T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/1757
KARAR NO: 2024/602
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 10/11/2020
NUMARASI: 2017/1110 Esas - 2020/532 Karar
DAVA: Alacak
Davanın kısmen kabulüne ilişkin kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA: Davacı vekili; müvekkili şirket ile dava dışı ... Ltd. Şti. arasında kargo/kurye gönderilerinin dağıtımı işine ilişkin \"PTT Hizmet Alımına İlişkin Esas ve Usullere Göre Yapılacak Hizmet Alımları Tip Sözleşme\" imzalandığını, dava dışı ... firması tarafından bu işe ilişkin taahhüt kapsamında müvekkiline ... bank T.A.Ş. Güneşli Şubesi tarafından düzenlenmiş 26.06.2015 tarihli 151.000-TL tutarlı kesin teminat mektubunun teslim edildiğini, sözleşme kapsamında ... firması çalışanı işçi ... tarafından müvekkili şirkete karşı Bakırköy 31. İş Mahkemesi'nin 2014/357 esas sayılı dosyasında işçilik alacakları istemiyle açılan davada mahkemece 09.11.2015 tarihli karar ile davanın kabulüne karar verildiğini, ilamın İstanbul ... İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasında icra takibine konulduğunu, müvekkilince icra dosyasına 09.01.2017 tarihinde 14.866,34-TL ödeme yapılmak zorunda kalındığını ve müvekkilince 1.403,22-TL yargılama gideri sarf edildiğini, ... firması ile imzalanan tip sözleşme ve eki şartname hükümleri uyarınca işçinin iş vereni yüklenici şirket olduğundan, firma işçisine ödenen tutarın yüklenici firmadan rücuen tahsilinin gerektiğini, müvekkilinin ... çalışanına ödemek zorunda kaldığı işçilik alacaklarını bu firmadan tahsil edemediğini, bu nedenle dava konusu teminat mektubu ile garanti altına alınan riskin doğduğunu ve teminat mektubunun nakde çevrilmesi gerektiğini, bu çerçevede 26.06.2015 tarihli 151.000-TL tutarlı kesin teminat mektubunun nakde çevrilmesi için davalı bankaya 02.06.2017 tarihinde başvuru yapıldığını, ancak davalı bankaca 08.60.2017 tarihli yazı ile işçilik alacaklarının teminat mektubunun temin ettiği riskler arasında olmadığı belirtilerek tazmin isteğinin reddedildiğini, sonrasında yapılan başvurunun da reddedildiğini, davalının ret cevabının açıkça usul ve yasaya aykırı olduğunu, emsal yargı kararlarına göre işçilere ödenen işçilik alacakları ve hizmet alım sözleşmelerinden kaynaklanan diğer alacakların teminat mektubunun tazmini yoluyla tahsil edilebileceğini ve riskin gerçekleşmesi halinde teminat mektubunun miktarla sınırlı kalmaksızın tamamının nakde çevrilebileceğini belirterek, 26.06.2015 tarihli, 151.000-TL tutarlı kesin teminat mektubunun nakde çevrilmesi suretiyle talep tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili; müvekkili banka tarafından lehdarı ... Ltd. Şti, muhatabı davacı olan 26.06.2015 tarihli 151.000-TL tutarlı kesin teminat mektubunun düzenlenerek davacı şirkete verildiğini, teminat mektubunun konusunu kargo/kurye gönderilerinin dağıtımına ait hizmet alım işinin oluşturduğunu, davacının kısmi tazmin talebinde bulunmasına rağmen işbu dava ile tümünün tazmininin istenildiğini, bu durumun hakkın kötüye kullanımı niteliğinde olduğunu, bu nedenle taleple bağlılık ilkesi gereği sadece 17.065,44-TL üzerinden karar verilebileceğini, yasal şartlar oluştuğunda teminat mektubu ile garanti edilen riske yalnızca o iş nedeniyle oluşan vergi ve sigorta prim borçlarının dahil edilebileceğini, bu hususlar haricinde tazmin talebinin hukuka aykırı olduğunu, davacı ile lehtar arasındaki sözleşmelerde işçilik hakları ile ilgili bir hüküm bulunmadığını, hizmet alım sözleşmesinin 12.5.1 maddesinde taahhüdünün tamamını yerine getirmiş ve sigorta prim borcu bulunmayan lehtarın teminat mektubunun iade edileceği düzenlenmişken teminat mektubunun tazmininin talep edilmesinin kanun ve sözleşme hükümlerine aykırı olduğunu, bankanın garanti ettiği işe ilişkin değil de mektup lehtarının çalıştırdığı işçinin kıdem tazminatı sebebiyle yani teminat mektubunda garanti edilmeyen bir işten dolayı tazmin talep edilmesinin hakkın kötüye kullanımı niteliğinde olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: Mahkemece; davacı ile dava dışı ... Turizm arasında akdedilen kargo/kurye gönderilerinin dağıtımına ait hizmet alımı işi sözleşmesinden dolayı davalı banka tarafından dava dışı ... lehine verilen muhatabı davacı olan teminat mektubunun nakde çevrilmesi talebine ilişkin davalı aleyhine açılan iş bu davada, yargılama sırasında alınan 08.06.2020 havale tarihli ek bilirkişi raporunda teminat mektubunun temin ettiği riskler arasında, sözleşme süresi içinde PTT işyerlerinde çalıştırılan ... Turizm işçilerinin işçilik haklarından doğan alacakların da bulunduğu, davacının mahkeme ilamı uyarınca muhatabı olduğu teminat mektubunun temin ettiği riski ödemek zorunda kalmış olmakla, teminat mektubunun temin ettiği riskin doğduğu, tazmin edilen teminat mektubunun temin ettiği riskin tamamen ortadan kalktığının belgelenmesi tarihine kadar davacının teminatı elinde tutabileceğinin tespit edildiği, davacı tarafından iş bu dava açılmadan önce davalıya yapılan başvuruda teminat mektubundan 17.065,44-TL'nin tazmininin talep edildiği, davalının 02.06.2017 tarihinde temerrüte düştüğü ve alacağa avans faiz uygulanması gerektiği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile davalı bankaya ait 26.06.2015 tarihli 151.000-TL meblağlı teminat mektubunun 17.065,44-TL yönünden nakde çevrilmesine, 02.06.2017 temerrüt tarihinden itibaren avans faiz uygulanmasına karar verilmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ: Davacı vekili; dava konusu teminat mektubu içeriğinden, mektubun kesin ve süresiz olarak tanzim edildiği açıkça görülmekte olup, \"yüklenici taahhüdünü ihale dökümanı ve sözleşme hükümlerine göre kısmen veya tamamen yerine getirmediği takdirde protesto çekmeye, hüküm ve adıgeçenin iznini almaya gerek kalmaksızın ve ... Ltd. Şti ile idareniz arasında ortaya çıkacak herhangi bir uyuşmazlık ve bunun akıbet ve kanuni sonuçları dikkate alınmaksızın, yukarıda yazılı tutarı ilk yazılı talebiniz üzerine derhal ve gecikmeksizin idarenize nakden ve tamamen ve talep tarihinden ödeme tarihine kadar geçen günlere ait kanuni faizi ile birlikte ödeyeceğimizi .. taahhüt ve beyan ederiz\" denilmek suretiyle mektup tutarının tamamının ilk yazılı talep üzerine derhal ve gecikmeksizin ödeneceğinin davalı tarafından kabul ve taahhüt edildiğini, teminat mektuplarının niteliği gereği bankaların, usulüne uygun bir yazılı tazmin talebi halinde derhal ve hiç bir araştırma yapmadan ödeme yapmaya yetkili olduklarını, emsal yargı kararları gereğince de teminat mektubunun miktar ile sınırlı olmaksızın tamamının nakde çevrilmesi gerektiğini, dolayısıyla emsal yargı kararlarına göre taraflar arasında akdolunan sözleşmeden kaynaklanan riskin gerçekleşmesi halinde, bankanın risk konusunu, tutarını, lehtar ile muhatap arasındaki çekişmeyi sorgulamaksızın teminat mektubunun tamamını nakde çevirmesi gerektiğini, dosyaya mübrez bilirkişi raporunda da teminat mektubu bedelinin tamamının nakde çevrilmesi yönünde görüş bildirildiğini, işbu davadaki taleplerinin sözleşmeye aykırılık nedeniyle teminat mektubunun tamamının tahsiline ilişkin olduğunu ve sözleşmeye aykırılığın ispatı ile riskin doğduğunun somutlaştırılmasını teminen, dava dışı ...'e ödenen işçilik alacaklarının rücuen tahsil edilemediği hususunun, riskin doğduğunun ispatını teminen örnekleme olarak gösterilmiş olduğunu, dolayısıyla işbu davanın, dava dışı işçiye ödenen 17.065,44-TL'nin tahsili ile sınırlı olmayıp, dava dışı işçiye ödenen meblağlar ile riskin doğumu somutlaştırılarak teminat mektubunun tamamının nakde çevrilmesine ilişkin olduğunu, bu nedenle mahkemece yalnızca 17.065,44-TL yönünden teminat mektubunun nakde çevrilmesine karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek, kararın kaldırılarak davanın tamamen kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili; davacının ödemek durumunda kaldığı işçilik alacağının, teminat mektubunun verilme sebebi olan konu kapsamında olmadığını, davacının 02.06.2017 ve 21.06.2017 tarihli tazmin taleplerinde teminat mektubunun 17.065,44-TL'lik kısmının tazminini talep ettiğini, davacının işbu taleplerinde belirtilen tutarların dahi ödenmesi hukuken mümkün değilken, davacı tarafça işbu dava ile bu kez mektup bedelinin tamamının nakde çevrilmesinin talep edildiğini, davacı tarafından dava dışı üçüncü kişiye ödenen işçilik alacağı dava konusu mektubun teminat altına aldığı konu kapsamında olmayıp, teminat mektubu ile teminat altına alınan işin kargo/kurye gönderilerinin dağıtımından ibaret olduğunu, kural olarak teminat mektubu muhatabın uğrayacağı muhtemel zararın tazmini için verilmekte olup, risk kapsamı dışında kalan borçların ise garanti veren bankadan istenemeyeceğini, dava konusu mektubun lehdar ... firmasının mektup konusu işten kaynaklanan herhangi bir SGK veya vergi borcu bulunmadığının tahkikat esnasında ortaya çıktığını, kaldı ki davacının da bu yönde bir iddiasının da bulunmadığını, mahkemece işçi için ödenen bedelin tamamının ... firmasında çalıştığı döneme ilişkin olup olmadığının araştırılmadığını, davacı ile lehdar ... firması arasındaki sözleşme ve şartnamelerde işçilik alacakları ile ilgili bir hüküm bulunmadığını, davacı tarafından tazmin taleplerinde teminat mektubunun 17.065,44-TL’lik kısmının tazmininin talep edildiğini, işbu davada ise teminat mektubunun tamamının tazmininin talep edildiğini, bu nedenle davanın kısmen kabulüne karar verilecekse dahi, davacı tarafından işçiye ödenen işçilik alacağı kadar bedel tutarında tazmin yapılması gerektiğini, mektubun 17.065,44-TL'lik kısmının tazmini talep edilmişken mektubun tümünün nakde çevrilmesi için dava açılmış olmasının hakkın kötüye kullanımı kapsamında olduğunu, ayrıca bilirkişi incelemesinde davacının icra dosyasına icra takip masrafları da dahil olmak üzere 14.865,34-TL ödediği tespit edilmiş olup, en fazla bu rakama kadar davanın kabulüne karar verilebileceğini ve temerrüttün de bu rakam üzerinden belirlenmesi gerektiğini, bankanın verdiği mektupla lehdar şirketin çalışanlarının tüm çalışma dönemi boyunca oluşacak tazminatlardan sorumlu tutulmasının hakkaniyete aykırı olduğunu, taraflar arasında imzalanmış sözleşmelerde yer alan “.. yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra ..\" ibaresinin lehdar şirketin işçilerinin işçilik alacaklarını da kapsadığı şeklinde anlaşılmasının amacını aşan bir yorum olduğunu belirterek, kararın kaldırılarak davanın tümden reddine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE: Dava, muhatabı olunan banka teminat mektubu bedelinin tahsili istemine ilişkindir. Hukukumuzda banka teminat mektupları konusunda açık bir düzenleme bulunmamakta, 6098 sayılı TBK’nun 128. maddesinde düzenlenen üçüncü kişinin fiilini üstlenme kapsamında bir tür garanti sözleşmesi olarak değerlendirilmektedir. Garanti veren banka, muhatabın ödeme talebi halinde ancak zamanaşımı, sahtelik gibi kendisine ait olan def’ileri ileri sürebilir veya teminatın ödenmemesi hususunda mahkemece verilen bir tedbir kararının bulunması halinde ödemekten kaçınabilir. Bu durumların söz konusu olmaması halinde ise, banka ancak ödeme talebinin hakkın kötüye kullanılması mahiyetinde olduğuna dair elinde likit delil bulunması halinde ödeme talebini reddedebilir. Likit delil ile kastedilen ise, bankanın yorumunu eklemeden ödeme talebinin dürüstlük kuralına aykırılığını ortaya koyan delildir. Banka ödeme talebini aldığında durumu derhal lehdara bildirmelidir ki, lehdar talebin haksızlığına ilişkin kendi elindeki likit delilleri bankaya ibraz edebilsin. İlk talepte ödeme kaydını içeren teminat mektuplarında ise risk banka üzerinde değil, lehdar üzerinde olduğundan ödeme talebi halinde esasa ilişkin inceleme yapılmaksızın ödeme yapılması gerekir. Somut olayda; davacı ile dava dışı mektup lehtarı yüklenici ... firması arasında 21.02.2014 tarihli hizmet alım sözleşmesi akdedilmiş olup, sözleşmenin 11.1 maddesinde, yüklenicinin bu işe ilişkin olarak 507.467-TL kesin süresiz teminat mektubu verdiği, 12.5 maddesinde, taahhüdün sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun yerine getirildiği ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra .. teminatların yükleniciye iade edileceğinin düzenlendiği, sözleşme eki teknik şartnamenin 7.42 maddesinde, işin bitimi veya işçinin işten ayrılması halinde her türlü ücret ve sosyal hakları, fazla çalışma ücretleri ile kıdem ve ihbar tazminatlarının yüklenici tarafından ödeneceği, 7.43 maddesinde, iş sağlığına ve iş güvenliğine ilişkin mevzuatta yer alan bütün yükümlülüklerin ve bundan doğacak tüm cezai ve hukuki sorumluluğun yükleniciye ait olduğu, kanunlar gereği PTT'ce ödenmek zorunda kalman her türlü meblağın (işçi alacağı, tazminat, idari para cezası vb.) yükleniciye rücu hakkının saklı olduğu, işçi alacakları ve idari para cezaları ile ilgili PTT aleyhine veya PTT tarafından dava açılması halinde, yüklenicinin iş bu sözleşme gereği PTT'ye vermiş olduğu teminatların davalar sonuçlanana kadar iade edilmeyeceği düzenlemesinin yer aldığı görülmektedir. Yüklenici ... firması çalışanlarından ... tarafından işbu davada davacı PTT aleyhine kıdem tazminatı ile işçilik alacaklarının tahsili istemiyle Bakırköy 31. İş Mahkemesinin 2014/357 esas sayılı dosyasında dava açıldığı, mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verildiği ve kararın kesinleştiği, ilamın alacaklı işçi tarafından İstanbul .... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasında takibe konulduğu, davacı PTT tarafından asıl alacak ve ferileri kapsamında icra dosya borcuna mahsuben alacaklıya 14.866,34-TL ödeme yapıldığı, ayrıca iş davası yargılamasında davacının 1.403,22-TL yargılama gideri sarf ettiği anlaşılmaktadır. Dava konusu 25.06.2015 tarihli 151.000-TL bedelli teminat mektubunun incelenmesinde; idare tarafından yapılan ihale sonucunda kargo/kurye gönderilerinin dağıtımına ait hizmet alımı işini taahhüt eden yüklenici ... firmasının ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerini yerine getirmek üzere vermek zorunda olduğu kesin teminat tutarı 151.000-TL'yi ...bank garanti ettiğinden, yüklenici taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine göre kısmen veya tamamen yerine getirmediği takdirde protesto çekmeye, hüküm ve adı geçenin iznini almaya gerek kalmaksızın ve ... firması ile idare arasında ortaya çıkacak bir uyuşmazlık ve bunun sonuçları dikkate alınmaksızın, yukarıda yazılı tutarın ilk yazılı talep üzerine derhal idareye nakden ve tamamen talep tarihinden ödeme tarihine kadar kanuni faiziyle birlikte ödeneceğinin davalı banka tarafından taahhüt edildiği görülmüştür. Davacı tarafça davalıya hitaben düzenlenen 02.05.2017 ve 12.05.2017 tarihli ihtarnameler ile dava dışı ... firmasının lehtarı olduğu tüm teminat mektuplarının tazmini talep edilmiş, davalı bankaca istemin reddi üzerine bu kez 02.06.2017 ve 21.06.2017 tarihli ihtarnameler ile dava dışı işçiye ödenen bedel ile yargılama giderleri toplamı olan 17.065,44-TL tutar bakımından tazmin talep edilmiştir. Teminat mektubunda teminat altına alınan risk, mektubun açık hükmü gereği yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine göre kısmen veya tamamen yerine getirmemesi olgusu olarak düzenlenmiştir. Yukarıda incelenen hizmet alım sözleşmesi ile teknik şartname hükümlerine göre işçilik hak ve alacaklarından yüklenici sorumlu olup, davacı PTT tarafından ödenmek zorunda kalınan her türlü meblağın (işçi alacağı, tazminat, idari para cezası vb.) yükleniciye rücu edileceği kararlaştırılmıştır. Bu durumda teminat mektubu ile sözleşme ve teknik şartname hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi sonucunda; dava dışı yüklenicinin işçisinin açmış olduğu dava nedeniyle davacının işçiye ödeme yaptığı, işçilik hak ve alacaklarından sorumlu olan yüklenicinin bu taahhüdünü yerine getirmediği, teminat mektubunun da yüklenici ile davacı muhatap arasında çıkabilecek tüm uyuşmazlıkları kapsadığı, bu nedenle mektupla temin edilen risk gerçekleşmiş olup, dava konusu teminat mektubunda da ilk talepte ödeme kaydı bulunduğundan, davacının tazmin talebi yerindedir. Nitekim aynı taraflar arasında Antalya 4. ATM'nin 2019/260 esas sayılı dosyasında görülen benzer uyuşmazlıkta, mahkemece davanın kabulüne ilişkin hükme yönelik davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, davalının temyiz başvurusu üzerine de Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2021/5773 esas 2023/343 karar saylı ilamıyla karar onanmıştır. Diğer yandan teminat mektubunda, mektupta yazılı tutarın ilk yazılı talep üzerine derhal idareye nakden ve tamamen ödeneceği hüküm altına alınmış olup, davacının işçiye ödediği tutarla sınırlı olmaksızın tüm mektup bedelini talep hakkı bulunmaktadır. İşbu davada davacı tarafça teminat mektup bedelinin tümünün tahsili talep edilmiştir. Davacı tarafça düzenlenen 02.06.2017 ve 21.06.2017 tarihli ihtarnameler ile dava dışı işçiye ödenen bedel ile yargılama giderleri toplamı olan 17.065,44-TL tutar bakımından tazmin talep edilmiş ise de, davacının tüm mektup bedelini talep hakkı bulunmakla, hükmedilen tutara 02.06.2017 tarihinden itibaren avans faizine hükmedilmesi gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle; davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine; davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken kısmen kabulü doğru değil ise de, yapılan hata/eksiklik yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın HMK'nın 353/(1)b-2 maddesi uyarınca kaldırılarak \"davanın kabulüne\" karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 10/11/2020 tarih 2017/1110 Esas - 2020/532 Karar sayılı kararın HMK 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA;\"Davanın kabulüne, 151.000-TL'nin 02/06/2017 tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi işletilerek davalıdan tahsiliyle davacıya ödenmesine,\" İlk derece mahkemesine ilişkin olarak ; \"Alınması gereken 10.314,81-TL harçtan davacı tarafından peşin yatırılan 2.578,71-TL harcın mahsubu ile kalan 7.736,10-TL'nin davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,\" Davacı tarafından yatırılan toplam 2.610,11-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Davacı tarafından yapılan 700-TL bilirkişi ücreti 180-TL posta masrafı olmak üzere toplam 880-TL yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Davalı tarafından yapılan giderlerin kendi üzerinde bırakılmasına, Davacı lehine takdir olunan 24.160-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Talep halinde kullanılmayan gider avansının yatıran tarafa iadesine,\" Davalıdan alınması gereken 10.314,81-TL istinaf karar harcından yatırılan 300,50-TL harcın mahsubu ile kalan 10.014,31-TL harcın davalıdan tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına, Davacı tarafından yatırılan 59,30-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine,Davacı tarafından yapılan 32,50-TL yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davalı tarafından yapılan giderlerin kendi üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 25/04/2024