T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/571
KARAR NO: 2024/444
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 12.03.2020
NUMARASI: 2018/426 E. - 2020/193 K.\t
DAVANIN KONUSU: Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
Taraflar arasındaki alacak davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın kısmen kabul- kısmen reddine dair verilen karara karşı, davacı ve davalı vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı tacir müvekkili ile davalı şirket arasında ticari ilişki nedeniyle müvekkilinin davalıya her türlü mal ve hizmet alımlarna ilişkin doğabilecek ve doğmuş borçlarından dolayı 20.000,00TL tutarlı 04/01/2018 tarihli ... seri numaralı ... Bankasına ait teminat mektubunu davalı teslim ettiğini, taraflar arasındaki ticari ilişkinin son bulması üzerine davalıya teslim edilen teminat mektubunun iadesinin talep edildiğini ancak davalı şirketin mektubu iade etmesi gerekirken, müvekkilinden herhangi bir alacağı yokken, hatta borcu olduğu sabitken söz konusu teminat mektubunu tahsil ettiğini, davalının borçlu durumda iken teminat mektup miktarını tahsil etmesinin kötü niyetli bir davranış olduğunu iddia ederek, davacı tarafından davalı şirkete verilen teminat mektup miktarı olan 20.000,00TL turar ile cari hesap alacağı olan 1.319,33TL olmak üzere 21.319,33TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili savunmasında özetle davacının müvekkili şirketten alacaklı olmadığını, tam aksine müvekkili şirkete borçlu olduğunu, davacı iddiasının hukuki dayanaktan yoksun ve kötü niyetli olduğunu, davacının Müdürler Kurulu Başkanı sıfatıyla müştereken imza ile temsile yetkili olduğu şirket olan ... Ticaret Ltd. Şti.'nin müvekkiline olan borçlarına karşılık olarak, şirketin temsilcisi sıfatıyla ve yetkisini aşarak tek imza ile 3 adet çeki keşide ettiğini ve müvekkili şirkete verdiğini, çeklerin günü geldiğinde de imza eksikliği gerekçesiyle çeklerin ödenmediğini, davacının yetkisiz imza ile yetkisini aşarak imzaladığı bu çeklerden kaynaklı borçlardan yasal olarak şahsen sorumlu hale geldiğini , müvekkili aleyhine açılan davanın haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; \"...Davacı taraf her ne kadar imzası inkar edilmemiş çekler nedeniyle kendisinin değil de dava dışı ... firmasının borçlu olduğundan bahsetmiş ise de ,ileri tarihli çeki keşide ettiğinde müşterek imza yetkilisi olmasına rağmen tek imza ile dava dışı şirket adına çekler keşide ettiği neticede şahsi imzası ile kendisini bağladığı , 'Temsile yetkili olmadığı halde bir şahsın temsilcisi sıfatıyla bir poliçeye imzasını koyan kimse o policeden dolayı bizzat mesuldur.' ilkesi gereğince sorumluluğunun bulunduğu, ... Beykent şubesinin verdiği teminat mektubunda ...'ın ... gıda bünyesinde doğmuş -doğacak borçlarının teminat altına alındığı ,ancak yaptırılan bilirkişi incelemesinde dava dışı ... firması ile davalı ... arasındaki ticari ilişkinin irdelenmesinde söz konusu 6500 Tl ve 7000 Tl lık çeklerin ve davacının nakit olarak ödediği 3750 Tl sının da izlendiği bu nedenle cari hesap bakiyesinin 0,.00 olduğu bu yüzden de 7500 Tl lık 16.12.2017 tarihli çekten dolayı paraya çevirme işleminin yerinde olmadığı ,-davacının ... müşterek temsilci mesuliyeti nedeniyle- hesabın 0,00 ile sonlandırıldığı görüldüğünden fazladan paraya çevrilen 7500 TL nın istirdadı kanaati oluştuğundan dava kısmen kabul edilerek 7500 Tl sının istirdadı gerekmiş,her ne kadar davacı taraf davalı firmadan cari hesap alacaklısı olduğunu söylemiş ise de incelenen defter kayıtlarında defterlerinin usulünce tutulmadığı görüldüğünden işletme defterinde kayıtlı cari hesabı ispatlanamadığından ... \" gerekçesiyle davanın kısmen kabul ve kısmen reddine, davanın 7.500TL yönünden kabulü ile 7.500TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalı taraftan alınarak davacı tarafa verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, karar verilmiştir. Bu karara karşı, her iki taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Taraflar arasındaki ticari ilişkinin 10.04.2018 tarihi itibariyle sona erdiğini, müvekkili tarafından davalı şirketten 11.04.2018 tarihli ihtarname ile 20.000,00 TL teminat mektubunun iadesinin talep edildiğini buna rağmen teminat mektubunu iade etmediğini, tarafların ticari defterleri incelendiğinde müvekkilinin alacaklı bulunduğunun sabit olmasına rağmen davalının teminat mektubunu bozdurduğunu ve haksız kazanç elde ettiğini, mahkeme kararının kabulünün mümkün olmadığını, teminat mektubu incelendiğinde sadece müvekkilinin davalı şirket nezdinde yapacağı her türlü mal ve hizmet alımlarından dolayı doğacak borçları için verildiğinin görüleceğini, dava dışı ... hesabının davacı hesabı üzerinden muhasebeleştirilmesi ile alacakların sıfırlanmasının müvekkilini ilgilendirmediğini iddia ederek, kararın kaldırılmasını ve davanın tümden kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Karar ve gerekçesinin hukuki tespitle ve bilirkişi raporuyla çelişkili olduğunu, gerekçenin anlaşılamadığını, karar gerekçesinin dosya içerisine sunulan bilirkişi raporuyla ve mahkemenin kendi hukuki tespitleri ile açıkça çeliştiğini, bilirkişi raporunun 4.3 numaralı madde başlığı altındaki açıklamalardan tüm savunmalarının doğrulandığını, yapılan savunmada, müvekkilinin davacının haksız şekilde tahsil edildiğini iddia ettiği teminat mektubunu davacının borçlu olduğu Büyükçekmece .... İcra Müdürlüğünün ... Esas ve Büyükçekmece .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyalarındaki davacının asıl ve alacak vb borçlarına mahsup edildiğinin ifade edildiğini, icra takibine konu çeklerin evvelce davacı tarafından yetkisi aşılarak imzalandığını, dava dışı ve eski yetkilisi olduğu ... Ltd Şirketine ait çekler olduğu, davacı borçlunun çift imza ile müşterek temsilcisi olduğu, dava dışı şirketin karşılıksız çıkan çeklerini temsil yetkisini aşarak tek imza ile keşide ederek müvekkiline vermesinden dolayı TTK 678 maddesinin amir hükmü gereği bu çeklerin borcundan yetkisini aşan temsilci sıfatı ile şahsen sorumlu olduğunu, bu suretle yetkisiz temsil ile imza edilmiş çeklerden kaynaklı doğmuş borçların ve icra takipleri sebebiyle teminat mektubunun paraya çevrilmesi işleminin hukuka uygun olduğunun savunulduğunu, mahkeme karar gerekçesinin anlaşılamadığını, çelişkili olduğunu, davanın tümden reddine karar verilmesi gerekirken çelişkili ve anlaşılmaz bir gerekçe ile kısmen kabulüne yönelik verilen kararın hukuka açıkça aykırı olduğunu iddia ederek kararın kaldırılmasını ve davanın tümden reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE Dava, ticari satım ilişkisi kapsamında verilen ve nakde çevrilen teminat mektup bedeli ile açık hesap alacağının tahsili istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabul- kısmen reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı ve davalı vekili yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Taraflar arasında, ticari ilişkinin varlığı konusunda herhangi bir uyuşmazlık mevcut değildir. Uyuşmazlık, davacının teminat mektup bedelini talep hakkının mevcut olup olmadığı, mahkeme kararının usul ve yasaya uygun bulunup bulunmadığına ilişkindir. Dosya kapsamından, davacı gerçek kişi tarafından davalı şirket adına dava dışı ... Bankası AŞ Beykent şubesinde 04.01.2018 tarihli kesin teminat mektubunun düzenlendiği, mektup içerisinde ...'ın şirketten yapacağı her türlü mal ve hizmet alımlarından dolayı şirkete doğmuş ve doğacak borçlarının 20.000,00 TL kısmını bankanın garanti ettiği, ...'ın sözleşme koşullarını yerine getirmemesi, borcunu vadesinde kısmen veya tamamen ödememesi halinde herhangi bir ihbara, itiraza, protesto keşidesine borçlunun olurunu almaya, yargı kararı alınmasına gerek kalmaksızın borçlu ile şirket arasında ortaya çıkabilecek bir uyuşmazlığı dikkate almaksızın yazılı tutarın borçlunun şirkete olan borcunu vadesinde ödemediği, beyanını içeren ilk yazılı ödeme talebi üzerine derhal ve gecikmeksizin nakden ve tamamen ödeme talep tarihinden ödeme tarihine kadar geçen günlere ait faizi ile ödenmesinin beyan ve taahhüt edildiği ifadelerine yer verildiği, dava dışı ... Beykent Şubesinin 23.11.2018 tarihli cevabı yazısında ,18.04.2018 tarihinde teminat mektubuna dair davalı şirket tarafından tazmin işleminin yapıldığının bildirildiği, 11.04.2018 tarihinde davacı tarafça davalı şirkete Büyükçekmece ... Noterliğinde düzenlenen ihtarnamenin keşide edildiği, ihtarname içeriğinde, ticari ilişkiye binaen cari hesap alacağının temini amacıyla 04.01.2018 tarihli 20.000,00 TL bedelli kesin teminat mektubunun verildiği, ticari işin neticelendiği, 01.01.2018 - 31.12.2018 cari hesaplarından anlaşılacağı üzere herhangi bir borcun kalmadığı belirtilerek teminat mektubunun banka şubesine teslim edilmesi ayrıca 1.319,19 TL alacağın hesaba yatırılmasının belirtildiği, davalı şirket tarafından davacıya karşı Büyükçemece ... Noterliğinde düzenlenen 13.04.2018 tarihli cevabı ihtarname ile müvekkili şirketten alacaklı olunmadığı,\tmüvekkilinin borçlu bulunmadığını, bilindiği üzere başlatılmış olan ve derdest olan hala ödenmemiş olan Büyükçekmece .... İcra Müdürlüğünün ... Esas ve Büyükçekmece .... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyalarında borçlu bulunulduğu, takibe konu asıl alacağı temel teşkil eden çeklerden kaynaklı çek tazminatı vb borçlar yönünden borcun bulunduğu, müvekkilinin alacakları için verilen teminat mektubuyla temin edilen tutarlardan alacağın çok daha fazla olduğu, borçların tümüyle ödenmediği sürece ticari ilişkinin bittiğinden ve riskin kalmadığından söz etmenin mümkün olamayacağı ve bu nedenle teminat mektubunun banka veya tarafına iadesinin mümkün olmadığının belirtildiği ve ihtarname tarihinden bir gün sonra teminat mektubunun davalı şirket tarafından paraya çevrildiği, davacı tarafça bir hafta sonrası ise iş bu davanın açılmış olduğu, davalı şirket tarafından davacı hakkında Büyükçekmece .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında, 26.03.2018 tarihinde 7.000,00 TL asıl alacak nedeniyle ilamsız takipte bulunulduğu, takip konusunun TTK'nın 678 maddesi gereğince temsile yetkili olunmadığı halde temsilci sıfatıyla imzalanan 05.03.2018 keşide tarihli 7.000,00 TL bedelli yetkisiz temsil sebebiyle borçludan tahsil olarak belirtildiği, takibe konu çekin dava dışı ... Tic. Ltd Şirketinin ... İmes Şubesindeki çek hesabından yetkilisi tarafından davalı şirket adına 05.03.2018 tarihinde düzenlenen çek olduğu ,çekin ciro edildiği ve ibrazında çekin keşidecisinin çift imza ile çeki düzenlendiği halde tek imza ile düzenlendiğinden işleme alınamadığına dair banka tarafından şerh düşüldüğü, buna istinaden davalı tarafça icra takibinin başlatılmış olduğu, dava dışı ... Ltd Şirketine ait 29.12.2017 tarihli imza sirkülerinde şirket yetkilisinin ... olarak gösterildiği, davalı şirket tarafından davalı hakkında Büyükçekmece .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında 7.000,00 TL alacak nedeniyle aynı gerekçelerle 26.03.2013 tarihinde ilamsız icra takibi başlatıldığı, takip konusu çekinde bir önceki çek gibi keşidecisinin tek imzalı olarak düzenlemiş olması nedeniyle işleme alınamaması üzerine davalı tarafça takibin başlatılmış olduğu, itiraz üzerine davalı şirket tarafından davacı hakkında Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/375 Esas sayılı dosyasında 12.04.2018 tarihinde itirazın iptali davası açıldığı, mahkemenin 19.12.2018 tarihli kararıyla dosya borcunun ödendiği, davacı vekilinin haricen tahsil beyanında bulunduğu belirtilerek, itirazın iptali talebinin konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına dair hüküm tesis edildiği anlaşılmıştır. İlk derece mahkemesince 09.01.2020 tarihli bilirkişi raporu alınmıştır. Davacı vekilinin 12.03.2020 tarihli zapta geçen beyanında; ... hakkında yapılan takiplerle ilgili ihbarnamenin gönderildiğini, fiili haciz yapılmadığını, tahminlerine göre ... sahibi ile davalı arasında gizli bir anlaşma yapıldığını düşündüklerini, müvekkilinin söz konusu dava dışı firmanın yetkilisi olduğunu, sahibi olmadığını, 2017 yılının 9.ayında işten çıkarıldığını, bunun üzerine şahsi kendi firmasını kurduğunu, Aralık ayında da davalı ile ticari ilişkiye başladığını, davalı tarafın isteği üzerine teminat mektubu verildiğini, 3.şirketin borçlarından dolayı mahsup edilmesinin söz konusu olamayacağını, ... olarak tek imza ile firma adına iş yaptığını, çek düzenlediğinin doğru olduğunu, ancak ticari ilişkilerinin başından beri tek imza ile çek tanzim ettiğini, karşı tarafın kötü niyetli olduğunu, belirtmiştir. Davalı vekili zapta geçen beyanında; davacı ticari defterlerinin usulüne uygun tutulmadığını, istirdat davası olduğu için alacağını kanıtlayamadığını, ... üç adet çek alındığını, keşide tarihlerinin 05.03.2018 - 21.01.2018 - 16.12.2017 tarihli olduğunu, bunların imzalanmasında davacının şahsi imzası ile sorumlu olduğu için her üç çekin tahsili amacıyla teminat mektubunu paraya çevirdiklerini, icra takiplerinin sonlandırıldığını belirtmiştir. Mahkemece, yukarıda belirtilen gerekçelere istinaden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Ancak kabul veya reddedilen miktar yönünden hangi gerekçe ile hüküm tesis edilmiş olduğu dosya kapsamından anlaşılamamıştır. Anayasa'nın 141/3. maddesine göre bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır. Adil yargılanma hakkının sağlanması kapsamında kararların gerekçeli olmasıyla ilgili kamu düzenine ilişkin hükümlere HMK'da da yer verilmiştir. HMK'nın 297. maddesi, bir mahkeme hükmünün kapsamının ne şekilde olması gerektiğini açıklamış olup, gerekçeli karada, kanunun aradığı tüm unsurlara yer verilmiş olmalıdır. Anılan hüküm uyarınca, bir mahkeme hükmünde tarafların iddia ve savunmalarının özetinin, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususların, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delillerin, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesinin, sabit görülen vakıalarla, bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebeplerin birer birer şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir. Gerekçe bölümünde tarafların gösterdikleri deliller ayrı ayrı ele alınarak tartışılır ve bu delillerin ret ve üstün tutulma sebepleri belirtilir; böylece hangi vakıaların sabit görüldüğü (ispat edilmiş olduğu) belirlenir. Gerekçe, hâkimin tespit etmiş olduğu (sabit gördüğü) maddi vakıalar ile hüküm fıkrası (sonucu) arasında bir köprü görevi yapar. Gerekçe bölümünde, sabit görülen vakıalardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebep (veya sebepler) başka bir deyimle, hükmün dayandığı hukuki esaslar açıklanır. Hâkim tarafların kendisine sundukları ve (tahkikat sonucunda) sabit gördüğü maddi vakıaların hukuki niteliğini (hukuki sebepleri) kendiliğinden araştırıp (m.33) bularak, hükmünü dayandırdığı hukuk kurallarını ve bunun nedenlerini gerekçede açıklar. Hâkim, gerekçe sayesinde verdiği hükmün doğru olup olmadığını yani kendini denetler. İstinaf mahkemesi ve Yargıtay da bir hükmün hukuka uygun olup olmadığını ancak gerekçe sayesinde denetleyebilir. Taraflar da ancak gerekçe sayesinde haklı olup olmadıklarını daha iyi anlayabilirler. Bir hüküm, ne kadar isabetli olursa olsun, gerekçesiz ise tarafları ikna etmez. Hukuki dinlenilme hakkı mahkemenin, tarafların açıklamalarını dikkate alarak değerlendirilmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini de içerir. (Kuru, B: İstinaf Sistemine Göre Yazılmış Medeni Usul Hukuku Ders Kitabı, Ankara 2017, s. 339-340). Anayasanın 141. maddesi gereğince bütün mahkemelerin her türlü kararlarının gerekçeli olması gereklidir. Gerekçenin önemi anayasal olarak hükme bağlanmakla gösterilmiş olup, gerekçe ve hüküm birbirine sıkı sıkıya bağlıdır (Yargıtay HGK'nun, 08/11/2017, E. 2017/13-1699, K. 2017/1300; 04/04/2018, E. 2015/9-2883, K. 2018/675; 08/07/2020, E. 2017/4-1445, K. 2020/552 tarih ve sayılı kararları). Bu haliyle ilk derece mahkemesi kararı gerekçesiz olup HMK'nın 297/1-c maddesindeki unsurları içermemektedir. Bu durumda, ilk derece mahkemesi kararı istinaf denetimine elverişli nitelikte bir karar olmadığından, ilk derece mahkemesince yukarıda belirtilen ilkeler kapsamında inceleme yapılıp bir karar verilmesi için hükmün kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir. Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, işin esasına dair istinaf nedenleri incelenmeksizin, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına ve davanın yukarıda belirtilen ilkeler ışığında yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki karar verilmiştir.
KARAR: Yukarıda açıklanan gerekçelerle;1-HMK'nın 353/1.a.6.maddesi uyarınca, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına, 2-Yukarıdaki açıklamalar ışığında davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, 3-Taraflarca yatırılan istinaf peşin karar harcının, talep hâlinde, ilk derece mahkemesince iadesine,4-İİK'nın 36. maddesi uyarınca yatırılan teminatların, yatıran taraflara iadesine,5-Taraflarca yapılan kanun yolu giderlerinin, ilk derece mahkemesince, esas hükümle birlikte yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine dair;HMK'nın 353/1.a maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, oy birliğiyle ve kesin olarak karar verildi. 14.03.2024