T.C.
İSTANBUL
9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t \tGEREKÇELİ KARAR
ESAS NO:2022/204 Esas
KARAR NO:2024/289
DAVA:Alacak (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan Sebepsiz İktisab Nedeniyle)
DAVA TARİHİ:01/06/2021
KARAR TARİHİ:24/04/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan Sebepsiz İktisab Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin bayisi olan ... San. Tic. Ltd. Şti. Tarafından cari hesap borcuna karşılık müvekkili şirketin ... Bölge Ofisine teslim edilen daha sonra ... kargolanan ... .../... şubesine ait 30/01/2015 keşide tarihli, 27.137,46-TL tutarındaki çek kargoda kaybolduğunu, .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası ile dava konusu ekle birlikte toplam 9 çek hakkında ödeme yasağı kararı alındığını, Zayi olan ... .../... şubesine ait 30/01/2015 keşide tarihli 27.137,46-TL tutarındaki çek, davalı tarafından ... ... Müdürlüğünün ... Esas sayılı takibine konu edildiğini, müvekkili şirket dosyada borçlu olmamasına rağmen ihtirazı kayıtla 27/03/2015 tarihinde 36.000-TL ilgili icra dosyasına ödendiğini, yapılan ödemeden sonra taraflarınca mezkur çekin yetkili hamilinin müvekkili şirketi olması sebebi ile taraflarınca mezkur çekin istirdatı için açılan davada .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası kararı ile ... ... ... şubesine ait 30/01/2015 keşide tarihli, 27.137,46-TL bedelli çekin müvekkili şirkete iadesini ve davalıdan istirdadına karar verildiğini, işbu karar ile çekin yetkili hamilinin müvekkili şirket olduğunu ve yapılan ödeme ile davalının sebepsiz yere zenginleştiğinin sabit haline geldiğini, .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında verilen karar sonrasında davalıya ... Noterliğinin 12/02/2021 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi keşide edilerek çekin taraflarına iade edilmesi ve ihtirazı kayıtla olanan ... ... Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına 27/03/2015 tarihinde ödenen 36.000-TL'nin 27/03/2015 tarihinden işleyen ticari faizi ile ödenmesi talep edildiğini, açıklanan nedenlerle, 36.000-TL'nin davalıdan ödeme tarihi olan 27/03/2015 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile davalıdan tahsilini, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ile dava ettiği görüldü.
Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; icra dosyasına ödenen paranın iadesi talep edildiğinden, öncelikle davanın 6098 sayılı Borçlar Kanunun 77. Vd. Maddeleri kapsamında açılan istirdat davası mı yoksa 2004 sayılı İİK'nın 72/7 maddesi kapsamında açılan istirdat davası mı olduğunu nitelendirilmesinin yapılması gerektiğini, dava ... ... Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına yapılan ödemenin istirdatından ibaret olduğunu, davacı talebini sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayandırdığını, davanın 2004 sayılı İİK'nın 72/7 maddesi kapsamında açılan istirdat davası olarak nitelendirilmesi durumunda davanın bir yıllık hak düşürücü süre geçtikten sonra açılması sebebiyle usulden reddinin gerekmekte olduğunu, davanın 6098 sayılı Borçlar Kanununda öngörülen sebepsiz zenginleşme davası olarak niteledirilmesi durumunda ise öngörülen iki yıllık zamanaşımı süresi aşıldığını, icra takibine konu çekte cirosu bulunmayan davacı öncelikle aktif husumet ehliyetinin bulunduğunu ispat etmek zorundu olduğunu, takip konusu çekteki ciro silsilesi incelendiğinde, davacının çekte cirosunun bulunmadığını, davacının takip borçlusu olmadığını, bu nedenle davacı öncelikle çekin rızası hilafına elinden çıktığını daha sonra ise çekin son hamili olan müvekkilinin çekin kötü niyetli iktisap ettiğinin ispat etmesi gerektiğini, müvekkili yetkili hamil olduğunu, çeki faktoring ilişkisi gereği dava dışı Murat Koncagül'den ciro yoluyla temlik aldığını, davacı taraf, müvekkilinin çeki iktisabından kötü niyetli olduğunu ve ağır kusurlu olduğunu da ayrıca ispat etmesi gerekirken bu hususu ispat için herhangi bir delil ileri sürmediğini, davacı tarafça müvekkilinin çeki iktisap anındaki ağır kusur veya kötü niyetin ispat edilmesi gerektiğini, sebepsiz zenginleşme iddiasının 6098 sayılı yasa kapsamında değerlendirildiği durumunda, davacı aynı zamanda icra dosyasına yapılan ödemenin kendisini borçlu sanarak yaptığını da ispat etmek durumda olduğunu, somut uyuşmazlıkta da davacı takip borçlusu olmadığını ve herhangi bir cebri icra tehdidi altında olmadığını bildiği bir durumda üçüncü kişi olarak icra dosya borcunu ödediğini, bu bakımdan 6098 sayılı yasanın 78. Maddesinin açık hükmü gereği davacı açıkca borcu kendisini borçlu sanarak ödemesi halinde geri isteyebileceğini, davacı ödeme dekontundaki açıklamada borcu \"... Borcu İçin Ödenen' para olarak belirtildiğini, bu sebeple davacının artık borcu hataen ödediği araştırmasını yapılmasına gerek bulunmadığını, takip borçlusu adına borcu ödemeyi üstlenen davacının ödediği paranın iadesini isteme hakkının bulunmadığını, takip borçlusu adına borcu ödeyen üçüncü şahıs dahi olsa istirdat davası açma hakkının takip borçlusunda olduğunu, dosya kapsamında davacının icra dosyasına ödemeyi, bayisi olduğunu bahsettiği ve takip borçlusu olan ... firması adına ödediğinin sabit olduğunu, davacı borcu hataen, kendisini borçlu sanarak ödediğini iddia edemeyeceğine göre borçtan kurtulan olarak istirdat davasının ... firması tarafından açılması gerekmekte olduğunu, açıklanan nedenlerle, yersiz açılan davanın reddini ve yargılama ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ile cevap verdiği görüldü.
DELİLLER VE GEREKÇE;
Mahkememizin 30/11/2021 tarih, 2021/... Esas ve 2021/... Karar sayılı kararında; \"...Mahkememizce toplanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacı taraf her ne kadar, ... ...Müdürlüğü’nün ... E. sayılı dosyasına, üçüncü kişi olarak ödediği toplam 36.000-TL.’nin sebepsiz zenginleşme nedeni ile geri verilmesi için iş bu davayı açmış ise de, davacının, takip borçlusu olmadığı icra takip dosyasında, üçüncü kişi olarak, borçlu ... İnş. İzl.Tarımsal Sul.San.Tic.Ltd.Şti. adına ödediği parayı geri istediği, İİK 72/7 maddeye göre, icra dosyasında takibe itiraz etmeyen veya itirazı kaldırılan ve bu yüzden borçlu olmadığı bir parayı ödeyen borçlunun, paranın geri alınması için, istirdat davası, hak düşürücü süre geçmiş ve şartları mevcut ise sebepsiz zenginleşme davası açabileceği, davacı üçüncü kişinin, TBK'nın 195. maddesine göre, “ borçlunun borcunu ödeyen üçüncü kişinin, borçlu ile borcun nakli sözleşmesi yapmış gibi kabul edilerek”, iş bu ödemeden dolayı bu madde hükmü gereğince, icra takip borçlusu olan dava dışı takip borçlularına rücu etme hakkının bulunduğu, davacı tarafından, icra takibine konu olan borcun, üçüncü kişi sıfatı ile davalı alacaklıya ödenmiş olması sebebiyle, davalı alacaklıya geri alma, sebepsiz zenginleşme davası açamayacağı anlaşıldığından davacının, davasının aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine...\" karar verildiği,
Kararın davacı tarafından istinaf edildiği, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi'nin 18/03/2022 tarih, 2022/.. Esas ve 2022/... Karar sayılı ilamıyla;
\"...Dosya kapsamında bulunan .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 21/10/2019 tarihli, ... E.-20168/... K. Sayılı ilamından; davacı ...Mad.San. ve Tic. A.Ş. tarafından, davalı ... Faktoring A.Ş.’ne, bu davaya konu çekin istirdatına ilişkin davada, davalı Faktoring Şirketinin çeki iktisabında ağır kusurlu olduğu, çekin hamilinin davacı olduğu gerekçesiyle, davanın kabulü ile “... .../... Şb. ait, 30/01/2015 keşide tarihli 27.137,46-TL. bedelli çekin davacıya iadesine, davalıdan istirdatına” karar verildiği ve dosyanın kesinleşmediği anlaşılmıştır.
Davacı şirketin çekte cirosunun bulunmaması, çekin hamili olmadığını göstermeyeceği gibi, icra takibinde borçlu olarak gösterilmemesi de aktif dava ehliyeti bulunmadığı sonucunu doğurmamaktadır. Davacı tarafça 04/03/2015 tarihinde çekin yetkili hamili olduğu iddiasıyla davalı şirkete karşı istirdat davası açtığı, çek bedelini de dava tarihinden sonra 27/03/2015 tarihinde ödediği anlaşılmıştır. Mahkemece davacının üçüncü şahsın borcunu üstlendiği gerekçesiyle, borçluya başvuru hakkının bulunduğuna dair gerekçesi yerinde değildir. .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E sayılı kararın gerekçesi göz önüne alınarak, dosyasının neticesi bu davayı doğrudan etkileyeceğinden, davalı Faktoring Şirketinin yetkili hamil olmadığı ve çekin ağır kusurlu olarak iktisap edildiği, davacının yetkili hamil olduğuna ilişkin gerekçesi taraflar yönünden bağlayıcı olacağından, kararın kesinleşmesinin beklenerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken farklı gerekçelerle, aktif dava ehliyeti bulunmadığına karar verilmesi yerinde görülmemiş, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına...\" karar verildiği, İstinaf kaldırma kararı sonrası, mahkememize gelen dosyanın 2022/204 Esas sayıya kaydının yapılarak yargılamaya devam olunduğu anlaşıldı.
Davacı vekilinin, 18/03/2024 tarihli dilekçe ile .... Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... E. sayılı dosyasından verilen kararın kesinleştiği bu nedenle davanın konusuz kalmasına karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücreti taleplerinin devam ettiğini, Mahkememizin 24/04/2024 tarihli celsesinde \"18/03/2024 tarihli dilekçemiz doğrultusunda karar verilmesi, vekalet ücreti ve yargılama gideri taleplerinin devam ettiği\" beyanında bulduğu görüldü.
Davalı vekilinin, 15/04/2024 tarihli dilekçe ile konusuz kalan davanın açılmasına sebebiyet vermediklerini, müvekkili aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine, Mahkememizin 24/04/2024 tarihli celsesinde, \"15/04/2024 tarihli dilekçemizi tekrar ediyoruz, müvekkilim davanın açılmasına sebebiyet vermemiştir bu nedenle vekalet ücreti ve yargılama gideri talebimiz devam etmektedir\" beyanında bulunduğu görüldü.
Dosyaya celp edilerek incelenen, ....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin, 21/10/2019 T., ... E.-2019/... K. sayılı kararının, İstanbul BAM 44.HD.'nin 22/02/2024 T.,2021/141 E.-2024/360 K. sayılı kararı ile kaldırılarak, \"... ... Müdürlüğü'nün ... E sayılı dosyasında takip borcuna karşılık davacı tarafından ödenen 36.000,00 TL nin 27.03.2015 ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine\" kesin olarak karar verildiği davacı tarafın dava tarihi itibariyle haklı olması ve davalının dava açılmasına sebebiyet vermesi nedeniyle, davacı lehine yargılama gideri ve vekalet ücreti takdir edilerek, konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının, davasının konusuz kalması nedeniyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesine göre, alınması gereken 427,60-TL. harçtan, peşin alınan 614,79-TL. harcın mahsubu ile fazla alınan 187,19-TL. harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 17.900-TL. vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan 59,30-TL. başvurma harcı +427,60-TL. peşin harç + 157-TL. tebligat-müzekkere giderleri olmak üzere toplam 643,90-TL. yargılama giderlerinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-(11)-(13) maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320-TL. arabuluculuk ücretinin tamamının, davalıdan tahsiliyle hazineye irat kaydına,
6-Taraflarca tarafından yatırılan bakiye gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmek üzere mahkememize hitaben yazılmış, mahkememize verilecek ya da başka mahkeme aracılığı ile mahkememize gönderilecek bir dilekçe ile gidilebilecek İSTİNAF yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.24/04/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır