T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
45. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/60
KARAR NO: 2024/436
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2016/930
KARAR NO: 2020/647
KARAR TARİHİ: 14/10/2020
DAVA: Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen)
KARAR TARİHİ: 27/03/2024
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. Maddesi uyarınca dosya incelendi,
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesi ile; taraflar arasında 05/08/2014 başlangıç tarihli ... nolu Sigorta Poliçesi bulunduğunu, 09/02/2015 tarihinde davacı şirketin ... Sitesi ... Blv. .... Cad N:... Beylikdüzü/ İstanbul adresindeki fabrika binasının bir kısmının çatısının yoğun kar yağışı ve fırtına sebebiyle çöktüğünü ve neticede fabrikada hasar meydana geldiğini, bu durumun davalı tarafa derhal bildirildiğini ve davalı tarafından hasarın meydana geldiği adrese eksper gönderildiğini, ancak gelen eksperin hasar gören makinelerin özel olması sebebiyle mahkeme tarafından tespit yapılmasının gerektiği talebine istinaden davacı tarafça Büyükçekmece 3 SHM'nin 2015/34 D. iş dosyası ile meydana gelen durum, hasar ve zarar tespiti yapıldığını, ayrıca hasara uğrayan makinelerin servis hizmetlerini yapan firmalara da tespit yaptırılarak rapor alındığını, 10/02/2016 tarihinde davalı firmanın eksperinin talebi doğrultusunda tüm evrakların hazırlanmış olduğunu ve maddi zararın tazmini için davacı tarafça davalı tarafa yazılı başvuru yapıldığını, bu başvurudan kısa bir süre sonra davalı sigorta şirketinin eksperi tarafından yeni belge ve işlemlerin talep edildiğini ve bu doğrultuda hasar gören makineler üzerinde yeniden firmalara inceleme yaptırılarak rapor hazırlanmış olduğunu, davalı sigorta firmasının eksperi tarafından hazırlanarak davacı tarafa 29/03/2016 tarihinde e-mail yolu ile gönderilen ve sigorta firması tarafından karşılanacak maddi zarar bedelinin 247.838,58 TL olduğunu, ancak bu bedelin davacı tarafça kabul edilmediğini, hasar gören makinelere ve uğranılan diğer zararlara ilişkin servis raporları, faturalar ve diğer belgelerin dosya kapsamına sunulmuş olduğunu beyanla fazlaya ilişkin hak ve alacaklar saklı kalmak kaydıyla \" Belirsiz Alacak\" davasının kabulü ile şimdilik 500.000,00 TL'lik zararın davalıdan 09/02/2015 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesi ile; davacının talep ettiği miktarın davacı tarafça belirlenebilir olduğundan davanın usulden reddi gerektiğini, davacı sigortalının bina teminatı kapsamındaki taleplerinin sigorta poliçesi teminatı kapsamında olmadığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla davacı tarafından talep edilen tazminat tutarının da fahiş olduğunu, hiçbir şekilde kabulünün mümkün olmadığını, davacı sigortalı tarafından makine hasarı yönünden yetkili servislerce hasar onarılmış denilmiş olmasına rağmen makineler uzun süre bekletilerek hasarın artmasına neden olunduğunu, bununla birlikte hasarlı makineler hususunda davalı şirkete haber verilmesi ve piyasa araştırması yapılması gerekmekteyken bu yolların hiçbirine başvurulmaksızın sigortalı tarafından makinelerin hurda olarak satıldığını, davacı sigorta tarafından sigorta poliçesi genel şartlarına ve TTK hükümlerine açıkça aykırı hareket edildiğini, ekspertiz raporunda makine ve teçhizatın sigorta değerinin 3.629.088,60 TL olarak belirlenmiş olduğunu, sigorta poliçesinde ise sigorta değerinin 1.657.800,00 TL olarak gösterildiğini, bu durumda dava konusu hasarda eksik sigorta bulunduğunu, eksik sigorta faktörü ise 1.657.800,00/3.629.088,60 =0,456809 olduğunu, Ekspertiz Raporunda makine ve hasarlarının toplamının 240.514,00 TL olduğunu ( sovtaj bedeli 5.080,30 TL ) , makine hasar bedeline eksik sigorta bedeli faktörü uygulandığında 235.433,70 TL x 0,456809 =107.548,23 TL olarak hasar bedeli belirlendiğini, söz konusu miktarın kabulü anlamına gelmemek kaydıyla davacının makine hasar yönünden fahiş tazminat taleplerinin de reddi gerektiğini, davalı sigorta şirketinin poliçe teminat limitleri ile sınırlı olduğunun kabulü gerektiğini ve fazlaya ilişkin taleplerden hiçbir surette davalı şirketin sorumlu tutulamayacağını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece, \" ...Dosya kapsamında 3 ayrı heyetten bilirkişi raporu alınmış olup, 05/04/2018 tarihli bilirkişi raporunda oluşan hasarla ilgili olarak tüm kalemlere ilişkin hesaplama, sovtaj ve kıymet kazanma tenzili yapılarak toplam hasarın 478.824,41 TL olduğu, hasarın teminat kapsamında olan rizikonun gerçekleşmesi sonucu meydana geldiği, bina hasarının teminat kapsamı dışında tutulması gerektiği, makine ve teçhizatın sigorta değerinin 3.629.088,60 TL olarak belirlendiği, sigorta bedelinin 1.657,800 TL olması nedeniyle hesaplanan eksik sigorta indirgeme faktörünün uygun bulunduğu, 26/10/2018 tarihli bilirkişi raporunda hasar gören kalemler için % 8 enflasyon farkı gözetilerek poliçedeki sigorta bedellerinin hesaplandığı, meydana gelen hasarın sigorta poliçesi kapsamında olduğu, poliçenin \"işyeri tüm riskler\" şeklinde düzenlendiği ve bina hasarı hariç şeklinde bir ayrımın yapılmadığı, kiralayana ait taşınmaz hasarının 3.kişilere ait mallar olarak yorumlanması gerektiği, tazminat hesabında eksik sigorta indirimi yapılması gerektiği, 13/03/2020 tarihli bilirkişi raporunda ise, sigorta değerinin yeniden hesaplandığı, bina ve binaya ait elektrik dağıtım panosunun sigorta poliçesi kapsamında bulunmadığı, % 45,56 oranında eksik sigorta tespit tespit edildiği belirtilmiştir. Bina hasarının sigorta poliçesi kapsamında olup olmadığı hususunda bilirkişi raporlarında farklı görüşler ileri sürülmüş ise de, mahkememizce alınan son bilirkişi raporuna itibar edilerek hüküm kurulmuştur. Hasar, kar ağırlığı sonucu meydana gelmiş olup, kar ağırlığının sigorta sözleşmesinde ek teminat ile temin edilmiş olduğu, kar ağırlığı sebebiyle oluşacak hasarların teminat kapsamında olduğu, sigorta konusuna dahil olmayan bina, çatı, ve binaya dahil elektrik dağıtım panosu ve tesisatını sigorta kapsamında olmadığı, zira Yangın Sigortası Genel Şartlarında adı geçen \"bina\" olgusu başlı başına bir sigorta konusu olup, yangın sigorta sözleşmesinde ayrı bir başlık altında belirtileceği ve bu sebeple hasar gören çatı ve tesisatın sigorta kapsamı dışında olduğu sonucuna varılmıştır. Bilirkişi raporunda, 3.629.088,60 TL şeklindeki sigorta değeri belirlemesinin hatalı olduğu, ortalama 127.500 TL rayiç değere sahip makinelerin yanında, modeli vb bilinmeyen makineler için ortalama 200.000 TL rayiç değer belirlemesinin hatalı olduğu, bahse konu 5 adet makine için ortalama 130.000 TL/adet alınması kanaatine varıldığı, önceki raporda % 8 enflasyon farkı gözetilmesi gerektiği belirtilmiş ise de, sonuç kısmında enflasyonsuz değerin alındığı, enflasyon farkı dikkate alınarak yapılan hesaplamada makine teçhizatın poliçedeki sigorta bedellerinin 1.790.424 olması gerektiği, ... tel çekme makinesinin tamiri mümkün olmadığından tam hasarlı olarak değerlendirilmesi gerektiği, hasar gören 3 kafalı mavi renk taslak hazırlama makinesinin tamirinin ekonomik olmaması nedeniyle hurdaya çıkarılması ve tam hasarlı olarak değerlendirilmesi hususunda dosya kapsamındaki 3 bilirkişi heyeti raporunda da ihtilaf bulunmadığı, sovtaj bedeli ve kıymet kazanma tenzili miktarlarının sigorta kapsamına giren menfaatler olduğu tespit edilmiştir.TTK'nun 1462. maddesi \"Sigorta bedeli sigorta değerinden az olduğu takdirde, sigorta edilmiş menfaatin bir kısmının zarara uğraması hâlinde sigortacı, aksine bir sözleşme yoksa, sigorta bedelinin sigorta değerine olan oranına göre tazminat öder.\" hükmünü içermekte olup, bilirkişi raporunda hesaplanan eksik sigorta oranı % 45,57 olup, toplam hasar miktarının 437.314,55 TL olarak hesaplandığı \" gerekçesiyle davanın kısmen kabul kısmen reddi ile 437.314,55-TL'nin 10/02/2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ Davalı vekili tarafından yasal süresinde sunulan istinaf dilekçesinde; mahkemece bilirkişi raporuna itirazlarımız değerlendirilmemiş olup ekspertiz raporuyla ve dosyadaki diğer raporlarla çelişen bilirkişi raporu esas alınarak hatalı hüküm kurulduğunu, yine eskime tenzili bedeline ilişkin değerlendirme yapılmaması hatalı olduğunu, makinelerin eskime tenzili düşülerek hesaplama yapılması gerektiğini, raporda hesaplanan tutarı kabul anlamına gelmemek kaydıyla olayda kısmi hasara göre hesaplama yapılması gerektiğini, kabul anlamına gelmemekle ekspertiz raporuna göre makine hasar bedeline eksik sigorta bedeli faktörü uygulandığında 235.433,70- TLx0,456809-107.548,23 TL olarak hasar bedeli belirlendiğini, eksper raporuyla çelişen ve hatalı değerlendirmenin kabul edilemeyeceğini, sigorta bedelinin enflasyon farkı eklenerek belirlenmesi hatalı olduğunu,Davacı sigortalı tarafından, makine hasarı yönünden yetkili servislerce hasar onarılabilir denilmiş olmasına rağmen makineler uzun süre bekletilerek hasarın artmasına neden olunduğunu, bu husus da mahkemece dikkate alınmadığını, bununla birlikte hasarlı makineler hususunda müvekkil şirkete haber verilmesi ve piyasa araştırması yapılması gerekmekteyken bu yolların hiçbirine başvurulmaksızın sigortalı tarafından makineler satıldığını, davacı sigortalı tarafından Sigorta Poliçesi Genel Şartlarına ve Türk Ticaret Kanunu Hükümlerine açıkça aykırı hareket edildiğini, davacı sigortalı tarafından Türk Ticaret Kanunu 1448. maddesinde yer alan yükümlülüğe aykırı hareket edilmiş ve zararın azaltılması ve artmasına engel olunması için gereken tedbirler alınmamış ve yine müvekkil şirkete haber verilmeden makineler satıldığını,Müvekkil şirketin dava konusu taleplerden sorumluluğu bulunmadığından 10.02.2016 tarihinden itibaren avans faize hükmedilmesi hatalı olduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydıyla hükmedilecek faiz dava tarihinden itibaren yasal faiz olması gerektiğini belirterek mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE HMK'nın 355. ve 357. maddeleri gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle bağlı olarak ve kamu düzenine aykırılık hususlarını da gözetilerek yapılan inceleme neticesinde; Dava, İşyeri Sigorta Poliçesi kapsamında uğranılan hasarın tazmini istemine ilişkindir. Dosya kapsamına göre; davacı şirkete ait kablo imalathanesi olarak kullanılan fabrikanın davalı sigorta şirketi nezdinde 05/08/2014-2015 tarihleri arasında işyeri sigorta poliçesi ile sigortalandığı, %8 enflasyon oranı dahil fabrika içerisinde bulunan makineler için, 1.790.424,00 TL, emtialar için 769.824,00 TL teminat bedeli kararlaştırıldığı, 19/02/2015 günü, yoğun kar yağışı nedeniyle sigortalıya ait çatının çökmesi nedeniyle uğranılan zararın tazmini amacıyla işbu davanın açıldığı görülmüştür.Makine Yüksek Mühendisi ..., Elektrik - Elektronik Müh. ... ve İnşaat Mühendisi ... ve Sigorta Uzmanı ... tarafından düzenlenen kök raporda, davacının çatı çökmesi nedeniyle oluşan hasar KDV dahil 478.824,41 TL olduğu ve heyetteki Sigorta Uzmanı ... bilirkişi heyetinden ayrık düşen ayrık raporunda ise uyuşmazlık konusu yangın( kar ağırlığı) hasarının davalı nezdinde sigorta örtüsü altına alınmış davacıya ait işyerinde, yangın poliçesi genel şartları ve özel şart olarak verilen kar ağırlığı klozu gereği teminat kapsamında olan bir rizikonun gerçekleşmesi sonucu ve poliçe vadesi içinde meydana gelmiş olduğunu, sigortalının, rizikonun gerçekleşmesi sonrası sergilediği davranışlarının yangın sigorta genel şartlarının madde B.1 ( rizikonun gerçekleşmesi halinde sigorta ettiren/ sigortalının yükümlülükleri) hükmü ile TTK 'nun m.1447/1 hükmünün ihlali niteliğinde olduğu, sigorta kuruluşunun TTK 1447/2 hükmünden yararlanıp yararlanmayacağının mahkeme takdirinde oldu, eksperin makine teçhizat için sigorta değerinin 3.629.088,60 TL olarak belirlemesinin ve sigorta bedelinin 1.657.800,00 TL olması nedeniyle yapmış olduğu proporsiyon hesabının ( eksik sigorta indirgeme faktörü) Yangın sigortası Genel Şartların A.5 hükmüne uygun olduğu ve gerçeği yansıttığı, sigorta poliçesinde bina için sigorta teminatı verilmemiş olması nedeniyle, sigorta eksperinin bina hasarını teminat dışı olması nedeniyle hesaplama dışı tutmasının yerinde olduğu, heyetin teknik üyeleri tarafından ekspertiz raporu ile Çekmece 3 SHM'nun 2015/34 D.iş dosyası kapsamında görevlendirilen bilirkişilerce düzenlenmiş, kök ve iki adet ek raporun bir excel tablosunda karşılaştırmalı analizi yapılmadan, sovtaj konusunda araştırma yapılmadan gerçek zararın ortaya konulamayacağı belirtilmiştir. Tarafların rapora karşı itirazları hususunda bilirkişi heyetinden ek rapor alınmasına karar verilmiştir. Aynı heyetten alınan ek raporda, Teknik Değerlendirme Sonuç bölmünde; davacının çatısının çökmesi nedeniyle oluşan hasarın KDV dahil 478.824,41 TL olduğu, uyuşmazlık konusu yangın ( kar ağırlığı) hasarının davalı nezdinde sigorta örtüsü altına alınmış davacıya ait işyerinde, yangın poliçesi genel şartları ve özel şart olarak verilen kar ağırlığı klozu gereği teminat kapsamında olan bir rizikonun gerçekleşmesi sonucu ve poliçe vadesi içinde meydana gelmiş olduğu, sigortalının, rizikonun gerçekleşmesi sonrası sergilediği davranışlarının yangın sigorta genel şartlarının madde B.1 ( rizikonun gerçekleşmesi halinde sigorta ettiren/ sigortalının yükümlülükleri ) hükmü ile TTK 'nun m.1447/1 hükmünün ihlali niteliğinde olduğu, sigorta kuruluşunun TTK 1447/2 hükmünden yararlanıp yararlanmayacağı hususunun mahkeme takdirinde olduğu, eksperin makine teçhizatı için sigorta değerinin 3.629.088,60 TL olarak belirlemesinin ve sigorta bedelinin 1.657.800,00 TL olması nedeniyle yapmış olduğu proporsiyon hesabının (eksik sigorta indirgeme faktörü) Yangın Sigortası Genel Şartların A.5 hükmüne uygun olduğu ve gerçeği yansıttığı, sigorta poliçesinde bina için sigorta teminatı verilmemiş olması nedeniyle sigorta eksperinin bina hasarını teminat dışı olması nedeniyle hesaplama dışı tutmasının yerinde olduğu belirtilmiştir.Tarafların rapora karşı itirazlarını teknik yönde olduğu dikkate alınarak karşılıklı iddiaları ve daha önce alınan rapor ve ek rapora karşı itirazları hususunda resen seçilecek makine mühendisi, inşaat mühendisi, elektrik mühendisi ve sigorta uzmanı bilirkişi seçilerek yeniden rapor alınmasına karar verilmiştir. İnşaat Mühendisi ... , Elektrik Mühendisi ..., Taşıma ve lojistik Sigorta uzmanı Dr. Öğr. üyesi ... ve Makine Yüksek Mühendisi Prof. Dr. ... tarafından düzenlenen kök raporda, davacının meydana gelen riskler bakımından tüm işyeri risklerini, bina dahil sigorta güvencesine olduğu, makine sigortası bakımından eksik sigorta söz konusu olduğu, meydana gelen zarar hesaplamaları bakımından dosyada mevcut kök ve ek rapor tespitlerinin somut olaya uygun ve kadri marufunda hesaplamalara dayandığı, dosyada mevcut kök ve ek raporlarda eksik sigorta hesabı yapılmasına rağmen tazminat belirlemede bu oranın hesaba uygulanmadığı, davacının sigorta poliçesi kapsamında, makine ekipman bakımından eksik sigorta hususunda gözetilerek davalı sigortacısından 282.344.36 TL sigorta tazminatı talep ve dava edebileceği, davacının bilgi verme ve araştırmaya izin bakımından açık aykırı davranışının dosyada sabit olmadığı, bu hususta mahkemece farklı bir kanaat oluşursa davacı lehine hükmedilecek tazminattan takdiren indirim yapılmasının mümkün olduğu, sair itirazlar bakımından özellikle hasar hesabı ve gerçek zarar tespiti hususunda itirazların somut olaya uymadığı belirtilmiştir. Dosyanın bilirkişi heyetine tevdi ile itiraza konu hususlar irdelenmek suretiyle ek rapor alınmasına karar verilmiştir. Aynı heyetten alınan ek raporda, mahkeme görevlendirilmesi kapsamında yapılan ek inceleme ve değerlendirmeler neticesinde yeni ve farklı bir sonuç ve değerlendirmede bulunulmadığı, her türlü hukuki ve niteleme ve takdirin mahkemeye ait olduğu belirtilmiştir. Dosyada mevcut bilirkişi raporları arasında çelişki bulunduğu ve hükme esas alınmayacağı anlaşılmakla dosyanın 1 sigorta uzmanı, 1 makine mühendisi, 1 elektrik mühendisi ve 1 inşaat bilirkişiden oluşan yeni bilirkişi heyetine tevdii ile özellikle çelişkili olan bina hasarının teminat kapsamında olup olmadığı, eksik sigorta sözkonusu olup olmadığı ve oranı hususları da titizlikle incelenerek davacının davalıdan talep edebileceği tazminat bulunup bulunmadığı, bulunmakta ise miktarı hususunda Makine Yüksek Mühendisi Dr. ..., Yapım Yönetimi ..., Elektrik - Elektronik Mühendisi ... ve Sigorta Uzmanı ... tarafından düzenlenen raporda, Yangın Sigortaları A.5. maddesi gereği %45.47 oranında eksik sigorta tespit edildiği, hasar gören çatı ve tesisatın (binanın) Sigorta Kapsamı haricinde olduğu, sigortalının, Yangın Sigortası Genel Şartları Madde B.1 maddesi ile TTK 1447/1, 1447/2 hükümleri hilafına hareket ve davranışları sergilemiş olabileceği, toplam hasar miktarının, bahse konu makineler tam hasarlı kabul edilerek, 437.314,55 TL olduğu belirtilmiştir. ... A.Ş. Genel Müdürlüğü'ne sunulan 05.05.2016 tarihli, 2015 YE 285/1 hasar dosya nolu ve 2015/266 nolu Kar Ağırlığı Hasarı Ekspertiz Revize Raporu'na göre davaya konu uyuşmazlık yönünden tespit edilen hususlar; 1-Yatar daire makinesi...Kısmen hasarlı, onarılabilir veya yeniden temin 2- ... tel çekme makinesi...Kısmen hasarlı, onarılabilir kafalı mavi renk taslak hazırlama (hadde) makinesi... Kısmen hasarlı, onarılabilir 4- İzole makinesi, 4 gözlü (cam/emaye kaplama fırınlı)...Ağır hasarlı, yenilenebilir, olduğu tespit edildiği ... tel çekme makinesinin ... Tic. A.Ş. tarafından incelendiği ve 25.02.2015 tarihli yazıda makinenin motorların darbelerle ağır hasarlı olduğu, su aldığı, elektrik panosunda darbe sonucu kırıklar olduğu, elektronik panoların kullanılamaz durumda olduğu, döner tamburun ekseninde kayma olduğu, su tesisatı ve ana pompalarında darbeli kırıklar olduğu, sarıcı gövdesinde ağır hasar oluştuğu, makinenin ana kapağında kırık olduğunun tespit edildiği, ... A.Ş.'nin ikinci incelemesinden sonra hazırladığı 03.03.2015 tarihli yazısında sunmuş olduğu teklifte arızalı ve darbeli parçaların değişimi için takribi işçilik ve malzeme dahil 117.000,00 TL + KDV olduğu, daha sonra bu makinenin onarımıyla ilgili olarak 04.05.2015 tarihinde söz konusu teklifin mahkeme bilirkişilerine sunulmasına rağmen ekspertize sunulmadığı, bilirkişi raporunda 3 kafalı taslak makinesi onarımını da kapsayacak şekilde toplam teklifin 93.000,00 TL * KDV olduğu anlaşıldığı, ekspertiz gönderilen 14.03.2016 tarihli yazıda ise ... Tic. A.Ş.'nin 15.02.2016 tarihli (olaydan yaklaşık 1 yıl sonra) yazısında bahse konu ... tel çekme makinesinin ana gövdesinde çatlaklar tespit edildiği, makinenin ana gövde kısmının döküm olması sebebiyle bu kısmın kaynakla veyahut başka bir şekilde tamirinin mümkün olmadığı, makinede hiçbir işlem yapılmadığı belirtildiği, görüşü bildirilen firmanın otomotiv sanayine parça üretimi yaptığı ve seri üretime dönük çalıştığı esas alındığında bu tip makinelerin üretim ve onarımında uzman olmadığı için onarılamaz kanaatinin, mahkeme bilirkişileri ve ekspertiz tarafından yapılan tespitler doğrultusunda kabul edilemez olduğu, bunun yanı sıra imalat için gerekli olabilecek bir makinenin bir yıl süreyle tamir ettirilimemesinin göz önünde bulundurulması gerektiği, ayrıca 3 kafalı mavi renkli taslak hazırlama (hadde) makinesi için ... A.Ş.'nin 16.02.2016 tarihli yazısında yaklaşık bir yıl öncesinde bu makinenin tamir bedeli olarak 19.000,00 TL + KDV olduğu belirlenmiş olsa da, söz konusu makinenin 2. El değerinin 25.000,00 TL civarında olduğu, değişen ekonomik koşullar sebebiyle maliyetlerin arttığı ve makinenin tamamen sökülüp gizli arızaları tespit edilmiş olmasına istinaden tamir bedelinin yükseldiği belirtildiği,Özetle; hasar görmüş olduğu belirlenen makinelerle ilgili olarak yapılan ekspertiz çalışmalarında tel çekme makinesinin hasarının giderilebilir / onarılabilir olmasına rağmen uzun süre bekletilerek ve davacı sigortalının ekspertize ve sigorta şirketine bilgi vermeden makineyi doğrudan hurdacıya satmasının makul ve kabul edilebilir olmadığı kanaatine varıldığı, ayrıca hasarlı makinelerin hurdacıya verilmeden önce ekspertize ve sigorta şirketine bilgi vermesi, onarımı ve/veya satışı uygun görüldüğünde piyasa araştırması yapılması gerekli olmasına karşılık davacı sigortalının bu hususta Poliçe Genel Şartları'na göre hareket etmediği ifade edildiği, Sonuç olarak Ekspertiz Raporunda ; a- Yatar Daire Makinesi için, mevcut makine ... marka olduğundan ...Tic. Ltd. Şti teklifi esas alınarak 17.000,00 TL yeni temin bedeli, 4.250,00 TL eskime farkı olmak üzere toplam 12.750,00 TL zarar bedeli belirlendiği,b- ... tel çekme makinesi için bilirkişi raporunda önce 117.000,00 TL olarak bildirilen onarım bedeline karşılık daha sonra 93.000,00 TL teklif alındığı bildirilmiş olup bu bedele taslak makinesinin tamiri de dahil edildiğinden, taslak makinesinin onarım bedeli 11.500,00 TL düşülerek 81.500,00 TL zarar bedeli belirlendiği,c- 3 kafalı mavi renk taslak hazırlama (hadde) makinesi onarımı için bilirkişi tespitinin uygun görüldüğü,11.500,00 TL zarar bedeli belirlendiği, d- İzole makinesi, 4 gözlü (cam/emaye kaplama fırınlı) için ... firmasından 15.07.2011 tarih ve ... sayılı fatura kapsamında satın alındığı bildirildiği, fatura bedelinin 192.5000,00 TL olduğu esas alınarak ve 2011 yılı ile 2014 yılı sonu itibariyle ilave 4 yıl kullanım karşılığı (X7,5/yıl) x 4 % 30 yeni-eski farkı tenzil edilmesi halinde bilirkişilerce kabul edilen 150.000,00 TL rayiç bedelin altında kaldığı anlaşıldığından; 134.764,00 TL zarar bedeli belirlendiği, Makinelerde sovtaj bedeli olarak 5.080,30 TL tespit edilerek toplam zararın 240.514,00 - 5.080,30 - 235.433,70 TL olarak hesaplandığı, makine hasar bedeline eksik sigorta (indirgeme) faktörü uygulandığında 235.433,70 x 0,456809 =107.548,23 TL bulunduğu,Doğrudan karın etkisiyle ve daha sonra karın erimesi sonucu suya maruz kalması nedeniyle oluşan emtia hasarları toplamı 36.969,30 TL olarak değerlendirildiği, davacı sigortalı tarafından talep edilen diğer kalemler ise teminat kapsamı dışı bırakılarak; mevcut belge ve bilgilerin ışığında, kar ağırlığı sebebiyle kapsamda değerlendirilebilecek hasar bedelinin107.548,23 + 36.969,30 - 144.517,53 TL olduğu belirtilmiştir.İstinafa konu uyuşmazlık; makine hasarı yönünden eksik sigorta oranı ile makine hasarın için belirlenen tazminat miktarı ile temerrüt tarihi ve faiz türüne ilişkindir. Olay günü, yoğun kar yağışı nedeniyle çatıdan biriken karların ağırlığı nedeniyle sigortalıya ait fabrikanın çatısının çökmesi nedeniyle meydana gelen rizikonun, emtea ve makineler yönünden sigorta teminat kapsamında kaldığı, emtea hasarı olarak belirlenen 36.969,30 TL tazminat miktarı yönünden bir ihtilaf bulunmadığı anlaşılmıştır.Makine teminat bedeli bakımından eksik sigorta oranı yönünden ; ekspertiz raporunda ve çelişkili bilirkişi raporunda toplam makine bedeli : 3.629.088,60 TL, makine sigorta bedeli : 1.657.800,00 TL olarak tespit edilmiş ise de hükme esas alınan 13/03/2020 tarihli bilirkişi raporunda \" dosya içeriğindeki, 05.05.2016 tarihli, Ekspertiz Raporu'nda, sigorta değeri hesaplanırken diğer makine ve teçhizat kaleminde belirtilen hasara uğramamış, faturası sunulmayan makine ve teçhizatın değerlemesine yönelik veri dosya içeriğinde görülememiştir. Ancak bu kalemde geçen, 5 adet 2, 3, 4 Kafalı Kraft Kağıt İzole Makineleri için 1.000.000. TL rayiç bedel belirtilmişken, muadil izole makinelerinin 3 gözlü olanları için 172.750. TL, 4 gözlü olan ise 192.520. TL rayiç değere sahip olduğu belirtilmiş olup, ayrıca bu değerlerden 430 yeni-eski farkı mahsup edilerek toplam 255.5 89. TL rayiç değere sahip olduğu belirtilmiştir. Bu durumda ortalama 127.500. TL rayice sahip makinelerin yanında, modeli v.b. Bilgileri bilinmeyen benzer makineler için 200.000. TL/adet rayiç değer belirlenmesi kanaatimizce hatalıdır. Bahse konu 5 adet makine için, ortalama 130.000. TL/adet alınması kanaatine varılmıştır. Benzer durum, Bakır Konform Hattı için de geçerli olduğu düşünülmekte ancak, muadil rayiç fiyat saptaması yapacak done olmaması sebebiyle, eksper raporunda belirtilen değer rayiç bedel kabul edilmiştir. \" şeklindeki değerlendirilmesi dairemizce de uygun görülmüştür. Buna göre toplam makine değerleri 3.283.388,60 TL kabul edilerek poliçede belirlenen %8 enflasyon oranı gözetilerek 1.790,424,00 TL makine sigorta bedeline göre eksik sigorta oranı : 45,47 TL olarak hesaplanmasında bir isabetsizlik görülmemiştir.Tazminat miktarının hesaplanması yönünden : Hükme esas alınan bilirkişi raporu ile ekspertiz raporu ve önceki bilirkişi raporu arasındaki çelişki, ... Tel çekme makinesi ile 3 kafalı mavi renk taslak makinesi hasarından kaynaklanmaktadır. Gerek ekspertiz raporunda gerekse hükme esas alınan bilirkişi raporunda yatar daire makinesi için zarar miktarı : 12.750,00 TL, izole makinesi için zarar miktarı : 134.764,00 TL hesaplanmış, toplam 5.080,00 TL sovtaj bedeli mahsup edilmiştir. Ancak ilk etapta kısmı hasar olarak tamiri mümkün olarak değerlendirilen tel çekme makinesi için belirlenen 81.500,00 TL, 3 kafalı taslak makinesi için belirlenen 11.500,00 TL hasar bedelinin aradan geçen bir yıllık süre sonunda tamiri mümkün olmadığı ve kullanılamaz durumda olması nedeniyle tam hasar kabul edilerek tel çekme makinesi için ... firmasından alınan faturalar esas alınarak 2011-2015 yılları için %30 eskime payı düşülerek tespit edilen 570.951,50 TL'den 3.312,50 TL sovtaj (hurda) bedelinin mahsubu ile 3 kafalı taslak makinesi için tamir masrafının artması, söz konusu makinenin 2. El muadil piyasa rayiç değerinin 25.000,00 TL olması, ve tamirat sonrası da randımanın iyi olmama ihtimaline binaen, tamirin ekonomik görülmemesi üzerine hurdaya çıkarılması nedeniyle tam hasarlı kabul edilerek 25.000,00 TL rayiç bedelden 898,40 TL sovtaj (hurda) bedeli mahsup edilerek toplam makine hasarı 734.174,30 TL tespit edilerek %45,47 eksik sigorta oranına göre 400.345,25 TL belirlenmiş olup emtea hasarı ile birlikte toplam zarar 437.314,55 TL olarak belirlenmiştir. Hasarın meydana geldiği tarihten itibaren geçen süre içerisinde tel çekme makinesinin tamirinin mümkün olmaması ve kullanılamaz durumda olması ve 3 kafalı taslak makinesinin tamiri ekonomik olmaması nedeniyle hükme esas alınan bilirkişi raporunda tam hasarlı olarak değerlendirilmesinde hukuka aykırılık görülmemiştir.Davacı sigortalının, zararın artmasına neden olduğu itirazı yönünden ; TTK'nın 1448.maddesinde,sigorta ettirenin rizikonun gerçekleştiği veya gerçekleşme ihtimalinin yüksek olduğu durumlarda zararın önlenmesi ve azaltılması ve engel olunması için imkanlar dahilinde önlemler almakla yükümlü olduğu ve bu yükümlülüğe aykırılık sigortacı aleyhine bir durum yaratmış ise kusurun ağırlığına göre tazminattan bir indirim yapılacağı düzenlenmiştir. ... firmasının 03/03/2015 tarihli teklif yazısında ; 3 kafalı taslak makinesi için işçilik dahil tamirat bedeli 11.500,00 TL artı KDV olarak belirlenen bedel, ekspertiz raporu ile de uygun görülmüş olmasına rağmen arada geçen yaklaşık bir yıllık sürede davacının zararının karşılanmaması nedeniyle tamir edilmek üzere gönderilen makine için aynı firmanın 16/02/2016 tarihli fiyat teklifinde, aradan geçen sürede değişen ekonomik koşullar ve maliyetlerin artması ve makinenin tamamen sökülüp gizli arızalar tespit edilmesi nedeniyle tamir maliyeti 19.000,00 TL artı KDV bildirilmiştir. Yaklaşık 1 yıllık sürede davacının zararının karşılanmaması nedeniyle zararın artmasında davacının bir kusurunun bulunmadığı, makinenin mevcut durumda tamiri, ikinci el değerine göre ekonomik olmaması nedeniyle bu makine yönünden tespit edilen tazminat miktarından, indirime gidilmemesi uygun bulunmuştur.Tel Çekme makinesi yönünden ise ... firmasının 03/03/2015 tarihli teklif yazısında makinenin arızalı ve darbeli olan parçalarının değişimi için takribi fiyatı, işçilik ve malzeme dahil 117.000,00 TL + KDV olarak belirlenmiş olmasına rağmen 15/02/2016 tarihli teklif yazısında, tamir edilmek üzere gönderilen makinenin tüm aksamları ve özellikle tamburlar komple sökülerek inceleme yapıldığında, ana gövde kısmında çatlaklar olduğu tespit edildiği, makinenin ana gövde kısmının döküm olması nedeniyle bu kısmın kaynakla yahut başka bir şekilde tamiri mümkün olmadığı bildirilmesi üzerine makinenin, davacı tarafından sigortacı haber verilmeden hurda olarak satışının yapıldığı anlaşılmıştır. Her ne kadar ilk fiyat teklifinde makinenin tamiri mümkün gözükse de yaklaşık bir yıl sonra tamir edilmek üzere gönderilen makinenin, sökülerek yapılan incelemede tamiri mümkün olmadığı bildirilmiş ise de bu durum ilk hasar anında mı yoksa takribi geçen bir yıllık süre içindemi gerçekleştiği dosya kapsamı ile tespit edilemediğinden, davacıya bu yönde bir kusur atfedilmesi mümkün görülmese de makinenin tamiri mümkün olup olmadığı yeterince araştırılmadan, piyasa rayiç değeri araştırılmadan ve davalı sigorta şirketine haber verilmeden makinenin hurda olarak satışının yapılmasında davacının kusurunun bulunduğu kabul edilerek TTK 1448 maddesi uyarınca tespit edilen tazminat miktarından % 25 oranında indirim uygulanarak karar verilmesi gerekirken bu hususun göz ardı edilmesi hatalı olmuştur.Buna göre; tel çekme makinesi için tespit edilen 570.951,50 TL tazminat miktarından 3.312,50 sovtaj bedelinin mahsubu ile 567.639,00 TL hasarın bedelinden %25 oranında indirim uygulandığında tel çekme makinesi hasarı : 425.729,25 TL, Yatar daire makinesi hasarı : 12.750,00 TL - 500,00 TL( sovtaj bedeli) = 12.250,00 TLİzole makinesi hasarı : 134.764,00 TL - 4.580,30 TL (sovtaj bedeli) = 130.183,70 TL3 kafalı taslak makinesi makinesi hasarı : 25.000,00 - 898,40 TL (sovtaj bedeli) = 24.101,60 TL olmak üzere toplam makine hasarı : 592.264,55 TL tespit edilmiş olup %45,47 oranında eksik sigorta uygulandığında makineler yönünden tazminat tutarı 322.961,85 TL hesaplanmıştır. Makine hasarı yanında 36.969,30 TL emtea hasarı dahil edildiğinde davacının talep edebileceği toplam tazminat tutarı 359.931,15 TL hesaplanmış olup bu miktar üzerinden davanın kısmen kabulüne karar verilmesi gerekmektedir. Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden HMK'nın 353/1.b.2 bendi gereğince hükmün düzeltilmesi cihetine gidilmiştir.Temerrüt Tarihi ve Faizin türü yönünden ; TTK'nın 1427. Maddesi ''... (2) Sigorta tazminatı veya bedeli, rizikonun gerçekleşmesini müteakip ve rizikoyla ilgili belgelerin sigortacıya verilmesinden sonra sigortacının edimine ilişkin araştırmaları bitince ve her hâlde 1446 ncı maddeye göre yapılacak ihbardan kırkbeş gün sonra muaccel olur. Can sigortaları için bu süre onbeş gündür. Sigortacıya yüklenemeyen bir kusurdan dolayı inceleme gecikmiş ise süre işlemez. ... (4) Borç muaccel olunca, sigortacı ihtara gerek kalmaksızın temerrüde düşer.'' hükmüne yer verilmiştir. Mahkemece 10/02/2016 tarihinden itibaren avans faize hükmedilmiş ise de 20.02.2015 tarihinde davalı sigorta şirketine yapılan ihbardan itibaren en geç 45 gün sonra 06.04.2015 tarihinde temerrüt gerçekleşmesine rağmen 10.02.2016 tarihinden faize hükmedilmesi hatalı ise bu durum davacı tarafça istinaf konusu edilmediğinden ve kazanılmış haklar gözetilerek yapılan yanlışlığa işaret edilmiştir. Öte yandan davalı tüzel kişi tacirin ticari işletmesinden kaynaklanan işlemler nedeniyle uygulaması gereken faizin, 3095 sayılı yasanın 2/2 maddesi uyarınca avans faizi olması nedeniyle davalı vekilinin bu yöndeki istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.Açıklanan nedenlerle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile HMK 353/b-2 madde uyarınca kazanılmış haklar gözetilerek davanın esası hakkında yeniden hüküm kurulmasına karar verilmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M:Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere, 1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile, HMK 353/1.b.2 maddesi uyarınca Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/930 Esas, 2020/647 Karar sayılı ve 14/10/2020 tarihli kararının KALDIRILMASINA ve YENİDEN HÜKÜM TESİSİNE,2-Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ İLE,a-359.931,15-TL'nin 10/02/2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,b-492 Sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 24.586,90.-TL karar harcından peşin yatırılan 8.538,75.-TL harcın mahsubu ile eksik kalan 16.048,15.-TL karar harcının davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,c-Davacı tarafından yatırılan 8.538,75.-TL peşin harcın davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine, bunun dışında davacı tarafça sarfedilen başvuru ve vekalet harcı : 33,50 TL, posta ve davetiye gideri: 367,90 TL, bilirkişi ücreti: 10.000,00 TL olmak üzere toplam 10.401,40.-TL yargılama giderinin kabul red oranına(%71,98) göre hesaplanan 7.486,60 TL'sinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına, ç-Davacı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 55.989,67.-TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,d-Davalı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 22.411,04-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalı tarafa verilmesine,e-HMK 333. maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde artan gider avansının yatıranlara resen iadesine,
İstinaf Giderleri Yönünden;3-Davalı tarafından yatırılan başvurma harcının Hazineye irat kaydına,4-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60 TL istinaf maktu karar harcından davalı tarafından yatırılan 7.468,23 TL harcın mahsubu ile arta kalan 7.040,63 TL harcın karar kesinleştiğinde davalı tarafa iadesine,5-Davalı tarafça sarf edilen 576,20 TL istinaf harcı ile 60,50 TL istinaf posta masrafı olmak üzere toplam 636,70 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilemesine, 6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362/1.a maddesi gereğince kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi.27/03/2024