T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
40. HUKUK DAİRESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
DOSYA NO: 2021/359
KARAR NO: 2024/730
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ: 3/12/2020
NUMARASI: 2018/897 (E) - 2020/664 (K)
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit
KARAR TARİHİ: 14/5/2024
Yukarıda yazılı İlk derece mahkemesi kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili davacının davalı ... AŞ'ye Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) poliçesiyle sigortalı ... plakalı araçta yolcu olarak bulunduğu sırada kusuru olmaksızın 23/11/2016 günü meydana gelen kazada, Mersin Toros Devlet Hastanesinden alınan rapora göre %8 oranında malul kalacak biçimde yaralandığını, sigorta şirketine karşı başvurdukları Sigorta Tahkim Komisyonunda yargılama devam ederken sulh teklifinde bulunulması üzerine sulh protokolünün düzenlenmesinin ardından başvurudan feragat edildiğini, buna karşın Sigorta Tahkim Komisyonunun kararı esas alınarak müvekkiline karşı İstanbul Anadolu ...'nci İcra Dairesinin ... (E) sayılı takibine başlandığını belirterek, müvekkili davacının sigorta şirketine borçlu olmadığının tespitine İstanbul ...'nci İcra Dairesinin ...(E) sayılı takibinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, davacı ... %8 oranındaki maluliyeti, sigortalı araç sürücüsünün de %100 kusuru dikkate alınarak hesaplanan 19.637,95 TL tazminatın 4/3/2017 günü itibarıyla güncellenen miktarının ise 19.923,50 TL olduğunun tespit edildiğini, belirlenen tutar doğrultusunda müvekkili sigorta şirketi ile davacı arasında sulh görüşmeleri yapılıp davacı ... vekili sıfatını taşıyan ... 3/1/2017 günü ödendiğini, ardından da ibraname düzenlendiğini; sigorta tahkim komisyonu yargılamasında da belirtildiği üzere müvekkili şirket tarafından 10/3/2017 günü sehven 25.868 para ödendiğini belirterek, davanın reddini savunmuştur. İlk derece mahkemesince, 10/3/2017 tarihi itibarıyla davalı ... AŞ (eski unvanı ... AŞ) tarafından davacıya 23.037,73 TL tutarında fazla para ödendiğini, davacının ise 21.596,26 TL asıl alacak, 588,50 TL işlemiş yasal faiz talep ettiği, davacı tarafından açılan menfi tespit davasının bu nedenle dinlenebilir olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.Bu karara karşı istinaf kanun yoluna başvuran davacı vekili dilekçesinde özetle; davalı ... Sigorta AŞ'ye Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) poliçesiyle sigortalı ... plakalı araçta yolcu olarak bulunan davacı ... kusuru olmaksızın 23/11/2016 günü meydana gelen kazada Mersin Toros Devlet Hastanesinden alınan rapora göre %8 oranın da malul kalacak biçimde yaralandığını, bu nedenle davalı sigorta şirketine karşı başvurdukları Sigorta Tahkim Komisyonunda yargılama devam ederken sulh teklifinde bulunan sigorta şirketi tarafından kendilerine 25.868,06 TL para ödemesi nedeniyle sulh olunarak tahkim yargılamasından feragat edildiği, Sigorta Tahkim Komisyonunun 2017/10276 sayılı kararıyla verilen ve taraflara tebliğ edilen sulh üzerine feragat nedeniyle hüküm ihdasına yer olmadığına ilişkin kararın itiraz olunmaksızın kesinleştiğini; davalı tarafından 3/1/2017 günü ödenen 19.638 TL'nin tahkim yargılaması sonucunda yapılan ödemeye ilişkin olmadığını; basiretli bir tacir gibi davranmayan sigorta şirketinin 25.868,06 TL'yi sehven ödemediğini, anılan paranın tahkim yargılaması devam ederken elektronik posta yoluyla sulh önerisinden bulunmasının ardından 9/3/2017 günü imzalanan sulh protokolü üzerine ödendiğini, feragat ile sona eren tahkim yargılaması sonucunda başlatılan tahkimin haksız ve kötü niyetli olduğunu; ortada mükerrer ödemenin varlığından söz edilse dahi sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca sigorta şirketi tarafından başlatılan icra takibinin hatalı olduğunu, yargılamaya konu olayda paranın sigorta şirketinin önerisinin ardından yapılan sulh üzerine ödendiğini, davalının iyiniyetli olduğunu belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355'inci maddesi uyarınca ileri sürülen istinaf nedenleri ve kamu düzenine ilişkin konularla sınırlı biçimde yapılan incelemede: Dava, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 72'nci maddesi uyarınca açılan menfi tespit istemine ilişkindir. Dosyaya eklenen İstanbul Anadolu ...'nci İcra Dairesinin ... (E) sayılı takibinin incelenmesinde; davacı takip alacaklısı ... AŞ tarafından 21.596,26 TL asıl alacak, 588,50 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 22.184,76 TL alacağın tahsili amacıyla 29/6/2017 günü ilamsız icra yoluyla takibe başlandığı, ödeme emrinin takip borçlusu davacıya 18/8/2017 günü tebliğ edilmesinin ardından icra takibinin itiraz edilmeksizin kesinleştiği anlaşılmıştır. Davalı vekili tarafından cevap dilekçesi ekinde sunulan belgelerin incelenmesinden; davacı ... vekili Av. ... atfen, belgenin makbuz hükmünde olduğu ve yasal haklarının saklı olduğu çekincesiyle imzalanan 28/12/2016 tarihli ibranameyle, 18/1/2015 günü meydana gelen olaydan dolayı mutabık kalınan 19.638 TL'nin ödenmesi nedeniyle davalı sigorta şirketinin ibra edildiği; ibranameye konu 19.638 TL'nin ise davalı sigorta şirketi tarafından davacı ... 3/1/2017 günü ödendiği; Sigorta Tahkim Komisyonunun Uyuşmazlık Hakem kararının incelenmesinde ise, davacı ... 21/12/2015 günü meydana gelen trafik kazasından kaynaklanan yaralanması nedeniyle sürekli sakatlığından kaynaklanan zararının giderilmesi için 23/1/2017 günü Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurduğu, davacı ... vekili Av. ... atfen imzalanan 9/3/2017 tarihli ibranameyle, 18/1/2015 günü meydana gelen olaydan dolayı mutabık kalınan toplam 25.868,06 TL'nin ödenmesi koşuluyla ... Sigorta Tahkim Komisyonun 2017/3891 (E) sayılı dosyasında görülen tahkim yargılamasından tamamen feragat edeceğinin ve sigorta şirketiyle araç maliki ve sürücüsünün tamamen ibra ettikleri anlaşılmış; ibranameye konu 25.868,06 TL'nin ise davalı sigorta şirketi tarafından 10/3/2017 günü ödendiği anlaşılmıştır.TBK’nin 78'inci maddesinin 1'inci fıkrası uyarınca, borçlanmadığı edimi kendi isteğiyle yerine getiren kimse, bunu ancak, kendisini borçlu sanarak yerine getirdiğini ispat ederse geri isteyebilir. Zenginleşmenin iadesi talebinde bulunan, borcu ifa ederken yanılgıya düştüğünü ispat etmek zorundadır. Fakirleşen, borcun mevcut olup olmadığı konusunda kuşku duymasına rağmen ifada bulunmuş ise varılacak sonuç yönünden en iyi çözüm, borçlunun çekince koyarak borcu ifa etmesidir. (Prof. Dr. M.Kemal Oğuzman, Prof. Dr. M. Turgut Öz, Borçlar Hukuku Genel Hükümler Genişletilmiş 11'inci bası, 2'nci cilt, sayfa 352) Dosya kapsamında, davalı sigorta şirketinin davacı ... ödediği ve İstanbul Anadolu ...nci İcra Dairesinin ...(E) sayılı takibiyle tahsiline çalıştığı 21.596,26 TL asıl alacağın, davalı sigorta şirketi tarafından çekince konularak ödendiğine ilişkin katın bulunmamaktadır. Diğer yandan ayrıntıları yukarıda açıklandığı gibi, 28/12/2016 tarihli ibranameyi çekince koyarak imzalayan davacı ... vekili 23/1/2017 günü Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurarak, müvekkili davacıya yapılan ödemenin yetersiz olduğunu ileri sürmüş Uyuşmazlık Hakem Heyeti davayı görmekte iken davacı vekili düzenlenen sulh protokolü doğrultusunda başvurudan feragat etmiş; Uyuşmazlık Hakem Heyetinin 20/3/2017 gün ve 2017/3891 (E) - 2017/10276 (K) sayılı kararıyla sulh üzerine feragat nedeniyle hüküm kurulmasına yer olmadığına karar verildiği; böylece davalı sigorta şirketi tarafından 28/12/2016 tarihli ibranameye dayanılarak 3/1/2017 günü 19.638 TL, 9/3/2017 tarihli ibranameye dayanılarak 10/3/2017 günü 25.868,06 TL'yi herhangi bir zorlayıcı neden bulunmaksızın, kendi isteğiyle ödediği anlaşılmıştır. Somut uyuşmazlık yukarıda yapılan açıklamalar ışığında değerlendirildiğinde; eldeki davada, edimi yerine getiren davalı sigorta şirketinin kendisini borçlu sandığını ispatlayamadığı, böylece geçerli bir sebebe dayanmayan zenginleşmelerin bir türü olan borçlanılmamış edimin (borç olmayan şeyin) ifası sonucu sebepsiz zenginleşmeye ilişkin TBK'nin 78'inci maddesinin 1'inci fıkrasında öngörülen koşulların oluşmaması nedeniyle menfi tespit davasının kabulüne karar verilmesi gerekirken, reddine hükmolunmasında isabet görülmemiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:I-Davacı ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, yukarıda esas ve karar numarası belirtilen ilk derece mahkemesinin kararının, HMK'nin 353/1-b/2'nci maddesi gereğince düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmek üzere kaldırılmasına, Buna göre:1-Menfi tespit davasının kabulüne, davacı .... davalı ... AŞ'ye İstanbul Anadolu ...'nci İcra Dairesinin ... (E) sayılı takibinden dolayı borçlu olmadığının tespitine, 2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 1.515,44 nispi karar ve ilam harcından, peşin alınan 378,85 TL karar ve ilam harcının mahsubu ile bakiye 1.136,59 TL karar ve ilam harcının davalı ... AŞ'den tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına, 3-Dairemizin hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 13'üncü maddesinin 1'inci fıkrası uyarınca belirlenen 17.900 TL maktu vekâlet ücretinin, davalı ... AŞ'den tahsil edilerek, vekille temsil edilen davacı ... verilmesine, 4-Davacı tarafından harcanan tebligat posta masrafı 140,50 TL, vekâletname harcı 5,20 TL, başvurma harcı 35,90 TL olmak üzere toplam 181,60 TL yargılama giderinin davalı ... AŞ'den tahsil edilerek, davacı ... verilmesine, 5-Davacı tarafından peşin ödenen ve hükmolunan karar ve ilam harcından mahsubuna karar verilen 378,85 TL karar ve ilam harcının davalı ... AŞ'den tahsil edilerek, davacı ... verilmesine, 6-Davalı ... AŞ tarafından sarf edilen yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, 7-Harcanmayan gider avansının HMK'nin 333'üncü maddesinin 1'inci fıkrası uyarınca ilk derece mahkemesince kendiliğinden yatıran tarafa geri verilmesine, II-İstinaf incelemesi bakımından ;1-Davacı ... vekili tarafından peşin yatırılan istinaf karar ve ilam harcının, talep halinde ilk derece mahkemesi tarafından geri verilmesine, 2-İstinaf kanun yolu başvurusu nedeniyle davacı ... tarafından harcanan posta gideri 34 TL, istinaf kanun yolu başvuru harcı 162,10 TL olmak üzere toplam 196,10 TL yargılama giderinin, davalı ... AŞ'den tahsil edilerek, davacı ... verilmesine, 3-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından, vekâlet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,4-İstinaf kanun yolu incelemesi için yatırılan gider avansından artan tutarın, HMK'nin 333'üncü maddesinin, 1'inci fıkrası uyarınca ilk derece mahkemesince, kendiliğinden yatıran tarafa geri verilmesine,Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nin 362/1-a maddesi gereğince kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 14/5/2024