T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2021/1381
KARAR NO: 2024/1018
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 27/04/2021
NUMARASI: 2018/1126 E. - 2021/364 K.
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 30/05/2024
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Tarafların İddia ve Savunmaları: Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacılardan, ... Ticaret Ltd.Şti.nin keşideci olduğu, ... Ticaret Limited Şirketi 2 adi Ortaklığının lehdar-ciranta olduğu 2 adet çek sebebi ile, 14.11.2108 tarihinde İstanbul ...İcra Müdürlüğünün ... E.sayılı dosyası ile icra takibi baslatmış olduğunu, davalı ... Faktoring'in çekleri diğer davalı ...tan aralarındaki faktöring sözleşmesi ve ciroya dayanarak elde etmiş olduğunu, çeklerin ... tarafından müvekkiline teslim edilmemiş, mal teslimine dayanmayan, sadece faktöring şirketinin takip yapabilmesi için düzenlenmiş 24.02.2018 tarihli ... Ve ... sayılı sahte faturalar karşılığı aldığını, faktöring şirketinin müvekkillerini haberdar etmesi ile öğrendiklerini,,müvekkili ...-... Hafriyat Ltd.Ştl.adi ortaklığının,davalı ... ile ticari ilişkisinin taraflar arasında yapılmış 28,02.2018 tarihli 299.194,51 TL'lik sözleşmeye dayalı olduğunu, davalı ... tarafından 7 adet fatura İle toplam 118.184,77 TL'lik malların müvekkilleri tarafından teslim alındığını, sözleşme gereği malların tamamen teslim edileceği taahhüdü ile davalı ...'a ... ve ... Çarşı Güneşli şubesinden verilme toplam 6 adette toplam 350.000.-TL'lik çek teslim ettiklerini, karşılığrnda 118.184,77 TL'lik mal teslim aldıklarını, bunlardan 1 ve 2 no.lu çeklerden, ... Bahçelievler Şb.nden verilme, 20,07,2018 keşide tarihli, ... no.lu 60.000.-TL'lik ve ... Bahçelievler Şb.nden verilme, 30,07,2018 keşide tarihli, ... ro.lu 60.000. TL'lik çeklerin davalı ... Faktoring tarafından İcra takibine konu edildiğini, davalılardan ... Faktoringin Faktoring Şirketlerinin uyması gerekli usul ve esaslara uygun davranmadığını, gerekli araştırma ve teyit İşlemlerini yapmadığını beyan ederek ihtiyati tedbir kararı verilmesini, çeklerin bedelsiz olduğunun ve davalılara borçlarının bulunmadığının tespitini, her iki davalıdan %20 den az olmamak üzere kötü niyet tazminatı müteselsilen tahsilini talep etmiştir. Davalı ... Faktoring Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle;, davacının ... ve ... seri no.lu faturaların sahte olduğundan bahisle icra takibinin iptalini talep ettiğini, Çekin iktisabında alacağın kaynağını oluşturan faturalara ilişkin gerekli dikkat ve yükümlülükleri yerine getirmediklerine dair iddiaların gerçek dışı olduğunu, müvekkilinin faktoring sözleşmesine dayanarak ve Yönetmelik çerçevesinde faturaları araştırıldığını ve incelendiğini, usulüne uygun olarak alacağı tevsik eden belge ve faturalar ile gerçek bir alacağın karşılığı çekleri ciro ve teslimini gerekli özeni göstererek temlik aldığını, davacıların icra dosyasına yapacaktan herhangi bir ödemenin taraflartna ödenmemesi hususunda yaptıktan tedbîr talebinin kötü niyetli ve hukuki süreci sürüncemede bırakmaya yönelik olduğunu belirterek paranın ödenmesi, davanın reddi ve icra takibinin devamı ile, dava giderleri, %20 den az olmamak üzere kötü tazminatı ve icra takip alacağının %10 u oranında para cezasına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ...'ın usulüne uygun tebliğe rağmen cevap dilekçesi sunmadığı anlaşılmıştır İlk Derece Mahkemesi Kararı: Mahkemece; \"Davanın KABULÜ ile; İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına konu çeklerin bedelsiz olduğunun tespiti ile davacıların davalılara borçlu olmadıklarının tespitine ve davacılardan ... Ticaret Limited Şirketi 2 Adi Ortaklığı tarafından İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına yatırılan 157.823,60 TL'nin 04.12.2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan ... A.Ş.'den istirdadı ile davacılardan ... Ticaret Limited Şirketi 2 Adi Ortaklığı'na verilmesine, koşulları oluşmadığından davacılar vekilinin kötü niyet tazminatı talebinin reddine, koşulları oluşmadığından davalı ... Faktoring A.Ş. vekilinin icra inkar tazminatı ve para cezası taleplerinin reddine,\" karar verilmiştir.
İleri Sürülen İstinaf Sebepleri: Davalı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, istinaf dilekçesinde özetle; mahkeme kararının eksik inceleme neticesinde verildiğini, bilirkişi raporuna karşı itirazlarının dikkate alınmadığını, cevap dilekçesi ve bilirkişi raporuna itirazlarını tekrar ettiklerini, müvekkilin kanunun kendisine yüklediği sorumluluk dahilinde salt çekleri dikkate almadığını ve faktoring müşterisi olan diğer davalı ...'tan çeklerin verilmesine sebep asıl borç ilişkisini gösterir faturaları talep ettiğini, faturalar doğrultusunda faktoring işleminin gerçekleştiğini, bahse konu iki adet fatura mahkemeye sunulmuş olmasına rağmen mahkemece tanzim edilen hatalı bilirkişi raporu doğrultusunda karar verildiğini, bilirkişinin dava konusu çeklerin dayandığı iki adet faturanın sahte olduğunu tespit ettiğini, kabul anlamına gelmemekle birlikte dava konusu çeklerin davacı şirket tarafından diğer davalı ...'a malların tesliminden önce verildiğini, bu hususta basiretli bir tacire yakışmayan şekilde hareket edildiğini, müvekkilin tüm sorumlulukları yerine getirdiğini, usul ve yasaya aykırı kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda yeniden karar verilmesini talep etmiştir.
İstinafa Cevap: Davacı vekili davalı vekilininin istinafına karşı cevap dilekçesi sunmamıştır.
Gerekçe ve Sonuç: HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede; Dava İcra takibinden sonra açılan İİK.72. Maddesine dayalı menfi tespit istemine ilişkin olup yargılama sırasında icra dosya borcunun ödenmiş olması nedeniyle istirdat davası olarak görülmüştür. Davacı, davalı ... ile aralarında 28.02.2018 tarihli 299.194,51 TL'lik mal teslimine dayalı sözleşme yaptıklarını, davalı ... tarafından 7 adet fatura ile toplam 118.184,77 TL'lik malların müvekkilleri tarafından teslim alındığını , geri kalan malların tamamen teslim edileceği taahhüdü ile davalı ...'a 6 adet toplam 350.000.-TL'lik çek teslim ettiklerini, faktoring şirketine ...'ın temlik ettiği faturalar konusu mal teslimi yapılmadığını bu nedenle takip konusu yapılan 2 adet çekin bedelsiz olduğunu, faktoring müşterisi davalı ...'ın temlik ettiği faturaların sahte olduğunu, davalı şirketin gerekli araştırmayı yapmadan çekleri temlik almasının usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürmüştür. İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı takip dosyasında; alacaklı ... Faktoring Anonim Şirketi tarafından borçlular ..., ... Ticaret Limited Şirketi 2 Adi İş Ortaklığı Ve ... Ticaret Limited Şirketi ve ... aleyhine 20/07/2018 keşide tarihli ... seri numaralı 60.000 TL bedelli ve 30/07/2018 keşide tarihli ... seri numaralı 60.000 TL bedelli çeklere dayalı olarak 120.000-TL asıl alacak, 7.180,27-TL işlemiş faiz, 12.000,00 TL çek tazminatı ve 360,00-TL %0,3 komisyon alacağı olmak üzere toplam 139.540,27-TL alacak için kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile 14.11.2018 tarihinde takibe girişildiği, borçlulardan ... Ticaret Limited Şirketi 2 Adi Ortaklığı tarafından icra dosyasına 04.12.2018 tarihinde 157.823,60 TL'nin yatırıldığı ve dosyanın infazen kapatıldığı anlaşılmaktadır. Takip dayanağı çeklerin keşidecisinin davacı ... İnşaat Ltd.Şti. Olduğu, lehtarının davacı ... Limited Şirketi 2 adi ortaklığı olduğu, sırasıyla lehdar tarafından ciro edilerek davalı ...'a teslim edildiği, bu davalı tarafından davalı ... faktoringe ciro edildiği görülmektedir. Bilirkişi raporunda, \" Davacı kayıtlarında, İcra takibi ve dava konusu ... ve ... no.lu toplam 120.000.-TL tutarındaki 2 adet çekin; Dava dışı ... Tic.Ltd.Şti'den avans olarak alındığı ve davalılardan ...'a ciro edildiği, Alınan Çekler Hesabı ve ...cari hesabı ile takip edildiği, Davalılardan ...'ın, davalı ... Faktoring A.Ş'ye Alacak Bildirim Formu ekinde temlik etmiş olduğu, davacı adına düzenlendiği iddia olunan 24-02.2018 tarihli ... no.lu. 65.667.-TL'lik ve 24.02.2018 tarihli ... no.lu. 61.950.-TL tutarlı iki faturanın davacı kayıtlarında yer almadığı, davacı vekilinin iş bu davada davalılardan ... hakkında evrakta sahtecilik, bedelsiz senedi kullanma, VUK 359'a uygun olmayan şekilde sahte fatura düzenleme suçlarından İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına dava tarihinden sonra, 20.12.2018 tarihinde (... sayılı dilekçe sorgu no.}, suç duyurusunda bulunduğu, Davalılardan ... A.Ş. kayıtlarında; müşterisi davalı ... ile ilgili Faktoring işlemlerini ... Teklif Nolu., ... no.lu hesapta takip ettiği, davalı ... A.Ş. ticari defter ve muavin kayıtları ile, dava dosyasına sunmuş olduğu davalı ... adına düzenlenmiş, 01.03.2018 tarihli alacak bildirim formu ekinde, davalı .. tarafından, davacı adına düzenlendiği iddia olunan 24.02.2018/... no.lu fatura ile, 65.667.-Tl_'lik ve 24.02.2018 ... no.lu fatura ile, 61.950.-TL. Tutarlarında iki faturaya karşılık temlik ettiği, ... Bahçelievler şb.den verilme, toplam 120.000-TL'lik, 20.07.2018 keşide tarihli, ... no.lu 60.000.-TL'lik ve 30.07.2018 keşide tarihli, ... no.lu 60.000.-TL'lik olmak üzere toplam iki çek karşılığı, ... A.Ş. tarafından çek bedellerinden faktoring ücret ve masrafları düşüldükten sonra toplam (54.036+53.483) 107.519,00 TL'nin, ... hesabına ödendiği, temlik alınan çeklerin belirlenen keşide tarihlerinde ödenmemesi sebebi ile davalı ... A.Ş/nin davacı ve diğer davalı ... aleyhine İstanbul ...İcra Müdürlüğünün ... Es. Sayılı dosyası ile başlattığı icra takibi sonucu 120.000.-TL'lik çek bedellerini dava tarihinden sonra tahsil ettiği, Alacak Bildirim Formu ekinde yer alan dava konusu temlik olunan ... ve ... nolu faturalar üzerinde VUK 230. Maddesi gereği faturada bulunması gerekli, satılan malların teslim tarihi ve irsaliye bilgisinin yer almadığı ya da fatura muhteviyatı malların teslimine ilişkin haricen düzenlenmiş, İrsaliye ya da, teslim tutanağının bulunmadığı , davalı ... A.Ş.'nin dava konusu çekler hakkında , İstihbarı çalışmayı kendi network sistemi üzerinden yaptığı risk değerlendirmesi ile finansal yönden yaptığı, adına fatura düzenlendiği iddia olunan çek keşidecisi davacılardan alınmış her hangi bir istihbari çalışmaya ilişkin teyitleşme belgesi dava dosyasına ve tarafıma ibraz edilmediğinden davacı kayıtlarında da yer almayan ... VE ... No.lu faturalara konu boru malzemesi malların davacıya tesliminin gerçekleştiğine ve dava konusu cek bedellerinin teslimi gerçekleşmiş ticari alacağa dayandığına ilişkin kanaat oluşmadığı\" belirtilmiştir. 6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/2. maddesine göre; \"faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulaca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz ve tahsilini üstlenemez.\"Kanunun 9/3 maddesinde ise \"Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan defileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğer ki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.\" hükmüne yer verilmiştir.Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 5 madesinde de benzer bir yükümlülük getirilmiş, istihbari çalışma yapılması gerektiği belirtilmiştir. Yerleşik yargısal uygulama uyarınca, faktoring sözleşmeleri alacağın devri hükmünde olup, faktoring sözleşmelerinde üçlü ilişki mevcut olup, işlemlerin taraflarını alacağı temlik alan faktoring şirketi, temlik eden önceki alacaklı (faktoring şirketinin müşterisi) ve önceki alacaklıyla arasında temel hukuki ilişki bulunan borçlu oluşturmaktadır. Faktoring sözleşmesinin alacağın devri hükmünü ihtiva etme niteliği gereği TBK md. 188/1 maddesi uyarınca kural olarak borçlu, önceki alacaklısına karşı ileri sürebileceği şahsi defileri temlik alan durumundaki faktoring şirketine karşı da ileri sürebilir.6361 sayılı kanunun 9/3 maddesi hükmünün ise faktoring işleminin tarafı olmayan ve ciro silsilesinde yer alan diğer kambiyo borçluları bakımından uygulanabileceği tespit edilmektedir. Davacı tarafından aynı ilişki kapsamında verilen bir adet çek nedeniyle Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesi 2018/1190 Esas sayılı dosyası ile davalı ... aleyhine 30.09.2018 tarihli 60.000,00 TL bedelli 1 adet çek nedeniyle menfi tespit davası açıldığı, bedelsizlik iddiası ispatlandığından davanın kabulüne dair verilen 2019/867 Karar sayılı kararın 20.12.2019 tarihinde kesinleştiği görülmektedir. Dosyada mevcut, 18.05.2018 tarihli davacı yan ve davalı ... arasında düzenlenen taraflarca imzalı taahhütname başlıklı belgede davacı taraftan alınan 4 adet çekin 18.06.2018 tarihine kadar iade edileceği belirtilmiş iade edilmesi gereken çeklerin 30.08.2018 ve sonraki 4 adet çek olduğu belirtilmiştir. Dava konusu 20/07/2018 ve 30/07/2018 2 adet çek bu taahhütnamede yer almamıştır. Tüm dosya kapsamına göre, faktoring şirketine ciro yoluyla devredilen çekte keşideci olan davacı ... şirketinin (borçlu), lehtarın diğer davacı adi ortaklık ( ciro nedeniyle borçlu) , çeki iktisap eden davalı ...'ın ( temlik eden önceki alacaklı), faktoring şirketinin ise çeki ciro yoluyla temlik alan son hamil durumunda olduğu, davacı adi ortaklık faktoring işleminin taraflarından olduğundan, borçlu; önceki alacaklısına karşı aralarındaki temel hukuki ilişkiden kaynaklanan şahsi defileri, alacağı önceki alacaklıdan faktoring sözleşmesi çerçevesinde temlik alan faktoring şirketine karşı da ileri sürebilecektir. Bu durumda, dava konusu çek karşılığı, fatura düzenlen malın tesliminin yapıldığının kanıtlanması gerekmekte olup, mevcut haliyle temlik alınan faturaların davacı kayıtlarında yer almadığı, davacının kabulünde olduğu üzere ; 05.03.2018- 11.05.2018 tarihleri arasında davalı ... tarafından düzenlenen ve davacı ticari kayıtlarına işlenen toplam 118.184,77 TL'lik fatura karşılığı malların teslim edildiği temel ilişki kapsamında davacı tarafından verilen, 20.07.2018- 30.07.2018 (dava konusu) ve 30.08.2018-15.09.2018-30.09.2018-15.10.2018 keşide tarihli toplam 6 adet 350.000 TL tutarlı çek verildiği, taraflar arasında sözleşmenin feshi nedeniyle taahhütname düzenlendiği ilk iki sıradaki dava konusu 120.000 TL toplam bedelli 2 adet çek dışındaki 4 adet çekin iadesinin kararlaştırıldığı , bu kapsamda dosyaya sunulan ödeme dekontlarından anlaşıldığı üzere davacı tarafından 15.10.2018 tarihli 50.000,00 TL çek için dava dışı ... faktoring firmasına gerçek faturaya dayalı alacağın karşılığı olmak üzere 50.000 TL ödeme yapıldığı, yine 30.08.2018 tarihli 60.000,00 TL çek için dava dışı ... faktoring firmasına 65.000,00 TL ödeme yaptığı böylece davacının temel ilişki kapsamında verdiği çeklerden dava dışı iki adet çek için 115.000,00 TL ödeme yaptığı, eldeki dava konusu çekler içinde ayrıca takip borcunu ödediği dikkate alındığında dava konusu çeklerin karşılığı alınmış bir mal olmadığı , çeklerin bedelsiz kaldığı , temlik konusu faturaların davacı kayıtlarında yer almadığı, çek bedeli karşılığı mal teslim edildiğinin ispatlanamadığı , faktoring Şirketinin finans kurumu olması nedeniyle 6361 sayılı kanunun 9/2 maddesi gereğince araştırma ve özen yükümlülüğü bulunduğu,Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 5 madesinde düzenlendiği üzere, ... tarafından müşteriyi yeteri kadar tanıyacak şekilde istihbarat çalışmalarının yapılması, sadece müşterilerin beyanı veya sözlü teyidi ile işlem yapılmaması, faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi, gerektiğinde fatura borçlusu ve kambiyo senedi veya diğer senedin keşidecisine de başvurularak borcun teyit edilmesi\" gibi asgari olarak bu şekilde istihbarat çalışması yapılması gerektiği halde dosya kapsamındaki delillerden, davalı faktoring şirketine temlik edilen faturaların V.U.K 230. Maddesine uygun düzenlenen faturalar olmadığı, davalı şirketin sadece risk analizi açısından araştırma yaptığı yasal düzenlemelere uygun şekilde temlik edilen alacağın gerçek bir ticari ilişkiye dayalı olup olmadığı konusunda yeterli araştırma yapmayarak özen yükümlülüğüne uygun işlem yapmadığı, ağır kusurlu olduğu dikkate alındığında bedelsiz olduğu ispatlanan çek bedelini davacı tarafa iade ile yükümlü olduğu kanaatine varılmıştır. Sonuç olarak , dosya kapsamında iddia ve savunmaya, saptanan dava niteliğine ve toplanıp değerlendirilen delillere göre kararda gösterilen yasal ve yeterli gerekçeye dayalı kurulan hükümde bir isabetsizlik bulunmadığı, istinaf başvuru sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır. Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Usûl ve yasaya uygun İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 27/04/2021 tarih ve 2018/1126 E., 2021/364 K. sayılı kararına karşı davalı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 10.780,93 TL nispi istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 2.695,24 TL harcın mahsubu ile bakiye 8.085,69 TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 3-Davalı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,5-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,6-Karar tebliği, harç tahsil müzekkeresi düzenlenmesi, harç ve avans iadesi işlemlerinin İlk derece Mahkemesince yerine getirilmesine, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.30/05/2024