T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2021/744 Esas
KARAR NO: 2024/861
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 14/01/2021
NUMARASI: 2017/624 E. - 2021/11 K.
DAVANIN KONUSU: 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (Alacak)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 13/05/2024
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile ... arasında Elazığ ... Noterliğinde 13 Temmuz 2011 Tarihli ... yevmiye nolu Finansal kiralama sözleşmesinin akdedildiğini, bu sözleşme gereği Paletli ekskavatör, ... marka, 2011 model, ... şasi nolu, ... motor nolu, 123kw,hidrolik, sarı renkli iş makinesinin tahmini maliyetinin 251.834,00 TL olduğunu, Bu iş makinesi 01.06.2014 tarihinde Tunceli ili ... mahallesi ... mezrası ... köyünde faaliyet gösterir iken terör örgütü üyelerince yakıldığını, bu durumun Davalı yana bildirildiğini, bu olaya ilişkin yasal süreç Tunceli Cumhuriyet Başsavcılığının 2014 / 1224 soruşturma numaralı dosyasına konu olduğunu ve bu dosya kapsamında alınan ifadeler toplanan deliler olayın Terör olayları neticesinde meydana geldiğinin görüldüğünü, Müvekkili ile Davalı arasında sözleşmeye konu olan iş makinesinin sigortalanmış olduğunu ve bu olay nedeniyle Davalının 115.285,00 TL ... SİGORTA şirketinden aldığını, ayrıca bu iş makinesinin hurda olarak satışı haricen 29.000,00 TL ye davalı yanca yapıldığını ve Davalının müvekkiline 400.000,00 TL civarında ödeme yaptığını ve Müvekkilinin borcu bitmek üzereyken meydana gelen olay nedeniyle son iki-üç taksitini ödeyemediğini, müvekkilinin yaşanan olaylar nedeniyle mağdur olduğunu, Davalının kötü niyetli davranıp bu olaydan sonra müvekkiline sözleşme gereği aynı özelliklere sahip bir iş makinesi temin etmesi gerekirken bunu yapmadığını, ayrıca yakılmış iş makinesine ait sigortaca yapılan ödemeleri de aldığını. Müvekkilinden kalan borcu da ayrıca istediğini ve tahsil ettiğini ve bu nedenle müvekkilinin mağdur olduğunu, davalının müvekkili şirkete araçlarının terör örgütünce yakılması ve kullanılamaz hale getirilmesi nedeni ile Davalı tarafça müvekkiline aynı özelliklere sahip araç temin etmesi gerektiğini bu zamana kadar bu durumdan imtina ettiğini, davalı tarafça Finansal kiralama sözleşmesi gereği ... SİGORTA A.Ş ile yapılan sigorta sözleşmesinin ve bu sözleşme doğrultusunda ... SİGORTA A.Ş den aldığı tazminat bedelinin evraklarının istenilmesine, Davalı tarafça sözleşmeye konu olan ve şu an kullanılamaz hale gelen PALETLİ EKSKAVATÖR , ... MARKA, 2011 MODEL, ... ŞASİ NOLU, ... MOTOR NOLU, ..., HİDROLİK İş makinesine emsal bir iş makinesinin müvekkili şirkte vermesi hususunda davalı yan aleyhine hüküm kurulmasına davalı yanın bu hususu yerine getirememesi halinde araç bedelinin müvekkiline ödenmesine bu talepleri için fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydı ile şimdilik 500 TL alacak talebinde bulunduklarını, davalı yanın leasing sözleşmesi gereği ... SİGORTA A.Ş den aldığı sigorta bedelinin Müvekkiline ödenmesi bu konu alacağa ilişkin olarak şimdilik 500 TL fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydı ile toplamda 1.000,00 TL nin olayın meydana geldiği tarihten itibaren mevduata işleyecek en yüksek faiz ile birlikte yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili ... bu faaliyeti kapsamında, müvekkili şirket ile davacı ... arasında Elazığ ... Noterliğinde 13/07/2011 tarih ve ... yevmiye Düzenleme Şeklinde Finansal Kiralama Sözleşmesi (\"Sözleşme\") akdedildiğini, bu Sözleşme uyarınca, mülkiyeti müvekkili şirkete ait ... Marka 2011 Model ... tipi, ... tescil plaka numaralı Ekskavatörü, finansal kiralama yolu ile davacı Kiracı'ya kiraladığını, Sözleşme uyarınca finansal kiralama yolu ile Davacıya kiralanan iş makinesinin davacının kullanımı ve zilyetliğinde iken, 01.06.2014 tarihinde Tunceli'de meydana geldiği belirtilen terör olayları neticesinde yandığını ve kullanılamaz hale geldiğini, 01.06.2014 tarihi itibariyle Davacı Kiracının Sözleşme Ödeme Planı uyarınca, ödemeleri, diğer bir ifade ile müvekkili şirkete olan borcunun devam ettiğini, davacı tarafça ödenmesi gereken nispi peşin karar ve ilam harcı davacı tarafça tamamlanıncaya kadar, Harçlar Kanununun 30 ve 32. Maddeleri ile HMK. 150'inci maddesi uyarınca dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmesini talep ettiklerini, davacının dava konusu taleplerinin sözleşmesel veya yasal herhangi bir hukuki dayanağı bulunmadığını, müvekkili şirketin, dava konusu iş makinesinin davacıya tesliminden sonra sözleşme süresi içerisinde gerçekleşen hasar ve ziyanından herhangi bir yasal sorumluluğu bulunmadığını ve bu husus ve Kiralanan'ın sözleşme süresi içerisinde, Kiracının elinde iken hasar ve ziya uğraması halinde ne şekilde hareket edileceği ve bu durumda tarafların hak ve borçlarının ne olduğu hem taraflar arasındaki Finansal Kiralama Sözleşmesi'nde hem de bu Sözleşme'nin tabi olduğu yasada açıkça düzenlenmiş olduğunu, Dava konusu olayda, davacı tarafça finansal kiralama yolu ile kiralanan iş makinesinin Sözleşme devam ederken 01.06.2014 tarihinde Tunceli'de meydana gelen terör olayları neticesinde yanması ve kullanılamaz hale gelmesi üzerine de harfiyen yasa ve sözleşme hükümlerine göre hareket edildiğini, dava dilekçesinden ve davacının dava konusu ettiği taleplerinden, davacı tarafın müvekkili şirketi bir araç kiralama (...) şirketi gibi gördüğü ve bu bakış açısı ile talepler ileri sürdüğü anlaşıldığını, Müvekkili şirket özel yasasına göre kurulmuş ve faaliyet gösteren bir finansman kuruluşu olup, kiralama konusu mala ilişkin finansman sağlamakla yükümlü olduğunu, sözleşme hükümleri uyarınca davacı Kiracı'nın müvekkili şirketten herhangi bir mal talebi hakkı olmadığı gibi, kiralama konusu iş makinesinin tam hasara uğraması nedeniyle sigorta şirketi tarafından yapılan hasar bedeli ödemesi nedeniyle de müvekkili şirketten herhangi bir alacak hakkı bulunmamakta olup, haksız davanın reddi gerektiğini belirtmiş olup, yukarıda açıklanan nedenlerle davacı tarafça eksik ödenen nispi peşin ve karar ilam harcının tamamlanmasına kadar dosyasının işlemden kaldırılmasını, sözleşmesel ve yasal herhangi bir hukuki dayanağı bulunmayan haksız davanın reddini talep etmiştir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; \"...Bu kapsamda; 6361 sayılı Finansal Kiralama kanunun 24. Maddesi, sözleşmenin 20, 26/f maddeleri, sigorta sözleşmesinin poliçe kapsamında yapılacak ödemeler başlıklı 5. maddesi uyarınca hasar ve ziyaı sorumluluğunun kiracıya ait olması, sigorta tazminat bedelinin davacının borcundan düşülmesi ve yeniden ödenmesi halinde mükerrer ödeme olacak olması nedeni ile davacı tarafın davalıdan alacağı bulunmadığı anlaşılmakla davanın reddine\" karar verilmiştir. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; -Müvekkil ile davalı şirket arasında imzalanan 13.07.2011 tarihli finansal kiralama sözleşmesine konu iş makinesinin 01.06.2014 tarihinde meydana gelen terör olayı sonucunda müvekkilinin kusuru olmaksızın yakıldığını, İlk derece mahkemesi tarafından eksik inceleme neticesinde karar verildiğini, sözleşmesi ile kurulan borç ilişkisinde, davalının ediminin parça borcu niteliğinde mi yoksa nevi borcu niteliğinde mi olduğunun ilk derece mahkemesi tarafından tespit edilmesi gerektiğini, bu hususun borcun sona erip ermediği ile müvekkilinin zararının ve alacağının bulunup bulunmadığının tespiti bakımından önemli olduğunu, Dava konusu olayda davalı şirketin iş makinesini müvekkiline devir borcunun, ferden tayin edilmiş parça borcu olması durumunda, 01.06.2014 tarihinde meydana gelen terör olayı sonucunda müvekkilinin kusuru olmaksızın iş makinesinin yakılması neticesinde müvekkilinin borcunun sona ermesi gerektiğini, Bilirkişi Heyeti tarafından raporda da değinilen ve somut olaya birebir örtüşen Yargıtay 13. Hukuk Dairesi'nin düzelttiği 09.05.1996 tarih E.1751 - K.4287 Sayılı (BOZMA) Kararı \".... Kiralanan makinelerin terör olaylarında tamamen tahrip edildiği ve bu olayda davacının kusuru bulunmadığı anlaşıldığına göre borcun sona erdiğinin kabulü zorunludur. ..\" şeklinde hüküm tesis edildiğini, dava konusu olayda da makinenin tahrip olmasında davacının kusuru bulunmadığından borcun sona erdiğinin kabulünün zorunlu olduğunu, -İlk Derece Mahkemesi tarafından, 01.06.2014 tarihinde meydana gelen terör olayı sonucunda müvekkilinin kusuru olmaksızın iş makinesinin yakılması neticesinde müvekkilinin borcunun sona ermesi sebebiyle, olay tarihi olan 01.06.2014 tarihinden sonra davalı firma tarafından müvekkilinden taksit ödemesi adıyla alınan paraların ve iş makinesinin zarar görmesi sonucunda sigorta şirketinden tahsil edilen ancak müvekkilinin taksit borcunun devam ettiğinden bahisle kesinti yapılan miktarın müvekkiline iadesine karar verilmesi gerektiğini, veya, 01.06.2014 tarihi itibariyle müvekkilinin borcu sona erdiğinden müvekkili tarafından finansal kiralama yöntemiyle kiralanan ve son iki taksit haricinde tüm taksitleri de ödenmiş olan kira konusu iş makinesinin bir benzerinin mülkiyetinin müvekkili adına geçirilerek müvekkilinin kullanımına tahsis edilmesi veya Finansal Kiralama Sözleşmesine konu olan ve borcun sona ermesi ile mülkiyet hakkı kazanılmış olan iş makinesi için müvekkili tarafından ödenen bütün tutarların müvekkiline iade edilmesine karar vermesi gerektiğini, ancak davalı firmanın bu edimlerini yerine getirmediğini, aksine borcun sona ermesine rağmen sigorta şirketinden tahsil ettiği meblağdan kalan taksit tutarlarını ve faizlerini müvekkilinden kestiğini ve müvekkilinin zarara uğradığını, -şayet davalı şirketin iş makinesini müvekkiline devir borcunun, nevi borcu (cins borcu) olduğunun kabulü halinde, yani türüyle özelleştirilmemiş ve yerine yenisi koyulabilecek mal söz konusu olduğunda imkansızlaşmadan söz edilemeyeceğini, bu hususun doktrinde \"nevi telef olmaz\" ilkesiyle (genus non perit) ifade edildiğini, dolayısıyla davalı şirketin iş makinesini devredemeyeceğini ileri sürerek imkansızlık hükümlerine tabi olamayacağını ve borcundan kurtulamayacağını, davalı şirketin yeni bir iş makinesini müvekkilinin kullanımına tahsis etmesinin veya Finansal Kiralama Sözleşmesine konu olan ve borcun sona ermesi ile mülkiyet hakkı kazanılmış olan iş makinesi için müvekkili tarafından ödenen bütün tutarların müvekkiline iade edilmesi gerektiğini, -bilirkişi raporunda olay tarihi olan 01.06.2014 tarihi itibariyle müvekkilinin davalı firmaya borcunun bulunduğu, borcun devam ettiği şeklindeki, sadece davalı şirketin cari hesapları incelenerek yapılan tespitler hatalı olduğundan, hüküm kurmaya elverişli olmayan bu raporun kesinlikle ilk derece mahkemesi tarafından dikkate alınmaması gerektiğini kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir. İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Dava, Finansal kiralama sözleşmesine konu makinenin terör olaylarında yakılarak zayiata uğraması nedeni ile, finansal kiralama sözleşmesinin bittiği ve bedeli davalı tarafça tahsil edilmiş olan ve yanan makine yerine başka bir makine verilmesi veya makine bedeli ile sigorta bedelinin ödenmesi talebiyle açılmış alacak davasıdır. Davacı ... ile Davalı ... Arasında Elazığ ... Noterliğinde 13/07/2011 Tarihli ... yevmiye, ... numaralı Finansal kiralama sözleşmesinin akdedildiği anlaşılmıştır. Sözleşme incelendiğinde, 16. Madde ile birlikte malın sigortalı olması halinde tarafların hak ve taleplerinin de düzenleme altına alındığı, \"Kiralayan Şirketin Hak Ve Borçları\" başlıklı 17. Madde de\" mal kiralayan şirketin mülkiyetindedir. Kiralayan şirket, mülkiyeti kendisine ait olan finansal kiralama konusu malı sözleşme süresince sigorta ettirmek zorundadır. Sigorta primlerinin ödenmesi kiracıya aittir.\" şeklindedir. Taraflar arasındaki sözleşmenin 26.f maddesinde \"KİRALANAN'ın ağır veya tam hasara uğraması veya işbu sözleşme ile güdülen amaca uygun bir biçimde kullanılamayacak duruma gelmesi halinde KİRALAYAN dilerse sözleşmeyi fesheder, dilerse işbu sözleşme madde 20 hükümlerine göre hareket eder.\" Sözleşmenin 20. maddesinde; \" Sigorta teminatı kapsamında bir hasar meydana geldiği ve KİRALAYAN aşağıda 26/f hükümlerine göre iş bu sözleşmeyi fesih etmediği takdirde; sigorta şirketinden tahsil edilen sigorta tazminatı, kısmi hasarlarda meydana gelen hasarın giderilmesine tahsis olunacak, KİRALANAN'ın sözleşme konusu amaca hizmet edemeyecek şekilde ağır hasara uğraması halinde ve/veya tam hasar halinde KİRALANAN ile ilgili sözleşme sona erdirilerek KIRACI'nın KİRALAYAN'a hiçbir borcunun bulunmaması durumunda KİRACI'ya ödenecektir. Ancak hasarın giderilmesi veya kısmi hasar ve/veya tam hasar halinde sigorta teminatı kapsamı dışında bulunan riskler nedeniyle ve/veya sigorta tazminatını aşan her tür, nitelik, kategori ve sebep ile yapılan bütün masraf ve ödemeler KIRACI tarafından karşılanacaktır. Sigortadan tahsil edilen hasar bedelinin KİRACI'ya ödenebilmesi, o tarihte KİRACI'nın muaccel herhangi bir borcunun bulunmamasına bağlıdır. KİRALANAN, sigorta teminatı kapsamında hangi cins ve kategoride hasara uğrarsa uğrasın, KİRACI iş bu sözleşmeden doğan tüm borç ve taahhütlerini yerine getirmeye kesintisiz bir biçimde devam edecektir.” şeklinde düzenlenmiştir. Akdedilen sözleşme ekinde Sigortacı ... Sigorta A.Ş. düzenlemiş olduğu sigorta poliçesinin 5. Poliçe kapsamında ödemeler başlığı altında; “Sigortacının sigorta teminatı süresince gerçekleşen ve sigorta teminatı içerisinde kaldığı ve sigortacı tarafından kabul edilmiş hasar ve ziyan için sigortacının ödemekle yükümlü olacağı hasar tutarının alacaklısı sigorta ettiren sıfatıyla kiralayana ait olup kiracının hiçbir nam altında sigortacıdan talep hakkı bulunmamaktadır.” şeklinde düzenlenmiştir. Dava, tazminat davasıdır. Davacı ile davalı finansal kiralama şirketi arasında finansal kiralama sözleşmesi imzalanmış, buna göre finansal kiralama konusu ... Marka ... Model ... tipi, ... tescil plaka numaralı Ekskavatörün, terör örgütü üyelerince yakılması sonucu davacıların zarara uğradığını iddia ettiği, davalı tarafın ise davanın reddini savunduğu anlaşılmaktadır. Finansal kiralama sözleşmesiyle makinenin davacı tarafa kiralandığı, dosya içeriğinden finansal kiralama konusu makinenin dava dışı sigorta şirketi tarafından sigortalandığı, sigorta primlerinin ödendiği, sigorta şirketi tarafından dava konusu Ekskavatörün, terör örgütü üyelerince yakılması sonucu meydana gelen hasarın davalıya ödendiği, hasarın davalıya ödenmesinde sözleşme gereği aykırılık bulunmamakla birlikte, bilirkişi raporuna göre akdedilen sözleşmede kira bedeli 39 ay değişik taksit tutarlı 241.290,00 TL (KDV hariç) anapara ve 54.144,21 TL (KDV hariç) faiz olmak üzere toplamda 295.434,21 TL olarak belirlendiği, iş makinesinin zarar gördüğü 01.06.2014 tarihinde Davacının, Davalı şirkete 62.049,25 TL anapara borcu ve 53.299,08 TL faiz borcu olduğu, Davacı ... hurda değeri 29.000,00 TL (KDV Dahil) olan iş makinesine istinaden Davalı ...'ne 29.000,00 TL tutarında sovtaj bedeli faturası düzenlediği, sigorta şirketi tarafından sovtaj bedeli düşülerek 115.285,00 TL ödendiği ve Davacı ... hesabına alacak kaydedilmek suretiyle cari hesap borcundan düşüm yapıldığı, Davalı şirketin toplamda 69.336,52 TL olan temerrüt alacağından 34.479,06 TL tutarından vazgeçmesi sonucundan Davacıdan 34.640,74 TL tutarında kesinleşen temerrüt faizi alacağının olduğunun tespit edildiği, ancak bilirkişi raporunun içerik kısmındaki davalının davacıyı takip ettiği cari hesaba ilişkin tabloda yer verilen rakamlar ile raporun sonuç kısmında ulaşılan rakam arasında çelişki bulunduğu, rapor üzerinde bu nedenle denetim yapılamadığı, davalının davacıdan 34.640,74 TL alacaklı olduğuna dair sonuca nasıl ulaşıldığının anlaşılamadığı, raporun denetime elverişli ve ayrıntılı olmadığı anlaşılmakla, davacının sözleşmenin 26/f ve 20. Maddesine göre dava tarihinden itibaren davalıdan alacağı bulunup bulunmadığı ayrık durumda davalının davacıdan alacağı bulunup bulunmadığı hususunda ek rapor alınarak sonucu göre karar verilmesi gerektiği, ilk derece mahkemesi kararının tüm istinaf sebepleriyle birlikte değerlendirilmesinin gerekmesi karşısında, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, istinaf istemine konu karara yönelik denetim yapılması mümkün bulunmamakla 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a-6. maddesi gereğince kararın kaldırılmasına, Dairemizin kararında işaret edilen hususlarda, denetime elverişli şekilde rapor alınarak, ulaşılacak sonuca göre karar verilmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1- Davacı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile; 2- İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 14/01/2021 tarih, 2017/624 E. 2021/11 K. Sayılı Kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, 3-Dosyanın, yukarıda gösterilen biçimde inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4- İstinaf yasa yoluna başvuran davacı tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde kendisine iadesine, 5-Dosya üzerinde inceleme yapılması sebebiyle vekalet ücreti tayinine yer olmadığına, 6-İstinaf yasa yoluna başvuran tarafından istinaf aşamasında yapılan giderlerin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. ve 362/1-g. maddeleri gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve KESİN olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 13/05/2024