü yer almaktadır.
\tAyrıca ana sözleşmenin 10. Maddesinde ortaklıktan çıkarma kararlarının çıkarılan ortaklara 10 gün içerisinde noter marifetiyle ortağa tebliğ edilir hükmü yer almaktadır.
\tBu hükümler topluca değerlendirildiğinde, davalı kooperatif ortağın öldüğünü köy muhtarından öğrendiği halde 1163 sayılı yasanın 14. Kooperatif ana sözleşmesinin 9. Maddesinin uygulanması için ölen ortağın mirasçılarına bildirim ya da uyarı da bulunmamıştır.
\tYerleşik Yargıtay kararlarında ölen ortağın mirasçılarına kooperatif tarafından uyarı tebligatının gönderilmesi uygulaması benimsenmiştir.
\tDolayısıyla davalı kooperatif ortağın ölümünü öğrendikten sonra mirasçılara üç ay içerisinde yapmaları gereken uyarıyı yapmamıştır. Bu nedenle ortaklık hak ve yükümlerinin varislere intikali şartları oluşmamıştır. Hal böyleyken ölen ortağın ortaklık sıfatı sonlandırılmış ve bu durum hiçbir surette mirasçılara bildirilmemiştir.
\tSonuç olarak dava tarihi itibarıyla ölen ortağın ortaklık hak ve yükümleri devam etmektedir. Tüm açıklanan nedenlerle, davanın kabulü ile; davacıların, davalı ... Kooperatifinde ortaklık sıfatlarının devam ettiğinin tespitine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM\t\t: Yukarıda açıklanan gerekçelerle ;
1-Davanın KABULÜ ile; davacıların, davalı ... Kooperatifinde ortaklık sıfatlarının devam ettiğinin tespitine,
2-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 427,60 TL nispi karar ve ilam harcından, peşin alınan 54,40 TL harcın mahsubu ile kalan 372,20 TL harcın davalıdan alınarak Hazineye gelir KAYDINA,
3-6102 sayılı TTK'nun 5/A maddesi kapsamında arabuluculuğa başvurulduğundan 1.400,00 TL arabulucu ücretinin 6235 sayılı Kanunu 18/A-13.maddesi gereğince davalıdan alınarak Hazineye gelir KAYDINA,
4-Davacı tarafından yapılan 116,60 TL ilk yargılama harcı, 220,70 TL istinaf yoluna başvurma harcı, 1.354,50 TL bilirkişi ücreti, tebligat ve posta gideri olmak üzere toplam 1.691,80 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacılara VERİLMESİNE,
5-Karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca maktu 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
6-Davalı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
7-Davalı tarafından yatırılan 80,70 TL istinaf karar harcının Konya Bölge Adliye Mahkemesi . Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın 20/06/2023 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı ilamı doğrultusunda davalıya İADESİNE,
8-Taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmın, kararın kesinleşmesi beklenilmeksizin istek halinde taraflara iadesine, karar kesinleşinceye kadar iade alınmaz ise gider avansının artan kısmının 6100 s. HMK.nun 333. maddesine göre karar kesinleştiğinde re'sen taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek dilekçe ile Konya Bölge Adliye Mahkemesine İSTİNAF yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 30/05/2024
Katip ...\t\t\t\t\t\tHakim ...