T.C.
İSTANBUL
19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO\t: 2024/7 Esas
KARAR NO\t: 2024/474
DAVA\t: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ\t: 24/12/2018
KARAR TARİHİ\t: 12/06/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı tarafından .... İcra Müdürlüğü'nün 2017/... Esas sayılı dosyası ile takibe dayanak edilen ... A.Ş. ... /İstanbul Şubesi'ne ait, 30/10/2017 keşide tarihli ... seri nolu 65.000,00 TL bedelli çeke ilişkin olarak müvekkilinin herhangi bir borcu bulunmadığını, müvekkilinin ne çeki takibi koyan alacaklı taraf ile ne de çek üzerinde cirosu bulunan diğer şahıslar ile hiçbir ticari ilişkisi olmadığını, müvekkilinin ... ...'e iade ettiği çekin arka yüzündeki imzayı silmeyi unuttuğunu, dava dışı ... ... söz konusu icrayı durduracağını beyan etmiş ise de durdurulmadığını, herhangi bir borcu olmadığı halde icra tehditi altında kaldığını beyanla ihtiyati tedbir kararı verilerek icranın dava sonuna kadar durdurulmasını, müvekkilinin .... İcra Müdürlüğü'nün 2017/... Esas sayılı dosyasından borçlu olmadığının tespitini, dosya alacağının %20'sinden az olmamak üzere tazminat ve %10 para cezasına hükmedilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde; dava dilekçesinde ileri sürülen tüm iddiaların asılsız olduğunu, .... İcra Müdürlüğü'nün 2017/... Esas sayılı dosyasından takip dayanağı belge çekin davacının müvekkiline olan borcu nedeniyle verildiğini, iddiaların kötü niyetli olduğunu beyanla davanın reddini, toplam alacağın %20'sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
.... İcra Müdürlüğü'nün 2017/... Esas sayılı dosyası celp ve tetkik olmuştur.
GEREKÇE:
Dava; .... İcra Müdürlüğü'nün 2017/... Esas sayılı icra takibine konu çek nedeniyle davacının davalıya borçlu bulunmadığının tespiti istemine ilişkindir.
Mahkememizin 2018/... Esas 2019/... Karar sayılı dosyasından 25/12/2019 tarihinde; \"Dosyadaki tüm bilgi ve belgeler hep birlikte değerlendirildiğinde; davacı tarafından davaya konu çek hakkında bedelsizlik iddiasında bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu halde davacı taraf ileri sürdüğü bedelsizlik iddiasını aynı kuvvette yazılı deliller ile ispat etmesi gerekmektedir. Yine kambiyo senetleri bağımsız borç ikrarını içeren mücerret evraklardır. Buna göre davacının dava dışı ... ...'e iade ettiği çekin arka yüzündeki imzasını silmeyi unuttuğu şeklindeki beyana itibar edilemeyeceği, bu hususta yine yemin ve isticvapa başvurulmasının sonuca etkili olmayacağı, bu haliyle davacı tarafından ileri sürülen iddiaların yersiz olduğu ve açılan dava ispatlanamadığından redine, ayrıca davalının kötü niyet tazminatı isteminin ise şartları oluşmadığından reddine\" dair karar verilmiştir.
Mahkememizin 25/12/2019 tarihli 2018/... Esas 2019/... Karar sayılı kararının davacı vekili tarafından istinaf edildiği, ... Hukuk Dairesinin 2020/ ... Esas 2020/ ... Karar sayılı 23/11/2023 tarihli İstinaf kararı ile \" ... davacı borçlunun iddialarını ispat yönünden, dava dilekçesinde tarafların ticari defter kayıtlarına dayandığı, davacı vekili tarafından duruşmada ticari defterlerinin incelenmesini talep etmesine rağmen mahkemece gerekçesiz bir şekilde davacı vekilinin ticari defterlerinin incelenmesi talebi uygun görülmediğinden reddine karar verildiği anlaşılıyorsa da; ispat yükümlülüğü davacı üzerinde olduğundan, taraflar arasında çekteki ciro silsilesine göre temel ilişki bulunması sebebi ile öncelikle ticari defter ve belgelerin incelenmesi gerekir iken talebin gerekçesiz red edilerek davanın ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine dair verilen karar açıklanan sebeplerle yerinde değildir.\" denilmek suretiyle Mahkememizin 25/12/2019 tarihli 2018/... Esas 2019/... Karar sayılı kararının kaldırıldığı görülmüştür.
.... İcra Müdürlüğü'nün 2017/... Esas sayılı dosyasında alacaklı ... tarafından borçlular aleyhine çeke istinaden kambiyo senedine dayalı icra takibi başlatıldığı; takibe konu ve dava konusu çekte İbrahim Hıroğlu'nun keşideci, lehtarın ... , keşide tarihinin 30.10.2017 tarihi, 65.000,00 TL meblağlı olduğu, alacaklının ve davacının çekte ciranta oldukları çekin yasal süresi içinde bankaya ibraz edildiği ve karşılıksız olduğuna dair şerhin yazıldığı anlaşılmıştır.
Davacı taraf, takibe konu çeki dava dışı ... ...'e iade ettiğini, çekin arka yüzündeki imzasını silmeyi unuttuğunu belirterek menfi tespit davasının kabulünü talep ve dava etmiştir.
Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer. Davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, yani bu hukukî ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer. Çünkü hukukî ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 190; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.6).Fakat, menfi tespit davasını açan davacı (borçlu), davalının (alacaklı) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkinin hiç doğmadığını iddia etmeyip, bilakis bu ilişkinin doğduğunu bildirerek başka bir nedenle hukukî ilişkinin geçersiz olduğunu veya son bulduğunu ileri sürmekte ise bu iddiayı ispat yükü TMK’nın 6. maddesi gereğince davacıya düşer. Örneğin; alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer. Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispat yükü de davacı borçluya düşer (Kuru-El Kitabı, s.370 ilâ 372).
İspat yükümlülüğü davacı borçludadır. Davacı vekili davalının isticvabını ve yemin teklifi hakkının kullandırılmasını talep etmişse de, HMK. 226/1-c maddesi gereğince konusu suç teşkil eden bir hususta yemin deliline dayanılamayacağı, ayrıca çek bir ödeme aracı olduğundan, davacı borçlunun karşılığını davalıdan aldığına karine teşkil edeceği, davalı alacaklının ayrıca çekin hangi ticari ilişki için verildiğini ispat etmek zorunda olmadığından davacı vekilinin yemin ve isticvap taleplerinin reddine karar verilmiştir.
... Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin 2020/... Esas 2020/ ... Karar sayılı 23/11/2023 tarihli İstinaf kararı uyarınca tarafların ticari defterleri üzerinde inceleme yapılarak davaya konu çekin hangi ticari ilişkiye istinaden tarafların ellerinde bulunduğu, taraflar arasında ticari ilişki bulunup bulunmadığı, çeklerdeki ciro silsilesine göre inceleme yapılmasına karar verildiği, inceleme gününün taraf vekillerine usulüne uygun olarak elektronik tebligat adreslerine tebliğ edildiği, bilirkişi ücretinin davacı vekili tarafından yatırıldığı, ancak inceleme gün ve saatinde taraflar hazır olmadığından incelemenin yapılamadığına dair tutanak tutulmuş olup;
Yine mahkememizce verilen 03/04/2024 tarihli duruşma gününde tarafların ticari defterleri üzerinde inceleme yapılarak davaya konu çekin hangi ticari ilişkiye istinaden tarafların ellerinde bulunduğu, taraflar arasında ticari ilişki bulunup bulunmadığı, çeklerdeki ciro silsilesine göre inceleme yapılması hususunda yeniden ara karar kurulduğu, bu kez taraflara kesin süre verildiği, sunulmadığı takdirde ticari defter ve kayıtların ibrazından kaçınmış sayılacağı ve bu delile dayanmaktan vazgeçmiş sayılacağı ile mevcut dosya durumuna göre karar verileceğinin davacı vekiline duruşma esnasında tefhim olunduğu, davalı vekilinin elektronik tebligat adresine zaptın tebliği suretiyle ihtar olduğu, ancak verilen kesin süre ihtaratına rağmen inceleme gün ve saatinde taraflar hazır olmadığından yine incelemenin yapılamadığına dair tutanak tutulduğu anlaşılmıştır.
Mahkememizce yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı vekilinin 03/04/2024 tarihli duruşmada müvekkilinin tacir olmadığı, yalnızca şirketin yetkilisi olduğu, tacir olmadığından dolayı tutmuş olduğu defter olmadığı, bu nedenle inceleme günü herhangi bir şey sunamadıklarına dair beyanı, kesin süre ihtaratına rağmen davalı tarafın da ticari defter ve kayıtların sunulmamış olması ve davacı tarafın ileri sürdüğü bedelsizlik iddiasını aynı kuvvette yazılı deliller ile ispat edememesi sebebiyle ispatlanamayan davanın reddine, ayrıca kötü niyet tazminatı isteminin de şartları oluşmadığından reddine dair karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda izah edilen gerekçeye istinaden;
1-DAVANIN REDDİNE,
2-Şartları oluşmadığından kötü niyet tazminat isteminin reddine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60 TL karar harcının, peşin yatırılan 1.200,72 TL'den mahsubu ile fazla yatırılan 773,12 TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafından bu dava sebebiyle yapılan 6,40-TL yargılama giderinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
6-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereği hesap ve takdir olunan 17.900,00-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
7-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.12/06/2024
Katip ...
¸e-imza
Hakim ...
¸e-imza