T.C.
İSTANBUL
13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2023/543 Esas
KARAR NO\t:2024/370
DAVA:Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:23/08/2023
KARAR TARİHİ:22/05/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile dava dışı ... inş. san. ve tic. ltd. şti. arasında 13.02.2008 tarihli çelik iskele kira sözleşmesi yapıldığını ve davalı da 2. kefil olarak sözleşmeyi imzaladığını ve borcun tarafı olduğunu, müvekkilin alacakları karşılığında dava dışı ... inş. san. ve tic. ltd. şti. mücerret senetler vermiş ve davalı o senetlerde de kefil (aval) sıfatıyla imzası olduğundan borcun tarafı olduğunu, senetler vadesinde ödenmeyince icra takibine konu edildiğini, işbu davaya esas teşkil eden senetle de .... icra müd. ... e. sayılı örnek no:10 takibe geçildiğini, sonrasında da beyoğlu adliyesi kapatılarak çağlayan/istanbul adliyesi'nde dosyalar toplanınca .... icra müd. ... e. sayılı dosya numarasını aldığını ve en son da yenilenerek .... icra müd. ... e. sayılı dosya numarasını aldığını, yine müvekkili dava dışı ... inş. san. ve tic. ltd. şti. ve davalının borç karşılığı vermiş olduğu senetleri başka takiplerle de icraya verince dava dışı ... inş. san. ve tic. ltd. şti. ve davalı ... tüm dosyalar ve çelik iskele kira sözleşmesi kapsamında müvekkile karşı borçlu olmadıklarının tespiti amaçlı menfi tespit davası açtıklarını, iş bu davanın 24/06/2011 tarihinde açıldığını, müvekkilinin lehine davacıların (işbu dosya davalısının) müvekkiline borçlu olduklarına karar verildiğini, bu kararın 06/09/2021 tarihinde kesinleştiğini, davalı, borçlu olmadıklarının tespiti amaçlı açmış oldukları menfi tespit davasına konu icra dosyalarından olan .... icra müd. ... e. (eski esas ... e.) sayılı dosyasında 3 yıldan fazla süre icra takibini ilerletici hiçbir işlem yapılmadığı, takibe konu kambiyo senedinin zamanaşımına uğradığı gerekçesiyle, davasını ikame ettiğini ve .... icra hm 02.01.2023 tarihli .... kararı ile kesin olarak \"23/12/2015 tarihi ile 27/11/2020 tarihleri arasında zamanaşımın kesen başkaca bir icra işlem bulunmadığı, zamanaşımının dolduğu anlaşılarak şikayetin kabulü ile ; .... icra dairesinin ... esas sayılı takip dosyasında davacı yönünden iik 71/2 ve iik 33/a maddeleri gözetilerek icranın geri bırakılmasına dair hüküm kurulmuştur.\" şeklinde karar verildiğini, bu karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulduğunu ancak takibe konu bedelin hmk'da belirlenen istinaf kanun yoluna başvuru miktarının sınırı altında olduğundan, kesin kararın yerinde olduğu gerekçesiyle başvuru reddedildiğini ve işbu kararın 17.08.2023 tarihinde tebliğ edildiğini, borçlunun açmış olduğu menfi tespit davasına alacaklı defi olarak savunmasını yaptığı takdirde bu davanın zamanaşımını kesen bir sebep olup somut olay özelinde de taraflar arasında 24/06/2011 tarihi ile 06/09/2021 tarihleri aralığında menfi tespit davasının derdest olduğundan zamanaşımı süresinin kesildiğini, 2020 yılından bu yana da icra işlemleri yapılmaya devam edildiğinden zamanaşımı süresi sürekli kesilerek yenilendiğinden zamanaşımı süresinin dolmadığını, kesinleşen .... atm ... e. ve .... sayılı menfi tespit davası delil listesi ve dayanakları incelendiğinde zamanaşımına uğradığı gerekçesi ile geri bırakılan .... icra müd. ... e. (eski esas .... icra müd. ... e. ) sayılı dosyasının da olduğu görüldüğünü, dolayısıyla davalının açmış olduğu menfi tespit davası zamanaşımını kesen bir sebep olup, 24.06.2011 tarihi ile 06.09.2021 tarihleri aralığında menfi tespit davası derdest olduğundan, 2020 yılından bu yana da icra işlemleri yapılmaya devam edildiğinden zamanaşımı süresi sürekli kesilerek yenilendiğinden zamanaşımı süresi dolmadığını, bu sebeple de .... icra hm 02.01.2023 tarihli .... sayılı kesin nitelikteki kararının yerinde olmadığını belirterek, .... icra müd. ... e. sayılı dosyasındaki kambiyo senedinin zamanaşımına uğramadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalıya usulüne uygun davetiye tebliğ edildiği, cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşılmıştır.
Davanın; .... İcra dairesinin ... Esas sayılı dosyasında takibe dayanak bononun zamanaşımına uğramadığının tespiti talebine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
....İcra Dairesinin ... esas sayılı takip dosyası celp edilerek dosyamız arasına alınmış olup takip dosyası incelendiğinde; alacaklının ... İnşaat Turizm San.Taah.Tic.Ltd.Şti. Borçluların ..., ..., ... İnş. San. Tic. Ltd. Şti. olduğu, takibin 7.000,00-TL asıl alacak, 21,00-TL komisyon, 2.618,96-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 9.639,96-TL alacağa ilişkin kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile başlatılan icra takibi olduğu anlaşılmıştır.
Tüm dosya kapsamı birlikte incelendiğinde ve değerlendirildiğinde;
Türk Ticaret Kanunu 661. maddesindeki “Poliçeyi kabul edene karşı açılacak davalar vadenin geldiği tarihten itibaren üç yıl geçmekle müruruzamana uğrar.” şeklinde düzenlenmektedir.
Yine emsal niteliğindeki İstanbul BAM 14. HD 2019/2041 esas 2022/324 karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere, üç yıllık zamanaşımı dolunca kambiyo senedi vasfını kaybetmiş olan bono nedeniyle avalistin sorumluluğu da sona ermektedir. Bu durumda davalı senet alacaklısının, davacının avalist olduğu bono nedeniyle avaliste karşı temel ilişkiye dayalı talepte bulunması da mümkün değildir. Zamanaşımına uğramış bir bonoyla ilgili bono alacaklısı genel hükümler çerçevesinde asıl borçlu olan keşideciye karşı sebepsiz zenginleşme davası açabileceği gibi, sebepsiz zenginleşmeye dayanarak dava açmaz ise, artık sadece var olan temel ilişkiye dayanarak 10 yıllık genel zamanaşımı süresi içerisinde alacağını talep edebilir.
Dava; .... İcra dairesinin ... Esas sayılı dosyasında takibe dayanak bononun zamanaşımına uğramadığının tespiti talebine ilişkin olup, davacı vekili 24/01/2024 tarihli celse sırasındaki beyanında; \"Dava dilekçemizi tekrar ederiz, dava konusu edilen ve zamanaşımına uğramadığının tespitine karar verilmesini istediğimiz bono yönünden ilk olarak 2009 yılında takip başlatılmış olup yenileme işlemi 2020 yılında yapılmışsa da bu arada 2011 yılında .... ATM nin ... Esas sayılı dosyasında menfi tespit davası açılmış olup, bu dosyanın safahatı şu şekildedir, .... Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas dosyasında kayıtlı iken bu mahkemenin kapatılması üzerine .... ATM ... Esasa kaydedilmiş ve .... ATM nin kapatılması üzerine .... ATM ... Esasa kaydedilmiştir, yargıtay içtihatlarında belirlendiği üzerine menfi tespit davasında alacaklının alacağını defi olarak ileri sürmesi halinde bu durumun zamanaşımını kestiği ortadadır, bu içtihatlar dikkate alındığında yenileme işlemi de menfi tespit davasında belirttiğimiz bu şekilde zamanaşımının kesilmesinden sonra işlemeye başlayan zamanaşımı süresi içerisinde yenileme işlemi yapıldığından ve yenileme işleminden sonra alacağın tahsiline ilişkin birçok icrai işlem yapıldığından dava konusu alacağa ilişkin bono zamanaşımına uğramamıştır\" demiştir.
Dava ve takibe konu bono, Keşidecisi ... İnş San ve Tic Ltd Şti, avalisti ..., lehtarı ... İnş Tur San Taah Tic Ltd Şti olan, 15/04/2008 düzenleme tarihli, 15/05/2008 ödeme tarihli, 22.769,28-TL bedelli bonodur. Bu bono ilk olarak .... İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasında 03/12/2009 tarihinde takibe konulmuştur. .... İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasının yenileme emri üzerine yeni esas numarasının .... İcra Dairesinin ... esas olduğu görülmüştür. Takip dosyası aslının içeriği incelendiğinde ise takip dosyasının aslının .... ATM'nin ... esas sayılı dosyasından istendiği ve ... İcra Dairesinin ... esas ve ... esas sayılı dosyalarının iade edildiği görülmüş,
.... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası içerisinde 2 adet takip dosyası suretinin bulunduğu ve bunların .... İcra Dairesinin ... esas ve .... İcra Dairesinin ... esas sayılı takip dosyaları olduğu, bu takibe konu bonoların farklı olduğu, ... esas sayılı takip dosyasında takibe dayanak bononun 15/05/2008 tarihli bono iken, ... esas sayılı takip dosyasında takibe dayanak bononun 13/03/2008 tarihli bono olduğu görülmüştür.
.... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası incelendiğinde; davanın 24/06/2011 tarihinde keşideci ve avalist tarafından lehtara karşı açıldığı, .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sırasına kaydedildiği, açılan bu davada davacılar davalı ile aralarındaki ticari ilişki kapsamında davalıya borçlu olmadıklarının tespitine, teminat senedi niteliğinde olduğu ve iade edilmediği iddia edilen .... İcra Dairesinin 2008/22952 esas dosyasına konu bononun iptalini talep etmişlerdir. Dava dilekçesi içeriği incelendiğinde, davacının dava dilekçesinde sadece eminat senedi olduğu ve iade edilmeyerek takibe konu edildiği senet için .... İcra Dairesinin ... esas sayılı takip dosyasını göstermiş, .... İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyası deliller arasında gösterilmiş ancak bu takip dosyası veya bu takibe dayanak bono ile ilgili herhangi bir iddia veya talepte bulunulmamıştır. Dolayısıyla .... ATM'nin ... esas sayılı dosyasında görülen menfi tespit davasında sadece .... İcra Dairesinin ... esas sayılı takip dosyası ve takibe dayanak 13/03/2008 tarihli bono'nun olduğu anlaşılmış, yapılan incelemede 24/06/2011 tarihinde açılan menfi tespit davası önce .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sırasına kaydedilmiş, .... Asliye Ticaret Mahkemesinin Kapatılması üzerine .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sırasına kaydedilmiş, .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasında yapılan yargılama neticesinde 15/07/2013 tarih ve ... karar sayılı karar ile davanın kabulüne karar verilmiş, kararın davalı tarafça temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 3. HD 16/09/2019 tarih 2017/16346 esas 2019/6715 karar sayılı kararı ile .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas ... karar sayılı kararının bozulmasına karar verilmiş, bozma ilamı üzerine dosya .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sırasına kaydedilmiş, .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasında bozma ilamına uyularak 25/06/2020 tarihinde 2020/370 karar sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiş, kararon davacılar vekilince temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 3. HD 06/09/2021 tarih 2021/4934 esas 2021/7881 karar sayılı ilamı ile kararın onanmasına karar verilmiş, onama üzerine dosyanın 06/09/2021 tarihinde kesinleştiği görülmüştür.
Yukarıda da değinildiği üzere; Türk Ticaret Kanunu 661. maddesindeki “Poliçeyi kabul edene karşı açılacak davalar vadenin geldiği tarihten itibaren üç yıl geçmekle müruruzamana uğrar.” şeklinde düzenlenmekte, emsal niteliğindeki İstanbul BAM 14. HD 2019/2041 esas 2022/324 karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere, üç yıllık zamanaşımı dolunca kambiyo senedi vasfını kaybetmiş olan bono nedeniyle avalistin sorumluluğu da sona ermektedir. Bu durumda davalı senet alacaklısının, davacının avalist olduğu bono nedeniyle avaliste karşı temel ilişkiye dayalı talepte bulunması da mümkün değildir. Zamanaşımına uğramış bir bonoyla ilgili bono alacaklısı genel hükümler çerçevesinde asıl borçlu olan keşideciye karşı sebepsiz zenginleşme davası açabileceği gibi, sebepsiz zenginleşmeye dayanarak dava açmaz ise, artık sadece var olan temel ilişkiye dayanarak 10 yıllık genel zamanaşımı süresi içerisinde alacağını talep edebilir. Eldeki dava incelendiğinde davanın lehtar tarafından avaliste karşı açıldığı görülmekle, davalı olan avalistin sadece kambiyo vasfının bulunması halinde bono ile ilgili sorumluluğunun bulunmakta ve davacı lehtarın avaliste karşı temel ilişki ile ilgili herhangi bir alacak talebinde bulunamayacağı anlaşılmaktadır. .... ATM'nin ... esas sayılı dosyasının yukarıdaki incelemesinde anlaşıldığı üzere Mahkememizin iş bu davasına konu bononun, .... ATM'nin ... esas sayılı menfi tespit davasına konu edilmediği belirlendiğinden, davacının .... ATM'nin ... esas sayılı dosyası nedeniyle zamanaşımının kesildiğine ilişkin beyanlarının yerinde olmadığı değerlendirilmiş, dava konusu bono 03/12/2009 tarihinde takibe konulmuş, ... esas sayılı takip dosyasında alacaklı vekilinin 27/11/2020 tarihli dilekçe ile takipsizlikten kapanan dosyanın yenilenmesi talebinde bulunduğu ve İcra Dairesince 27/11/2020 tarihli yenileme emri ile yenileme işleminin yapıldığı .... İcra Dairesinin ... yeni esasa kaydedildiği görülmüştür. Takip tarihinden yenileme tarihine kadar geçen süre içerisinde 3 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğu anlaşılmakla dava ve takibe konu bononun zamanaşımına uğradığı kanaatine varılmakla davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Davanın reddine,
2-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 427,60-TL karar ve ilam harcından, peşin alınan 379,80-TL harcın mahsubu ile bakiye 47,80-TL harcın davacıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,
3-Yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Yatırılan avanstan artan kısmın karar kesinleştiğinde yatırana/ vekiline iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Mahkememize verilecek bir dilekçe ile veya başka bir yer Mahkemesi aracılığı ile gönderilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 22/05/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır