T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/849
KARAR NO: 2024/659
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 21/06/2019
NUMARASI: 2018/1066 E. - 2019/733 K.
DAVANIN KONUSU: Tazminat (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
Taraflar arasındaki tazminat davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı, davacı tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkili bankanın Zeytinburnu Şubesi müşterisi olan ... İnş. İth. İhr. Tic. Ltd. Şti'nin 3 adet bonoyu 13.10.2016 tarihinde şubeye teslim ettiğini, davalının ise bu şirketin çalışanı olmadığı halde, dava dışı şirket adına düzenlenmiş sahte imzalı dilekçe ile şubeden iade talebinde bulunarak, bonoları teslim aldığını, daha sonra ... şirketince müvekkili ile davalı aleyhine İstanbul ...İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyasında takip başlatıldığını, müvekkilince 14.03.2017 tarihinde 10.289,40 TL'nin ödendiğini, şirketle hiç bir bağlantısı bulunmayan davalının sahte belge ile bonoları alarak bedelini tahsil ettiğini ve davalı hakkında suç duyurusunda bulunulduğunu ileri sürerek, ödenen bedelin faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı, davaya cevap vermemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; \"...Davadışı ... Elektrik.İhnş,İth ...LTD ŞTİ tarafından şubeye teslim edilen 3 adet bononun davalı tarafından iade talebini içeren dilekçesi ile şirket temsilcisi olmayan davalıya iade edildiğinden bahsedilmekle dava dışı şirketin temsilcilerini gösterir belgeler getirtilmiş,davalının şirketi temsil ve imzaya yetkili kılınmadığı görülmüştür. Dava dışı ... Ltd ŞTi davacı ... Zeytinburnu şubesi ve davalı ... hakkında, şirkete bedeli tahsil için tevdi edilen bonoların, şirketle ilgili olmayan davalı ...'ye sahte imzalı dilekçe karşılığı teslim edildiğini bu senetlerin tahsil edildiği ,şirketin temsilcisi olmamasına rağmen şirket adına imza atarak senetleri bankadan alınmasında senetlerin toplam bedellerinin belirlenen sürede hesaplarına yatırılması gerektiğinin ihtar edildiği keşide edilen bu ihtarnameden sonra yapılan istanbul .. icra dairesinin ... esas sayılı dosyasında icra takibi yapılarak banka ve davalı ... hakkında icra takibatına başlanması üzerine davacı banka'nın 10.289,40 Tl yatırarak dosya infaz işleminde bulunduğu görülmüştür. Davacı taraf dava dışı firma çalışan olan ...'ın işten ayrılınca kendi alacağının firmadan alamaması nedeniyle yetkiliymiş gibi çalışanı firmanın bankaya teslim ettiği bonoları aldığını,davalının firma ile banka arasında getir-götür işi yapması nedeniyle aradaki güven ilişkisinden dolayı bono teslim edildiğini söylemiştir. Bankalar güven kuruluşlarıdır.Bu ilkenin temeli MK.m2 deki dürüstlük kuralı ile açıklanır.güvenin korunması ilkesi gereğince bankaların müşterilerinin iş ve işlemlerinde özen sorumluluğu bulunmakta olup , bankanın güvene aykırı bir şekilde dava dışı şirketin yetkilisi olmayan kişiye bono teslim etmesi MK m.2 uyarınca dürüstlük kuralına aykırı sayılarak davalının haksız fiilinin oluşumunda takdiren%50 kusurlu davranış sayılmış olup dava dışı şirketin zararının oluşmasına hizmet etmiştir.Bu nedenle icra dairesine ödenen miktar olan 10.289,40 Tl sının davalıdan tahsili gerekecek ise de davacı tarafın da %50 kusurlu sayılması nedeniyle davalının davacı bankaya ödeyeceği miktar 5.144,47 Tl olup, iadesi gereken bu miktara ödeme gününden itibaren ticari faiz işletilmesi gerektiğinden...\" gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile davacının takdiren %50 oranında mutarafik kusuru değerlendirilerek 5.144,47 TL'nin 14.03.2017 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiz ile davalıdan tahsiline karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Mahkemece müvekkilinin %50 mutarafık kusuru kabul edilerek davanın kısmen kabulüne karar verildiğini, oysa müvekkilinin kusurununu bulunmadığını, dava dışı müşteri ... Tic. Ltd. Şti. tarafından 13.10.2016 tarihinde çek/senet teslim tutanağı ile 18.11.2016 tarihli 2.900 TL, 02.12.2016 tarihli 2.900 TL ve 31.12.2016 tarihli 2.900 TL tutarındaki bonoların bankaya teslim edildiğini, davalının şirketin çalışanı veya yetkilisi olmadığı halde sahte belgelerle iade talebinde bulunduğunu ve bonoların davalıya teslim edildiğini, dava dışı ... Tic. Ltd. Şti. tarafından bonoların davalıya tesliminden sonra 03.02.2017 tarihli Zeytinburnu ...Noterliğinin ihtarnamesi ile bonoların yetkisiz kişiye sahte imzalı belge ile teslim edildiğinin belirtilerek, bedellerinin istenildiğini, ihtardan sonra müvekkil ile davalı aleyhine İstanbul ...İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında bono bedellerinin tahsili için takip başlatıldığını ve müvekkilince 10.289,40 TL'nin 14.03.2017 tarihinde icra dosyasına ödendiğini, davalının sahte belge ile bonoları alması nedeniyle bankanın zarara uğradığını, Sahte imzalı belge ile bonoların teslim alınmasına rağmen müvekkilinin kusurlu sayılmasının hatalı olduğunu, müvekkilince bono alacaklısının borcunun ihtar ve takip sonrası ödendiğini, Davalının vekil ile temsil edilmemesine rağmen müvekkili aleyhine vekalet ücretine hükmedilesinin yerinde olmadığını, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne, karar verilmesini istemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE Dava, davalı tarafından sahte belgelerle davacı bankadan teslim alınan, dava dışı şirkete ait bonolar nedeniyle ödenen tazminatın zarar sorumlusu olan davalıdan tahsili istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Dava dışı ... Elek. İnş. İth. İhr. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından 13.10.2016 tarihinde çek/senet teslim tutanağı ile 18.11.2016 tarihli 2.900 TL, 02.12.2016 tarihli 2.900 TL ve 31.12.2016 tarihli 2.900 TL tutarındaki bonolar davacı bankanın Zeytinburnu Şubesine teslim edilmiştir. Davalı tarafından banka şubesine sunulan dilekçe ile dava dışı şirket adına bonolar talep edilmiş ve bonolar davacı banka şubesince yetkisiz olan davalıya teslim edilmiştir. Bonoların yetkisiz kişiye tesliminden sonra, gerçek hak sahibi olan dava dışı şirketçe keşide edilen 03.02.2017 tarihli Zeytinburnu ...Noterliğinin ihtarı ile bonoların yetkisiz kişiye sahte imzalı belge ile teslim edildiği belirtilerek, bedellerinin ödenmesi istenmiştir. Bono bedelinin ödenmemesi üzerine davalı ve davacı banka aleyhine İstanbul ...İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında bono bedeli olan 8.700,00 TL asıl alacak ile işlemiş faizi toplamı 8.772,04 TL'nin tahsili için takip başlatılmış ve davacının dosya borcu olan 10.289,40 TL'yi 14.03.2017 tarihinde icra dosyasına ödeyerek, dava dışı şirketin zararını karşıladığı anlaşılmıştır. Basiretli bir tacir gibi hareket etme zorunda olan banka en küçük kusurlarından dahi mudilere karşı sorumludur. Bu itibarla, bankanın müşterisi olan dava dışı şirketçe teslim edilen bonoları, şirketi temsil yetkisi bulunmayan davalıya teslim etmesi nedeniyle dava dışı şirketin uğradığı zararlardan bankanın sorumlu olacağı açıktır. Diğer yandan, davalının da haksız fiil oluşturan bir eylemi ile davacı banka ile dava dışı şirketin zararına neden olması nedeniyle, davalı da bankaya ve dava dışı şirkete karşı sorumludur. Nitekim dava dışı şirket, sözleşme nedeniyle sorumlu olan banka ile haksız fiil sorumlusu olan davalı gerçek kişi aleyhine takip başlatmış ve banka tarafından hesap sahibinin borcu ödenmiştir. Bankanın, davalı tarafından sahte imza ile teslim alınan bonoların bedelini, bononun meşru hamiline ödemesi nedeniyle, haksız fiil sorumlusu olan davalıdan bono bedelinin tahsilini talep etmesi mümkündür. Eldeki davada, banka müşterisi olan dava dışı şirketin borcu ödendiğinden, tüm zarar bankanın uhdesine geçmiştir. Mahkemece yapılan incelemede, davalının, dava dışı şirketin temsilcisi veya yetkilisi olmadığı belirlenmiştir. Bu nedenle mahkemece davalının sorumlu tutulması yerindedir. Ancak, somut olayda müterafik kusur incelemesinin yapılması, davalının sebepsiz zenginleşmesine neden olacaktır. Davalı, sahte belgelerle dava dışı şirkete ait bonoları davacı bankadan teslim alarak tahsil etmiştir. Bu durumda, davalı hak sahibi olmadığı bonoların bedellerini tahsil ederek dava dışı şirket aleyhine sebepsiz zenginleşmiştir. Üçüncü kişinin tazminat talebinde, TBK'nın 114/son yollaması ile haksız fiile ilişkin hükümler uygulanarak, zarar sorumlulularının kusurlarına göre sorumlu tutulması mümkündür. Bu sorululuk zarar gören üçüncü kişiye karşı olup, zararı ödeyen bankanın, bu zararın tamamını zarar sorumlusundan talep etmesinde ayıca bir müterafik kusur değerlendirilmesi söz konusu olmaz. Aksi hâlde, davalı sahte belgelerle teslim aldığı bonolar nedeniyle sebepsiz zenginleşecek ve davalının mal varlığında haksız bir artış söz konusu olacaktır. Bu artışın hukuki bir temeli bulunmamaktadır. Bu nedenle bankanın, davalının eylemi nedeniyle oluşan ve üçüncü kişiye ödediği gerçek zararın tamamının davalıdan tahsiline karar verilmesi gerekir. Bu nedenlerle, ilk derece mahkemesinin kusur indirimi yapması, hukuka aykırı bulunmuştur. Dosya kapsamında ve UYAP ortamında yapılan incelemede, davalının cevap veya beyan dilekçesi sunmadığı, mahkemece re'sen kusur indirimi yapıldığı ve davalının vekil aracılığıyla teslim edilmediği hâlde davalı yararına vekalet ücretine hükmedilmesi doğru görülmemiştir. Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.2 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına, davanın esası hakkında Dairemizce yeniden hüküm kurulmasına ve neticede davanın kabulüne dair aşağıdaki hüküm verilmiştir.
H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan gerekçelerle; Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1.b.2 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına, davanın esası hakkında Dairemizce yeniden hüküm kurulmasına, bu doğrultuda; 1-Davanın kabulü ile 10.289,40 TL alacağın,14.03.2017 tarihinden itibaren işleyecek ve 3095 sayılı Kanun'un 2/2. maddesi uyarınca avans esasına göre değişen oranlarda hesaplanacak ticari faiz ile birlikte, davalıdan alınıp davacıya verilmesine,2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 702,87 TL karar harcından, peşin yatırılan 175,72 TL harcın mahsubu ile bakiye 527,15 TL karar harcının davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,3-Davacı tarafından yatırılan 31,40 TL başvurma harcı ve 175,72 TL peşin harç giderleri toplamı 207,12 TL'nin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,4-Davacı tarafından harç dışında yapılan toplam 365,00 TL yargılama giderinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,5-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,6-Davacı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, iş bu hüküm tarihinde yürürlükte olan AAÜT'ne göre belirlenen 10.289,40 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine 7-Taraflarca dosyaya yatırılan gider avanslarından kullanılmayan kısımlarının, karar kesinleştiğinde, HMK'nın 333. maddesi uyarınca, yatırmış olan taraflara iadesine,8-İstinaf aşamasındaki harç ve yargılama giderleri yönünden;a-Davacı tarafından yatırılan istinaf başvuru harcının Hazineye gelir kaydına; davacı tarafından yatırılmış olan istinaf peşin karar harcının, talep hâlinde, ilk derece mahkemesince davacı tarafa iadesine,b-Davacı tarafından yapılan 162,10 TL başvuru harcı gideri ile ayrıntısı UYAP'ta kayıtlı 48,50 TL posta gideri olmak üzere toplam 210,60 TL kanun yolu giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,9-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,10-Dosyanın, kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair; HMK'nın 353/1.b.2 maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda, 25.04.2024 tarihinde, oybirliğiyle ve kesin olarak karar verildi.