T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ... Esas - ... Karar
T.C.
KONYA \"TÜRK MİLLETİ ADINA\"
. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO\t:
KARAR NO\t:
HAKİM\t: ... ...
KATİP\t: ... ...
DAVACI \t: ... - (T.C. Kimlik No: ...)
VEKİLİ\t:
DAVALI \t: ...
VEKİLİ\t:
DAVA\t: Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali
DAVA TARİHİ\t:
KARAR TARİHİ\t:
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH \t:
Davacı tarafından davalı aleyhine açılan davanın yapılan yargılaması sonunda;\t
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ\t:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı kooperatif, T.C. Kulu Noterliğinin 15.11.2022 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile davacıya 30.11.2022 tarihine kadar aidat borcu ve 01.07.2002-30.11.2022 tarihli yasal faizi ile birlikte toplamda 35.125,37 TL borcu olduğu gerekçesiyle birinci ihtarname gönderdiğini, davacıya 10 günlük süre verildiğini, daha sonra ise davalı kooperatifçe davacıya T.C. Kulu Noterliği'nin 29.11.2022 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile tarih ve borç miktarları aynı olmak üzere ikinci ihtarname gönderildiğini, davacının aidat borçlarını ödemesi için 1 aylık süre verildiğini, ayrıca davalı kooperatif 15.11.2022 tarihli yazısı ile davacıya ustalık belgesi ibrazı hususunda bildirimde bulunulduğunu, son olarak davalı kooperatifçe T.C. Kulu Noterliğinin 04.01.2023 tarih, ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile davacıya davalı kooperatifin üyeliğinden ihraç edildiğine dair kararı gösteren son ihtar gönderildiğini, ihraç kararının usulsüz ve hukuka aykırı olduğunu, yerleşik Yargıtay uygulamaları dikkate alındığında kooperatif Üyesi ortakların parasal yükümlülüklerini 30 gün geciktirmeleri üzerine, yönetim kurulunca noter aracılığı ile yapılacak ihtar ile yükümlülüklerinin yerine getirilmesinin istenebileceği, bu yükümlülükleri yerine getirmemesi halinde kooperatifçe aidat borcunu ödemeyen ortaklar hakkında ihraç kararı alınabileceği içtihat haline geldiğini, mali edimlerini yerine getirmeyen ortağın ihraç edilebilmesi için, yasa ve anasözleşmeye uygun şekilde ihtar edilmesi ve ayrıca ihtara konu edilen borcun, gerçeği yansıtması gerektiğini, davalı kooperatifçe davacıya çıkarılan ilk ihtarnamede aidat borcu istendiğini, mahkemece, yukarıda anılan maddede belirtilen 30 günlük gecikme şartı beklenmeksizin muaccel olmayan aidat borcunun yer aldığı ihtarnameye dayanılarak ihraç kararı verilemeyeceğini, davalı kooperatifin davacıya T.C. Kulu Noterliğinin 04.01.2023 tarih, ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile gönderdiği 03.01.2023 tarih ve ... karar nolu \"Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri\"ndeki davacının kooperatif üyeliğinden ihracı kararının iptaline, davacının davalı kooperatife üye olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı kooperatif vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının bu aşamadan sonra davasını genişletmesine muvafakat etmediklerini, davacının kooperatif üyeliğinden ihracının usul ve yasaya uygun olduğunu, yaklaşık 20 yıldır borcunu ödemeyen davacıya karşılık, üyelik aidatını düzenli ödeyen üyelere karşı adaletli olmak adına davacıyı üyelikten ihraç etmeye karar verildiğini, davalı kooperatifin davacıya usulüne uygun olarak iki adet ihtarname çektiğini, davacı, ihtarlar kendisine tebliğ edilmesine rağmen yasal faiziyle birikmiş borcunu ödemediğini, davacının davalı kooperatife üyelik aidatlarını ödediğine dair dekontları varsa ya da banka kayıtları varsa dosyaya ibraz etmesi gerektiğini belirterek, hukuki dayanaktan yoksun davacının davasının reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dilekçeler aşaması tamamlanmış, taraflara duruşma gününü bildirir davetiye tebliğ edilerek duruşma açılmıştır.
İncelenen dosya kapsamı ve toplanan deliller bir bütün halinde değerlendirildiğinde;
Dava, \"Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali\" davasıdır.
Mahkememizce Prof. Dr. ... rapor alınmış, bilirkişi 30/11/2023 tarihli raporda sonuç olarak; Kooperatifin 2005, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019-2020, 2021, 2022 yıllarına ait genel kurul tutanaklarına göre, ihtar konusu yapılan 30.11.2022 tarihine kadar ödenmesi gereken aidat toplamı 15.600 TL olduğunu, ancak bu tutar sadece yukarıda belirtilen yılları kapsadığını, 2005 yılı öncesi ve bu tarihler arasında yer alıp tutanağı bulunmayan (2006, 2012, 2013 ve 2014 yılları) genel kurul kararlarının da dikkate alınmasıyla ödenmesi gereken aidat tutarı hesaplanabileceğini, mevcut genel kurul tutanaklarının dikkate alınması halinde ödenmesi gereken aidat tutarı 15.600 TL'den kooperatif yönetimince davacının yaptığı belirtilen ödeme tutarının düşülmesiyle kalan aidat borcu (15.600 TL — 5.238,00 TL) 10.362 TL olduğunu, ihtarnamede belirtilen 30.11.2022 tarihine kadar aidat borcu tutarı ise 8.939,00 TL olduğunu, 2005 öncesinde hiçbir aidat ödemesi olmasa bile, ihtar konusu yapılan aidat alacağı dikkate alındığında (15.600 — 8.939) 6.661,00 TL olarak hesaplanabildiğini, davacının aidat borcunun sağlıklı bir şekilde hesaplanabilmesi için 2005 öncesi genel kurul tutanakları ve sonraki yıllardaki eksik genel kurul tutanaklarının temini, ayrıca davanın varsa ödeme belgelerini ibrazı ve Ek-2'de yer alan ödeme listesindeki alacaklara beyanının da yapılmasıyla daha sağlıklı bir tespit yapılabileceğini, davacı tarafından sunulan belgelerin kooperatif üyeliği için gerekli ustalık belgesi niteliğinde olup olmadığı hususu, uzmanlık alanı dışında olduğundan, mahkemenin takdirinde olduğunu belirtmiştir. Aynı bilirkişi 01/04/2024 tarihli ek raporda sonuç olarak; davalı vekili tarafından 07.02.2024 tarihli dilekçede, ismi ve iletişim bilgileri belirtilen ... ile yapılan görüşmede, kooperatife ait tarafına sunulan defter ve belgeler dışında başka bir belge ya da defter bulunmadığı ifade edilmiştir. Bu durumda kök raporumuzda yapılan tespitler dışında yeni bir tespitinin bulunmadığını, mahkemece tarafına yapılan görevlendirmede, ustalık belgesine ilişkin olarak;
a)Davalı kooperatif tarafından, davacıya yazılan 15.11.2022 tarihli yazıda, Kooperatif ana sözleşmesinin 10. Maddesi gereğince, üyeliğin tamamlanması için “Hortum Presçiliğine Dair Ustalık Belgesi” fotokopisinin ivedi olarak kooperatife gönderilmesi istendiği, davacının ihraç kararının alındığı 04.01.2023 tarihine kadar bu konuda bir belgeyi kooperatife vermediği, taraf beyanlarından anlaşıldığını, davacının bu konudaki beyanı kendisine ödemelerde olduğu gibi (2 ihtar ve ihraç) bir sürecin bu konuda uygulanmadığı yönünde olduğunu,
b)Kooperatif ana sözleşmesinin “Ortaklık Nitelik ve Şartlar” başlıklı 10. Maddesinde; kooperatife üye olmak için aranan nitelik ve şartlar arasında, 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanununa göre kurulmuş odalar ile 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununa göre kurulan ticaret ve sanayi odalarına kayıtlı olmak ve bu ana sözleşmede gösterilen küçük sanayi kollarından birinde imalat veya tamirat isleriyle uğraşmak.
-Mesleğini sitenin kurulduğu ilde icra etmek, bağımsız bir işyeri sahibi olmak, aşağıda gösterilen küçük sanayi kollarından birine mensup olmak ve bu niteliğini bağlı bulunduğu oda ve vergi dairesi kayıtları ile belgelendirmek.
-Bağımsız bir işyeri sahibi olmamakla birlikte, sitenin kurulduğu ilde, aşağıda gösterilen küçük sanayi kollarından birine mensup bir işyerinde mühendis, mimar, tekniker, Endüstri Meslek Lisesi (Sanat Okulu) mezunu veya ustalık belgesi sahibi olarak çalışıyor olmak. Ancak bu kişilerin ortaklığa kabulü için başvuru tarihinden geriye doğru ve asgari olarak 360 gün sigorta primi ödemiş olduklarını belgelemeleri” şartları yer aldığını,
Ayrıca aynı maddede; ... Sitelerinde Yer Alabilecek Meslekler de sıralandığını, bu meslekler arasında, PVC Doğrama İmalatı da yer aldığını, Kulu Belediyesi İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatında davacının faaliyet konusu “Plastik Doğrama Marangoz” olarak belirtildiğini, ayrıca Vergi Levhasında da, faaliyet konusu “Hortum Presi ve Plastik Doğrama ve Marangoz” şeklinde yer aldığını, bu durumda, davacının ortaklık nitelik ve şartlarına uyup uymadığı Mahkemenin takdirinde olduğunu,
c)Davacının ustalık belgesinin kooperatife istenen tarihlerde sunulmamasına ilişkin olarak, “ödeme ihraç prosedürünün parasal yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi usulünde olduğu gibi iki farklı ihtar ile uygun süre verilerek yerine getirilmesi gerektiği” beyanına ilişkin olarak;
“Gerekli şartları taşıyıp da, kooperatife ortak olmak isteyenler yazılı olarak yönetim kuruluna başvururlar. \"... Ortaklığa kabul yönetim kurulunun kararı ile gerçekleşir. Yönetim kurulu, ortaklar ile ortak olmak için başvuranların 10. Maddede gösterilen şartları taşıyıp taşımadığını araştırmak zorundadır...”
Bu maddeye göre, kooperatife başvuran kişilerin ortaklığa kabul şartlarını taşıyıp taşımadığının ortaklığa kabul öncesi yapılması gerekeceği hususu Mahkemenin takdirinde olduğunu,
Kooperatif ana sözleşmesinin “Ortaklıktan Çıkarma” başlıklı 14. Maddesi; “10. Maddede yazılı ortaklık şartlarını kaybedenlerin” de yönetim kurulu kararı ile ortaklıktan çıkarılacağı belirtilmektedir, çıkarma prosedüründe, “Çıkarma kararı gerekçeli olarak yönetim kurulu karar defteri ile ortaklar defterine kaydedilir. Kararın onaylı örneği çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere 10 gün içinde notere tevdi edilir. Ortak çıkarma kararının tebliğ tarihinden itibaren 3 ay içinde iptal davası açabilir veya genel kurula itiraz edebilir ...” şeklinde olduğunu, davacının ortaklık şartlarını kaybettiğine dair dosya kapsamında bir iddia bulunmadığını, ancak, davalı kooperatifin Kulu Noterliğinin 04.01.2023 tarih ve ... nolu ihtarnamesinde, ”... Üyenin ustalık belgesinin sahte olduğu düşünüldüğünden çıkarılma sebebi olması sebebiyle” ifadesine ilişkin olarak, ortağın durumunun bu madde kapsamında yer alıp almayacağı ve sahtelik iddiasının geçerliliği hususunun Mahkemenin takdirinde olduğunu belirtmiştir.
Dava, 03.01.2023 tarihli ... karar nolu ihraç kararının iptali ile davacının kooperatif üyesi olduğunun tespiti davasıdır.
Taraflar arasındaki ihtilaf; yönetim kurulu ihraç kararından önceki süreçte davacının üyelikten kaynaklı borcunun bulunup bulunmadığı, davacının üyelik şartlarını taşıyıp taşımadığı, davacı hakkında yürütülen ihraç prosedürünün yasaya uygun olup olmadığı, yönetim kurulu ihraç kararının iptalinin gerekip gerekmediği hususlarından ibarettir.
Kooperatifler Kanunu'nun 16/3. Maddesine göre; Çıkarılma kararı gerekçeli olarak tutanağa geçirileceği gibi, ortaklar defterine de yazılır. Kararın onaylı örneği, çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere, on gün içinde notere tevdi edilir. Bu ortak tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde itiraz davası açabilir. Tebliğ edilen karar, yönetim kurulunca verilmiş ise ortak, üç aylık süre içinde genel kurula da itiraz edebilir. Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere, yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurula itiraz edildiği takdirde, yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine itiraz davası açılamaz. İtiraz üzerine genel kurulca verilecek karara karşı itiraz davası hakkı saklıdır.
Konya BAM . Hukuk Dairesi'nin ... E ... K sayılı ilamı;''1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 27. ve davalı kooperatif ana sözleşmesinin 14/2. maddelerinde parasal yükümlülüklerini yerine getirmeyen kooperatif üyelerinin ihracı prosedürü düzenlenmiş olup, bu tür davalarda, mahkemece öncelikle, aidat borcunun ödenmesi için üyeye iki ihtarın gönderilip gönderilmediği ve bu ihtarların usulüne uygun olarak tebliğ edilip edilmediği, ilk ihtarnamenin ödemesi 30 gün geciktirilmiş borcu içerip içermediği, böyle bir borcun ödenmesi için birinci ihtarda 10 gün, ikinci ihtarda 1 aylık sürenin verilip verilmediği, bu süre içerisinde ödememe halinde müeyyidenin ne olduğunun ve ödenmesi istenen borcun miktarının ve neye ilişkin olduğunun açık ve anlaşılır olarak belirtilip belirtilmediği, ihtarnamelerde ödenmesi gereken borç miktarlarının da birbirini tutup tutmadığı tespit edilmelidir. Tüm bu aşamalarda bir eksiklik bulunmaması halinde ihtarlarda istenen borcun gerçek borç olup olmadığının belirlenmesi gerekmektedir.'' şeklindedir.
Yargıtay .Hukuk Dairesinin ... Esas ... Karar nolu ilamında; \" Bu uygulamanın YHGK'nın 27.04.2010 tarih ve ... E, ... K. sayılı ilamında da açıklandığı üzere, hayatın olağan akışına, iyiniyet kurallarına ve kooperatifin amacına uygun olduğunun kabulü gerekir.” ifadeleriyle ortağın ihlal edilen yükümlülükler konusunda usulüne uygun süre verilerek ortağın ihtarname ile yükümlülükleri konusunda uyarılması aksi halde ihraç edileceğinin bildirilmesi, uyarıya rağmen yükümlülüğün ihlali halinde ise ihraç kararı verilmesi gerektiğine işaret edilmiştir.\" şeklinde açıklamada bulunulmuştur.
Somut olayda; Kulu Noterliği'nin 15/11/2022 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davalı kooperatifin birikmiş 8.939,00 TL aidat borcunun 10 gün içinde ödenmesini davacıya ihtar ettiği, devamında davalı kooperatifin Kulu Noterliği'nin 29/11/2022 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile 8.939,00 TL'nin 1 ay içinde ödenmesini ihtar ettiği, ihtar sürelerinin yasaya uygun olduğu tespit edilmiştir.
Dosya kapsamına uygun olduğundan hükme esas alınan 30/11/2023 tarihli rapor ve 01/04/2024 tarihli ek bilirkişi raporu ile; dosyaya sunulan kooperatif kayıtları ve belgeler dikkate alındığında, 2005 yılı öncesi genel kurul tutanakları ve sonraki yıllardaki eksik genel kurul tutanaklarının sunulmaması nedeniyle, kooperatif aidat alacağının tam anlamıyla tespitinin mümkün olmadığı, yönünde tespitte bulunulmuştur. Ayrıca Davalı kooperatif tarafından davacıya yazılan 15/11/2022 tarihli yazı ile hortum presçiliğine dair ustalık belgesi fotokopisinin gönderilmesinin istenildiği, davacının 04/01/2023 tarihine kadar, bu konuda bir belgeyi kooperatife sunmadığı, davacıya ait vergi levhasında \"hortum presi ve plastik doğrama ve marangoz \" şeklinde kayıt yer aldığı, tespit edilmiştir. Davacının ortaklık şartlarını kaybettiğine dair dosya kapsamında bir iddianın bulunmadığı da tespit edilmiştir. Bilirkişi raporunda yer alan tespitler doğrultusunda, davacı tarafın aidat borcunun tam olarak tespit edilemiyor olması ve davacının vergi levhasında davalı kooperatifin şart koştuğu hortum presçiliği alanında uzmanlığın bulunuyor olması, davalı kooperatifin ilgili esnaf odasından da sorulmak üzere gerekli araştırmayı yapmaması ve davacı tarafa açık bir şekilde süre verilmemiş olması, belirtilen süre sonunda hangi yaptırım ile karşılaşacağının da açıkça belirtilmemiş olması karşısında, ihraç kararının yerinde olmadığına karar verilmiş, davacının davalı kooperatifin üyesi olduğunun tespiti ile, ... Yapı Kooperatifi’nin 31/05/2011 tarihli Yönetim Kurulu Kararı ile verilen davacının kooperatiften ihracına yönelik kararın iptaline, karar verilmiş ve oluşan vicdani kanaat ile aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle ;
1-Davacının davasının kabulü ile; ... Yapı Kooperatifi’nin 31/05/2011 tarihli Yönetim Kurulu Kararı ile, davacının kooperatiften İHRACINA YÖNELİK KARARIN İPTALİNE,
2-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 427,60 TL. nispi karar ve ilam harcından, peşin alınan 179,90 TL. harcın mahsubu ile kalan 247,70 TL. eksik harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan 179,90 TL peşin harç gideri, 179,90 TL başvuru harcı gideri, 2.700 TL bilirkişi ücreti gideri, 121 TL tebligat ve posta gideri olmak üzere toplam 3.180,80 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davacı vekili için 17.900 TL. maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı ile davalı tarafından yatırılan gider avansından artan kısmın, 6100 s. HMK'nın 333. maddesine göre karar kesinleştiğinde ve re'sen davacı ile davalıya iadesine,
Dair ; davacı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 6100 s. HMK'nın 345. maddesi gereğince ( 2 ) hafta içerisinde, ilgili BAM Hukuk Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.22/04/2024
Katip ... Hakim ...
Bu belge 5070 sayılı kanun uyarınca Elektronik İmza ile imzalanmıştır.