T.C. KONYA BAM 6. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No:
T.C.
KONYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
6. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t:
KARAR NO\t:
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN\t\t:
ÜYE\t\t:
ÜYE\t\t:
KATİP\t\t:
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: KONYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 06/07/2023
NUMARASI\t\t: Esas Karar
DAVACI\t:
VEKİLLERİ\t: Av.
\t Av.
İSTİNAF EDEN DAVALI\t:
VEKİLİ\t: Av.
DAVA\t\t: İtirazın İptali
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ\t: 03/05/2024
YAZIM TARİHİ\t: 07/05/2024
Davacı tarafından davalı aleyhine Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ....Esas sayılı dosyası ile açılan itirazın iptali davasında 06/07/2023 tarihinde tesis edilen davanın kısmen kabulüne ilişkin karara karşı davalının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ile davacı banka arasında 12.10.2020 tarihli Maaş Ödeme Protokolü imzalandığını, bu protokol ile, davalının 70 adet personelini kapsayacak şekilde, personeline yapacağı her türlü ödemenin (maaş, aylık, ücret, ikramiye, özel gider indirimi, tazminat, sağlık (tedavi/ilaç), ek ders ücreti, fazla mesai ücreti, nöbet ücreti, döner sermaye katkısı, operasyon ücreti, görev tazminatı, göç ödeneği, taltif ödemesi, özlük hakları, diğer hakedişler vb.) davacı banka nezdinde davalının her bir personeli adına açılacak hesaplara otomatik aktarılması hususunun düzenlendiğini, davacı bankanın, Maaş Ödeme Protokolünün, Kuruluşun Geri Ödeme Yükümlülüğüne İlişkin Hükümler başlıklı 10.1 maddesi hükmü gereğince, 28.10.2020 tarihinde davalıya 90.000,00 TL promosyon ücreti ödemesi yapıldığını, böylece protokol gereğince davacının üzerinde düşen yükümlülüğü eksiksiz şekilde yerine getirdiğini, davalının protokol hükümleri ile açıkça tespit olunan yükümlülüklerini yerine getirmemesinin veya ihlalinin sonuçları Maaş Ödeme Protokolünün 10.1 maddesinin 3. fıkrasında; \"Yukarıda belirtilen tutarın ödenmesi sonrası, protokolün olağan bitim tarihinden önce Kuruluş tarafından sona erdirilmesi ya da Protokol hükümlerinin Kuruluş tarafından ihlali nedeni ile kısmen dahi olasa fiilen sona ermesi halinde, belirtilen tutarın tamamını Banka'ca Kuruluş'a ödendiği tarihten itibaren tamamen geri ödeneceği tarihe kadar, fiili ödeme tarihindeki T.C. Merkez Bankası reeskont faiz oranı üzerinden belirlenecek faizi ile birlikte Banka'nın ilk yazılı talebinde Banka'ya ödeyeceğini Kuruluş peşinen kabul beyan ve taahhüt eder\" denilmek suretiyle hiçbir tereddüte yer bırakmayacak açıklıkta belirtildiğini ve taraflarca bu şekliyle kabul ve imza olunduğunu, davalının Maaş Ödeme Protokolü uyarınca 12.10.2023 tarihine kadar protokole uygun hareket etmeyi taahhüt etmiş olmasına karşın, 08.03.2022 tarihinden sonrasında edimlerini protokole uygun olarak ifa etmediğini, protokoldeki yükümlülüklerini yerine getirmediğini, davalının protokolden sonraki maaş hesap hareketlerinden açıkça görüleceği üzere 08.03.2022 tarihinden itibaren, protokol konusu personeline yapmış olduğu ödemeleri davacı banka kanalı ile yapmadığını ve protokol davalı tarafından protokol süresinin bitiminden önce tek taraflı olarak haksız feshedildiğini, Maaş Ödemeleri Protokolünün, davalının yükümlülüklerini haksız ve kötü niyetli olarak yerine getirmemesi sureti ile feshedilmesinin akabinde, davalıya Konya .. Noterliği'nin 20.09.2022 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi gönderildiğini, gönderilen ihtarname gereğinin davalının yerine getirmemesi sebebi ile davacı tarafından söz konusu alacağın ve ihtarname masrafının tahsili için zorunlu olarak Konya .. İcra Müdürlüğü'nün .... Esas sayılı dosyası üzerinden icra takibi başlatıldığını, davalı/borçlu icra takibine hiçbir dayanak göstermeksizin, haksız, mesnetsiz ve kötüniyetli olarak itiraz ettiğini ve icra takibini durdurduğunu, bu nedenlerle davanın kabulü ile davalı/borçlunun Konya.. İcra Müdürlüğü'nün .... Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın iptaline, Konya.. İcra Müdürlüğü'nün .... Esas sayılı dosyası kapsamında başlatılan icra takibinin devamına, takip konusu alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere davalı/borçlu aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin davalı/borçlu yana yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı banka ile davalı arasında 12.10.2020 tarihinde maaş ödeme protokolü imzalandığını, Protokol madde 10 gereği KDV dahil olarak davalıya 28.10.2020 tarihinde 90.000,00 TL ödeme yapıldığını, fakat protokolün 10.1 maddesinde sözleşmede davalı için kararlaştırılan yükümlülüklerin ihlal edilmesi durumunda tek taraflı olarak oldukça ağır geri ödeme koşulları kararlaştırıldığını, Genel işlem koşulu niteliğindeki tek taraflı düzenlemelere itibar edilmesinin mümkün olmadığını, Yerleşik Yargıtay kararlarında da bankalar tarafından matbu şekilde hazırlanan protokol ve sözleşmelerin TBK madde 20-25 gereği genel işlem koşulları açısından denetiminin yapılması gerektiğinin belirtildiğini, Kanun metninde genel işlem koşullarının sözleşmenin kapsamına girmesi, düzenleyenin sözleşmenin yapılması sırasında, diğer tarafa bu koşulların varlığı hakkında açıkça bilgi vermesi, bunların içeriğini öğrenme olanağını sağlaması ve onun da söz konusu koşulları kabul etmesine bağlı kılındığını, aksi takdirde, böyle genel işlem koşullarının yazılmamış sayılacağını, bu nitelikteki genel işlem koşullarının, düzenleyence, bunlar hakkında açıkça bilgi verilip, içeriğini öğrenme olanağının sağlanması ve diğer tarafın da bunu kabul etmesi, yazılmamış sayılma yaptırımının uygulamasını engellemediğini, davacı banka ile davalı arasında maaş ödemeleri protokolü 12.10.2020 tarihinde imzalandığını, davacı bankanın davalının 08.03.2022 tarihinden itibaren protokole uygun olarak edimlerini yerine getirmediğini ifade ettiğini, söz konusu iddialar TMK madde 6 kapsamında davacı banka tarafından ispat edilmesi gerektiğini, bu nedenlerle; davalının davacıdan olan alacaklarına ilişkin talep ve daha hakları saklı kalmak kaydı ile davacının taleplerinin ve davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: İlk derece mahkemesince \"... Tüm dosya muhtevası birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasındaki protokolün mezkur hükmü gereği davalının protokol kurallarını kısmen dahi ihlali halinde yapılan ödemelerin tamamını belirlenen faiz oranı ile birlikte ödeyeceğini kabul ettiğinden mahkememizce yargılamaya esas alınan bilirkişi raporunda hesaplandığı üzere davacı bankanın icra takibindeki talebiyle bağlı kalınarak takibe konu protokolden kaynaklı takip tarihi itibariyle davalıdan yukarıda zikredilen Maaş Ödeme Protokolü ve icra takibi dolasıyla; takibin 90.000,00 TL asıl alacak, 26.963,75 TL işlemiş faiz, 484,06 TL ihtarname masrafı üzerinden alacağının bulunduğu kanaatine varılmış olup, icra takibinin vaki kısmen itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmiştir. Hükmedilen miktar üzerinden %20 oranında hesaplanan 23.489,56 TL İcra inkar tazminatına hükmedilerek ...\" gerekçesiyle davacının davasının davacı tarafın icra takibindeki talebiyle bağlı kalınarak kısmen kabulü ile Konya .. İcra Müdürlüğünün .... Esas sayılı takip dosyasına yapılan itirazın kısmen iptali ile; takibin 90.000,00 TL asıl alacak, 26.963,75 TL işlemiş faiz, 484,06 TL ihtarname masrafı üzerinden devamına fazlaya ilişkin talebin reddine hükmedilen miktar üzerinden %20 oranında hesaplanan 23.489,56 TL icra inkar tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; protokol maddelerinin genel işlem koşullarının denetime tabi tutulmasının elzem olduğunu, konunun banka sözleşmeleri alalında uzman bilirkişinin de yer aldığı heyet tarafından ele alınması gerekirken sadece bankacı bilirkişi tarafından hazırlanan raporun hükme esas alınmasının esik incelemeye sebebiyet verdiğini, genel işlem koşulları karşısında tacirlerin de koruma kapsamında olacağının doktrinde ve yerleşik Yargıtay kararlarında kabul edildiğini belirterek istinaf talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; maaş ödemesi protokolü hükümlerine aykırılık ve protokolün uygulanamaması nedeniyle ödenen promosyonun istirdadı istemine ilişkindir.
İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.
Davacı tarafça, taraflar arasında 12.10.2020 tarihli maaş ödemeleri protokolü düzenlendiğini, protokolün 11. maddesi uyarınca göre davalının 12.10.2023 tarihine kadar çalışan maaşlarını banka sistemi ile ödemeyi taahhüt ettiğini, bunun karşılığında protokolde belirtilen 90.000,00 TL promosyonun davalıya ödendiğini, protokolün 10.1. maddesinin 3. Fıkrasında \"Yukarıda belirtilen tutarın ödenmesi sonrası, protokolün olağan bitim tarihinden önce Kuruluş tarafından sona erdirilmesi ya da Protokol hükümlerinin Kuruluş tarafından ihlali nedeni ile kısmen dahi olasa fiilen sona ermesi halinde, belirtilen tutarın tamamını Banka'ca Kuruluş'a ödendiği tarihten itibaren tamamen geri ödeneceği tarihe kadar, fiili ödeme tarihindeki T.C. Merkez Bankası reeskont faiz oranı üzerinden belirlenecek faizi ile birlikte Banka'nın ilk yazılı talebinde Banka'ya ödeyeceğini Kuruluş peşinen kabul beyan ve taahhüt eder\" hükmü ile protokol hükümlerine aykırılık halinde promosyon ödemesinin iadesi koşullarının belirtildiği, davalının süre sona ermeden 08.03.2022 tarihinden itibaren protokole aykırı davranarak protokolde belirtilen maaş ödemelerinin gerçekleştirilmediği, bu şekilde protokolün fiilen sona erdirildiği ileri sürülmüş olup; davacı banka tarafından davalıya hitaben Konya ..Noterliği aracılığıyla 20.09.2022 tarih, ... yevmiye no.lu ihtarnamenin gönderildiği, ihtarnamede, 12.10.2020 tarihli Maaş Ödeme Protokolü kapsamanındaki edimlerini 08.03.2022 tarihinden sonra yerine getirmediği, sözleşmenin 10.1 maddesine göre kendisine ödenen 90.000,00 TL nin, ödeme tarihinden itibaren TCMB reeskont faiz oranı üzerinden fiili geri ödeme gününe kadar hesaplanacak faizi ile birlikte 15 gün içinde ödenmesinin ihtar edildiği, İhtarnamenin UETS üzerinden aynı gün tebliğ edildiği görülmüştür.
Taraflar arasında protokol hükümleri ile protokolün süresinden önce işlemez hale geldiği konusunda ihtilaf bulunmamaktadır. Uyuşmazlık protokolün 10.1.maddesinin 3.fıkrasında düzenlenen protokolün davalı tarafından ihlali halinde, promosyon ödemesinin belirtilen faizi ile birlikte iadesine yönelik düzenlemenin genel işlem koşulu niteliğinde olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
Bilindiği üzere, Genel işlem koşulları, sözleşme taraflarından birinin, ileride kuracağı sözleşmelerde karşı âkidine değiştirmeden kabul edilmek üzere sunma niyetiyle önceden, tek yanlı olarak saptadığı sözleşme koşullarıdır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 20/1. maddesinde genel işlem koşulları ilk defa tanımlanmıştır. Anılan madde; “Genel işlem koşulları, bir sözleşme yapılırken düzenleyenin, ileride çok sayıdaki benzer sözleşmede kullanmak amacıyla, önceden, tek başına hazırlayarak karşı tarafa sunduğu sözleşme hükümleridir. Bu koşulların, sözleşme metninde veya ekinde yer alması, kapsamı, yazı türü ve şekli, nitelendirmede önem taşımaz.” şeklindedir. Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere, genel işlem koşullarının varlığını kabul edebilmek için bazı unsurların gerçekleşmiş olması gerekir.
Genel işlem koşulları kural olarak bir sözleşmenin içeriğini düzenlemek üzere hazırlanır ve bu faaliyet tek taraflı olarak sözleşmenin kurulmasından önce gerçekleşir. Amaç birden fazla sözleşme ilişkisinde kullanılacak koşulları saptamak ve bunları karşı âkidin müdahalesine imkân tanımadan bir kül olarak sözleşmeye dâhil etmektir. Bu koşulların nasıl hazırlandığı, kâğıda dökülüp dökülmediği, yazı türü, metnin sözleşme metnine dâhil olup olmadığı gibi hususlar genel işlem koşulu nitelendirmesi açısından önem taşımaz. Genel işlem koşullarının varlığını kabul edebilmek için karşı âkidin bunların içeriğine etki edememiş olması gerekir. Bu çerçevede, davalı 70 adet çalışanının ücret ve sair işçilik ödemelerinin davacı banka kanalıyla ödenmesi karşılığında davalıya 90.000,00 TL promosyon ödenmesine yönelik protokole ve içeriğine etki edebilecek durumdadır.
Davacı ile davalı arasında imzalanan sözleşme tacirler arasında düzenlenmiş olup, sözleşmenin incelenmesinde Borçlar Kanunu genel işlem koşullarına aykırılık teşkil edecek bir hüküm bulunmamaktadır. Bu itibarla, dosya kapsamı, mevcut delil durumu, ileri sürülen istinaf istemleri nazara alındığında, ilk derece mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde herhangi bir isabetsizliğin bulunmadığı kanaatine varıldığından davalının yerinde görülmeyen istinaf isteminin HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM\t: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1- Davalının istinaf başvuru talebinin ESASTAN REDDİNE,
2- Alınması gereken 8.022,85 TL harçtan peşin alınan 2.005,72 TL harcın mahsubu ile bakiye 6.017,13 TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
3- İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından ücret-i vekalet ile ilgili hüküm kurulmasına yer olmadığına,
4- İstinafa başvuran davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
5- Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 359/4. maddesi gereğince; kararın tebliği işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yapılmasına,
6- Dava dosyasının ilk derece mahkemesine gönderilmesine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 03/05/2024 tarihinde oybirliği ile HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince kesin olarak karar verildi.
Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır