T.C.
KAYSERİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
1. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/1015
KARAR NO: 2024/801
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 04/03/2024
NUMARASI: 2023/840 Esas 2024/227 Karar
DAVANIN KONUSU: Üçüncü Şahıs Tarafından Açılan Menfi Tespit
KARAR TARİHİ: 15/05/2024
KARAR YAZIM TARİHİ: 15/05/2024
Yukarıda esas numarası yazılı dosya resen istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderilmiş olmakla yapılan inceleme neticesinde;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin elektronik tebligata geçildiğinin farkında olmadığından haciz ihbarnamelerine itiraz edemediğini, tesadüfen farkettiğini, tebligatların usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkili şirketin davalıya bir borcunun bulunmadığını, davalıca Kayseri 4. İcra Ceza Mahkemesi'nin 2020/95 Esas sayılı dosyasında müvekkiline borcu olmadığı halde haciz ihbarnamesi gönderildiğini beyanla müvekkilinin dava dışı takip borçlusuna borcu olmadığının tespitine, davalının %20'den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Kayseri 10. Asliye Hukuk Mahkemesince; \"Dava davacının Kayseri Genel İcra Dairesi ... E. ssayılı dosyasında borçlu olup olmadığının tespiti istemli Menfi Tespit Davasıdır. İhtilaf taraflar arasındaki iddia olunan borç ilişkisinde, davacının dava dışı davacıya borçlu ...'e İK 89/3 anlamında borcu olup olmadığı konusunda toplanmaktadır. Söz konusu davada her iki tarafta TTK anlamında tacir olup, söz konusu borç ilişkisi de her iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmektedir. TTK md.4'de belirtildiği üzere her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan davaların ticari dava olduğu düzenlenmiş, TTK 5. maddesinde ise ticari davalara bakmakla görevli olan mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu hüküm altında alınmıştır. İddia edilen borç da dava dilekçesinde; ticari işletmeye ait borç olarak bildirilmiştir, Bu nedenlerle dava mutlak ticari davadır.Yargı çevremiz içerisinde iş bu davanın açılabileceği özel yetkili Asliye Ticaret Mahkemesi bulunmaktadır. Bilindiği üzere Asliye Hukuk Mahkemesi ile Asliye Ticaret Mahkemesi arasında görev ilişkisi bulunmaktadır. Görev hususu kamu düzenine ilişkin olup re'sen değerlendirilmelidir. Açıklanan nedenlerle eldeki dava hakkında görevsizlik kararı verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. \" gerekçesiyle Ticaret Mahkemesinin görevli olduğuna ilişkin karar verilmiştir.
Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesince; \"Somut olayda; taraflar arasında doğrudan bir ticari ilişki bulunmadığı gibi uyuşmazlık, davalı alacaklı tarafından başlatılan icra takibinde çıkarılan haciz ihbarnameleri nedeniyle borçtan davacının sorumlu olup olmadığının tespitine ilişkindir. İİK'nun 89. maddesindeki özel düzenleme ile İİK'nun 72. maddesindeki menfi tespit davasına ilişkin genel düzenleme gözetildiğinde genel düzenleme hükmünün İİK'nun 89. maddesini işlevsiz bırakacak biçimde uygulanamayacağı da açıktır. \t
Öte yandan Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 06/11/2023 tarihli, 2023/5228 Esas ve 2023/6468 Karar sayılı Bölge Adliye Mahkemeleri Hukuk Dairelerinin kesin nitelikteki kararları arasındaki uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin kararında, 2004 sayılı kanunun 89. maddesinin 3. fıkrasına istinaden gönderilen haciz ihbarnamesi nedeniyle ihbarnameye muhatap olan 3. kişi tarafından açılan menfi tespit davasında görevli mahkemenin; davanın tarafları arasında doğrudan bir ilişki bulunmaması ve uyuşmazlığın takip hukukundan kaynaklanması nedeniyle Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna, tarafların tacir olmasının veya temel ilişkinin ticari nitelikte bulunmasının veyahut borcun temelini oluşturan senedin kambiyo senedi niteliğinde olmasının mahkemenin görevinin belirlenmesinde bir etkisinin bulunmadığına dair verilen kesin karar verilmiştir.
Yukarıda yapılan tüm açıklamalar karşısında asıl ve birleşen dava dosyalarında İİK'nun 89/3. maddesine dayalı olarak açılan davada, Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu gözetilerek, HMK'nın 114/(1)-c ve 115/(2). maddeleri uyarınca mahkemenin görevine ilişkin dava şartı noksanlığı bulunduğu gerekçesiyle davanın usulden reddine, HMK'nun 21. maddesi gereğince işbu kararın kanun yoluna başvurulmadan kesinleşmesini halinde Kayseri 10. Asliye Hukuk Mahkemesi ile mahkememiz arasındaki olumsuz görev uyuşmazlığı nedeniyle görevli mahkemenin tayini (merci tayini) için dava dosyasının Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi Başkanlığı'na gönderilmesine karar verilmiştir.\" gerekçesiyle Kayseri 10. Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğuna dair karar verilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Talep, merci tayinine ilişkindir.
Kayseri 10. Asliye Hukuk Mahkemesince, ihtilafın taraflar arasındaki iddia olunan borç ilişkisinde davacının dava dışı davacıya borçlu ...'e İİK 89/3 anlamında borcu olup olmadığı konusunda toplandığı, söz konusu davada her iki tarafın da TTK anlamında tacir olup söz konusu borç ilişkisinin de her iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirdiği gerekçesiyle davaya Asliye Ticaret Mahkemesince bakılması gerektiğinden bahisle görevsizlik kararı verilmiş, Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi ise, taraflar arasında doğrudan bir ticari ilişki bulunmadığı gibi uyuşmazlığın davalı alacaklı tarafından başlatılan icra takibinde çıkarılan haciz ihbarnameleri nedeniyle borçtan davacının sorumlu olup olmadığının tespitine ilişkin olduğu, İİK'nun 89. maddesindeki özel düzenleme ile İİK'nun 72. maddesindeki menfi tespit davasına ilişkin genel düzenleme gözetildiğinde genel düzenleme hükmünün İİK'nun 89. maddesini işlevsiz bırakacak biçimde uygulanamayacağı gerekçesiyle karşı görevsizlik kararı vermiş, her iki karar da istinaf edilmeksizin kesinleşmiş olduğundan dosya merci tayini için dairemize gönderilmiştir.
Dava, üçüncü şahıs tarafından açılan menfi tespit istemine ilişkindir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi' nin 2023/5228 Esas, 2023/6468 Karar sayılı BAM Daire kararları arasındaki uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin içtihadında, 2004 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesinin üçüncü fıkrasına istinaden gönderilen haciz ihbarnamesi nedeniyle ihbarnameye muhatap olan üçüncü kişi tarafından açılan menfi tespit davasında, görevli mahkemenin; davanın tarafları arasında doğrudan bir ilişki bulunmaması ve uyuşmazlığın takip hukukundan kaynaklanması nedeniyle Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna, tarafların tacir olmasının veya temel ilişkinin ticari nitelikte bulunmasının veyahut borcun temelini oluşturan senedin kambiyo senedi niteliğinde olmasının görevin belirlenmesinde bir etkisinin bulunmadığına karar verilmiş ve kararlar arasındaki farklılık bu şekilde giderilmiştir.
Her ne kadar daha önceki kararlarda Dairemizce farklı yönde değerlendirme yapılmış ve aksi yönde kararlar verilmiş olsa da, güncel Yargıtay kararı Dairemizce de uygun bulunarak yapılan değerlendirmede; İİK.nun 89/III. maddesine istinaden gönderilen haciz ihbarnamesine karşı açılan menfi tespit davalarında, tarafların tacir olmasının veya temel ilişkinin ticari nitelikte bulunmasının veyahut borcun temelini oluşturan senedin kambiyo senedi niteliğinde olmasının, görevin belirlenmesinde bir etkisi bulunmadığına ve görevli mahkeme, davanın tarafları arasında doğrudan bir ilişki bulunmaması ve uyuşmazlığın takip hukukundan kaynaklanması nedeniyle asliye hukuk mahkemesi olduğuna göre, davaya bakma görevi Asliye Hukuk Mahkemesine ait bulunmaktadır.
Bu nedenle, davaya bakmakla görevli mahkemenin Kayseri 10. Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu anlaşıldığından 6100 sayılı HMK'nın 21, 22 ve 23. maddeleri gereğince Kayseri 10. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin yargı yeri olarak belirlenmesine ve dosyanın yargı yeri olarak belirlenen mahkemeye gönderilmesine karar verilerek aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-) 6100 sayılı HMK'nın 21, 22 ve 23. maddeleri gereğince Kayseri 10. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,
2-) Dosyanın yargı yeri olarak belirlenen mahkemeye gönderilmek üzere merci tayini talebinde bulunan mahkemeye iadesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 362/1-c maddesi gereğince KESİN olarak oy birliği ile karar verildi. 15/05/2024