T.C.
SAKARYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
7. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t\t: 2023/229
KARAR NO\t\t: 2024/652
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
KATİP\t\t: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t\t: GEBZE ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 26/10/2022
NUMARASI\t\t: 2022/199 Esas - 2022/792 Karar
DAVACI\t\t: AMMARE TURİZM VE SEYAHAT ACENTALIĞI LİMİTED ŞİRKETİ - ...
VEKİLİ\t\t: Av. ... - ...
DAVALI\t\t: BATU ULAŞIM TAŞIMACILIK TURİZM OTOMOTİV İNŞAAT GIDA SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ - ...
VEKİLİ\t\t: Av. ... - ...
DAVA TÜRÜ\t\t: Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ \t: 17/03/2022
KARAR TARİHİ\t: 17/04/2024
KR. YAZIM TARİHİ\t: 22/04/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; davalı tarafından davacı aleyhine Gebze İcra Dairesinin 2022/3841 Esas sayılı dosyası üzerinden \"hizmet sözleşmesinden kaynaklı fatura alacağı\" açıklaması ile ilamsız icra takibi başlatıldığını, takibin dayanağının ise davalı tarafından davacı adına düzenlenen 15.02.2022 tarihli, ... No'lu ve 76.700 TL tutarlı fatura olduğunu, İcra takibine konu fatura içeriği incelendiğinde; \"... plakalı araç 25.10.2021 Eskişehir Turu\", \"... plakalı araç 29.10.2021 Eskişehir Turu\", \"... plakalı araç 12.11.2021 Amasya Turu\", \"... plakalı araç 17.12.2021 Ürgüp Nevşehir Turu\" açıklamalı olduğunun görüldüğünü, icra takibinde ödeme emrinin davacı şirketin e-tebligat adresine tebliğ edildiğini ancak söz konusu tebliğ işlemi ile ilgili olarak davacı şirkete herhangi bir (sms, mail gibi) bilgi ulaşmadığı için davacının itiraz edemediğini ve davaya konu icra takibinin kesinleştiğini, davacı şirketin, takibe konu faturadan 07.03.2022 tarihinde hacizler sebebiyle haberdar olduğunu ve akabinde Gebze 6. Noterliğinin 07.03.2022 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile faturaya da ayrıca itiraz ederek iade ettiğini, öncesinde faturanın davacıya teslim ve tebliğ edilmediğini, davacı şirketin davalıya herhangi bir borcu bulunmadığını, takibe konu faturanın davacı şirkete ait kayıt ve defterlerde de bulunmadığını, faturaların tek taraflı olarak tanzim edilebildiğini, alacağın ve dayandığı hukuki ilişkinin tek başına ispatı olmadığını, alacağın varlığını ve miktarını kabul etmediklerini, taraflar arasında yazılı bir sözleşme bulunmadığını, takibe konu fatura içeriğinde yer alan hizmetlerin davalı tarafından davacıya sunulmadığını, davalı alacaklının, takibe konu alacağın varlığı ve miktarını HMK hükümlerine göre ispat etmesi gerektiğini, adi (ilamsız) haciz yoluyla takipte ödeme emrini tebellüğ eden borçlunun yasal süresi içerisinde borca edip etmemesinin, sadece ve ancak takip hususu bakımından sonuç doğuracağını, alacaklı tarafından itirazın iptali veya borçlu tarafından menfi tespit talep edilerek açılacak davalarda ispat yükünün yer değiştirmeyeceğini, öyle ki itirazın iptali ve menfi davasında ispat yükünün alacaklıda olduğunu, takip konusu alacağın varlık ve miktarının HMK'nın genel hükümlerine göre ispatlanması gerektiğini, dava konusu icra takibinde davacı şirketin araçları ve banka hesapları üzerinde haciz işlemleri uygulanmış olduğunu, müvekkili şirketin telafisi güç veya imkansız zararlarla karşı karşıya olduğunu, takibe konu borcun icra veznesine yatırılması ve ayrıca Mahkememiz dosyasına da teminat yatırılması durumunda davalı alacaklının herhangi bir hak kaybı oluşmayacağını, ancak aksi durumda, haksız ve kötü niyetli icra takibi sebebiyle davacı şirketin taşıtları haczedilerek muhafaza altına alınacağını ve davacı şirketin işlerinin tamamının aksayacağını, bu sebeple teminat karşılığında tedbir taleplerinin kabulünü talep ettiklerini, açıklanan nedenlerle fazlaya dair hak ve alacakları saklı kalmak üzere öncelikle, Mahkememizin uygun göreceği teminat karşılığında icra veznesine yatırılacak paranın davalı alacaklıya ödenmemesi yönünde İhtiyati Tedbir Kararı verilerek kararın ifası için Gebze İcra Dairesinin 2022/3841 Esas sayılı dosyasına müzekkere yazılmasını, davanın kabulü ile davacının Gebze İcra Dairesi'nin 2022/3841 Esas sayılı dosyası kapsamında davalıya borçlu olmadığının tespiti ile icra takibinin durdurulmasını, kötü niyetli konumdaki davalının asıl alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekilinin sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; huzurdaki davanın tamamen kötüniyetli olan ve borcunu ödememek için işin esasında haksız da olsa bütün hukuki mekanizmaları kullanmayı amaçlayan davacının ikame etmiş olduğu haksız bir dava olduğunu, müvekkilinin, davacı ile akdetmiş olduğu sözleşme gereği yapmış olduğu hizmetin bedelinin tarafına ödenmesi konusunda davacıya gerekli bildirimlerde bulunduğunu, müvekkilinin yapmış olduğu hizmetin karşılığı olan ücreti alamamış olması nedeni ile davacı hakkında Gebze İcra Dairesinin 2022/3841 Esas sayılı dosyası üzerinden ... No'lu ve 76.700-TL tutarlı faturayı icra takibine konu ettiğini, iş bu takipte ödeme emrinin davacının UETS hesabına 18.02.2022 tarihinde teslim edildiğini ve 23.02.2022 tarihinde yasal olarak okundu sayıldığını, müvekkili tarafından açılan icra takibine yasal süresi içerisinde itiraz edilmemekle takiplerinin usule uygun bir şekilde kesinleştiğini, davacının faturanın teslim ve tebliğ edilmediği yönündeki iddia gerçeği yansıtmamakla birlikte icra takibi ile de fatura tebliğ edildiğini, iş bu nedenle de faturanın itiraza uğramadan kesinleştiğini, davacının Gebze 6. Noterliği'nin 07.03.2022 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin hukuken bir karşılığının da bulunmadığını, icra takibine dayanak olan faturalarına yasal sürede itiraz edilmediği için, faturanın kanunen kesinleşmiş olduğunu ve bu konuda herhangi bir tereddüt de bulunmadığını, tarafların arasındaki borçlanma işleminin kökünün, taraflar arasında imzalanan 01.01.2021 tarihli araç kira sözleşmesinden kaynaklandığını, davacının dava dilekçesinde taraflar arasında herhangi bir ticari ilişki olmadığını iddia etmiş olsa da sözleşme ile iş bu beyanların gerçeği yansıtmadığının ispatlanmış olacağını, takibe dayanak olarak göstermiş oldukları faturada da alacaklarının neden kaynaklandığının ayrıntısı ile belirtildiğini, müvekkilinin davacı ile yapmış olduğu sözleşme gereği ilgili turları gerçekleştirdiğini ancak vermiş olduğu hizmetin karşılığını alamadığını, davalının gerçekleştirdiği turlara ilişkin Ulaştırma ve Alt Yapı Bakanlığı'na bildirilen yolcu listesinin davacı tarafından onaylanan ve bildirilen listeler olduğunu, bunun da davacının iddialarının kendi eylemleri ile de çeliştiğini, davacının iş bu davayı açmasındaki asıl gayenin alacaklı davalının alacağını almasının sürüncemede bırakmak olduğunu, açıklanan nedenlerle fazlasını talep ve dava etme hakları saklı kalmak kaydıyla; davanın reddine, işbu davanın açılmasında ve borcun ödenmemesinde tamamen kötüniyetli olan davacının İ.İ.K. md 72/4 uyarınca alacağın %20’ sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmolunmasına, karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; \" ... Davanın REDDİNE ... \" karar verilmiştir.
Bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalının alacağın 01.01.2021 tarihli araç kira sözleşmesinden kaynaklı olduğuna dair iddiasının icra takibine konu fatura ile ilgili olmadığını; taraflar arasındaki ihtilafın kira akdinden kaynaklı olduğu varsayımında sulh hukuk mahkemesi görevli olduğunu; yerel mahkemece eksik inceleme ile karar verildiğini; 26.10.2022 tarihli duruşmada ve bilirkişi raporuna karşı beyan dilekçesinde, davanın aydınlatılması bakımından davalı şirket yetkilisi isticvabını talep etmelerine rağmen taleplerinin reddedilerek eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru olmadığını; davalı tarafın salt kendi inisiyatifi ile belirlemiş olduğu bedel üzeriden fatura tanzim etmesi ve mahkemenin de fatura içeriğinde yer alan hizmetlerin bedeline yönelik araştırma ve inceleme yapmadan hüküm tesis etmesi hukuka aykırı olduğunu beyan ile; yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, karar verilmesini talep ederek, istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davalı tarafça, istinaf dilekçesine karşı cevap dilekçesi verilmemiştir.
DELİLLER: Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 26/10/2022 Tarih - 2022/199 Esas - 2022/792 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
DAVA; menfi tespit istemine ilişkindir.
İstinaf incelemesi HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.
Dosyanın incelemesinde; davalı tarafından davacı aleyhine Gebze İcra Dairesinin 2022/3841 Esas sayılı dosyası ile \"hizmet sözleşmesinden kaynaklı fatura alacağı\" açıklamalı ilamsız icra takibi başlatıldığını, takibin dayanağı 15.02.2022 tarihli, ... No'lu ve 76.700 TL tutarlı fatura içeriğinin \"... plakalı araç 25.10.2021 Eskişehir Turu\", \"... plakalı araç 29.10.2021 Eskişehir Turu\", \"... plakalı araç 12.11.2021 Amasya Turu\", \"... plakalı araç 17.12.2021 Ürgüp Nevşehir Turu\" olduğu, davacının eldeki dava ile taraflar arasında sözleşme olmadığı, fatura içeriği hizmetin verilmediği, faturaya Gebze 6. Noterliğinin 07.03.2022 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname ile itiraz edildiği ve borcu olmadığı gerekçesi ile eldeki davanın açıldığı, davalının taraflar arasında 01/01/2021 tarihli araç kira sözleşmesi imzalandığını, davacı ile yapılan sözleşme gereği ilgili turları gerçekleştirdiği ve alacaklı olduklarını belirterek davanın reddini istediği, ilk derece mahkemesince Sosyal Güvenlik Müdürlüğü ve Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğünden gerekli belgeler getirtildikten sonra SMMM bilirkişiden 26/09/2022 tarihli rapor alındığı ve davanın reddine karar verildiği karara karşı davacı vekilinin istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.
Uyuşmazlık 01/01/2021 tarihli araç kira sözleşmesi uyarınca davalının sözleşmenin V-5 maddesi koşullarına uygun şekilde davacıya araç kiralayıp kiralamadığı, fatura içeriği hizmetlerin verilip verilmediği ve fatura bedeli kadar alacaklı olup olmadığı noktalarındadır.
Davacı, 08/06/2022 tarihli cevaba cevap dilekçesi ile ... plaka sayılı aracın belirtilen tur tarihlerinden önce davalıdan satın aldığı, bedelin ödendiği, tur tarihlerinde araç mülkiyetinin kendilerinde olduğu ancak davalı tarafından resmi satış sözleşmesinin yapılmadığını belirterek tur tarihlerinde kendi mülkiyetlerinde olan aracın kiralanmasının mümkün olmadığını ileri sürmüştür.
Eldeki dava 6102 sayılı TTK'nın 4/2 maddesi uyarınca dava değeri dikkate alındığında basit yargılama usulüne tabi olup, basit yargılama usulünde taraflar cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi veremezler (6100 sayılı HMK m.317/3). İddianın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağı dava açılmasıyla başlar (6100 sayılı HMK m.319). Bu nedenle, davacının \"cevaba cevap\" isimli 08/06/2022 tarihli dilekçesindeki iddialarının eldeki davada dinlenme olanağı yoktur.
Menfi tespit davası, 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu’nun (İİK) 72. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında ya da icra takibinden sonra borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir.
Türk Medeni Kanunu'nun 6. maddesi hükmü uyarınca; kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri hakkını dayandırdığı olguların varlığını kanıtlamakla yükümlüdür. İleri sürdüğü bir olaydan kendi yararına haklar çıkarmak isteyen kimsenin, iddia ettiği olayı kanıtlaması gerekir. (HMK m.190).
Bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrar ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin yapıldıkları zamanki miktar veya değeri kanunda öngörülen sınırı geçtiği takdirde senetle ispatlanması gerekir. (HMK m. 200/1) Hukuki işlemin miktar ve değerinin HMK m. 200/1'deki sınırı geçip geçmediği, hukuki işlemin yapıldığı zamanki durumuna göre belirlenir.
Menfi tespit davasında da anılan Yasa hükümlerindeki ispat yüküne ilişkin kuralın uygulanması gerekir. Buna göre, menfi tespit davasında ispat yükü kural olarak alacaklı olduğunu iddia eden tarafa yani davalıya düşer. Ancak davalının alacağı senede dayanıyorsa ispat yükü yer değiştirerek senetten dolayı borçlu olmadığını iddia eden davacı tarafa düşer (Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 2017/3521 Esas 2019/1844 Karar sayılı ilamı).
Bu açıklamalar uyarınca eldeki davada ispat yükü davalı alacaklıda olup davalı hizmeti verdiğini ve bedelini ispat etmelidir.
İlk derece mahkemesince 01/01/2021 tarihli sözleşme, Sosyal Güvenlik Müdürlüğü ve Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü yazı cevapları, Ulaştırma ve Alt Yapı Bakanlığı'na bildirilen yolcu listeleri ve bilirkişi raporu uyarınca hizmetin verildiği kabul edilmiştir. Gerçekten Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü yazı cevapları, Ulaştırma ve Alt Yapı Bakanlığı'na bildirilen yolcu listeleri dikkate alındığında, davacının acente sıfatıyla fatura içeriğinde belirtilen turları düzenlediği, ... plaka sayılı aracın davalıya ait olduğu ve şoförlerin de davalı şirket çalışanı olduğu (sözleşme m.V-5), böylelikle davalının sözleşme gereğince hizmet verdiğini ispat ettiği anlaşılmakla davacı vekilinin bu yöndeki istinaf isteminin reddi gerekmiştir.
Ancak, taraflar arasındaki sözleşmede bedelin belirlenmediği, dava konusu faturanın davacıya tebliğ edilmediği ve davacı kayıtlarına alınmadığı anlaşılmakla sözleşme bedelini davalının ispat ettiği söylenemez. Bu durumda sözleşme bedelinin hizmetin verildiği tarihteki benzer koşullardaki sözleşme hükümlerine göre ve mahalli rayiçlere göre belirlenmesi gerekir. İlk derece mahkemesince bu yönde bir araştırma yapılmadan karar verilmiş olması doğru olmadığından davacı vekilinin bu yöndeki istinaf isteminin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması gerekmiştir.
Bu durumda ilk derece mahkemesince yapılması gereken iş, turizm işinden anlayan bir turizm ve bir makine mühendisi bilirkişiden takip konusu fatura içeriğindeki tarih ve güzergahlardaki kiralama bedelinin sözleşme hükümleri de dikkate alınarak mahalli rayiçlere ve benzer turlar için aynı sektörde faaliyet gösteren şirketler tarafından yapılan emsal sözleşmeler dikkate alınarak hesaplattırılması için taraf ve mahkeme denetimine uygun bilirkişi raporu alınması ve oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi olmalıdır.
Açıklanan nedenlerle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması gerekmiştir.
Gerekçeli karar başlığında; taraf vekillerinin adresinin yazılmaması 6100 sayılı HMK'nın 297. maddesine aykırı ise de, bu eksiklik mahallinde her zaman düzeltilebileceğinden eleştirilmekle yetinilmiştir.
Açıklanan nedenlerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile ilk derece mahkemesinin kararının HMK'nın 353-(1)-a)-6) maddesince kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, karar verilmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının; İlk derece mahkemesinin kararına ilişkin İstinaf Başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353-(1)-a)-6) maddesi gereğince KISMEN ESASTAN KABULÜNE,
\ta-Gebze Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 26/10/2022 Tarih - 2022/199 Esas - 2022/792 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
\tb-Dosyanın açıklanan eksikliklerin giderilmesi için ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
2-İstinaf Karar Harcının, talebi halinde ve ilk derece mahkemesince istinaf edene iadesine,
3-İstinaf eden tarafından yapılan İstinaf başvuru giderlerinin, esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesi tarafından değerlendirilmesine,
4-Kararın, 6100 sayılı HMK'nın 359-(4) maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine,
5-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
İlişkin; Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 362-(1)-g) maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.17/04/2024
\t\t\t
...
Başkan ...
¸e-imzalıdır.
...
Üye ...
¸e-imzalıdır.
...
Üye ...
¸e-imzalıdır.
...
Katip ...
¸e-imzalıdır.
* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*