T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2021/595
KARAR NO: 2024/739
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ: 04/02/2021
NUMARASI: 2018/897 E. - 2021/137 K.
DAVANIN KONUSU: İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 18/04/2024
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacılardan ...'ya ait olan ... plakalı aracın, şirket yetkilisi diğer davacı ...'ın yedinde iken Maltepe ... Mah. ... Cad. ... önünden aracın sol arka kapı camı kırılarak, (dava dışı ... Nak.San. Ve Dış. Tic.Ltd.Şti tarafından davacı ... lehine keşide edilen) dava konusu ... nolu çekinde bulunduğu bir kısım evrakların çalındığını, olay üzerine adli makamlara gerekli müracaatlar yapılarak İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına 2018/30269 soruşturma no ile müracaat edilmekten başka ilgili çek hakkında İstanbul Anadolu 7.Asliye Ticaret Mahkemesine 2018/120 esas sayı ile çek iptali davası açılarak ödeme yasağı kararı alındığını, davanın devam ettiğini, davaya konu çek bu arada bankaya ibraz edilerek İstanbul ...icra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasında takibe geçildiğini ve davacı yanın banka hesaplarına haciz koydurduğunu, İstanbul Anadolu 7.Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmekte olan 2018/120 esas sayılı davanın 11/07/2018 günlü duruşmasında taraflarına istirdat davası açmak üzere süre verildiğini, hırsızlık sonucu çalınan çekin istirdadı ile bedelinin ferileri ile birlikte davacı yana ödenmesi bakımından huzurdaki davanın ikame edildiğini, ... San. Ve Dış.Tic.Ltd.Şti'ne ... A.Ş Hadımköy şubesine ait davaya konu edilen ... nolu çekin istirdadı ile, bedelinin ferileri ile ve ayrıca dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte müvekkillerine ödenmesini dava ve talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirket tarafından İstanbul ...İcra müdürlüğü ... esas numaralı dosyasında davacı borçlu hakkında girişilen, çeke dayalı kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile icra takibi başlatıldığını ve sonrasında davacı borçlunun istirdat davası açıldığını, davacı borçlunun iddialarının gerçek dışı olduğunu; takibe konu çeklerin arka yüzünde cirantaların olduğu kısımda davacı borçlu şirketin ticari unvanının üzerinde şirket yetkilisinin imzasının bulunduğunu, çeklerde açıkça şirket yetkilisinin imzasının bulunması nedeniyle davacı borçlu ... Sanayi İnşaat ve Ticaret Limited Şirketi müvekkili şirkete borçlu konumunda olduğunu, çekin ibrazı halinde ödenmemesi yönünde tedbir kararı verildiği, takip yapılmaması yönünde bir kararın olmadığını, davacının tanık deliline muvafakat etmediklerini, davalı müvekkili şirketin tamamen hukuka uygun ve iyi niyetle hareket ettiğini, takibe konu çekte de görüldüğü üzere ciro silsilesinin düzgün olduğunu, yetkili hamil sıfatı haiz müvekkilinin hukuka aykırı ve çek iktisabında kötü niyetle herhangi bir işleminin olmadığının ortada olması nedeniyle davanın reddini, davacı borçlunun açmış olduğu davanın reddini, davaya konu icra takibinin devamını, haksız olan davacı aleyhine asıl alcağın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; \"... Sanayi ve İnşaat ve Ticaret Ltd. Şti. Tarafından açılan dava tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Davacı vekilinin İstanbul Anadıolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/120 Esas sayılı dosyası ile dava konusu çek için zayi davası açtığını, zayi davasına bakan mahkemenin istirdat davası açmak üzere kendilerine süre verildğini, hırsızlık sonucu elden çıkan İstanbul ... İcra Müdürlüğünün .. esas sayılı dosyasına dayanak ... bank Hadımköy şubesine ait, 03/03/2018 keşide tarihli, ... seri numaralı, 20.000,00 TL bedelli çekte davalının meşru hamil olmadığından bahisle borçlu olmadığının tespitini talep ettiği, davalı ... Faktoring şirketinin, ... İnş. Paz. San. Tic. Ltd. Şti.'den faturaya dayanan alacağı faktoring mevzuatına uygun olarak devir aldığını savunduğu görülmüştür. Davalı faktoring şirketi açısından, faktoring işlemi alacağın temliki hükümlerine tabi olduğundan davacı borçlu, temlik eden şirkete karşı haiz olduğu def’ileri temellük eden davalı faktoring şirketine karşı dahi dermeyan edebilmektedir (TBK m. 188/f.1). Bu nedenle alacağı temlik eden ... İnş. Paz. San. Tic. Ltd. Şti.'ne karşı ileri sürülebilen bedelsizlik iddiasının faktoring şirketine karşı da ileri sürülebileceği, dava konusu çekin faktoring işlemine tabi tutulan 04.01.2018 numaralı 1 adet irsaliyeli fatura karşılığı verildiği, söz konusu faturaların teslim alan kısımlarında davacıya atfen imza bulunmadığı, bilirkişi raporunda davacı şirket ile ciro silsilesinde davacıdan sonra görünen ... Şirketi ile ticari ilişkisinin olmadığının tespit edildiği dolayısıyla davalının fatura içeriği emtiayı teslim ettiğini kanıtlayamadığı, dava konusu çek bedelinin İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasında 23/10/2018 tarihinde 27.698,41 TL tahsil edildiği, davanın istirdat davasına dönüştüğü anlaşılmakla davacı şirket yönünden davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. Davacı ... Tarafından açılan dava tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının dava konusu çekte ciro silsilesi içinde yer almadığı, davacının şirket yetkilisi olması kendisine dava açma ehliyet vermeyeceği dikkate alınarak ... tarafından açılan davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine\" karar verilmiştir. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; -davada TTK'nun 792. Maddesinin uygulanması gerektiğini, müvekkilinin iktisapta ağır bir kusurunun olup omadığı ve yine çeki kötü niyetle iktisap edip etmediğinin araştırılması gerektiğini, gerek yargıtay dairelerinin gerekse de Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararlarının bu hususta birden çok kararının da mevcut olduğunu, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2018/3616 E.-2018/5618 K. Sayılı ve Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2014/11781 E.-2015/8359 K. Sayılı ilamının da bu yönde olduğunu, müvekkilinin çekin iktisabında ağır kusurlu olup olmadığı, müvekkilinin kötü niyetle çeki iktisap edip etmediği araştırılmadan davanın kabulüne karar verilmesinin kanuna ve hukuka aykırılık teşkil ettiğini, Davalı müvekkili şirketin tamamen hukuka uygun ve iyi niyetle hareket ettiğini, takibe konu çekte de görüldüğü üzere ciro silsilesinin düzgün olduğunu ve yetkili hamil sıfatını haiz müvekkilinin hukuka aykırı ve kötü niyetle herhangi bir işleminin olmadığını kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir. Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; ... Şirketi'nin sahte fatura düzenlemesi sebebiyle 31/08/2018 tarihinde terkin edildiğini, Davalı .. Şirketi'nin, davalı çek faktoring şirketine ciro edilmeden önce terkin edilmiş kabul edildiğini, Davalı Faktoring Şirketi'nin, yasal yükümlülüklerinin hiçbirini yerine getirmediğini, BBDK genelgesinin e bendi uyarınca; \"Faktoring müşterisini yeteri kadar tanıyacak şekilde istihbarat çalışmalarının yapılması, yalnızca müşterilerin beyanı veya sözlü teyit alınmak suretiyle işlem yapılmaması, öncelikle 213 sayılı Vergi Usul Kanununda yer alan faturanın tarifi, şekli ve nizamına ilişkin düzenlemeler de dikkate alınarak faturadaki bilgilerin uyumu ve doğruluğunun kontrol edilmesi, iç kontrol sisteminin temlik alınan faturaların gerçekliğine ilişkin gerekli istihbarat ve araştırma yapılmasını sağlayacak şekilde oluşturulması, faturayı düzenleyen müşterilerin mali durum analizlerinin yapılarak bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle, gerektiğinde fatura borçlusu ve çek/senet keşidecisine de başvurularak borcun teyidinin yapılmasını sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve bu çerçevede Maliye 3/3 Bakanlığı Uygulama ve Veri Yönetimi Daire Başkanlığında oluşturulan, “Sahte ve Muhteviyatı İtibariyle Yanıltıcı Belge Kullandıkları ve Düzenledikleri Vergi İnceleme Raporuyla Tespit Edilen Mükellefler Geçici Listesi” ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Risk Merkezi Müdürlüğü nezdinde oluşturulan veri tabanı gibi ilgili veri tabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi\", gerekliliği mevcut olduğunu, Genelgenin g bendi; \"Faktoring şirketlerinin basiretli ve özenli davranarak müşterilerini iyi tanımaları, müşterilerin fatura iptallerini faktoring şirketlerine bildirmesi ve iptal edilen faturaların yerine yenilerinin düzenlenmesi halinde yeni faturaların kendilerine ibraz edilmesi hususunda faktoring işlemi esnasında müşterilerden taahhüt alınması ve gerekirse müşteriden fatura koçanlarının alınarak incelenmesi de dahil gerekli tüm kontrollerin yapılması gerekmektedir.\" şeklinde düzenlendiğini, Davalı Faktoring Şirketinin çok basit bir araştırma ile çeki ciro eden ... Şirketi'nin sahte fatura düzenlemekten soruşturma altında olduğunu ve terkin edildiğini öğrenebilecekken hiçbir araştırma yapmadığını, gerek savcılık soruşturmasının gerek ödeme yasağı kararının ve gerekse çek zayi davasındaki ticaret sicil gazetesi ilanlarının ibraz süresinden sonrayı gösterdiği dikkate alındığında çekin çalıntı olduğunun bilmemesinin kabulü mümkün olmadığından Davalı tarafın istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir. İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Dava; İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasına dayanak ... Hadımköy şubesine ait, 03/03/2018 keşide tarihli, ... seri numaralı, 20.000,00 TL bedelli çek nedeniyle borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir. İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasının incelenmesinde davalının, davacı ve diğer çek borçluları ... San. Ve Dış Tic. Ltd. Şti. Ve .... San. Tic. Ltd. Şti. aleyhinde ... Hadımköy şubesine ait, 03/03/2018 keşide tarihli, ... seri numaralı, 20.000,00 TL bedelli çeke dayalı olarak takip başlattığı, 23/10/2018 tarihinde 27.698,41 TL'nin davacı şirketten tahsil edildiği görülmüştür. Dava konusu ... Hadımköy şubesine ait, 03/03/2018 keşide tarihli, ... seri numaralı, 20.000,00 TL bedelli çekin ... Nak. San. Ve Dış Tic. Ltd. Şti. Tarafında davacı lehine keşide edildiği, davacı tarafında da .... San. Tic. Ltd. Şti. ciro edildiği, son hamilin ise davalı olduğu görülmektedir. Kartal Vergi Dairesi Müdürlüğü ... İnş. Paz. San. Tic. Ltd. Şti.'nin 31/01/2018 tarihinde terkin edildiğini bildirmiştir. 04/01/2021 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davacı tarafından incelemeye sunulan 2018-2019 yılı ticari defterlerinin 6102 sayılı TTK. İlgili hükümleri yönünden usulüne uygun tutulmuş olduğu, dava dava dışı ... incelemeye gelmediği, ticari defter ibraz etmediği, davacı yanın ticari defterlerinde: Ciro silsilesinde kendisinden sonra gözüken dava dava dışı ... ile aralarında bir ticari ilişkinin mevcut olmadığı, davaya konu Çekin; Davacı yan alıcısı dava dışı Keşideci ... tarafından, davacı yana ödeme olarak verildiği, davaya konu çekin dava dışı ... tarafından \"Alacak Bildirim Formu Ödeme Araçları Tevdii Bordrosu\" ile 30.01.2018 tarihinde davalı ... Faktöring'e teslim edildiği, Alacak Bildirim Formu ödeme Araçları Tevdii Bordrosu ve ekleri üzerinde yapılan incelemede dava dışı ... tarafından (bir önceki ciranta) olan davacı ...'ya düzenlenen 04.01.2018 tarihli ... nolu 20.000,00 TL tutarlı fatura fotokopisinin davalı ... Faktoring'e teslim edildiği, davaya konu çek bedelinden, faktöring hizmet bedeli ve sair masraflar dışında kalan tutarın davalı ... tarafından dava dava dışı ...'e ödenerek faktöring işlemine tabi tutulduğu, dosya kapsamında davalı ... Faktoring'in çeki elinde bulunduran son hamil olduğunun anlaşıldığı mütalaa edilmiştir. Kartal Vergi Dairesince gönderilen yazı cevabında, \"Vergi Müfettiş Yardımcısı ... tarafından sahte belge düzenleme gerekçesiyle düzenlenen 26/07/2018 tarih ... sayılı Vergi Tekniği Raporuna istinaden mükellefin terk tarihinin 31/01/2018 olarak değiştirildiği anlaşılmıştır.\" dendiği ve daha sonra ...İnş. Paz. San. Tic. Ltd. Şti.'nin Vergi Dairesince terkin edildiğinin bildirildiği anlaşılmıştır. 6361 Sayılı Yasa'nın 9/2. maddesi hükmü faktoring şirketlerine, kambiyo senetlerine dayalı olsa bile temlike konu alacağın bir mal veya hizmet satışından doğduğunu fatura ile tevsik etme ve kambiyo senedi ile faturanın uyumlu olduğunu araştırma, 6102 Sayılı TTK'nın 790. maddesi ise ciro silsilesinde dış görünüş itibari ile kopukluk olup olmadığını inceleme yükümlülüğünü getirmiştir. Aynı Kanun'un 9/2. maddesinin yollamasıyla 04.02.2015 tarih ve 29257 sayılı Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5/1. Maddesine göre de \"kuruluş tarafından müşteriyi yeteri kadar tanıyacak şekilde istihbarat çalışmalarının yapılması, sadece müşterilerin beyanı veya sözlü teyidi ile işlem yapılmaması gerekir. İstihbarat çalışmasının; a)Öncelikle ilgili mevzuatta yer alan faturanın tarifi, şekli ve nizamına ilişkin düzenlemeler de dikkate alınarak faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi, b)İç kontrol sisteminin devralınan faturalara ilişkin gerekli istihbarat ve araştırma yapılmasını sağlayacak ve Merkezi Fatura Kaydı Sisteminde bu faturaların mükerrer olmadığının kontrolü tamamlanmaksızın kullandırım yapılamayacak şekilde oluşturulması, c)Müşterilerin mali durumlarının değerlendirilerek bunların itibarı ve işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle gerektiğinde fatura borçlusu ve kambiyo senedi veya diğer senedin keşidecisine de başvurularak borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi ve ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veri tabanlarından yararlanılması yoluna gidilmesi hususları dâhil olmak üzere asgari olarak yukarıda belirtilen usul ve esasları içerecek şekilde yapılır ve bunların yetersiz kalması durumunda ilave yöntemlere başvurulur\" hükmünün bulunduğu, ve buna göre denetim yükümlülüğünün bulunduğu, dosyaya sunulan denetime elverişli bilirkişi raporuna göre, davacı ile davalı arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığı, dayanak faturanın sahte olduğunun tespit edildiği, böylelikle davalı faktoring şirketinin alacağı usûlüne uygun tevsik edici belge ile temlik aldığının kabul edilemeyeceği, bedelsizlik def'inin davacı yanca temlik alan şirkete karşı da ileri sürülebileceği anlaşılmakla, davanın kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Dosyadaki belgelere, duruşma sürecini yansıtan tutanaklar ve gerekçe içeriğine göre, ilk derece mahkemesi kararında davanın esasıyla ilgili tarafların gösterdiği hükme etki edecek tüm delillerin toplandığı, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, kararın usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından davalı faktoring şirketi vekilinin yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Usûl ve yasaya uygun İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 04/02/2021 tarih ve 2018/897 E. 2021/137 K. sayılı kararına karşı davalı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 1.892,08-TL nispi istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 473,00-TL harcın mahsubu ile bakiye 1.418,08-TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 3-Davalı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 4-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına, 5-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine, 6-Karar tebliği, harç tahsil müzekkeresi düzenlenmesi, harç ve avans iadesi işlemlerinin İlk derece Mahkemesince yerine getirilmesine, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 18/04/2024