T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2022/1308 Esas
KARAR NO: 2024/824 Karar
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 1.FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 16/09/2021
NUMARASI: 2016/67 E. - 2021/339 K.
DAVANIN KONUSU: Endüstriyel Tasarım (Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 02/05/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili firmanın yetkilisi ...'nün davalı şirket bünyesinde 2006 yılından 2010 yılının 10. ayına kadar SGK’lı olarak çalıştığını, 2011 yılında ise her türlü şehir mobilyaları, reklam üniteleri, malzemeleri, araç ve gereçlerinin üretimini ve pazarlamasını yapma faaliyeti bulunan ... San. ve Tic. Ltd. Şti.'ni açtığını, davalı şirketin 1990 yılından bu yana piyasada var olan harcıâlem niteliğinde bulunan tasarımların tescili için TPE nezdinde 12.01.2015 tarih ve ... başvuru numarası ile başvuruda bulunduğunu, ancak süresi dahilinde delil teşkili sağlanamadığından TPE' ne yapmış olduktan itirazın reddedildiğini, anılan tasarımların genel görünümleri itibariyle aynı tasarımlar olduklarını, listeli tarihlerde farklı tasarımcı şirketler tarafından tasarlandığını ve piyasaya sunulduğunu, tasarımcılardan ... Hizm. Ltd. Şti. tarafından bu tasarımların üretim, kullanım ve değiştirme haklarının 01.01.2014 tarihli sözleşme ile müvekkiline devredildiğini, davaya konu profillerin otobüs durağı ve billboardlarda kullanıldığını, belirtilen tasarımların tescilli kalıplar kullanılarak ... Hizm Ltd Şti. tarafından Adıyaman Belediye Başkanlığına 10.07.2002 tarihinde durak ve billboard teklifi yapıldığını, yine davalı tarafa ait ... 4,5,6 sıra nolu tasarımlar ile, ... - 4,6,9 sıra nolu tasarımların tescil süreçlerinde müvekkili tarafından yapılan itirazlar sonucu iptal edildiğini, iptal edilen tasarımların bu davanın konusu olan profil tasarımlarının kullanılarak oluşturulduğunu, bu tasarımların iptal edilmiş olmasının tasarımların yeni olmadığına delil teşkil ettiğini, davalı adına tescilli tasarımların 1999 yılından bu yana sektörde var olan profillerden olduğundan, bu profillerin imalatını ve satışını ispatlar nitelikte birçok fatura bulunduğunu belirterek, müvekkilinin her türlü maddi ve manevi tazminat haklan saklı kalmak kaydı ile davalı adına kayıtlı ... - 4,7,8.18,22,23,24,25,26,27,28,29,30,31,32,33 numaralı tasarımların hükümsüz sayılmasını ve sicilden terkinini, ... numaralı tasarımların dava sonuçlanıncaya kadar üçüncü kişiye devrinin önlenmesine dair ihtiyati tedbir kararı verilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yüklenmesini talep ve dava etmiştir.
ISLAH: Davacı vekili 15/10/2018 tarihli ıslah dilekçesinde; dava dilekçesinin talep bölümünde davalı adına kayıtlı ...- 4, 7, 8, 18, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33 numaralı tasarımların hükümsüz sayılmasına, tasarımların sicilinden terkinine dair talepte bulunmuş iseler de, sehven 6 numaralı tasarım yerine 8 numaralı tasarım yazıldığını, bu nedenle 8 numaralı tasarım yönünden bir taleplerinin olmadığını, 6 numaralı tasarım yönünden hükümsüzlük taleplerinin bulunduğunu beyan etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı yanın talep ve iddialarının hiçbir surette kabulünün mümkün olmadığını, müvekkilinin gerek sahada, gerekse üretimdeki tecrübe ve bilgi birikimiyle müşterilerine estetik, dayanıklı kent dokusuna uyum sağlayan ürün tasarımları sunduğunu, müvekkilinin 5750 m2 üretim alanına sahip fabrikasında otobüs durağı, CLP, megalight, totem, silindir, kule, billboard ve bunun yanı sıra proje kapsamında üretilen aydınlatma direkleri ve yönlendirme levhaları ile kiosk üretimleri için dünya standartlarının esas alındığını, 2005 yılında açık hava reklamcılığı konusunda faaliyete başlayan ve alanında birçok ilke imza atan müvekkilinin kurulduğu günden bugüne kadar ürün ve hizmet yelpazesini sürekli geliştirdiğini, davacı şirket yetkilisi ... ile müvekkilinin yapmış olduğu anlaşma gereği tasarımları müvekkiline ait olan ürünleri yalnızca müvekkili için üreteceğine dair aralarında sözleşme akdedildiğini, davacı yan tarafından yapılan itirazla iptal edilen ... numaralı tasarımlar ile ... numaralı tasarımların iptali için davacı tarafından mesnet olarak ... firmasının ürünlerinin gösterildiğini, ... firmasının ortağı ...'nin de davacı şirket yetkilisi ... gibi, daha önce müvekkili şirkette çalışan olduğunu ve ...’nün ... firmasının ortağı olduğunu, müvekkilinin tasarımlarının tescil başvurusuna konu edildiği tarihte 554 sayılı KHK hükümleri ve Yargıtay içtihatları ışığında yenilik ve ayırt edicilik kriterlerine haiz olduğunu belirterek, izah edilen hususlar ve mahkemece de re’sen göz önünde bulundurulacak sair sebepler ile haksız ve dayanaksız davanın reddini, yargılama ve vekalet ücretinin davacı yan üzerine bırakılmasını, müvekkilinin fazlaya ilişkin hak ve alacaklarını talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydı ile karar verilmesini talep etmiştir.
MAHKEME KARARI: İstanbul 1.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 16/09/2021 tarihli 2016/67 E. - 2021/339 K. sayılı kararıyla; \"...554 Sayılı KHK hükümleri, TPE kayıtları, bilirkişi raporları ve bütün dosya kapsamından: Davalı ... San. Tic. A.Ş adına Türk Patent Enstitüsü nezdinde ... numara ile tescilli çoklu tasarımlardan; 4-7-18-22-23-24-25-26-27-28-29-30-31-32-33 numaralı tasarımların “yenilik\" vasfını yitirdiği ve bu nedenle hükümsüzlük koşulların oluştuğu, 6 numaralı tasarımın ise yenilik ve ayırt edicilik özelliklerine sahip olduğu kanaatine varıldığından davanın kısmen kabulüne dair; 1-Davalı adına tescilli ... numaralı çoklu tasarımın, 4-7-18-22-23-24-25-26-27-28-29-30-31-32-33 numaralı tasarımlarının hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, 2-Kararın kesinleşmesini müteakip kesinleşmiş karar örneğinin ilgili sicile işlenmek üzere TPMK'na gönderilmesine,\" karar verilmiştir.
İSTİNAF BAŞVURUSU: Davalı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; davaya konu tasarımların her birinin bir bütünün parçaları olduklarını, belli başlı teknik özellikleri ihtiva etmelerinin zorunlu olduğunu, her bir tasarımın tekil ve bağımsız bir işlevi olmamakla birlikte hepsi bir araya geldiğinde meydana gelen tasarımın bir anlam ifade ettiğini, buna rağmen Mahkemece tasarımın bütünü nazarı dikkate alınmadan sanki her bir tasarım farklı ve tek başına işlev gören bir ürünmüşçesine değerlendirme yapılmasının kabul edilemeyeceğini, Davaya konu tasarımlarda tasarımcının dar seçenek özgürlüğü bulunmasına rağmen, bilirkişi raporlarında bu konuda inceleme yapılmadığını, Karşı tarafın sunduğu delillerin büyük bölümünün satın alma sipariş formundan ve eklerinden oluştuğunu, bazılarının yalnızca kalıp numaralarını içermesi ve kalıp numaralarının zamanla değişme ihtimali bulunması nedeniyle delil olarak kabul edilemeyeceğini, satın alma formlarında müşterinin onayı mevcutsa da, ekindeki belgelerde müşteri onayının mevcut olmadığını, bu nedenle yenilik kırıcı delil olarak kabul edilemeyeceklerini, Sunulan delillerin büyük bölümünün 2012-2103 yıllarına ait olduğunu, 1999 yılından bu yana delil sunulmadığını, bu süreçte ürünlerin geliştirilebileceği ve ürünlerde karışıklık yaşanmaması için eski kalıp numaralarının da kullanılabileceğini, Müvekkiline ait tasarımlar ile benzer olduğu iddia edilen ürünlerin de tasarımlarla benzer olmadıklarını, bu nedenle tasarım hükümsüzlüğü için delil olarak kabul edilemeyeceklerini, Müvekkili firmanın eski çalışanı olan davacı firma sahibi ... ile yapılan anlaşma gereğince bu ürünleri yalnızca davalı şirket adına üreteceğinin kararlaştırıldığını, ...'nün de ... firmasının ortağı olduğu, bu firmanın ortağı olan ...'nin de davalı firmanın eski çalışanı olduğunu, Ankara 4. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2015/428 Esas sayılı davası ile 05/04/2017 tarihli, 2017/124 Karar sayılı kararı ile müvekkilinin ..., 6 ve 9 sıra numaralı tasarım başvurularıyla ilgili TPMK'nun ... sayılı YİDK tarafından verilen iptal kararının iptaline karar verildiğini, bu hususun da Mahkemece incelenmediğini, Mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli olmayan bilirkişi raporlarına dayanmasının hatalı olduğunu belirterek, mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın tümden reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER: Dosyada mevcut TPMK kayıtları incelendiğinde; 12/01/2015 başvuru ve tescil tarihli, ... tescil numaralı çoklu endüstriyel tasarımın davalı adına tescilli olduğu tespit edilmiştir. İlk derece mahkemesince endüstri mühendisi ..., tasarımcı ... ve tasarımcı ...'den oluşan I.Heyetten alınan 13/06/2017 tarihli bilirkişi heyet raporunda; Davalı adına TPMK nezdinde ... tescil numaralı çoklu tasarımlardan 4,7,8,22,23,24,25,26,27,28,29,30,31,32,33 numaralı tasarımlardan, 8 numaralı ve 33 numaralı tasarımlar için davacı tarafından dosyaya delil ibraz edilmediği, 4,7,22,23,24,25,26,27,28,29,30,31,32 numaralı tasarımların davacı tarafından delil olarak eklenen teknik resim, sipariş, fatura ve sözleşme doğrultusunda 1999 yılından bu yana piyasada var olduğu ve farklı tasarımcı şirketler tarafından piyasada kullanıldığı, dolayısıyla \"yenilik\" vasfını yitirdiği kanaatine varıldığı bildirilmiştir. İlk derece mahkemesince I.Heyetten alınan 06/02/2018 tarihli bilirkişi heyet ek raporunda; Davacı tarafından dosyaya eklenen ve davalı şirket adına 12/01/2015 tarihli TPE nezdinde ... numaralı çoklu tasarımlardan 08 numaralı tasarım için ekli delilin yeni ve ayırt edici olmadığına dair hüküm koyulabilecek delilerden olmadığı, bu nedenle 08 numaralı tasarımın yeni ve ayırt edici özelliğinin bulunduğu, 33 numaralı tasarım için dosyaya eklenmiş olan ... numaralı teknik resmin ... numaralı tescilli çoklu tasarımlardan 33 numaralı tasarıma benzer olduğu, sipariş, fatura ve sözleşme doğrultusunda 1999 yılından bu yana piyasada var olduğu ve farklı tasarımcı şirketler tarafından piyasada kullanıldığı, dolayısıyla \"yenilik\" vasfını yitirdiği kanaatine varıldığı bildirilmiştir. İlk derece mahkemesince marka patent vekili ..., tasarım uzmanı ... ve mobilya sektöründen ...'dan oluşan II. Heyetten alınan 10/09/2018 tarihli bilirkişi heyet raporunda; Davacı tarafından dosyaya eklenmiş ve davalı ... San. Tic. A.Ş adına 12.01.2015 tarihli Türk Patent Enstitüsü nezdinde ... numara ile tescilli çoklu tasarımlardan; ... nolu tasarım için ekli delilin yeni ve ayırt edici olmadığına dair hüküm koyulabilecek delillerden olmadığı, bu nedenle 08 numaralı tasarımın yeni ve ayırt edici özelliğinin bulunduğu, ...- 4,7,18,22,23,24,25,26,27,28,29,30,31,32,33 numaralı tasarım için dosyaya eklenmiş olan teknik resimlerin bahsi geçen tasarımlar ile ayırt edilemeyecek kadar benzer olduğu, sipariş, fatura ve sözleşme doğrultusunda 1999 yılından bu yana piyasada var olduğu ve farklı tasarımcı şirketler tarafından piyasada kullanıldığı, dolayısıyla “yenilik\" vasfını yitirdiği kanaatine varıldığı bildirilmiştir. İlk derece mahkemesince II.Heyetten alınan 19/01/2021 tarihli bilirkişi heyet ek raporunda; Davalı tarafa ait ... numaralı çoklu ETB belgesinde yer alan (6) numaralı tasarımın dosyaya sunulan delillerdeki profil tasarımlarından farklı olduğu, yenilik ve ayırt edicilik özelliklerine sahip olduğu kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
G E R E K Ç E:Dava; TPE nezdinde davalı adına tescilli ..., 7, 6,18, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33 numaralı tasarımların hükümsüzlüğü ve sicilden terkinine ilişkindir. Mahkemece davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiş, karara karşı davalı vekili istinaf talebinde bulunmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Dosya incelendiğinde; iki ayrı heyetten alınan bilirkişi raporu ve ek bilirkişi raporları ile, davaya konu edilen ... numaralı tasarımın 6 numaralı tasarımı dışında kalan davaya konu diğer tasarımların davacı tarafça dosyaya sunulan ve imzalı olan satın alma sipariş formları ile eklerinde yer alan daha eski tarihli teknik çizimlerle benzer olduklarının tespit edildiği, dava dışı şirket tarafından dosyaya sunulan imzalı ve kaşeli belge ile, bu tasarımların 1999 yılından bu yana kullanıldığına dair bilgi verildiği, davaya konu tasarımlar bir bütünün parçaları olsa bile, her birisi ayrı ayrı tescil edildiğinden yenilik ve ayırt edicilik özelliğinin her bir tasarım için ayrı ayrı incelenmesi ve değerlendirilmesi gerektiği, bilirkişiler tarafından tasarımcının seçenek özgürlüğünün geniş olduğuna dair görüş de bildirildiği, davalı tarafından kalıp numaraları değiştirilmeden sonraki tarihlerde tasarımın geliştirilmesi için teknik resimlerde değişiklik yapılabileceği savunulmuşsa da, tasarım konusunda uzman bilirkişiler tarafından bir ürünün parçası olan ürünlerin teknik resimlerinde değişiklik yapılması halinde kalıp numaralarının aynısının kullanılamayacağına, mutlaka kalıp numaralarının da değiştirilmesi gerektiğine dair görüş bildirildiği, davalının tescil başvurusu yaptığı ..., 6 ve 9 sıra numaralı tasarımların reklam panosu (billboard) ürününe ait oldukları, davaya konu tasarımlarla karşılaştırılmalarına gerek olmadığı, bu nedenle bu tasarımların iptaline ilişkin YİDK kararının iptali davasının bu dava için delil teşkil etmediği, Mahkemece 6 numaralı tasarım dışındaki tasarımların hükümsüzlüğüne karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmakla, davalı vekilinin istinaf taleplerinin reddine karar verilmiştir.
H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan gerekçe ile: 1-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE, 2-Alınması gereken 427,60 TL maktu harçtan, peşin alınan 80,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 346,90 TL eksik harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına, 4-İstinaf yargılama giderleri olarak; a)Davacı avansından kullanıldığı anlaşılan; 19,50 TL (posta-teb-müz) masrafının davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, b)Davalı tarafça yapılan masrafların üzerinde bırakılmasına, 5-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda iş bu kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere 02/05/2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.