T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
43. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2023/1492
KARAR NO: 2024/91
KARAR TARİHİ: 01/02/2024
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
TARİHİ: 15/06/2023
NUMARASI: 2017/154 Esas - 2023/263 Karar
DAVA: Gemi Sicil Memurluğu Kararına İtiraz
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 01/02/2024
Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün Davalı ... vekili ile Davalı Müflis ... San. Tic. A.Ş. vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Müvekkili idare ile ... A.Ş. arasında; “ 2 Adet Vagon Taşıma Kapasiteli Feribot Alımı İle Bunlara Ait İskele Onarımı Ve Tevsii, Bakım Onarım Tesislerinin Yapımı Ve Kalan İşleri” konulu sözleşme imzalandığını, söz konusu sözleşme kapsamında iki adet feribottan, ... isimli feribotun geçici kabulünün 28.04.2016 tarihinde yapıldığını, ... feribotunun ise, motor ve pervanelerinin takılı olduğu, sac işlemesinin %60 tamamlandığının, müvekkili idare tarafından düzenlenen durum tespit tutanağı ile tespit edildiğini, müvekkili tarafından yüklenici ... A.Ş’ne kamu ihale kanunu kapsamında feribotların ödemelerini yaptığını, inşaat halindeki feribot’un kamu malı sıfatını kazandığını, feribotun yüklenici ... A.Ş.’nin tasarrufunda ve mülkiyetinde olmadığını, Davalı ... A.Ş. aleyhine, borçları nedeniyle icra takibi başlatıldığını, Vangölü Feribot Müdürlüğü bünyesinde bulunan müvekkili idareye ait ... isimli feribotun, İnşa Halindeki Gemilere Mahsus Sicilin ... sırasına resen kaydedilerek kaydı haciz yapıldığını, yapılan bu işlemin hatalı olduğunu ve ... isimli feribotun sicilden terkini gerektiğini, İstanbul Liman Başkanlığına yazı yazılarak, feribotun müvekkiline ait olduğunun bildirildiğini ve feribot üzerindeki hacizlerin kaldırılmasının talep edildiğini ancak, olumsuz cevap alındığını, yüklenicinin borcundan dolayı müvekkil teşekkülün sorumlu tutulamayacağını, feribotun, ticari yönünden ziyade kamu hizmeti amacıyla kullanılacağını, TTK 958 maddesine göre ilgili feribotun Türk Gemi Siciline tescil edilemeyeceğini beyan ederek, Sayın Mahkemeden, resen tetkik ve tespit edilecek nedenlerle; mülkiyeti müvekkili idareye ait olan ... isimli feribotun İnşa Halindeki Gemilere Mahsus Sicil’den silinmesine ve müvekkili adına tescil edilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalılardan ... vekili cevap dilekçesinde özetle; ... isimli yapının, İstanbul Anadolu ...İcra Müdürlüğü ve İstanbul Anadolu ...İcra Müdürlüğünün yazıları ve TTK 987/2 maddesi gereği alacaklın yapının sicile kaydını isteyebileceğini, yapının, İstanbul Liman Başkanlığınca 24.08.2016 tarihinde ... İnşaat A.Ş. adına ve İnşa Halindeki Gemilere Mahsus Sicilin ... sırasına kaydedilerek, haciz kararlarının şerh edildiğini,geminin donatanın, ... A.Ş.olarak göründüğünü be sebeple haciz şerhlerinin iptalinin mümkün olmadığını beyan ederek, Sayın Mahkemeden, müvekkili aleyhine açılan bu davanın, hukuki bir yarar içermediğini ve davanın, dava şartı yokluğundan reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... San. Tic. A.Ş vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili ile TCDD işletmesi arasında imzalanan sözleşme kapsamında inşa edilen iki adete feribottan ... isimli feribotun TCDD işletmesi genel müdürlüğüne teslim edildiğini, ... feribotun ise, müvekkili aleyhine başlatılan haksız icra takiplerinden kaynaklı olarak, müvekkili adına İnşa Halindeki Gemilere Özgü Sicile kaydedildiğini, bu tescilin yolsuz bir tescil olduğunu, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin birim fiyat sözleşmesi olduğunu, haciz aşamasına kadar müvekkili tarafından imal edilen kısımlar için hak ediş belgelerinin düzenlendiğini, tanzim edilen faturalar ile birlikte TCDD işletmesine teslim edildiğini ve bedelinin de tahsil edildiğini, mevcut durumda feribotun mülkiyetinin, TCDD işletmesi Genel Müdürlüğüne geçtiğini beyan ederek, Sayın Mahkemeden, müvekkili aleyhine açılan iş bu davayı vekaleten kabul ettiklerini ve yolsuz olarak müvekkili adına İnşa Halindeki Gemilere Özgü Siciline kaydedilen ... feribotunun sicilden terkin edilerek, TCDD adına tescil edilmesine karar verilmesi talep etmiştir. Müflis ... San. Tic. A.Ş iflas idaresi vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; Müflis ... San Tic A.Ş. ile davacı TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü \"2 Adet Vagon Taşıma Kapasiteli Feribot Alımı ile bunlara ait İskele onarımı ve tevsii bakım onarım tesislerinin yapımı kalan işleri sözleşmesi imzaladığını, söz konusu ihale sözleşmesi kapsamında inşa edilen iki adet feribottan ... isimli feribot TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğüne teslim edildiğini, ... isimli feribot ise Müflis ... Nakliyat San Tic A.Ş. aleyhine başlatılan icra takiplerinden kaynaklı olarak \"İnşa halindeki gemilere özgü sicile kaydedildiğini,\" feribotun mülkiyeti TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğünde olduğunu, açıklanan sebeplerle ... feribot'un müflis adına inşa halindeki gemilere özgü sicilde kayıtlı olması \"yolsuz tescil\" niteliğinde olduğunu, beyan etmekle açıklanan ve re'sen dikkate alınacak nedenlerle davanın açılmasına müflis şirket sebebiyet vermediğini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı müflis şirkete yükletilmemesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, \"davacı TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğünün ... feribotunun yapım inşa bedelini davalı yüklenici ... İnşaata ödediği, davalının gemi üzerinde herhangi bir hak ve alacağının bulunmadığı, geminin mülkiyetinin davacı idareye ait olduğu anlaşıldığından, ... gemisinin inşaa halindeki gemilere mahsus sicilde ... İnşaat adına olan kaydının terkin edilerek, geminin davacı idare adına gemi siciline kayıt ve tesciline, ...\" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; işbu davanın Bakanlık yönünden öncelikle 6100 sayılı HMK'nın 114.maddesi hükümleri kapsamında gerek Pasif Husumet Yokluğundan gerekse de Hukuki Yarar Yokluğundan Reddi gerekmekte olup davanın öncelikle ... isimli yapının mülkiyetinin tespitine ilişkin olduğunu, pasif husumetin, davalı sıfatına tekabül etmekte olup dava konusu değer üzerinde kim ya da kimler hak sahibi ise, davayı bu kişi veya kişilerin açması ve kime karşı hukuki koruma isteniyor ise davanın o kişi veya kişilere karşı açılması gerektiğini, bir kimsenin davacı veya davalı sıfatına sahip olup olmadığının maddi hukuka göre belirlendiğini ve davanın her aşamasında ileri sürülebildiğini, davalı idare tescil hususunda kendisine yapılan başvurularda yasal mevzuat hükümlerine sıkı sıkıya bağlı olup bu hususta idareye hiçbir şekilde takdir yetkisi tanınmadığını, bu noktada ise yasal mevzuata istinaden somut uyuşmazlıkta ve başvurunun idareye yapıldığı sırada ... isimli yapının, İstanbul Anadolu ...İcra Müdürlüğü ve İstanbul Anadolu ...İcra Müdürlüğünün yazıları ve TTK 987/2 maddesi gereği alacaklının yapının sicile kaydını isteyebileceğini, yapının, İstanbul Liman Başkanlığınca 24.08.2016 tarihinde ... A.Ş. adına ve İnşa Halindeki Gemilere Mahsus Sicilin ... sırasına kaydedilerek haciz kararlarının şerh edildiği, geminin donatanın ... İnşaat A.Ş. olarak göründüğü bu sebeple haciz şerhlerinin iptalinin mümkün olmadığını, bu realite karşısında TCDD Genel Müdürlüğü talebinin reddi tam manası ile hukuka ve yasal mevzuata uygun olduğunu, ilk olarak haciz kararlarının kaldırılmasına yönelik adli makamlar nezdinde başvuruda bulunularak sonuç alınması ve nihayetinde tüm takyidatlardan ari bir şekilde tescilin kendi adlarına yapılmasına yönelik bir girişimde bulunulmamasına ve yapının aynına ilişkin diğer davalı yana bir dava yöneltilememiş olmamasına rağmen işbu dava dosyası kapsamında Bakanlığın davalı olarak yer alması davacı yan açısından Hukuki Yarar Yokluğu nedeniyle davanın reddi gerektiğini, Ayrıca her ne kadar davacı ile ... İnşaat arasında düzenlenen \" feribot alımı ve iskele onarımı tevsii, bakım ve onarım tesislerinin yapımı\" sözleşmesi ile muhasip bilirkişi tarafından düzenlenen bilirkişi raporuna göre, taraflar arasından 15/07/2011 tarihinde imzalanan \"2 adet vagon taşıma kapasiteli feribot alımı ile bunlara ait iskele onarımı ve tevsii, bakım onarım tesislerinin yapımı ve kalan işler\" konulu sözleşme bedelinin 47.250.000 Euro olduğu, bu bedelin 15.859.892,32 Euro'sunun dava konusu olan ... feribotuna ait olduğu, davalı yüklenici ... İnşaat tarafından ... feribotun için toplam tutarı 11.894.919,23 Euro olan 3 adet hak ediş ve faturanın tanzim edildiği, hak ediş faturalarının tamamının TCDD Genel Müdürlüğü tarafından ... İnşaata ödendiği anlaşılmış olup, söz konusu ödemeler iflas tarihinden önce sunulan cevap dilekçesi ile ... İnşaat vekili tarafından kabul edilmişse de bu hususun davanın konusunun esasında yapının mülkiyetinin tespitine ilişkin olduğunu gözler önüne serdiğini beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.Davalı Müflis ... Nakliyat San. Tic. A.Ş. Vekili istinaf dilekçesinde özetle; ... isimli feribot Müflis ... San.Tic.A.Ş. Aleyhine başlatılan icra takiplerinden kaynaklı olarak \"İnşa Halindeki Gemilere Özgü Sicile\" kaydedilmiş olup feribotun mülkiyetinin TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü'nde olduğunu bu sebeple ... isimli feribot'un müflis adına İnşa Halindeki Gemilere Özgü Sicilde kayıtlı olmasının \"yolsuz tescil\" niteliğinde olduğunu, bu hususa rağmen müflis şirket aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesinin davanın açılmasına müflis şirket sebebiyet vermemesi sebebiyle hatalı olduğunu, beyanla ilk derece mahkemesince verilen kararın vekalet ücreti yönünden kaldırılmasına karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.\t
GEREKÇE: Dava, yapı halindeki gemilere özgü sicile kaydedilen geminin mülkiyetinin tespiti ve bu sicilden terkini davasıdır. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, davalı ... Bakanlığının pasif husumetinin bulunup bulunmadığı, davacının hukuki yararının bulunup bulunmadığı ve sicilden terkin koşullarının bulunup bulunmadığı noktasındadır. Dava konusu ... isimli yapının, İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü ve İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğünün dosyalarındaki takip alacaklısı inşa halindeki geminin sicile kaydını talep etmesi üzerine, gemi, İstanbul Liman Başkanlığınca 24.08.2016 tarihinde ... İnşaat A.Ş. adına, inşa halindeki gemilere mahsus sicilin ... sırasına kaydedilmiş ve haciz kararları da şerh edilmiştir. Davacı tarafça, geminin kamu hizmetinde kullanılmak üzere ... İnşaat A.Ş.'ye yaptırıldığını ve bedelinin ödendiğini mülkiyetinin davacıya ait olduğu iddiasıyla söz konusu geminin inşa halindeki gemilere mahsus sicilden silinmesine karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu(TTK)'nun 986/1. Maddesi, yapı hâlindeki bir gemi, malikin istemi üzerine veya yapı üzerinde bir gemi ipoteğinin kurulması yahut yapının ihtiyati ya da kesin haczi veya tersane sahibinin gemi ipoteğinin kurulmasına yönelik istem hakkını teminat altına almak amacıyla sicile şerh verilmesi söz konusu olduğu takdirde yapı hâlindeki gemilere özgü sicile kaydolunur, şeklindedir. Davacı ve davalı şirket arasında 15/07/2011 tarihinde imzalanan \"2 adet vagon taşıma kapasiteli feribot alımı ile bunlara ait iskele onarımı ve tevsii, bakım onarım tesislerinin yapımı ve kalan işler\" sözleşmesi kapsamında ... isimli feribotun davacıya teslim edildiği, ... isimli feribot ise henüz inşası tamamlanmadan davalı şirket hakkındaki takiplerden kaynaklı olarak yapı hâlindeki gemilere özgü sicile kaydolunarak üzerine haciz şerhleri işlenmiştir. Mahkemece alınan bilirkişi raporunda, 2 Adet Vagon Taşıma Kapasiteli Feribot Alımı İle Bunlara Ait İskele Onarımı ve Tevsii, Bakım Onarım Tesislerinin Yapımı Ve Kalan İşleri konulu sözleşme bedelinin 47.250.000 Euro olduğu, 47.250.000 Euro sözleşme bedelinin 15.859.892,32 Euro’sunun davaya konu TCDD-II feribotuna ait olduğu, davalı ... A.Ş. tarafından davaya konu ... feribotu için toplam tutarı 11.894.919,23 Euro olan 3 adet hakediş ve fatura tanzim edildiği ve tanzim edilen hak ediş faturalarının tamamının TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğünce davalı ... A.Ş.’ne ödendiği tespit edilmiştir. Davalı şirketin iflası hakkında 20/02/2015 tarihinde açılan dava sonucunda, Ankara 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 05/10/2017 tarih ve 2015/192 E. - 2017/757 K. Sayılı kararı ile davalı ... Nakliyat San. Ve Tic. A.Ş.'nin 05/10/2017 tarihi itibariyle iflasına karar verilmiştir. Bu karar. İlgili istinaf dairesince 20/03/2019 tarihinde kaldırılmış ve davanın reddine karar verilmiştir. İstinaf kararı ise Yargıtay tarafından onanarak 29/09/2021 tarihinde kesinleşmiştir. Yine davalı şirketin iflası hakkında 08/11/2016 tarihinde açılan dava sonucunda, Ankara 8. Asliye Ticaret Mahkemesinin 07/10/2020 tarih ve 2016/267 E. - 2020/487 K. Sayılı kararı ile davalı ... Nakliyat San. Ve Tic. A.Ş.'nin 07/10/2020 tarihi itibariyle iflasına karar verilmiştir. Bu karar, safahattan geçerek 26/04/2022 tarihinde kesinleşmiştir. Davacı ile davalı ... Nakliyat San. Ve Tic. A.Ş. Arasında gemi imali hususunda eser sözleşmesi bulunduğu açıktır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu(TBK)'nun 486. Maddesine göre, yüklenicinin kişisel özellikleri göz önünde tutularak yapılmış olan sözleşme, onun ölümü veya kusuru olmaksızın eseri tamamlama yeteneğini kaybetmesi durumunda kendiliğinden sona erer. Bu durumda işsahibi, eserin tamamlanan kısmından yararlanabilecek ise, onu kabul etmek ve karşılığını vermekle yükümlüdür. Anılan düzenlemeye göre, davalı şirket hakkında 20/02/2015 tarihinde iflas istemiyle dava açıldığı, çeşitli icra takipleri ile hakkında hacizlerin uygulandığı da nazara alındığında, davalının gemiyi tamamlama kabiliyetini, dava konusu geminin 24.08.2016 tarihinde inşa halindeki gemilere mahsus sicile kaydedilmesinden önce kaybettiği anlaşılmaktadır. Davacının tamamlanan kısma ilişkin ödemeleri yaptığı da değerlendirildiğinde, bu halde inşa edilen ancak tamamlanamayan geminin mevcut haliyle mülkiyeti davacıya aittir. Bu halde, ... A.Ş. adına, inşa halindeki gemilere mahsus sicile kaydedilen ... isimli geminin söz konusu sicilden silinmesi gerekir. Bu nedenle, ilk derece mahkemesince inşa halindeki gemilere mahsus sicilden silinmesine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Davanın, mülkiyetin tespiti yanında inşa halindeki gemilere mahsus sicilden silinmesi talebini de içerdiğinden davalı ... Bakanlığının pasif husumet ve hukuki yarara ilişkin istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir. Dava konusu ... isimli gemi, davalı şirketin borçları nedeniyle inşa halindeki gemilere mahsus sicile kaydedilmesi nedeniyle davalı Müflis ... San. Tic. A.Ş.'nin istinaf sebepleri de yerinde görülmemiştir. Tüm bu nedenlerle davalı ... Bakanlığı vekili ve davalı Müflis ... San. Ve Tic. A.Ş. vekilinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddi gerektiği kanaatindeyim. Ancak, TTK'nın 958. Maddesinde, Devlet, il özel idaresi, belediye ve köy ile diğer kamu tüzel kişilerine ait münhasıran bir kamu hizmetinin görülmesine özgülenmiş gemiler Türk Gemi Siciline tescil olunamayacağı düzenlenmiş olup, mahkemece terkin kararı verilmesiyle yetinilmesi gerekirken, gemi sicilinde davacı TCDD İşletmeleri Genel Müdürlüğü adına kayıt ve tesciline karar verilmesi doğru görülmemiştir. HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesince terkin kararı ile yetinilmesi gerekirken geminin davacı idare adına gemi siciline kayıt ve tesciline karar verilmesi isabetli görülmemiş ve bu nedenle Davalı Ulaştırma Bakanlığı ile Davalı Müflis ... San. Tic. A.Ş. vekillerinin istinaf başvurularının ayrı ayrı kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılmasına gerek bulunmadığından Dairemizce ilk derece mahkemesi kararı düzeltilerek yeniden esas hakkında aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
KARAR: Yukarıda ayrıntısı ile açıklanan nedenlerle; Davalı ... ile Müflis ... San. Tic. A.Ş. vekillerinin istinaf başvurularının ayrı ayrı KABULÜ İLE; istinaf incelemesine konu İlk Derece Mahkemesi kararının HMK'nın 353(1)b-2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, 1-Davanın KABULÜ ile dava konusu ... isimli feribot'un inşa halinde ki gemilere mahsus sicildeki kaydının SİLİNMESİNE, 2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harç Tarifesi gereğince tayin olunan 179,90 TL karar harcından 31,40 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 148,50 TL harcın (Davalı Ulaştırma Bakanlığı yasal hasım olup harçtan muaf olduğundan) davalı Müflis ... İnşaat 'dan tahsili ile Hazineye irad kaydına, 3-Davacı taraf vekil ile temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin olunan 9.200,00 TL vekalet ücretinin (Davalı ... yasal hasım olduğundan) davalı Müflis ... İnşaat 'dan tahsili ile davacıya verilmesine, 4-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan 64,40 TL ilk harç, 469,70 TL posta gideri ile 2.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 2.537,10 TL'nin (Davalı ... yasal hasım olduğundan) davalı Müflis ... İnşaat 'dan tahsili ile davacıya verilmesine, 5-Taraflarca yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine, 6-İstinaf Yargılamasına İlişkin Olarak; a-Davalı Müflis ... San. Tic. A.Ş. tarafından yatırılan istinaf karar harçının istem halinde kendisine iadesine, b-Davalı ... harçtan muaf olduğundan bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, c-Davalıların istinaf istemi kabul edilmekle birlikte davanın kabulüne karar verilmesi nedeniyle istinaf aşamasında yapılan yargılama masraflarının kendi üzerlerinde bırakılmasına, 7-Kararın, HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca Dairemiz Yazı İşleri Müdürlüğünce taraflara resen tebliğine, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz yasa yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 01/02/2024