T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
43. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/19
KARAR NO: 2024/379
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 09/12/2019
NUMARASI: 2015/1282 Esas - 2019/966 Karar
DAVA: Tazminat (Özel Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 13/03/2024
Taraflar arasındaki Tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükme karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirkete ait davalı şirkete Makina Kırılması Sigorta Poliçesi ile 20/11/2013-25/10/2014 tarihleri arasında sigorta ettirilen ... plaka sayılı kamyonun (Junjin marka beton pompalı) 31/05/2014 günü Bitlis Eren Üniversitesi kampüsündeki inşaata beton dökmek üzere kullanılırken aniden pompanın 1.bom ile 2.bom arasındaki bağlayıcı kolonun kırılması üzerine desteksiz kalan 3., 4.ve 5.bomların yere düştüğünü ve söz konusu beton pompasında maddi hasar meydana geldiğini, davacı şirket tarafından 09/05/2014 tarihinde kaza hasarlı beton pompasının ... İnşaat firmasından satın alındığını, 13/05/2014 tarihinden itibaren şantiyede kullanılmaya başlandığını, Makina Kırılması Bedel Artış Zeylnamesi ile de 21/05/2014 tarihinden başlayarak 25/10/2014 tarihinde sona erecek şekilde 50 metre uzunluğunda, ... marka, ... tip, 2008 model mobil beton pompasının ilk poliçe prim bedeli arttırılarak sigorta kapsamına dahil edildiğini, beton pompasının sigorta bedelinin 520.000 TL olarak belirlendiğini ve 157 gün için sigorta ettirildiğini, sözleşmede belirtilen süre içerisinde riziko gerçekleştiğinden ve söz konusu hasar, sigorta poliçesi kapsamında yer aldığından oluşan hasarlardan sigorta şirketinin sorumlu olduğunu, davacı şirketin 02/06/2015 tarihinde yani poliçede belirtilen 5 işgünü içinde sigorta şirketine ihbarda bulunduğunu, yaptırılan ekspertiz incelemesi ile davalı sigorta şirketi tarafından verilen onaylara istinaden tüm onarımlar devam ediyorken eksperlik firmasının davacı şirkete hiçbir bilgi vermeden Çukurova Üniversitesi Kimya Bölümü laboratuvarında 06/08/2014 tarihinde bomların malzeme analizinin yapılması için başvuru yaptığını, analiz raporunda malzeme yorgunluğu tespit edildiği için hasarın zamana bağlı olarak, kullanılan malzemedeki zayıflamadan ve çürümeden kaynaklı yırtılmadan gerçekleştiği iddiası ile 2.bomun makine kırılması genel şartları madde 3/b bendine göre teminat dışı kalması gerektiğinin belirtildiği, diğer bom hasarlarının ise teminat dahilinde değerlendirilmesi gerektiği kanaatine varıldığını, bu doğrultuda onay verilen hasar bedelinin aksine 2.bom bedeli, mafsal bedelleri ve M50 boru setinin bedelinin yarısının düşüldüğünü, ayrıca yapılan sigortanın eksik sigorta olduğu iddiası ile son bedel üzerinden %21.41 indirim yapılarak davacı şirkete 71.217,19 TL ödeme yapıldığını, bomların daha önceden oluşan bir hasar nedeniyle beton pompasının ilk sahibi olan ... inşaat firması tarafından Ocak 2014 tarihinde ... firmasına imal ettirildiğini, söz konusu pompanın davacı şirket tarafından 09/05/2014 tarihinde satın alındığını ve yaklaşık 20 günlük kullanımdan sonra hasar meydana geldiğini, imalat tarihinden sonra yaklaşık 3 ay gibi bir sürede bu bomların malzeme yorulması dolayısı ile tekrar hasarlı duruma düştüğü iddiasının ve bu nedenle 2.bomun bedelinin ödenmemesinin kabul edilemeyeceğini, ayrıca makine kırılması genel şartlarının 3.maddesi ile belirtilmek istenenin basit ve olağan yıpranmalar olduğunu ve bu maddeye dayanılarak 2.bom bedelinin hasar hesabına dahil edilmemesinin hatalı olduğunu, ekspertiz raporunda söz konusu beton pompasının 0 saat değerinin %20 teknolojik fark da dikkate alınarak 661.664 TL olarak belirlendiğini ve bu nedenle eksik sigortanın söz konusu olduğunun belirtildiğini, bu doğrultuda hesaplama yapıldığını, ancak söz konusu beton pompası için yeni ikame bedeli olarak belirlenen bu değerin çok yüksek olduğunu, bu nedenlerle fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 50.000 TL hasar tazminat bedelinin hasarın meydana geldiği 31/05/2014 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Dava dilekçesi davalı sigorta şirketine usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş, süresi içinde davaya cevap verilmemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, \"...Makine Kırılması Sigorta Poliçesi'nin Teminat Dışında Kalan Haller başlıklı 3.maddesinin a bendinde makinelerin normal işlemesinden ve mutad kullanılmasından doğan aşınma ve yıpranmalardan veya çürüme, paslanma veya oksidasyondan kaynaklanan zararların teminat dışı olduğunun belirtildiği, davaya konu davacı şirketin hasara uğrayan beton pompasına ait kırılan parçalar üzerinde yapılan fiziki inceleme sonucu hazırlanan analiz raporu ile beton pompasının 2.bom mafsalında meydana gelen kırılmanın metal yorgunluğu sonucu meydana geldiğinin tespit edildiği, buna göre sigorta poliçesi kapsamında bir kırılma olmadığı, 2.bom hariç meydana gelen hasarın davalı şirketçe temin edilen sigorta poliçesi kapsamında bulunduğu, yine poliçenin sigorta bedeli ve ayarlanması başlıklı 4.maddesinde hasar anında herhangi bir makinenin hesaplanacak yeni ikame bedeli sigorta bedelinden fazla bulunacak olursa hasarın bu farka tekabül eden nisbetteki kısmını sigortalının deruhte edeceğinin belirtildiği, bilirkişiler tarafından yapılan hesaplama ile eksik sigortalamanın 24.578,68 TL olduğunun belirlendiği, poliçede beton pompası hasarlarında her bir hasarda minimum 3.500 Euro olmak üzere hasarın %10'u oranında tenzili muafiyet uygulanmasının kararlaştırıldığı, eksik sigortalama bedeli ile muafiyet tenzili sonrası toplam hasarın 80.221,32 TL olduğu, davalı sigorta şirketi tarafından davacıya yapılan 71.217 TL ödemenin mahsubu ile davacının 9.004,32 TL maddi zararının bulunduğu, davalı sigorta şirketinin 02/06/2014 tarihli ihbardan 45 gün sonra olmak üzere 18/07/2014 tarihinde temerrüde düştüğü anlaşılmakla davanın kısmen kabulü ile 9.004,32-TL hasar tazminatı bedelinin temerrüt tarihi 18.07.2014 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine\" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkeme kararına esas alınmış olan 07.10.2019 tarihli ek bilirkişi raporunun eksik ve yetersiz incelemeye dayalı olarak hazırlanmış olup; dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgeler ile dosyaya sunulu yazılı beyan ve delillerinin dikkate alınmaksızın hazırlanan bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olmadığını, dava konusu beton pompasının 2. bomunda meydana gelen hasar bedeli de sigorta teminatı kapsamında olup, 2. bom bedelinin ve bomların 1-2 arası mafsal, 3-4 arası mafsal ve 5. bom mafsal bedellerinin de hasar hesabına dahil edilmesi gerektiğini, dava konusu beton pompasının eksik sigorta kapsamında sigortalandığından bahsedilmesinin mümkün olmadığını, bu nedenle aksi yönde tesis edilmiş olan mahkeme kararının bu açıdan da kaldırılması gerektiğini, bu nedenle kabul anlamına gelmemekle birlikte dava konusu beton pompasının eksik sigorta kapsamında sigortalandığı düşünülse dahi bu hususta müvekkili şirketin hiçbir şekilde bilgilendirmediği açık olan sigorta şirketinin basiretli bir tacir olmanın getirdiği yükümlülüklere aykırı hareket ettiğinin açıkça ortada olup, işbu basiretsizliğin faturasının müvekkili şirkete kesilmesi hukuka, kanuna, hakkaniyete ve adalete açıkça aykırılık teşkil ettiğini, açıklanan nedenlerle mahkeme kararının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasına ve yeniden yargılama yapılarak haklı davalarının kabulüne, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE: Dava, makine kırılma sigorta poliçesi kapsamında davacının davalıdan hasar tazminatı istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, bu karara karşı, davalı vekili tarafından yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, beton pompasının aniden 1.bom ile 2.bom arasındaki bağlayıcı kolonun kırılması üzerine desteksiz kalan 3.,4. ve 5.bomların yere düşmesi nedeniyle 2. bom bedelinin ve diğer bomların mafsal bedellerinin tazminat hesabına dahil edilip edilmeyeceği, tazminat hesabında eksik sigorta hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağı noktalarındadır.
Makina Kırılması Sigortası Genel Şartlarının 1. Maddesinde teminatın kapsamı, poliçe ile bu poliçenin ayrılmaz cüzünü teşkil eden ekli envanter cetvelinde sayıları, imalat yılları; nitelikleri ve değerleri yazılı makine ve tesisleri deneme devresinden sonra normal çalışır halde iken veya aynı iş yerinde temizleme, revizyon veya değiştirme esnasında veya dururken ani ve beklenmedik her türlü sebepten doğan maddi ziya ve hasarların gerektirdiği tamirat ve ikame masrafları olarak belirlenmiştir. Ayrıca genel şartların 3/1-h maddesinde makinelerin normal işlemesinden ve mutad kullanılmasından doğan aşınma ve yıpranmalardan veya çürüme, paslanma veya oksidasyondan, buhar kazanlarında kireçlenme ve çamurlanmadan işletmede doğrudan doğruya meydana gelen etkilerden, atmosferik vs. şartların sebebiyet verdiği tedrici bozulmalardan oluşacak bütün zararlar sigorta teminatı harici bırakılmıştır. Dosyaya sunulan taraflar arasındaki 20.11.2023 tanzim tarihli, 20.11.2013-25.10.2014 tarihlerini kapsar makina kırılması sigorta poliçesinde makina kırılması teminat tutarının 1.340.000,00 TL olup, beton pompası hasarlarında her bir hasarda makina başına en az 3.500 Euro olmak üzere hasarın %10 si oranında tenzili muafiyet uygulanacağının kararlaştırıldığı;dava konusu beton pompasının taraflar arasındaki 21.05.2014-25.10.2014 tarihlerini kapsar makina kırılması bedel artış zeyilnamesine konu olup, zeyilnamede makine kırılması ilave teminat tutarının 520.000 TL olarak kararlaştırıldığı anlaşılmıştır.Dosyada mevcut 19.12.2014 tarihli makine kırılması kesin ekspertiz raporunda 2.,3. bomların komple yenilenmesi, 4, ve 5. bomların kısmen yenilenmesi , 3 adet mafsal setinin yenilenmesi , 6 adetborwenk yenilenmesi, M50 boru seti , MS5O pin ve borç seti ve işçilik olarak %10 ıskonto ve %18 KDV ile birlikte hasar bedelinin 208.735,10 TL hesaplandığı ancak daha sonra yapılan düzeltmeler ile 2. bomun bağlantısı normal kullanımdan doğan bir eskime ile kırılmış olduğu, 1-2, 3-4 ve 5. bom mafsalları ise alışılmış prosedür gereği pimleri çıkarılarak ayrılacağı yerde mafsal kulakları kesilerek ayrıldığı için ödeme dışı tutularak 4. bam onarımı 16.500 TL, 5. bom onarımı 4.500 TL, M50 boru seti ise orijinali tek cidarlı olduğu için 10.000 TL kabul edilerek %10 ıskonto düşümü ile birlikte hasar bedelinin 103.320 TL olduğu, %21,41'lik eksik sigorta değerlendirmesi ve 10.000 TL'lik muafiyet ile zararın 71.217,19 TL olarak hesaplandığı, davalı sigorta şirketi tarafından da davacıya 71.217,19 TL ödeme yapıldığı görülmüştür. Hükme esas alınan bilirkişi raporlarında, ekspertiz raporunda yer alan onarım bedellerinin iskontosuz halinin uygun bulunduğu, kırılan parçalar üzerinde inceleme yapan Çukurova Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Kimya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. ...'in 21.08.2014 tarihli “mafsal kırılma sebebinin malzeme yorulması olduğu\" şeklindeki malzeme analiz raporundaki kanaatinin isabetli olduğu, yeni onarılmış bomda bakım sırasında mafsalın metal yorulmasına ilişkin kontrol edildiğine ve herhangi bir metal yorulması izine rastlanmadığına ilişkin veri bulunmadığından 2.bomda zamana bağlı olarak malzemesindeki zayıflamadan ve çürümeden kaynaklı yorulma gerçekleştiği ve bu nedenle hasar hesaplamasına dahil edilmediği, dava konusu olayda boruların mafsal yerlerinden kaynakla kesilmek suretiyle birbirinden ayrılması nedeniyle hasarın hesaplamasında 1-2 arası mafsal, 3-4 arası mafsal ve 5.bom mafsalı hasarının dikkate alınmadığı belirtilmiştir.
Somut olayda ekspertiz raporundaki 1.bom ile 2.bom arasındaki bağlayıcı kolonun kırılması üzerine ani ve beklenmedik şekilde hasar meydana gelen beton pompasında 2.bomda zamana bağlı olarak malzeme yorulması gerçekleştiği, boruların mafsal yerlerinden kaynakla kesilmek suretiyle birbirinden ayrılması nedeniyle hatalı ayırma işleri sonucu hasarın artmasına neden olunduğu tespitlerini teyit eden bilirkişi raporlarına göre 2. bom bedelinin ve diğer bomların mafsal bedellerinin hasar hesabına dahil edilmemesi isabetli olup, bu yönlere ilişkin davacı vekilinin istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.Diğer yandan eksik sigorta, kısmi rizikonun gerçekleştiği anda, sigorta bedelinin sigorta konusu malın gerçek değerinden düşük olması ve o ölçüde zararın kısmen tazmini halinde söz konusu olup, Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 1460.maddesinde düzenlenen sigorta konusu mal üzerindeki çıkarın para ile anlatımı olan sigorta değeri ile TTK'nın 1461.maddesinde düzenlenen sigortacının sorumlu olduğu en yüksek tutarı belirleyen, primin hesaplanmasında rol oynayan, tarafların anlaşmasıyla belirlenen miktar olan sigorta bedeli birlikte dikkate alınarak belirleneceğinden eksik sigortanın uygulanması için riziko anında sigorta bedelinin sigorta değerinden düşük olması, bu düşüklüğün önemli ölçüde olması ve tam hasarın söz konusu olmaması gerekir.(Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2016/13927 Esas ve 2018/1130 Karar sayılı kararı) Somut olayda hükme esas alınan bilirkişi raporlarında hasara konu olan beton pompasının hasarın meydana geldiği tarihteki hasarsız değerinin teknolojik fark dikkate alındığında 651.664,00 TL olduğu , bunun 520.000 TLlik sigorta değerine göre %21,41 lik bir eksik değer ile sigortalamaya karşılık geldiği belirtilmiştir. Bilirkişi raporları ile sigorta poliçesine konu olan beton pompasının hasarın meydana geldiği tarihteki hasarsız değeri ile eksik sigortanın varlığı tespit edilmiş olduğundan, mahkemece sigorta tazminatının hesaplanmasında beton pompasının hasar tarihindeki hasarsız değeri üzerinden oranlama yapılarak eksik sigortanın dikkate alınması isabetli olup, bu yöne ilişkin davacı vekilinin istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.Sonuç itibariyle dosya kapsamına alınan bilirkişi raporlarında %10 iskonto düşülmeden gerçek hasar miktarı 114.800,00 TL'den 24.578,68 TL eksik sigorta bedeli ve 10.000,00 TL muafiyet düşülerek 80.221,32 TL olarak hesaplanan hasar bedelinden davalı sigorta şirketi tarafından yapılan 71.217,00 TL'lik ödeme dikkate alındığında davacının talep edebileceği bakiye hasar bedelinin 9.004,32 TL olduğu belirlenmiş olup , dosyadaki verilerle ve birbiriyle çelişmeyen bilirkişi raporları hükme esas alınarak 9.004,32 TL üzerinden davanın kısmen kabulüne karar verilmesi isabetli olmuştur. HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle: 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, 2-İstinaf karar harcı başlangıçta peşin olarak yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, 3-Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK.'nın 362(1)-ç maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.13/03/2024