T.C.
ERZURUM
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2022/1187
KARAR NO\t: 2024/1002
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t: 17/03/2022 (Karar)
NUMARASI\t: 2021/606 Esas, 2022/202 Karar
DAVA\t: Alacak (Taşınmaz Alım-Satımı Kaynaklı)
Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı gerekçeyle asıl ve birleşen davanın reddine dair verilen karara karşı asıl ve birleşen davalarda davacılar vekili tarafından yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK'nın 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Asıl dava dosyasında davacı vekili, müvekkili şirketin 30/06/2016 tarihinde gerekli işlemleri sağlayarak, Erzurum İli, ...ilçesi, ... köyü, .. ada .... parselde davalı firmaya GES üretimi yapmak için (Güneş Enerjisinden Elektrik Üretimi) başvuru yapıldığını, yeterli kapasitesi raporu alınmasına rağmen davalı firmanın hukuka aykırı nedenlerle 05/08/2016 tarih ve 2016/.... karar sayılı yazısıyla ret kararı verdiğini, bu konuda Erzurum ... İdare Mahkemesine 2021/... Esas sayılı dosya ile dava açıldığını fakat görevsizlik kararı verildiğini, kararın Erzurum Bölge İdare Mahkemesi tarafından onandığını, dosyanın bu dosya arasına celbi gerektiğini, davalı firma tarafından tesis edilen ret işleminin haksız ve hukuka aykırı olduğu gibi hakkaniyetten uzak olduğunu, müvekkilli ile aynı koşullarda başvuran başka şirketler gerekli izinlerin verildiğini, davalı şirketin tüm her şeyi gizli yürüttüğü ve bundan ilgili başvurucuları ve ilgili kamuoyunun hiçbir şekilde haberdar olma ihtimalinin olmadığını, dolayısıyla yapılacak hiçbir hukuka aykırılıktan haberdar olunmayacağının açık olduğunu, bununda rekabete, şeffaflığa ve hukuka aykırılıktan haberdar olunmayacağının açık olduğunu, doğru uygulama yapan dağıtım şirketlerinden örnek uygulamalara bakıldığında ilgili başvurucular ve ilgili kamuoyunun bilgilendirilmesi açısından bu konunun en önemli hususlardan biri olduğunu, Lisanssız Elektrik Yönetmeliğinin tamamına aykırı işlem tesis eden veya eylemsizliğiyle mevzuatın tamamına aykırı davranan davalı firma Yasaklar ve Yaptırımlar başlıklı 28 madde hükmüne aykırı olarak başvuran kişiler arasında ayrım yaptığı ve nüfuz sahibi bazı kişilerin başvurusunu kabul ederken, diğer kişilerin başvurularını aylarca beklettiğini ve sonunda da reddettiğini, bu nedenlerle müvekkilinin 30/06/2016 tarihli başvurusuna verilen 05/08/2016 tarih, 2016/... karar sayılı ret işleminin iptaline ve açıkça hukuka aykırı olan ve yürütülmesi halinde telafisi güç ve imkansız zarara neden olacak ret işleminin yürütülmesinin durdurulmasına, neticede başvurularına ait lisanssız elektrik üretim izinlerinin verilmesi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Birleşen 2021/.... Esas sayılı davada davacı vekili, müvekkili şirketin 30/06/2016 tarihinde gerekli işlemleri sağlayarak, Erzurum İli, ...ilçesi, ... köyü, ..ada ... parselde davalı firmaya GES üretimi yapmak için (Güneş Enerjisinden Elektrik Üretimi) başvuru yapıldığını, yeterli kapasitesi raporu alınmasına rağmen davalı firmanın hukuka aykırı nedenlerle 05/08/2016 tarih ve 2016/... karar sayılı yazısıyla ret kararı verdiğini, bu konuda Erzurum .... İdare Mahkemesine 2021/.. Esas sayılı dosya ile dava açıldığını fakat görevsizlik kararı verildiğini, kararın Erzurum Bölge İdare Mahkemesi tarafından onandığını, dosyanın bu dosya arasına celbi gerektiğini, davalı firma tarafından tesis edilen ret işleminin haksız ve hukuka aykırı olduğu gibi hakkaniyetten uzak olduğunu, müvekkilli ile aynı koşullarda başvuran başka şirketler gerekli izinlerin verildiğini, davalı şirketin tüm her şeyi gizli yürüttüğü ve bundan ilgili başvurucuları ve ilgili kamuoyunun hiçbir şekilde haberdar olma ihtimalinin olmadığını, dolayısıyla yapılacak hiçbir hukuka aykırılıktan haberdar olunmayacağının açık olduğunu, bununda rekabete, şeffaflığa ve hukuka aykırılıktan haberdar olunmayacağının açık olduğunu, doğru uygulama yapan dağıtım şirketlerinden örnek uygulamalara bakıldığında ilgili başvurucular ve ilgili kamuoyunun bilgilendirilmesi açısından bu konunun en önemli hususlardan biri olduğunu, Lisanssız Elektrik Yönetmeliğinin tamamına aykırı işlem tesis eden veya eylemsizliğiyle mevzuatın tamamına aykırı davranan davalı firma Yasaklar ve Yaptırımlar başlıklı 28 madde hükmüne aykırı olarak başvuran kişiler arasında ayrım yaptığı ve nüfuz sahibi bazı kişilerin başvurusunu kabul ederken, diğer kişilerin başvurularını aylarca beklettiğini ve sonunda da reddettiğini, bu nedenlerle müvekkilinin 30/06/2016 tarihli başvurusuna verilen 05/08/2016 tarih, 2016/... karar sayılı ret işleminin iptaline ve açıkça hukuka aykırı olan ve yürütülmesi halinde telafisi güç ve imkansız zarara neden olacak ret işleminin yürütülmesinin durdurulmasına, neticede başvurularına ait lisanssız elektrik üretim izinlerinin verilmesi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Asıl ve birleşen 2021/...Esas sayılı davada davalı vekili, davanın ticari uyuşmazlık olarak nitelendirildiğinde dava şartı olan arabuluculuğa başvurulmadığının bu nedenle dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, davacının daha önce müvekkil şirket aleyhine tarafları ve konusu aynı olan başka bir dava açmış olabileceği ihtimaline binaen derdestlik itirazlarının bulunduğunu, davacı tarafından açılmış olan tarafları ve konusu aynı olan kesinleşmiş mahkeme kararı bulunması ihtimaline binaen kesim hüküm itirazında bulunduklarını, zamanaşımı itirazlarının bulunduklarını, mahkememizin yapılan iş ve işlemleri idarenin yerine geçerek düzeltme veya iptal etme yetkisinin bulunmadığını, söz konusu .... ve ...'a karşı idari yargıda açılması gerektiğini bu nedenlerle haksız açılan davanın reddini, davacının iddialarının idari yargının görev alanına girmesi nedeniyle görevsizlik yönünden reddini, husumet yokluğundan ve esastan reddini, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davacı yan üzerine bırakılmasını istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ :
İlk Derece Mahkemesince, \" ...Tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacının arabulucuya başvurmadan davayı açtığının anlaşıldığı, arabuluculuk yoluna başvurmanın dava şartı olduğu, Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-2 maddesi gereğince, davacının davasının dava şartı yokluğu sebebiyle HMK'nin 138.maddesi uyarınca asıl ve birleşen davanın usulden reddine karar verilmesi gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. \" gerekçesiyle \" 1-Davanın hem mahkememiz 2021/.... Esas hem de birleşen mahkememiz 2021/.... Esas sayılı dosyalarının arabuluculuk şartı yokluğundan davanın usulden reddine, \" şeklinde karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ :
Asıl ve birleşen davalarda davacılar vekili istinaf başvuru dilekçesinde; davanın bir miktar para alacağı ve tazminat davası olamadığını, işlemin iptaline ilişkin dava olduğunu, davanın idare mahkemesinde açıldığı ve mahkemece görevsizlik kararı verildiğini, idare mahkemesinde işlemin iptali davasının açıldığını, mahkemece bu hususun gözden kaçırıldığını, müvekkili şirketlerin lisansız enerji üretimi için yapılan başvurularının reddedilmesine karşı red işleminin iptali için davanın açıldığını, bu işlemin iptali için arabuluculuğa başvurma zorunluluğu bulunmadığını, davanın usulden reddedilmesinin kanuna ve yasaya aykırı olduğunu savunarak mahkemece verilen kararın kaldırılması talebi ile istinafa başvurmuştur.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE:
Asıl ve birleşen dava, güneş enerjisinden elektrik üretmek için yapılan başvurunun davalı şirket tarafından reddine ilişkin işlemin iptali istemine ilişkindir.
İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.
Asıl ve birleşen davada davacılar vekili, güneş enerjisinden elektrik üretim yapmak için gerekli alt yapıyı oluşturarak davalı kuruma başvuru yaptığını, yapılan başvuru işleminin reddedildiğini, red işleminin hukuki dayanağı bulunmadığını ileri sürerek iptaline karar verilmesini talep ettiği, mahkemece arabuluculuk dava şartı yerine getirilmediğinden dolayı davanın usulden reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.
6102 Sayılı TTK'nın \" Dava şartı olarak arabuluculuk \" başlıklı 5/A maddesinde dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan hüküm; \"(1) Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. (2) Arabulucu, yapılan başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde sonuçlandırır. Bu süre zorunlu hâllerde arabulucu tarafından en fazla iki hafta uzatılabilir.\" düzenlemesine yer verilmiştir.
Eldeki dava arabuluculuk şartı konulan alacak ya da tazminat davası niteliğinde bulunmadığından ilk derece mahkemesince davanın esasına ilişkin olarak tarafların iddia ve savunmasına göre tüm deliller toplanarak varılacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde usulden red kararı verilmesi doğru olmadığından ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Asıl ve birleşen davalarda davacılar vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile, yerel mahkeme kararının, HMK’nın 353/(1)-a-4. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,
2-Dava dosyasının HMK’nın 353/(1)-a maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
3-İstinaf peşin karar harcının davacı tarafa iadesine,
4-İstinaf başvurusu aşamasında yapılan yargılama giderlerinin mahkemesince verilecek nihai kararla hüküm altına alınmasına,
5-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
6-İİK 36. maddesi gereğince istinaf aşamasında tehiri icra talebi doğrultusunda yatırılan teminat olması halinde yatıran tarafa İADESİNE,
7-Gerekçeli kararın tebliği, teminat ve harç iadesi işlemlerinin yerel mahkemece yerine getirilmesine,
Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde HMK’nın 353/(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere .... tarihinde oy birliği ile karar verildi.