T.C. SAKARYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 7. HUKUK DAİRESİ
T.C.
SAKARYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
7. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t\t: 2023/291
KARAR NO\t\t: 2024/716
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
KATİP\t\t: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t\t: GEBZE ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 11/11/2022
NUMARASI\t\t: 2022/428 Esas - 2022/864 Karar
DAVACI\t\t: ... (T.C. NO:...) - ...
VEKİLİ\t\t: Av. ... - ...
DAVALI\t\t: ... - ...
VEKİLİ\t\t: Av. ... - ...
DAVA TÜRÜ\t\t: İstirdat (Bonodan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ \t\t: 01/06/2022
KARAR TARİHİ\t\t: 03/05/2024
KR. YAZIM TARİHİ\t\t: 07/05/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; davalı kooperatif, davacıdan çalışma hattı tahsis edeceği vaadi ile icra takibine konu senedi almış kendisine çalışma hakkı tahsis etmediği gibi senedin vade tarihleri ile de oynayarak iş bu senedi Gebze İcra Müdürlüğü'nün 2019/13520 Esas sayılı icra takibi ile icraya koymuş ve davacının alacaklı olduğu dosyaya haciz koyarak haksız bir şekilde parayı tahsil ettiğini, dava konusu senet incelenecek olur ise Rakamla ödeme günü iki adet olup üstteki asıl ödeme gününde tarihin değiştirildiğini, alttaki ödeme günü yazısı ise davacıya ait olmadığı gibi yanında bir imza da bulunmadığını, yine ayrıca yazı ile ödeme günüde değiştirildiğini, iş bu değişikler davacı tarafından yapılmadığını, hem rakam ile ikinci ödeme tarihi hem yazı ile yazılması gereken ödeme tarihleri davacı tarafından yazılmadığını, yapılacak imza incelemesi ile iş bu yazıların davacı tarafından senede yazılmadığını, yine senette T.C. kimlik no da oynanarak yazıldığı müvekkiline ait olmadığını, senet üzerinde tahrifat yapıldığında senet kambiyo vasfını yitirdiğini, ayrıca senette bir den fazla tarih var ise yine senet kambiyo vasfından çıkacağını, dolayısı ile dava konusu senet kambiyo vasfında bir senet olmadığını, davalı, haksız olarak kambiyo senedi yolu ile icra takibi yaparak davacıdan dava konusu miktar parayı haksız olarak tahsil edildiğini, fazlaya ilişkin talep ve sair talep ve dava haklarımız saklı kalmak kaydı ile davacının haksız olarak Gebze İcra Müdürlüğü'nün 2019/13520 Esas sayılı icra dosyasına ödemiş olduğu 19.073,12 TL'nin ödeme tarihi olan 14.02.2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıdan tahsiline, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekilinin sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; bu konu ile ilgili davacı tarafça Gebze 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2016/433 E.- 2017/298 K. Sayılı dosyasında da hat alımı için tek taraflı senet verdiğini iddia etmiş ise de ; işbu davasının reddolduğunu, davaya konu senet teminat senedi olmayıp tanzim ve vade tarihleri 2008 yılı olup davacının 2006 yılında kooperatif üyeliği sona erdiğini, davacı adına kayıtlı iki adet hat bulunmakta olup 93 ve 105 nolu üyelikleri olduğunu, davacı 93 nolu üyeliği, 16.06.2006 tarihinde 19 nolu kararla ...'ndan devraldığını, dolayısıyla hat verileceğini iddia ettiği dönem olan yaklaşık 2002-2003 yıllarında üyeliği dahi bulunmadığını, davacı daha sonra sözkonusu üyeliğini ve 105 nolu üyeliğini Kocaeli 1.Noterliğinin 29.12.2006 tarihli 341164 yevmiye sayılı devir sözleşmesi ile eşi ...'a devrettiğini, 93 ve 105 nolu üyeliği bu tarihte sona erdiğini, akabinde işbu devir sözleşmelerini kooperatife bildirdiğini, 09.01.2007 tarihinde 90 nolu kararla 93 ve 105 nolu üyeliğini eşi ...'a devrettiği kooperatif kayıtlarına da işlendiğini, dolayısıyla davaya konu senetlerin iddia edildiği gibi 2002-2003 yılları için teminat olarak verilmesi sözkonusu olmadığını, hakeza davacının üyesi bulunmadığı kooperatif için üyelikten kaynaklanan bu şekilde dava açması da aktif husumet yokluğundan redde mahkum olduğunu, zira davacının üyelikten kaynaklanan bir alacakla ilgili istirdat davası açabilmesi için davalı kooperatife üye kaydının devam etmesi gerekeceğinden ve üyeliğin devri ile hak ve borçlar devralana geçeceğinden talep için davacının tasarruf yetkisi dava devam ederken kalmamış olup davanın aktif husumet yokluğu nedeni ile usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, bunun dışında işbu icra takibine konu senette tahrifat yapılmamış olup davacının çok uzunca bir süre sonra kötüniyetle açtığı bu davanın reddine, karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; \" ... 1-Davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle REDDİNE ... \" karar verilmiştir.
Bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece \"istirdat davasının, açılmış menfi tespit davası sonucunda, icra takibi nedeniyle borcunu ödemek zorunda kalan bir borçlunun açtığı bir dava türü olduğu\" tespitinde bulunmuşsa da işbu husus da kabul edilemeyeceğini; zira istirdat davası açılabilmesi için daha önceden açılmış bir menfi tespit davasının bulunması zorunlu olmadığını; yine İİK uyarınca menfi tespit davası açılmadan istirdat davası açılamayacağına ilişkin bir hüküm bulunmamakta ve hiçbir hukuk öğretisi veya Yargıtay içtihatlarında da işbu husus yer almadığını eyan ile; yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, karar verilmesini talep ederek, istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davalı tarafça, istinaf dilekçesine karşı cevap dilekçesi verilmemiştir.
DELİLLER: Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11/11/2022 Tarih - 2022/428 Esas - 2022/864 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
DAVA; istirdat istemine ilişkindir.
İstinaf incelemesi HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.
Dosyanın incelemesinde; davalı alacaklının, düzenleyeni davalı, düzenleme yeri ve tarihi İzmit 30/03/2008, vade tarihi 28/02/2009, lehtarı davalı olan 5.000,00 YTL olan bonodan kaynaklanan alacağı için Gebze İcra Dairesi'nin (eski) 2009/6288 E. Sayılı takip dosyası ile kambiyo senetlerine özgü ödeme emri ile takip başlattığı, davacı vekilinin eldeki dava ile takip konusu borcun, müvekkilinin alacaklı olduğu dosyaya haciz konularak tahsil edildiğini, bonoda iki adet ödeme günü olduğu, ödeme gününün değiştirildiğini, ikinci ödeme tarihi ile yazı ile yazılması gereken ödeme tarihlerinin müvekkili tarafından yazılmadığını, senet üzerinde tahrifat yapıldığından senedin kambiyo vasfını yitirdiğini belirterek müvekkilinin Gebze İcra Daire'sinin 2019/13520 Esas sayılı icra dosyasına ödediği 19.073,12 TL'nin ödeme tarihi olan 14.02.2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ettiği, davalı vekilinin cevap dilekçesinde belirttiği nedenlerle davanın reddini istediği, ilk derece mahkemesince \"...menfi tespit talebi içermeyen bononun kambiyo senedi vasfını yitirdiği iddiasına dayalı takibin iptali isteminin, İcra ve İflas Kanunu çerçevesinde icra hukukunda öngörülen usûl gereğince yerine getirilebileceği, bu nedenle davacının eldeki davayı açmakta hukuki yararının bulunmadığı...\" gerekçesiyle davanın hukuki yarar yokluğundan davanın usulden reddine karar verildiği, karara karşı davacı vekilinin istinaf kanun yoluna başvurduğu anlaşılmıştır.
Dairemiz önüne gelen uyuşmazlık, davacının talebinin ne olduğu ve davacının eldeki davayı açmakta hukuki yararının olup olmadığı noktasındadır.
Dava dilekçesi anlatımından, davacının vade tarihinde tahrifat yapıldığını ve kambiyo vasfında olmadığını ileri sürdüğü senetle yapılan icra takibi nedeniyle kendisinin alacaklı olduğu icra takip dosyasından tahsil edildiğini belirttiği paranın istirdadını istediği ve dava dilekçesinin sonuç kısmında aynen \"Fazlaya ilişkin talep ve sair talep ve dava haklarımız saklı kalmak kaydı ile Davacının haksız olarak Gebze İcra Müdürlüğü nün 2019/13520 Esas sayılı icra dosyasına ödemiş olduğu 19.073,12 TL nin ödeme tarihi olan 14.02.2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini...\" talep ettiği görülmektedir.
Dava bu haliyle İİK'nın 72. maddesinde düzenlenen istirdat davasıdır.
İİK'nın \"Menfi Tespit ve İstirdat\" başlıklı 72. maddesinin 6 ve 7. Fıkraları \"Borçlu, menfi tespit davası zımmında tedbir kararı almamış ve borç da ödenmiş olursa, davaya istirdat davası olarak devam edilir.
Takibe itiraz etmemiş veya itirazının kaldırılmış olması yüzünden borçlu olmadığı bir parayı tamamen ödemek mecburiyetinde kalan şahıs, ödediği tarihten itibaren bir sene içinde, umumi hükümler dairesinde mahkemeye başvurarak paranın geriye alınmasını isteyebilir.\" şeklinde düzenlenmiştir.
Davacının dava dilekçesindeki açıklamalarına göre eldeki davanın İİK'nun 72/7. Maddesi kapsamında açıldığı anlaşılmaktadır. Bu şekilde mahkeme önüne getirilen davada davacının dava dilekçesinde açıkça \"menfi tespit\" talep etmesine gerek yoktur. Davacının anılan fıkrada belirtildiği üzere \"...borçlu olmadığı bir parayı tamamen ödemek mecburiyetinde...\" kaldığını, başka bir söyleyişle neden borçlu olmadığını açıklayarak iddiasını ispatlaması gerekir. Davacı borçlunun, davalıya neden borçlu olmadığını ileri sürmesi ve ispat etmesi de niteliği gereği menfi tespiti de içermektedir.
Tüm bu açıklamalar uyarınca ilk derece mahkemesi kararı incelendiğinde, davacı vekilinin davayı İİK'nın 72-(7) maddesine dayanarak usulüne uygun açtığı, davanın ilk derece mahkemesince doğru tanımlanamadığı, davanın ret gerekçesin somut uyuşmazlığa uygun düşmediği anlaşılmakla davacı vekilinin istinaf isteminin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması gerekmiştir.
Bu durumda ilk derece mahkemesince yapılması gereken iş, davanın esasına girerek tarafların delillerini toplayıp oluşacak sonuca göre bir karar vermek olmalıdır.
Gerekçeli karar başlığında; taraf vekillerinin adreslerinin yazılmaması, dava alt konusunun olaya uygun düşmeyecek şekilde \"Ticari Satımdan Kaynaklanan\" şeklinde yazılması 6100 sayılı HMK'nın 297. maddesine aykırı ise de, bu eksiklik mahallinde her zaman düzeltilebileceğinden eleştirilmekle yetinilmiştir.
Açıklanan nedenlerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesinin kararının HMK'nın353-(1)-a)-6) maddesince kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, karar verilmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının; İlk derece mahkemesinin kararına ilişkin İstinaf Başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353-(1)-a)-6) maddesi gereğince ESASTAN KABULÜNE,
\ta-Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11/11/2022 Tarih - 2022/428 Esas - 2022/864 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
\tb-Dosyanın açıklanan eksikliklerin giderilmesi için ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
2-İstinaf Karar Harcının, talebi halinde ve ilk derece mahkemesince istinaf edene iadesine,
3-İstinaf eden tarafından yapılan İstinaf başvuru giderlerinin, esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesi tarafından değerlendirilmesine,
4-Kararın, 6100 sayılı HMK'nın 359-(4) maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine,
5-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
İlişkin; Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 362-(1)-g) maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.03/05/2024
\t\t\t
...
Başkan ...
¸e-imzalıdır.
...
Üye ...
¸e-imzalıdır.
...
Üye ...
¸e-imzalıdır.
...
Katip ...
¸e-imzalıdır.
* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*