T.C.
SAKARYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
5. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2024/920
KARAR NO\t: 2024/1034
KARAR TARİHİ\t: 26/06/2024
KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 27/06/2024
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
KATİP\t\t: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: GEBZE ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
DAVA TARİHİ : 02/02/2022
KARAR TARİHİ\t: 22/06/2023
NUMARASI\t\t: 2022/100 Esas - 2023/710 Karar
DAVACI \t: CPS PRESSFORM SAN TİC AŞ - ...
VEKİLİ\t: Av. ...- ...
DAVALI \t: BEMAK GRUP MAKİNE AŞ - ...
VEKİLLERİ\t: Av. ... - ...
\t Av. ... - ...
DAVA\t: Eser sözleşmesinden kaynaklı ayıp nedeniyle bedelde indirim, cezai şart ve kazanç kaybı
HÜKÜM\t: İstinaf başvurusunun esastan reddi
İSTİNAF EDEN\t: Davacı vekili
Taraflar arasındaki Eser sözleşmesinden kaynaklı ayıp nedeniyle bedelde indirim, cezai şart ve kazanç kaybı davası nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
İlk derece mahkemesinin kararı davacı vekili tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; Müvekkili şirket ile davalı şirket arasında imzalanmış ve bir örneği ekte sunulan 15.10.2020 tarihli sözleşme uyarınca 10 adet Servo Motorlu Medikal Maske üretim makinesinin satışı, kurulumu ve çalışır vaziyette teslimi konusunda anlaşıldığını, böylece karşı tarafın; sözleşme konusu her bir maske makinesinin 7,5 saatte 30 Bin Adet, bir başka deyişe 10 adet makinenin 7,5 saatte toplam 300.000 adet“kulak lastikleri de işlenmiş kullanıma hazır üretecek vaziyette teslim etme borcu altına girdiğini, davalı şirketin, şirket türü değişikliğine gitmek suretiyle Ticaret Sicil Gazetesi ilanına göre BEMAK Grup Makine San. ve Tic. Ltd. Şti. olan unvanını Bemak Grup Makine Anonim Şirketi olarak değiştirdiğini, müvekkili şirketin, sözleşmeden kaynaklanan ödeme yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirdiğini, sözleşmenin 4/d.maddesine göre karşı tarafın sözleşme konusu yükümlülüklerini en geç 22/Ekim/2020 tarihinde yerine getirmeye taahhüt etmesine rağmen belirtilen teslim tarihinin üzerinden yaklaşık iki ay geçtikten sonra sözleşme konusu makineleri çalışır vaziyette devreye almak ve üretimi test etmek amacıyla 04.12.2020 tarihinde müvekkil şirket adresine gelindiğini, ancak yapılan tespit işleminde, makinelerin vaat edilen niteliklere haiz olmadığını, seri üretime uygun ve hazır olmadığını, taahhüt edilen saatlik/günlük üretim adetlerini sağlamadığını, makinelerde teknik, senkronizasyon, algılama vb. sorunlar bulunduğunun anlaşıldığını, tespit olunan bu hataların müvekkili şirket tarafından tutanakla imza altına alınmak istenmiş ise de davalı şirketin tutanağı imzadan imtina ettiğini, sözleşme konusu makinelerin taahhüt edilen özellikleri taşımaması sebebiyle vaat edilen nitelik ve sayıda üretim yapılamadığını bu nedenle müvekkili şirketin maddi-manevi büyük zarara uğradığını, bu bağlamda daha sonra Gebze 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2020/68 D. İş sayılı dosyasından makineler üzerinde bilirkişilerce teknik inceleme yapılması için talepte bulunulduğunu, 17.12.2020 tarihinde şirket merkezinde yapılan inceleme neticesinde; \"a- Tespite konu 10 adet Servo motorlu Medikal maske üretim makinesi üzerinde yapılan incelemede inceleme ve değerlendirme kısmında ayrıntılı olarak tespiti yapılmış olan eksikliklerinin olduğu,b- Makinelerde senkronizasyon sorunundan kaynaklı üretim bandının her aşamasında sorunlar yaşandığı, c- Senkronizasyon bozukluğu sebebiyle kulak ipi ve dikişini algılamama problemi olduğu, d- Senkronizasyon bozukluğu sebebiyle kumaş alma tamburlarında kat izi yapma sorunu olduğu ve kumaşların kırışık vaziyette çıktığı, e- Maske gövdelerinin kaynak kısımlarında hata/bozukluk yaşandığı, gövdesindeki deliklerin tam olarak basılmadığı, f- Maskenin ana gövde makinesinden kırışık geldiği, g- Senkronizasyon bozukluğundan dolayı üretim bandının her aşamasında problemler yaşandığından fireler ve defolu ürünlerin ortaya çıktığı, h- Bitmiş ürünlerin son konveyörden paletlere alınmasında düzensiz şekilde istiflendiği ve personelin devamlı düzeltme işlemi yapması gerektiği, i- Makinelerin üretim yaptığı maskelerin boyutlarında herhangi bir düzensizlik olmadığı ancak kulak ipi baskısı düzensiz alınması, kumaş almadaki problemlerden kaynaklı standart üretim yapılamadığı,j- Senkronizasyon bozukluğu istenilen kalite ve adette üretim yapılmasının olanaklı görülmediği, makinelerde ilave personel istihdamının kalıcı ve ekonomik çözüm olmayacağı, k-Düzensiz çalışmadan kaynaklı sabit şekilde çalışmanın yapılamadığı, makine ayarlarına üretim aşamalarında müdahale edilmesi gerektiği, l- Sözleşme konusu makinelerde mevcut olumsuzluklar dikkate alındığında sözleşmede vaat edilen günlük sayılara ulaşma imkânının olamadığı, m- Tespit konusu makinelerin maske üretim makineleri olduğu, Günümüz salgın koşulları dikkate alındığında makinelerin acil bir şekilde devreye alınması gerektiği, bu konuda uzman üreticilerin yoğunlukları, dikkate alındığında makinelerin revizyon işlemlerinin 3.şahıslar tarafından giderilmesinin yüksek harcama gerektireceği değerlendirilmiş olup, yapılacak işin mahiyeti ve teklif mektuplarındaki fiyatlar dikkate alındığında makinelerin sorunsuz bir şekilde çalışabilmesi yapılması gereken harcama miktarının toplam 120.000 USD civarında olacağı'' yönünde görüş ve kanaat bildirildiğini, söz konusu maske makinelerin halihazırda sözleşmede vaat edilen niteliklere haiz olmadığından üretim ve sevkiyat hatlarında büyük ve ciddi sıkıntılar yaşandığını, bu olumsuzluğun maddi - manevi kayıplara sebebiyet verdiğini, maske makinelerinin sözleşmeye uygun teslim edilmediğini, sözleşmeden beklenen faydanın sağlanamadığını, sözleşme konusu işin ayıplı olduğunu ve karşı tarafın edimlerini yerine getirmediğini, davalı şirketin sözleşme hükmüne rağmen makinelerin bakım/onarımlarını yapmadığı gibi müvekkili şirketin zararını da karşılamadığını beyanla; haklı davalarının kabulü ile; Gebze 2. Sulh Hukuk Mahkemesi 2020/68 D.İş. Sayılı tespit raporunda öngörülen ve ileride yargılama sırasında tespit olunacak makinelerin onarımı/eksik işler için gereken şimdilik 25.000-USD bedelin temerrüt tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesine göre işleyecek Kamu Bankalarınca USD mevduatına uygulanan En Yüksek Mevduat Faizi İle birlikte tahsili veyahut bu bedel tutarında sözleşme bedelinden indirim yapılması, yanlar arasındaki sözleşmenin 4/d maddesine göre 22.10.2020 tarihinde çalışır vaziyette teslim edilmeyen makineler nedeniyle günlük 20.000,00 (yirmibin) TL'den hesaplanacak cezai şart bedelinden şimdilik 100.000,00 TL cezai şart bedelinin temerrüt tarihinden itibaren ticari avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, davalı tarafın sözleşmeye uygun zamanda ve nitelikte teslimi gerçekleştirememesi, bu nedenle salgın koşullarında maske üretiminin gecikmesi ve 3. Kişilerle yaptığı anlaşmalarda taahhüt ettiği siparişlerini yetiştirememesi nedeniyle uğradığı şimdilik 100.000,00 TL kazanç/kar (yoksunluğu) kaybının temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre;
\" Davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine \" karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı tarafın, davaya cevap vermediğini, bu nedenle ıslaha karşı ileri sürdüğü zamanaşımı itirazına itibar edilemeyeceğini, yerel mahkemece 2022/100 e. 2023/710 k. sayılı dosyada 22.06.2023 tarihinde verilen ''davanın kısmen kabulüne, kısmen reddi '' kararının yasa, usul ve hakkaniyete aykırı kısmen red kısmının istinaf incelemesi doğrultusunda kaldırılmasına, talepleri doğrultusunda haklı davanın ıslah dilekçesi doğrultusunda tümden kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; Gebze Asliye Ticaret Mahkemesinin 22.06.2023 tarih, 2022/100E. ve 2023/710K. sayılı ilamının istinaf incelemesi neticesinde bozularak ortadan kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, Eser sözleşmesinden kaynaklı ayıp nedeniyle bedelde indirim, cezai şart ve kazanç kaybı istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 HMK, 6098 Sayılı TBK
3. Değerlendirme ve karar
Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı ayıp nedeniyle bedelde indirim, cezai şart ve kazanç kaybı taleplerine ilişkindir.
İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır.
Mahkemece, dava dilekçesinde talep edilen miktarlar yönünden davanın kabulüne, ıslahla talep edilen miktarlar yönünden istemin zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.
Mahkemece verilen karara karşı davacı vekilince istinaf yoluna başvurulmuştur. Davalı vekilince de istinafa cevap dilekçesiyle katılma yoluyla istinaf talebinde bulunulması üzerine dairemizce davalı yönünden istinaf harçlarının ikmali için dosya geri çevrilmiş, geri çevirme üzerine ilk derece mahkemesince davalıya gerekli istinaf harçlarını yatırması hususunda muhtıra çıkartılmasına rağmen davalının muhtıra gereğini yerine getirmemesi üzerine mahkemece 7.5.2024 tarihli ek kararla davalının istinaf başvurusundan vazgeçmiş sayılmasına karar verilmiş, bu karara davalı tarafa tebliğ edilerek dosya yeniden dairemize gönderilmiştir.
Belirtilen nedenlerle davacının istinaf dilekçesine hasren dairemizce yapılan istinaf incelemesinde;
Davacı iş sahibi, davalı yüklenicidir.
Taraflar arasında 15/10/2020 tarihli 10 adet Servo Motorlu Medikal Maske üretim makinesinin satışı, kurulumu ve çalışır vaziyette teslimi konusunda eser sözleşmesi ilişkisi kurulduğu, dava konusu makinelerin davacıya teslim edildikten sonra 04.12.2020 davalı tarafça makinelerin çalışır vaziyette devreye almak ve üretimi test etmek amacıyla davacı adresine gelindiği, yapılan tespitlerde makinelerin taahhüt edilen vasıf ve standartlarda olmaması üzerine davacı tarafça durumun tutanak altına alınmak istendiği, tutanağın davalı tarafça imzalanmadığı, bunun üzerine davacının Gebze 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2020/68 D. İş sayılı dosyası üzerinden delil tespiti yaptırarak sonrasında eldeki davayı açtığı, dava dilekçesiyle ayıp nedeniyle 25.000-USD bedelde indirim, sözleşmenin 4/d maddesine göre 100.000,00 TL cezai şart ve 100.000,00 TL kazanç/kar (yoksunluğu) bedelinin tahsili talep edilmiş, 26.5.2023 tarihli ıslahla bedelde indirim talebini 65.000-USD , cezai şart talebini 300.000,00 TL, kar kaybı talebini 315.000,00 TL olarak bildirmiştir.
Davalı tarafça ıslah dilekçesine karşı zamanaşımı definde bulunulmuştur.
İş sahibinin eser sözleşmesinin ayıplı ifasından kaynaklanan haklarının tâbi olduğu zamanaşımı süreleri, TBK m. 478’de düzenlenmiştir. Bu maddeye göre,'Yüklenici ayıplı bir eser meydana getirmişse, bu sebeple açılacak davalar, teslim tarihinden başlayarak, taşınmaz yapılar dışındaki eserlerde iki yılın; taşınmaz yapılarda ise beş yılın ve yüklenicinin ağır kusuru varsa, ayıplı eserin niteliğine bakılmaksızın yirmi yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar”. Taşınmaz yapılar dışındaki eserler bakımından eserin tesliminden itibaren iki yıl, taşınmaz yapılarda beş yıl geçmekle işsahibinin hakları zamanaşımına uğrayacaktır. Eserdeki ayıbın ağır kusura dayanması halinde ise kısa zamanaşımı nazara alınmaz. İş sahibi, yükleniciye karşı sahip olduğu hakları belirtilen zaman zarfında kullanmazsa bu haklar zamanaşımına uğrar. Ayıptan doğan taleplerin tâbi olduğu zamanaşımı süreleri eserin tesliminden itibaren işlemeye başlar.
Buna göre somut dosyada, davacı iş sahibinin taleplerinin taraflar arasında kurulan eser sözleşmesinin ayıplı ifasından kaynaklandığı, talebin sözleşme ilişkisinden kaynaklı olması nedeniyle alacağın belli yada belirlenebilir nitelikte olduğu ve davanın kısmi dava niteliğinde olduğu, dava konusu eserin menkul niteliğinde olduğu ve 04.12.2020 tarihinden evvel teslimin yapıldığı, davacının ıslah talebinin 26.5.2023 tarihi olduğu, TBK m. 478 maddesine göre davaya konu eserin menkul olması nedeniyle iki yıllık zamanaşımına tabi olduğu, davalının ıslaha karşı süresinde zamanaşımı definde bulunduğu, davalı tarafça dava dilekçesine karşı cevap ya da zamanaşımı defi ileri sürülmese de davacının ıslahı üzerine zamanaşı definde bulunmasında aykırılık bulunmadığı, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporuna göre bir kısım tamiratla davaya konu makinelerin ayıplarının giderilebileceği belirlendiği, bu durumda, yüklenicinin ağır kusurundan da söz edilemeyeceği, belirtilen nedenlerle ıslahla arttırılan alacak kalemleri yönünden talebin zamanaşımına uğradığı anlaşıldığından mahkemece ıslah talebine konu alacağın zamanaşımı nedeniyle reddine dair verilen karar yerinde görülmüştür.
Açıklanan nedenlerle; mahkeme kararı yerinde görüldüğünden, davacı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacının istinaf başvurusunun HMK’nın 353/1/b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Alınması gerekli istinaf karar harcından peşin alınan harcın mahsubu ile bakiye harç alınmasına yer olmadığına,
3-İstinaf yargılama giderlerinin istinaf kanun yoluna başvuran davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Duruşma açılmadığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 6100 Sayılı HMK'nın 361. maddesi gereğince kararın taraflara tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde TEMYİZ yolu açık olmak üzere 26/06/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
\t\t * \t
...
Başkan
...
¸e-imzalı
...
Üye
...
¸e-imzalı
...
Üye
...
¸e-imzalı
...
Katip
...
¸e-imzalı