T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2022/1042 Esas
KARAR NO: 2024/657 Karar
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 1. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 03/03/2022
NUMARASI: 2020/256 E. - 2022/56 K.
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Fikir Ve Sanat Eseri Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 04/04/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı şirket tarafından müvekkiline Bakırköy ... Noterliği’nin ... yevmiye numaralı 28.08.2020 tarihli ihtarnamesinin keşide edilerek, davalının hak sahibi olduğu \"...\" esas ibareli markalardan doğan haklarına tecavüz teşkil eder nitelikteki her türlü kullanıma son verilmesinin ihtaren bildirildiğini, müvekkilinin faaliyet gösterdiği sektörde 12 yılı aşkın uzmanlığa sahip olduğunu ve \"...\" ibareli markaları ile şekerlemede Türkiye'nin yenilikçi şirketlerinden biri olduğunu, dünyanın pek çok ülkesine ihracat yaptığını, İngiltere'de kurulu ve faaliyet gösterdiği yine \"...\" ibaresini taşıyan ... Ltd. adlı şirketi bulunduğunu, müvekkilinin 2011 yılından beri kullandığı \"...\" ibareli markalarını 30 ve 35. sınıflarda kendisi adına TPMK nezdinde 2016 yılından bu yana tescil ettirdiğini, aynı zamanda uluslararası korumadan yararlanmak adına markasını dünyanın pek çok yerinde de tescil ettirdiğini, müvekkilinin \"...\" ibareli ürünlerinin ambalaj tasarımlarını da özgünlüğünü korumak amacıyla TPMK nezdinde tescil ettirdiğini, müvekkiline ait \"...\" ibareli marka ile davalıya ait \"...\" ibareli markanın benzer olmadığını ve müvekkilinin markasının tüketici nezdinde karıştırılma ihtimali yaratmadığını, taraf markalarının hem okunuşları, hem de görselleri itibariyle farklı olduğunu ve bu nedenle ayırt edilemeyecek kadar benzer kabul edilmesinin beklenemeyeceğini, ayrıca müvekkiline ait ambalaj tasarımlarının davalıya ait ambalajlardan farklı olduğunu ve ürünlerine özel üretildiğini iddia ederek, müvekkilinin tescilli marka ve tasarım haklarının davalının fikri ve sınai mülkiyet haklarını ihlal etmediğinin tespitini, müvekkilinin markası dahilinde yapmış olduğu ticari faaliyetlerin davalı aleyhine haksız rekabet teşkil etmediğinin tespitini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde; 1995 yılında sakız üretimiyle faaliyete başlayan müvekkilinin, ilerleyen yıllarda \"...\" markası altında yumuşak şeker üretimine başladığını, müvekkilinin Suudi Arabistan ve İngiltere’de satış yapmaya başladığını, İngiltere’de yapılan bir araştırma sonucunda \"...\" markalı bir ürününün yılın yumuşak şekeri ödülünü aldığını, müvekkilinin TPMK nezdinde tescilli çok sayıda marka ve tasarımının bulunduğunu, davacının müvekkiline ait markaların tertip tarzını, ambalaj tasarımları ile ayırt edilemeyecek derecede benzer ambalaj tasarımları ile birlikte kullandığının tespiti üzerine kendisine ihtarname gönderildiğini, davacı markasının müvekkilinin markası ile iltibasa sebep olduğunu, her iki markanın yuvarlak hatlı yazım stili ile kırmızı renkle ve beyaz çerçeve ile yazıldığını, ikisinin de \"...\" harfleri ile bittiğini, işitsel olarak da son derece benzer olduğunu, davacı yana ait \"...\" ibaresinin, kelime anlamı olarak ayırt ediciliği düşük bir ibare olduğundan, görsel unsurları-tertip tarzı ile öne çıktığını, İngilizce’de tatlı anlamına gelen \"...\" kelimesinden türetilmiş olan ve pek çok firma tarafından kullanılan yaygın bir ibare olduğunu, davacı markasının tertip tarzının müvekkilinin uzun yıllardır kullandığı tescilli markalarının tertip tarzı ile ayırt edilemeyecek derecede benzer olduğunu, bu durumun davacı markasının kelime unsurunun geri planda kalmasına neden olduğunu ve tüketici nezdinde iltibasla sonuçlandığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
MAHKEME KARARI: Bakırköy 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 03/03/2022 tarihli 2020/256 E. - 2022/56 K. sayılı kararıyla; \"...taraf şirketlerin benzer alanlarda faaliyette bulundukları ve aynı piyasaya ürün arz ettikleri, taraf markaları arasında iltibas tehlikesi oluşturacak herhangi bir benzerlik bulunmadığı, davacının \"...\", \"...\" ve \"...\" ürün ambalajları ile davalı kullanımları arasında benzerlik bulunmadığı, dolayısıyla iltibas suretiyle haksız rekabetin de söz konusu olmadığı anlaşılmakla bu marka ve tasarımlar yönünden davacının davasının kabulüne karar vermek gerekmiştir. Ancak davacının tescilsiz \"...\" isimli ambalaj kullanımının, davalı tarafça önceki tarihli olarak kullanılan \"...\" isimli ambalaj kullanımının benzerliği nedeniyle taraf ürünleri arasında karıştırılma ihtimali ve bu haliyle haksız rekabete sebep olduğu anlaşılmakla bu tasarım yönünden davanın reddi gerekmiştir. Taraf şirketler aynı sektörde faaliyette bulunmakta olup, davalı tarafça davadan önce dava konusu kullanımlara ilişkin ihtarname çekilmiş olması karşısında davacının işbu davayı açmakta hukuki yararının bulunduğu kabul edilmiştir. Bu itibarla davanın kısmen kabulüne dair; -Davacının davasının KISMEN KABULÜNE, davacının adına tescilli marka ve yine adına tescilli tasarım kullanımlarının davalının herhangi bir fikri ve sınai mülkiyet hakkını ihlal etmediğine, yine haksız rekabet teşkil etmediğine, Ancak davacının tescilsiz \"...\" isimli ambalaj kullanımının, davalı tarafça kullanılan \"...\" isimli ambalaj kullanımının benzerliği nedeniyle haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine,\" karar verildiği görülmüştür.
İSTİNAF BAŞVURULARI: Davacı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; Mahkemece müvekkiline ait \"...\" isimli ürün ambalajının davalının ürün ambalajı ile haksız rekabet yaratmadığına dair davanın reddine karar verilmesinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, Her iki tarafın bu ürünle ilgili ambalajlarının benzer olmadıklarını, vampir dişli, uzun dil şeklindeki şekerin piyasada uzun süredir herkes tarafından kullanılan bir yumuşak şeker şekli olduğunu, yalnızca vampir dişi ekseninde yapılan karşılaştırmanın hatalı olduğunu,Davalının bu üründe kullandığı ambalajının davalıya özgü olmadığını, ambalaj üzerinde fikri ve sınai hak iddia edemeyeceğini, pek çok firma tarafından kullanıldığını, davalının ambalaj tasarımının yenilik vasfının mevcut olmadığını, Bu nedenle müvekkilinin kullandığı ambalajın haksız rekabet yaratmadığına karar verilmesi gerekirken bu ürünle ilgili davanın reddedilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek, Mahkemenin kısmen ret kararının kaldırılmasına, tüm talepleri yönünden davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; Mahkemece davacının marka ve ambalaj kullanımlarının bir kısmının davacının markası ve ambalaj tasarımları ile benzer olmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmişse de, ürünlerin hitap ettiği tüketici kitlesinin dikkate alınmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunun teknik hatalar barındırdığını, kıyaslanan görsellerin birbirleri ile benzerlik taşıdıklarını,Ürünlerin çoğunlukla çocuklara hitap ettiğini, çocukların bir kısmının okuma yazma dahi bilmediğini, benzerlik nedeniyle büyüklerin ve çocukların ürünleri karıştırma ihtimalinin bulunduğunu, Davacının \"...\" markasının ayırt ediciliğinin düşük olduğunu, müvekkilinin \"...\" markası ile benzer olduğunu, Davacıya gönderdikleri ihtarnamede; davacının kullanımlarının müvekkilinin marka ve kullanımlarına haksız rekabet teşkil ettiğinin ileri sürüldüğünü, yargılamanın da ihtarname kapsamında yapılması gerektiğini, dava dilekçesinin de bu yönde olduğunu, ancak bilirkişilerin marka ve tescilsiz arka kullanımları üzerinden değil, tescilsiz tasarım üzerinden inceleme yaptıklarını, Kıyaslanan görsellerin birbiri ile benzer olduklarını, üstelik davacının markasının kullanımını zamanla değiştirerek müvekkilinin markasına yaklaştırdığını, kötüniyetli olduğunu, Davacıya ait \"...\". \"...\", \"...\" ve \"...\" ürün ambalajlarının müvekkilinin ürün ambalajları ile iltibasa neden olacak derecede benzer olduklarını, aynı ürünlerin satışını yapan pek çok firmanın farklı ambalajlar kullandıklarını belirterek, ilk derece mahkemesinin davacının \"...\" ürünü ile müvekkilinin \"...\" ürünleri için oluşturulan hüküm haricindeki hükmünün kısmen kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER: Dosya arasında bulunan Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtları incelendiğinde; ... numaralı \"...\" markasının 30. sınıfta, ... numaralı \"...\" markasının 35. sınıfta, ... numaralı \"...\" markasının 30. sınıfta davacı adına tescilli olduğu anlaşılmıştır. Yine 11/08/2020 başvuru ve tescil tarihli, ... tescil numaralı ambalaj deseni ve karakter tasarımlarının davacı adına tescilli olduğu tespit edilmiştir.Bilirkişiler tarafından bilirkişi raporunda bildirilen ... numaralı \"...\" markasının 30. sınıfta, ... numaralı \"...\" markasının 29, 30, 31, 32, 35, 43. sınıflarda davalı adına tescilli oldukları tespit edilmiştir. Davacı tarafça dosyaya sunulan Bakırköy ... Noterliğinin 28 Ağustos 2020 tarihli, ... Yevmiye numaralı ihtarname örneği incelendiğinde; davalı tarafından davacı tarafa kendilerine ait \"...\" markası ile benzer olan \"...\" markasının ve benzer ürün ambalajlarının kullanımının durdurulması için ihtarname gönderildiği, benzer ambalajlara örnek olarak da \"...\" ve \"...\" isimli ürün ambalajları ile \"...\" ve \"...\" ürün ambalajlarını bildirildiği tedpit edilmiştir. Davalı vekili dosyaya sunduğu 04/02/2021 tarihli dilekçesi ile; davacı tarafa gönderilen ihtarnameyle ilgili açıklama yaparak; müvekkilinin \"...\" markası ile \"...\", \"...\", \"...\" ve \"...\" isimli ürün ambalajları ile ilgili davacının kullanımlarının haksız rekabet yarattığını iddia ettiklerini beyan etmiştir. Davalı vekili dosyaya sunduğu 04/02/2021 tarihli dilekçesi ile; müvekkiline ait \"...\" esas unsurlu marka tescil kayıtları ile tescilli tasarımlarını dosyaya sunmuştur. İlk derece mahkemesince tasarım uzmanı ..., marka vekili ... ve gıda sektöründen ...'dan oluşan bilirkişi heyetinden alınan 02/06/2021 havale tarihli bilirkişi heyet raporunda; tasarımcının seçenek özgürlüğü de dikkate alınarak yapılan değerlendirmeler neticesinde, tarafların \"...\", \"...\" ve \"...\" ürün ambalaj tasarımlarının genel izlenimde farklı olarak, \"...\" ürün ambalajlarının ise benzer olarak algılandıkları, ihtilaf konusu ürün ambalajları üzerinde de (vurgulayıcı biçimde kullanılmış olan) taraf markaları arasında iltibas bulunmadığı ve davacının davalı markasal kullanımına yakınlaşma amacını taşıdığı yönünde sarih bir tespite de ulaşılmadığı belirtilmiştir. Aynı bilirkişi heyetinden alınan 04/01/2022 havale tarihli ek raporda; davacının \"...\", \"...\" ve \"...\" ürün ambalajları ile davacı kullanımları arasında benzerlik bulunmadığı, dolayısıyla iltibas suretiyle haksız rekabetin de söz konusu olmadığı yönündeki görüşlerinin muhafaza edildiği, taraf markaları arasında iltibas bulunmadığına ilişkin değerlendirmeden dönülmesini gerektiren bir durumun saptanmadığı, kök raporda, tarafların \"...\" ürün ambalajlarının benzerliği sebebiyle haksız rekabetin olup olmadığı yönündeki takdirin mahkemeye ait olduğunun belirtildiği, detaylandırıldığında, markaları farklı olsa ve marka hakkına tecavüz söz konusu olmasa da, ambalaj tasarımındaki benzerlik sebebi ile ortaya çıkabilecek bir karıştırılma sebebiyle davacı ürününün davalı ürün ambalajı ile TTK uyarınca haksız rekabete sebep olup olmayacağı hususundaki takdirinin mahkemeye ait olduğu, aynı şekilde tescilsiz tasarım hakkına tecavüzün olmadığı bir halde TTK uyarınca haksız rekabet hükümlerine göre korumanın olup olmayacağının da mahkemenin takdirinde olduğu, \"...\" ürün ambalajının 13 Kasım 2015 tarihli paylaşımda aynen yer aldığı, 9 Temmuz 2016 tarihli paylaşımda \"...\" ürün ambalajının sarı zemin yerine turuncu zemin kullanılmış olması, \"...\" ibaresi yerine \"...\" ibaresinin kullanılmış olması, ibarenin sarı renkle değil de beyaz renkle yazılı olması dışında diğer unsurları yönünden aynı olduğu, bu iki ürün ambalajı yönünden tescilsiz tasarıma SMK ile tanınan 3 yıllık sürenin dolduğu, kök raporda belirttiğimiz ve işbu ek raporda muhafaza edilen tarafların \"...\" ve \"...\" ürün ambalajlarının farklı algılandığına, buna göre aralarında iltibasa yol açacak benzerlik bulunmadığına dair kanaatleri Mahkemece kabul edilirse, davacı kullanımlarının haksız rekabete yol açmadığı sonucuna ulaşılacağı, aksi kanaat halinde \"...\" ürün ambalajında açıklandığı gibi haksız rekabet (TTK) konusundaki takdirin Mahkemeye ait olduğu belirtilmiştir.
G E R E K Ç E: Dava; davacının tescilli marka ve tasarım haklarının davalının fikri ve sınai mülkiyet haklarını ihlal etmediğinin tespiti ve davacının markası dahilinde yapmış olduğu ticari faaliyetlerin davalı aleyhine haksız rekabet teşkil etmediğinin tespiti davasıdır.Mahkemece davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiş, karara karşı her iki taraf vekili de istinaf yargı yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Davacı vekilinin istinaf taleplerinin incelenmesinde; aralarında tasarım uzmanın da yer aldığı bilirkişi heyeti tarafından kök ve ek bilirkişi raporlarında; davacıya ait “...” isimli ürün ambalajı ile davalıya ait “...” isimli ürün ambalajının ürünleri satın alacak olan ortalama tüketici nezdinde iltibasa neden olacak derecede benzer olduğuna dair görüş bildirildiği, ürün ambalajları incelendiğinde; üzerlerindeki “...” ve ...” markaları farklı olsa da, markaların beyaz zemin üzerine kırmızı renkli ve büyük harflerle ambalajın aynı yerine yazılmış oldukları, yazı tiplerinin benzediği, her iki ürün ambalajının da mavi ve mor renkli zemin üzerine yerleştirilen vampir dişlerinin yer aldığı ağızdan çıkan kırmızı uzun bir dil figüründen oluştuğu, her ne kadar diş ve dil şekilleri biraz farklı olsa da, dil figürünün dikkate çekici şekilde baskın durumda olduğu, bu nedenle ambalaj tasarımlarının iltibasa neden olabileceği, davalının ambalaj tasarımı tescilli değilse de, dosyaya sunulan ... Kataloğu ile 2015 yılından bu yana kullanıldığının tespit edildiği, davacının bu ürün ambalajını davalıdan daha önce kullanmaya başladığını kanıtlayamadığı, davalının ambalaj tasarımının özgün bir tasarım olduğu, harcıalem hale geldiğinin söylenemeyeceği, davacının da bu tasarım ile benzer bir ambalaj tasarımını kullanmasının davacının ürünleri ile davalının ürünlerinin karıştırılmasına, yani haksız rekabete neden olacağı, bu nedenle Mahkemece davacıya ait \"...\" isimli ürün ambalajı ile ilgili davanın reddine karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmakla, davacı vekilinin istinaf talebinin reddine karar verilmiştir. Davalı vekilinin istinaf taleplerinin incelenmesinde; her ne kadar davalı vekili müvekkilinin \"...\" markası ile davacının \"...\" markalarının benzer olduğunu iddia etmişse de, her iki markanın görsel ve işitsel olarak farklı oldukları, her iki tarafın markalarının da düz yazı şeklinde tescil edilen kelime markaları oldukları, fiili kullanımlarında ise davacının markasını yazım şekli ile davalının markasının yazım şekillerinin tescilli markalarından farklı ve benzer renk ve şekilde oldukları görülmekteyse de, bu yazım şeklinin ilk önce davacı tarafınsan kullanıldığına dair dosyada bir delil bulunmadığı, bu nedenle tarafların markalarının benzer olmadıkları, davacının tescilli \"...\" markasını kullanmasının davalının tescilli \"...\" markası ile iltibasa neden olmayacağı kanaatine varılmıştır. Davalı vekilinin \"...\", \"... ve \"...\" isimli ürün ambalajlarıyla ilgili yapılan incelemede,bu isimlerin yumuşak çeker ürünleri için başka firmalarca da kullanıldığı, ürünün şeklini tanımlayan İngilizce kelimeler oldukları, aralarında tasarım uzmanı bilirkişinin de yer aldığı bilirkişi heyeti tarafından hazırlanan kök ve ek raporlarında, davacının aynı isimli ürünlerinin ürün ambalajları ile davalının ürün ambalajlarının benzer olmadıklarına dair görüş bildirildiği, bilirkişi raporlarının denetime uygun oldukları, ambalajlar üzerinde yer alan figürlerin birbirlerinden farklı oldukları, kaldı ki davalının bu ambalaj tasarımlarını davacıdan daha önce kullanmaya başladığını da kanıtlayamadığı, bu nedenle mahkemece davacının marka kullanımı ile \"...\", \"...\" ve \"...\" isimli ürün ambalajlarıyla ilgili davanın kabulüne karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmakla, davalı vekilinin de istinaf taleplerinin reddine karar verilmiştir.
H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan gerekçe ile: 1-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davacı vekili ile davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf istemlerinin ayrı ayrı ESASTAN REDDİNE, 2-Davacı yandan alınması gereken 427,60 TL maktu harçtan, peşin alınan 80,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 346,90 TL eksik harcın davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına, 3-Davalı yandan alınması gereken 427,60 TL maktu harçtan, peşin alınan 80,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 346,90 TL eksik harcın davalıdan alınarak Hazineye irat kaydına, 3-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına, 4-İstinaf yargılama giderleri olarak; a)Davacı avansından kullanıldığı anlaşılan 109,10 TL teb.müz.posta giderinin 1/2 oranında 54,55TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, b)Davalı avansından kullanıldığı anlaşılan 2,50 TL teb.müz.posta giderinin 1/2 oranında 1,25TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 5-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda iş bu kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere 04/04/2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.