T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
45. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/464
KARAR NO: 2024/586
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2018/887
KARAR NO: 2020/730
KARAR TARİHİ: 13/11/2020
DAVA İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 30/04/2024
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı kooperatif tarafından 06/07/2008 tarihli 2007 yılı Olağan Genel Kurul Toplantısı, 08/11/2009 tarihli 2009 yılı olağanüstü Genel Kurul Toplantısı, 31/07/2010 tarihli 2009 yılı Olağan Genel Kurul Toplantısı, 24/04/2011 tarihli 2010 yılı Olağan Genel Kurul Toplantısı, 08/09/2013 tarihli 2012 yılı Olağan Genel Kurul toplantılarında alınan karar gereğince davalıya ait ödenmeyen üye aidat alacağının şifahi taleplere rağmen ödenmemesi üzerine davalı aleyhinde İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlatıldığını, davalının borçlu olmadığından bahisle itiraz ettiğini ve icra takibinin durduğunu ileri sürerek icra takibine yapılan haksız ve hukuki dayanaktan yoksun itirazın iptaline, takibin devamına, itirazında haksız olan davalının %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini dava ve talep etmiştir.
CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacıya borcu bulunmadığını, 28/02/2019 tarihli feragatname ve taahhütnamede görüleceği üzere davalıya satılan bedellerin peşin ödendiğini, satış bedellerinin tahsil edildiğini, müvekkilinin hiçbir borcu kalmadığını, müvekkiline hiçbir icra takibi yapılmayacağını, yapılanlardan feragat edileceğini, geçmişte ve gelecekte adına herhangi bir borç tahakkuk ettirilmeyeceğinin kayıt altına alındığını, müvekkilinin kendi adına tescil olunan taşınmazı birkaç yıl gibi kısa sürede sattığını, müvekkilinin üyelik aidatlarından hiçbir şekilde sorumlu olmadığını ileri sürerek davanın reddine, asıl alacağın %20'sinden az olmamak kaydı ile davacının icra inkar tazminatı ödemeye mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece ''.... icra takip dosyasında borca itiraz dilekçesinin alacaklıya tebliğe çıkarılmadığı görülmekle davalının hak düşürücü süre itirazına itibar edilmemiştir. Diğer yandan davalı vekili zamanaşımı definde bulunmuş ise de Kooperatif ile kooperatif üyesi arasında üyelik ilişkisi devam ettiği sürece üyelik aidat alacağına ilişkin taleplerde zamanaşımı işlemeyeceği dikkate alınarak davalının zamanaşımı savunmasına da itibar edilmemiştir (Yargıtay 23. Hukuk Dairesi 11.11.2019 tarih, 2016/5683 Esas - 2019/4634 Karar numaralı kararı). Yanlar arasındaki uyuşmazlık konusu yukarıda bahsi geçen davacı kooperatif yönetim kurulu tarafından düzenlenen\"Feragatname ve Taahhütname\" başlıklı belgenin geçerli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 23. maddesi uyarınca ortaklar, hak ve yükümlülüklerde eşit konumdadır. Yönetim kurulu bu ilkenin dışına çıkmak istediği takdirde, bu hususu, genel kurul gündemine alarak, genel kurulun tartışmasına açıkça sunması gerekmekte veya genel kurulun yapılan uygulamayı açıkça ya da zımnen benimsemesi icap etmektedir. Bu nedenle, sabit ve peşin bedel ödemek suretiyle ortaklığa alınmadaki bu usule uyulmamışsa, böyle bir ortağın üyelik aidat yükümlülüğü devam eder. Açıklanan usule uyulmuşsa, ortaklığa alınmadaki bu farklılık, ortaklığa alındıktan sonra üyelik aidatı istenmesini mümkün kılmaz. Genel kurulca açık yetki verilmedikçe ya da benimsenmedikçe, 1163 sayılı Kanun'un 23. maddesine aykırı şekilde yönetim kurulunun diğer ortaklardan farklı statüde ortaklığa kabul kararı vermesine veya akçalı konularda bir ortağı farklı statüde konumlandırmasına geçerli hukuki sonuç bağlanamaz (Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 17/12/2014 tarih ve 2014/5728 esas, 2014/8218 karar sayılı ilamı ). Mahkememizce hükme esas alınan bilirkişi raporu ile davacının davalıdan 2009-2014 yıllarına ilişkin olarak 6 daire için 126.180,00 TL üyelik aidatı borcu, 61.330,50 TL işlemiş faiz borcu bulunduğu, talep edilen borçların kooperatif kayıtlarında yer aldığı, kooperatif yönetim kurulu kararının genel kurul tarafından onaylanmadığı gibi bu konuda yönetim kuruluna açık yetki verildiğine dair genel kurul kararı olmadığı, bu itibarla davalı ...'ün kooperatif ticaret defterlerinin incelenmesi neticesinde genel kurul kararları gereğince ödemesi gereken ana para ve faiz borcunun mevcut olduğu, alacağın likit olması nedeniyle icra inkar tazminatı talebinin de haklı olduğu anlaşılmakla davanın kısmen kabulüne\" dair karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ Davalı vekili yasal süresi içinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde özetle; davacı kooperatifin 2009-2014 yıllarına ilişkin defterlerin incelenmesine karar verilmiş ise de, davacı tarafça 2015 ve 2018 yıllarına ait ticari defterlerine itiraz edildiği, bilirkişi raporuna yönelik sunulan itirazın değerlendirilmediği, davalının kooperatife başvurusu olmaksızın kooperatif yönetiminin davalıyı kendi kendine üye olarak kaydetmesini hukuki sonuç doğurmayacağı açık olduğu, mahkemeye ibraz edilen \"ibraname ve feragatname\" başlıklı belgenin itibar edilmesi gerektiği davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesinde hatalı olduğu belirtilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE HMK'nin 355. ve 357. maddeleri gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle bağlı olarak ve kamu düzenine aykırılık hususlarını da gözetilerek yapılan inceleme neticesinde; Dava kooperatif aidat bedelinin tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. İstanbul Anadolu .... İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı takip dosyasının incelenmesinde, davacı tarafça davalı aleyhine 2009 dönemi ile 2014 dönemi arasında tahakkuk eden aidat tutarlarına dayalı olarak 126.180,00 TL kooperatif aidatı ve 126.186,66 TL işlemiş faiz (kooperatif gecikme zammı) olmak üzere toplam 252.366,66 TL alacağın tazmini talep edildiği, ödeme emrine yönelik itiraz dilekçesi sunulduğu tespit edilmiştir. Mali müşavir bilirkişi tarafından hazırlanan raporda özetle; davacı kooperatifin 2015-2016-2017-2018 yıllarına ait ticari defterlerin açılış ve kapanış tasdiklerinin süresi içinde yapıldığı, 2015 yılı ticari defter kayıtlarına göre davalının kooperatife 128.880,00 TL borçlu olduğu, davacı kooperatifin genel kurul kararlarına göre bir üyenin icra takip tarihi olan 06/06/2014 tarihine göre 21.030,00 TL üyelik aidatı ödemesi gerektiği, davalının 6 üyeliği olduğu dikkate alındığında (21.030,00 TL X 6) 126.180,00 TL üyelik aidatı borcu olduğu, kooperatif genel kurulunca alınan karar gereğince %60 ve %36 gibi gecikme faizleri talep ettiği, genel kurulca daha fazla karar verilmiş olsa bile kooperatifin isteyebileceği faiz oranı en fazla aylık %1,5 olacağı, icra takip tarihine kadar 10.221,75 TL işlemiş faiz hesaplandığı, davalının 6 üyeliği olduğu dikkate alındığında (10.221,75 x 6) 61.330,50 TL işlemiş faiz hesaplandığı tespitlere yer almaktadır. Davalı vekili tarafından sunulan delil listesinde yer alan tespitlerden anlaşılacağı üzere, davacı kooperatif (yüklenici) dava dışı taşınmaz maliki ... (arsa maliki) arasında, yüklenicinin arsa maliki ile yapmış olduğu kat karşılığı inşaat yapım ve taşınmaz satış vaadi sözleşmesi konusu olan, arsa malikine verilecek daire ve dükkanların yasal süre içerisinde teslim edilmediğinden yüklenicinin arsa malikine gecikme tazminatı olarak toplam 6 daire vereceği kararlaştırılmıştır. İstanbul Anadolu 13. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde görülen yargılamada dosyaya kooperatif tarafından sunulan delil listesinde ...'e devredilen dairelerin tapu kayıtlarına, vergi kayıtlarına dayanılmıştır. 28.02.2019 tarihli ''FERAGATNAME VE TAAHHÜTNAME'' başlıklı belgede davalı kooperatif adına kayıtlı ... ili ... ilçesi ..., pafta no:... de kayıtlı, 1 ,2 ,5 ,6 ,7 5 8 numaralı bağımsız bölümlerin tapuda ... adına tapuda devir ve tescilinin yapıldığı, kooperatif üyesi ... adına kayıtlı taşınmazların kendisini peşin olarak satıldığından ve satış bedelleri de tahsil edildiğinden, kooperatife hiçbir borcu kalmadığı, bundan böyle adına icra takibi yapılamayacağı, adına yapılmış olan icra takiplerinden feragat edilerek isteği halinde kooperatif üyeliğinden çıkarılarak geçmişte ve gelecekte adına herhangi bir borç tahakkuk ettirilemeyeceği belirtilmiş olup, iş bu belgenin sol alt kısmında davacı kooperatifin kaşesi üzerine 2 imzanın atılı olduğu tespit edilmiştir. Mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne dair karar verilmiş olup, davalı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur. Sunulan istinaf sebeplerinin incelenmesi: 1163 sayılı kooperatifler kanununun 23. maddesi uyarınca, kooperatif ortakları, bu yasanın kabul ettiği ilkeler ışığında hak ve yükümlülükler de eşittirler. Bu maddeye göre, ortaklar yönünden hak ve yükümlülükler de eşitlik ilkesi Türk hukuk sisteminde emredici bir yasa hükmü olarak öngörülmüştür. Ortaklar arasındaki eşitlik ilkesine aykırı işlemler baştan beri yok hükmünde olan işlemler değil, iptal edilebilen işlemlerdir. (Yargıtay 11 HD. 29.11.1999.t. 7981/9704) Yapı kooperatiflerinde, ortak peşin bedelle üye ise peşin ödemeli üyeler ile , normal statüde üye ise normal statüde olan üyeler ile karşılaştırma yapılarak eşitlik, üyeliğin kendi statüsü içindeki emsal üyeler esas alınarak sağlanmalıdır. Kooperatifler Hukukunda çoğu zaman mutlak değil, nispi eşitlik ilkesi geçerlidir. Eşitlik ilkesi gereği tüm ortakların konut tesliminin aynı tarihte ve emsal üyelerin ödemelerinden alınarak aynı şekilde yapılması gerekir. Kooperatif ortakları ''hak ve vecibelerde eşittirler''.(bkz. Mahmut Coşun, Kooperatifler Hukuku, s:395) Yukarıda belirtilmiş olduğu üzere, kooperatifler kanunu üyeler arasında eşitlik ilkesini sağlarken, aynı zamanda keyfiliğinde önlenmesine yönelik hükümler ihdas etmektedir. Bilindiği üzere mutlak eşitliğin veya nispi eşitliğin yasa tarafından emredici hüküm olarak öngörüldüğü durumlarda, bu durumun aksi ana sözleşme ile bertaraf edilemez.Somut davada, 28.02.2009 tarihli belgede davalının kooperatife hiçbir borcu kalmadığı, bundan dolayı adına icra takibi yapılamayacağı gibi icra takiplerinden de feragat edileceği ve geçmişte ve gelecekte adına bir borç tahakkuk ettirilemeyeceği belirtilmiştir. Emsal mahiyette bulunan Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 08.04.2019 tarih ve 2016/5266;1242 sayılı ilamında genel kurulda alınan karara istinaden yönetim kurulunca ödeme yapan üyeye ''borcunun olmadığına'' ilişkin belge verildiğinin sabit olduğu durumlarda, kooperatif üyesinin kooperatife borcunun olmadığının kabulünün gerektiği, ifade edilmiştir. Mahkemece yapılan yargılamada, söze konu 28.02.2009 tarihli belgenin yönetim kurulu tarafından düzenlendiği, genel kurulca açık bir yetki verilmediği veya benimsenmediği durumlarda yönetim kurulunun akçalı konularda bir ortağı farklı statüde konumlandırmasının geçerli olmadığını belirmiş olup, iş bu tespitin yerinde olduğu anlaşılmaktadır. Nitekim dosyadaki bilgi ve tespitlerden, 28.02.2009 tarihli belgenin genel kurulunca verilen açık bir yetkiyle düzenlendiği veya genel kurul tarafından benimsendiği tespit edilememiştir. İş bu nedenle aksi yöndeki istinaf sebebinin yerinde olmadığına karar vermek gerekmiştir.Davalının kooperatif üyesi olmadığına yönelik itirazı; davalı tarafça sunulan beyan dilekçelerinde ve istinaf yasa yolu başvuru dilekçesinde, davacının kooperatif üyesi olduğuna dair bir belgeden bahsedilmediği ve davalının başvurusu olmaksızın kooperatif yönetiminin bu başvuruyu kendi kendine kabul etmesinin hukuki sonuç doğurmayacağı ileri sürülmüştür. Kooperatifler Kanunun 8/1 maddesinde ''Kooperatif ortaklığına girmek için gerçek kişilerin medeni hakları kullanma yeterliliğine sahip olmaları gerekir. Ortak olmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler kooperatif ana sözleşmesi hükümlerinin bütün hak ve ödevleri ile birlikte kabul ettiklerini belirten bir yazı ile kooperatif yönetim kuruluna başvururlar, kooperatif ortaklığına kendi varlığı dışında şahsi bir sorumluluk veya ek ödemeler yüklüyor ise ortak olmak isteyen, bu hükümlerin yazılı olarak kabul edilmesi halinde değer taşır.'' hükmü yer almaktadır.Yukarıda belirtmiş olduğu üzere kooperatife katılmak isteyen gerçek veya tüzel kişilerin öncelikle kooperatif yönetim kuruluna yazılı olarak başvurması gerekmektedir. Kural olarak ortaklık için sözlü başvuru geçerli olmadığı gibi, hiçbir başvuru olmaksızın yönetim kurulunun bir kişiyi ortak olarak kabul etmesi de mümkün değildir. (bkz. Mahmut Coşun, Kooperatifler Hukuku, s:115)Ancak, uygulamada yazılı ortaklık başvurusu ile ilgili bir karar alınmamakta ya da alınan karar ilgiliye tebliğ edilmemektedir. Bu durumda başvurudan sonra kooperatif ile ortak arasında seyreden ilişkiye göre bir sonuca varmak gerekir. Şöyle ki; eğer başvurudan sonra başvuranla kooperatif arasında diğer ortaklar gibi bir hukuki ilişki başlamış ise, ortaklığın zımmen benimsendiği kabul edilmelidir. Örneğin başvuran kişi peşinat yatırmış, normal aidatları yatırmaya devam etmiş, genel kurul toplantılarına davet edilmiş ve bu toplantılara kabul edilmiş, kooperatif üye sıfatıyla yazışmalar yapılmış, konut tahsis edilmiş veya tamirat ve tadilat yapmasına izin verilmişse bu kişi hakkında yönetim kurulunun ortaklığa kabul kararı olmasa bile kişinin eylemli olarak ortak olduğunun kabulü zorunludur. (Coşkun Mahmut, Kooperatifler Hukuku, sayfa:125,126)Davaya konu somut olayda yargılama aşamasında ve istinaf başvuru dilekçesinde, davalının davacı kooperatif üyesi olmadığı, ileri sürülmüş ve uyuşmazlığa konu takip dosyasında davacı kooperatif alacağı 2009 ile 2014 dönemine ilişkin kooperatif aidatına dayandırılmıştır. Dava dilekçesinde, davalıya ait ödenmeyen üye aidat alacağının tazmini talepli takip başlatıldığı belirtilmektedir. Nitekim davalı tarafça ibraz edilen 28.02.2009 tarihli belgede davalının kooperatif üyeliğinden çıkarılacağı belirtilmiş olup, davalının kooperatife üye olması halinde üye olduğu dönemlerin tespit edilmesi gerekmektedir. Bu haliyle öncelikle davalının kooperatif üyesi olup olmadığı, kooperatif üyesi olması halinde üyeliğin başlangıç döneminin tereddüte mahal bırakılmaksızın tespiti ile davacının davalı aleyhine başlattığı takipte haklılık durum ve oranı araştırılmalıdır. Mahkemece iş bu nedenle kooperatif alanında uzman bilirkişi tayin yoluna gidilerek, kooperatife ait 2007-2014 dönemini kapsar şekilde düzenlenen kayıtları incelenerek rapor tanzim edilmesi gerekmektedir.Sonuç itibariyle, açıklanan nedenler ile davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkeme kararının HMK'nin 353/1-a6 maddesi uyarınca kaldırılmasına, yukarıda belirtildiği şekilde işlem yapılarak oluşacak sonuca göre karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine dair karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere; 1-Davalı tarafın istinaf başvurusunun KABULÜNE,2-İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin, 2018/887 Esas, 2020/730 Karar sayılı ve 13/11/2020 tarihli kararının HMK'nin 353/1a.6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,3-Dosyanın, Dairemiz kararına uygun şekilde yargılama yapılmak ve yeniden bir karar verilmek üzere mahal Mahkemesine iadesine,4-Harçlar Kanunu gereğince davalı tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye GELİR KAYDINA, istinaf karar harcının talep halinde davalıya İADESİNE, 5-Davalının yapmış olduğu istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,6-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,7-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362/1-g bendi gereğince kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 30/04/2024