T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2021/663 Esas
KARAR NO: 2024/628
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi
TARİHİ: 06/10/2020
NUMARASI: 2018/228 E. - 2020/256 K.
DAVANIN KONUSU: Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 28/03/2024
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü :DAVA DİLEKÇESİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin uzun yıllardan beri bayan giyim tekstili alanında faaliyet gösterdiğini, TPE nezdinde ... (1.1 ve 1.2 nolu ETB) no ile tescilli \"...\" tasarımının davalı tarafından iltibas yaratacak şekilde birebir benzeyen ürünler üreterek satışa sunduğunu, davalı eylemlerinin müvekkilinin tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabet oluşturduğunu bunun İstanbul 2.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2018/53 D.iş sayılı dosyasıyla da tespit edildiğini iddia ederek öncelikle dava konusu ürünün satışının, piyasaya arzının, tanıtımının engellenmesini, taklit tasarımlara el konularak toplatılması ve imhası hususunda ihtiyati tedbir kararı verilmesini, tecavüzün tespiti ile önlenmesini, durdurulmasını, kaldırılmasını, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 5.000,00 TL maddi ve 5.000,00 TL manevi zararın tazminini, kararın ilanını, D.iş dosyasında yapılan yargılama giderlerinin de davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
CEVAP DİLEKÇESİ: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin hazır giyim ve konfeksiyon sektöründen 2000 yılından beri faaliyet gösterdiğini, 200 adet ve çeşitlilikte modeli içeren bir koleksiyon oluşturduğunu ve üretimini bu koleksiyona bağlı olarak yaptığını, davacı tasarımıyla müvekkil tasarımlarının son derece farklı olduğunu, davacı tasarımının yeni ve ayırt edicilik özelliğini de taşımadığını, davacının tespite konu ettiği \"uzun ceket\" olarak tescil ettiği modelinin hemen her sezon sektörde birçok firmanın kullandığı klasik-anonim modellerden olduğunu, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İlk Derece Mahkemesince; \"davacı tazminat istemini karşı tarafın elde ettiği kara göre değil, kendi mahrum olduğu kar kaybına dayalı olarak yani SMK 151/2-a kapsamında talep etmektedir. Dolayısıyla davalının net olarak sattığı ürün bazında davacının zarara uğrayacağı hesabıyla bir hesaplama yapılması gerekli olup, bunun da ancak ticari evrak ve belgelere göre incelenmesi gerekli olup, mali bilirkişinin davalının TEKSTİL faaliyetini bıraktığı ve oto alım satım işiyle iştigale başladığını tespit ettiği, ticari defter ve kayıtlarında ise davaya konu ceket ürünü ile ilgili olarak kazancı ve satış adedini teyit eden bilgileri tespit edilemediği anlaşılmıştır. Yapılan tespitte işyerinde 93 adet ürün ele geçmişse de davalının bu ürünlerin tamamını satmadığı ne kadar satış yaptığı hususunun mali kayıtlardan tespit edilmediği, Davalının 2017 yılına ait bilançosunda tüm yıl içinde tüm satışlarından elde ettiği gelir ödediği vergi dikkate alındığında BK hükümlerine göre 288-TL maddi tazminat bedeli mahkememizce BK hükümlerine göre makul bir bedel olarak belirlenmiştir. Zira tasarım incelendiğinde mahkememizin ihtisas mahkemesi olması nedeniyle uzun ceket niteliğindeki ürünün farklı emsallerinin farklı versiyonları ile piyasada farklı firmalarca satışta olduğunun bilinen bir gerçek olduğu ,nitekim raporun 8.sayfasında da bu görsellere yer verildiği, tüketicinin özellikle davacının tasarımını tercih ettiği ve bu tasarımın çok tutulan bir tasarım olduğu, ödül vb aldığı yönünde davacı yanca delil sunulamamış olup, tasarımın tescil tarihi, tasarımın niteliği, emsallerinin piyasada farklı versiyonları ile bulunması, tasarımın birebir aynısının değil benzerinin davalı yanca kullanılmış olması nitekim bilirkişi raporunun 8. Sayfasında bu tasarımın kısa ve uzun benzerlerinin piyasada farklı detaylar ile bulunduğunu resmeden görsellerinde sunulmuş olması( kuşak detayı, kolü düğme ile bağlama detayı, yakanın daha uzun tutulması detayı, bazı modellerde düğme detayı gibi) , davacının tazminat seçim yöntemini SMK 151/2-a kapsamında talep etmiş olması , bu kapsamda davacının mahrum kaldığı karın tespit edilemediği, işyerinde ele geçen ürünlerin satışının gerçekleştiği hususunun ispat edilemediği, bizatihi satışa hazır halde bulunması halinde davacının elde edeceği muhtemel gelirin BK hükümlerine göre (ürünün kesim, dikim, işçilik, sevk, maliyetleri ve ödenecek vergi düştükten sonra) maddi tazminat miktarı ancak 288 TL olarak takdir edilmesi gerekmiştir. Davacı manevi tazminatta da talep etmiştir. Tasarım hakkı tecavüze uğrayan tescil sahibinin manevi tazminat talep edebileceği belirtilmiştir. Mütecavizin kusurlu olması şartıyla, işletmesinin ticari hayattaki imajının ve kendisine duyulan güvenin sarsılması nedeniyle, tasarım hakkı sahibinin ticari ve kişisel varlığında meydana gelen olumsuz sonuçların ortadan kaldırılması amacıyla manevi tazminat ödenmesine karar verilebilir. Somut olayda davalı tarafından benzer ürün ticari saha içinde yani davalı işyeri içinde ele geçirilmiştir. Somut olayda davalı, basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğünü ihlal ederek, davacıya ait tasarımın benzeri bilerek satışa sunduğu ve davacının tasarım hakkına tecavüz eylemini gerçekleştirdiği anlaşıldığından , davacı yanca talep edilen manevi tazminat tutarı davacı açısından bu tazminat türünün bir zenginleşme aracı olamayacağı gerçeği karşısında somut olayın özelliği ve hak ve nesafet kuralları gereği 1000-TL manevi tazminatında davalıdan tahsiline, hükmün ilanında davacının hukuki yararı bulunduğu,\" gerekçeleriyle davalının davacıya ait tescilli tasarım hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespitine, durdurulmasına, önlenmesine, 6769 sayılı SMK'nun 151/2-a maddesine göre 288,00 TL maddi, 1.000,00 TL Manevi tazminatın davalıdan tahsiline, maddi ve manevi tazminatta fazlaya ilişkin istemin reddine, karar kesinleştiğinde hüküm özetinin Türkiye’de tirajı yüksek bir gazetede bir kez ilanına masrafın davalıdan tahsiline, karar verilmiştir.
İSTİNAF: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemece verilen karar usule ve yasaya aykırı olduğunu, dosyada yapılan tespitte işyerinde 93 adet ürün ele geçmişse de davalının bu ürünlerin tamamını satmadığını, ne kadar satış yaptığı hususunun mali kayıtlardan tespit edilemediğini, davalının 2017 yılına ait bilonçosunda tüm yıl içinde tüm satışlarından elde ettiği gelir ödediği vergi dikkate alındığında BK hükümlerine göre 288,00 TL maddi tazminat bedeli belirlendiğini, tazminat taleplerinin TBK 50. ve 51. hükümleri gereği değerlendirilmesi talep edildiğini, bu yönüyle hükmedilen tazminat miktarı hakkaniyete uygun olmadığını, ticaretin olağan akışına ve davalının iş hacmine ve karlılık oranlarına aykırı olduğunu, müvekkili şirket uzun yıllardır bayan giyim sektörü alanında faaliyet gösterdiğini, tüm marka ve endüstriyel tasarımlarını TPMK nezdinde tescil ettirdiğini, davaya konu 02-02 locorno sınıfında 05.02.2016 tarih ve ... tescil numarası ile tescilli ‘UZUN CEKET’ ürünlerinin tasarımında tescilli münhasır hak sahibi olduğunu, davalı tarafından müvekkilinin tasarımı ile iltibas yaratacak derece birebir benzeyen ürünlerin müvekkili tarafından kendisine herhangi bir hak tanınmaksızın veya arada herhangi bir lisans sözleşmesi olmaksızın haksız ve hukuka aykırı bir şekilde üretilip satıldığını, ürünlerin tüketici nezdinde karışıklığa yol açacağını, davalının bu eylemi müvekkilinin tasarımına tecavüz ve haksız rekabete yol açtığını, değişik iş dosyası kapsamında alınan bilirkişi raporuyla da ürünlerin benzer olduğunun ortaya konduğunu, buna rağmen mahkeme maddi tazminat miktarını çok düşük tayin ettiğini, davalının tekstil faaliyetini bıraktığı ve oto alım satım işiyle iştigale başladığı halde ticari defter ve kayıtlarına ulaştığı hususu rapora yazıldığını, yapılan incelemede davalının ticari defterlerinde davaya konu ceket ürünü ile ilgili olarak ayırt edici alt kodlar kullanılmaması nedeniyle kazancı ve satış adedi tespit edilemediğini, tespit sırasında bulunan 6 farklı renkten toplam 93 adet ürün dikkate alınarak BK. kapsamında yaklaşık tazminat tutarı belirlenmesi gerektiğini, değişik dosyası raporunda ürün etiketi üzerinde ürünün fiyatının 249,00-TL olarak satışa sunulduğu tespit edildiği halde esas dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda ürünün 180,00tl fiyat üzerinden satış yapıldığı yönde tespitte bulunulduğunu, tüm bu nedenlerle mahkemece taktir edilen tazminat miktarının hakkaniyete aykırı olduğunu, davalının haksız rekabetinin ortada olduğunu, istinaf isteminin kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasını, tazminat talebinin yeniden değerlendirilerek davanın tümden kabulünü talep etmiştir. Davalı vekili Katılma yoluyla istinaf dilekçesinde özetle; Mahkeme, gerekçeli kararının delillerin tartışılması ve gerekçe kısmında, tasarım incelendiğinde mahkememizin ihtisas mahkemesi olması nedeniyle uzun ceket niteliğindeki ürünün farklı emsallerinin farklı versiyonları ile piyasada farklı firmalarca satışta olduğunun bilinen bir gerçek olduğu nitekim raporun 8.sayfasında da bu görsellere yer verildiği, …., emsallerinin piyasada farklı versiyonları ile bulunması, tasarımın birebir aynısının değil benzerinin davalı yanca kullanılmış olması nitekim bilirkişi raporunun 8. sayfasında bu tasarımın kısa ve uzun benzerlerinin piyasada farklı detaylar ile bulunduğunu resmeden görsellerinde sunulmuş olması( kuşak detayı, kolü düğme ile bağlama detayı, yakanın daha uzun tutulması detayı, bazı modellerde düğme detayı gibi)” şeklindeki tespit ve gerekçesine rağmen hüküm fıkrasında “tasarıma tecavüzün ve haksız rekabetin tespitine” karar vermesi haksız ve hukuka aykırı olduğunu, SMK 81.maddesinde yer aldığı üzere, tecavüzün varlığı, tasarım sahibinin izni olmaksızın bu Kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı ve uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibariyle ayırt edilemeyecek benzerini üretmesi ile söz konusu olabileceğini, dosya kapsamında alınan Bilirkişi raporu ve daha öncesinde tespit dosyasında hazırlanan raporda da dava konusu tasarımın müvekkilinin tasarımı ile aynı veya ayırt edilmeyecek kadar benzer olduğu tespiti yer almadığını, müvekkil şirket de davacı şirket de Osmanbey’de toptan satış yapan tekstil şirketleri olduğunu, alıcılar sektörde iş yapan tekstil mağazaları ve butikler olduğunu, bu sebeple somut olayda bilgilenmiş kullanıcıdan değil uzman kullanıcıdan söz edilmesi gerekirken ve tüm değerlendirmelerin bu kapsamda değerlendirilmesi gerekirken bu husus atlandığını, tüm bu nedenlerle dosya kapsamındaki delillerinin değerlendirilerek mahkeme kararının kaldırılmasını davanın reddine karar vermesini talep etmiştir. İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Dava konusu ... nolu \"Uzun Ceket\" endüstriyel tasarıma (1.1 ve 1.2 nolu ETB) davalı tarafından tecavüz ve haksız rekabetin tespiti, durdurulması önlenmesi, şimdilik 151/2-a maddesi kapsamına göre 5.000 TL maddi 5.000 TL manevi tazminatın davalıdan tahsili, hükmün ilanı ve ihtiyati tedbir talebine ilişkindir.TPMK kayıtlarına göre dava konusu tasarımın 05/02/2016 tarihinde tescil edildiği, 24.02.2016 tarihinde bültende ilan edildiği görülmüştür.İstanbul 2. FSHHM nin 2018/53 D.iş sayılı dosyasında tespit yapıldığı, 02/04/2018 tarihli bilirkişiye ait raporda, genel kalıp ve görünüm özelliği yönünden ayrıntılardaki farklılığın genel görünümü etkilemeyecek düzeyde ve benzer olduğu, gidilen adreste tespit konusu olan modelin üretildiği ve satışının yapıldığının görüldüğü, toplam 93 adet ürün bulunduğu, satışta bulunan modellerin etiketlerinde satış fiyatının 249,90 TL olduğu belirtilmiştir. Dosya kapsamında alınan 01/07/2020 tarihli bilirkişi heyet raporunda; davacı tarafa ait ... tescil no1lu çoklu endüstriyel tasarım belgesindeki tasarım ile davalı tarafa ait tespit talebinde bulunulan tasarımın karşılaştırılmasında, piyasada bu modelin birbirinden farklı genel kesimlere göre farklı detaylarına ilişkin görseller sunulduğu ancak davacı tasarımının yenilik özelliğini kaldıracak nitelikte bulunmadığı, davalı işyerinde bulunan ürünlerin iltibas yaratacak şekilde benzer olduğu, ... no'lu tasarım ile davalı tarafa ait tasarımın birbirlerine iltibas bırakacak derecede benzer olduklarını, defter ve belge üzerinde yapılan incelemede maddi tazminat hesaplamasına imkan bulunmadığını, tek somut verinin 08/10/2018 tarihli bilirkişi raporunun (2017/540 E.sayılı dosyaya sunulan davalısı farklı) 6.sayfasında maddi tazminat açısından yapılan incelemede 554 sayılı KHK nın 52/b maddesi gereğince 8 adet ürünün fiyatının 180,00 TL ortalama kar marjının %20 olmak üzere 288,00 TL olarak belirlendiği belirtilmiştir.
Somut olayda, davalı tarafın davacı tarafa ait tescilli tasarımına tecavüz ettiği tespit dosyasından aldırılan bilirkişi raporu ile mahkeme dosyasında alınan bilirkişi raporları ile tespit edildiğinden, mahkemece markaya tecavüz yönünden davanın kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya uygun görülmüştür. Mahkemece BK 50. Maddeye göre 288,00 TL tazminata hükmedildiği ve karar gerekçesinde; ihtisas mahkemesi hakimi sıfatıyla piyasada uzun ceket tasarımının farklı versiyonları ve emsallerinin satışa sunulduğu, davacı tarafça tasarımın çok tutulduğu ve ödül aldığına dair delil sunulmadığından bilirkişi tarafından hesaplanan miktarın makul kabul edildiği açıklanmışsa da, mahkeme gerekçesi ve hükmedilen tazminatın yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır. Davacı tarafça 02/04/2018 tarihinde delil tespiti yaptırıldığı, tespit tarihi ile 24/05/2018 dava tarihi arasında 1 ay 22 gün ihlal süresi geçtiği, davalı iş yerinde 93 adet ürün ele geçirilmiş ise de bilirkişi tarafından davalı defterlerinin incelenmesinde davalının bu ürünlerin tamamını satıp satmadığı ve ne kadar satış yaptığının belirlenemediği, başka bir mahkeme dosyasında alınan bilirkişi raporu örneksenerek 8 adet ürün satışı üzerinden ve 180 TL birim satış fiyatı üzerinden hesaplama yapıldığı, bu hesaplamanın somut olayda alınan bilirkişi raporunda tekrarlanmasının her olayın özelliği farklı olması sebebiyle yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır.Yukarıda açıklandığı üzere, mahkeme hakimince gösterilen gerekçe ile de hesaplanan maddi tazminat miktarı dosya kapsamına göre makul değildir. Tespit tarihi 02/04/2018 tarihinden dava tarihi 24/05/2018 tarihine kadar 1 ay 22 gün ihlal süresi için Dairemizce TBK 50.mad. göre 3.000,00 TL maddi tazminat olayın oluş şekline göre dosya kapsamına uygun olduğu kanaatine varılmıştır.Tüm bu nedenlerle davacının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK 353/1-b/2 maddesi gereğince kısmen kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, davalının davacıya ait tescilli tasarıma tecavüzün ve haksız rekabetin tespitine, önlenmesine, 3.000,00 TL maddi tazminatın ve 1.000,00 Tl manevi tazminatın davalıdan tahsiline, maddi ve manevi tazminat yönünden aşan istemin reddine, davalının istinaf başvurusun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1- Davalı vekili tarafından katılma yolu ile yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2- Davacı vekilinin istinaf isteminin KISMEN KABULÜ ile,3- İstanbul 1.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin 06/10/2020 tarih, 2018/228 E., 2020/256 K. Sayılı kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına,4-Davanın KISMEN KABULÜNE, -Davalının davacıya ait tescilli tasarım hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespitine, durdurulmasına, önlenmesine,-3.000,00 TL maddi tazminatın ve 1.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, maddi ve manevi tazminat yönünden aşan istemin reddine,-Karar kesinleştiğinde hüküm özetinin Türkiye’de tirajı yüksek bir gazetede bir kez ilanına masrafın davalıdan tahsiline,5- İlk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;5/a-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60 TL karar harcından peşin alınan 170,78 TL'nin mahsubu ile 256,82 TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 5/b-Davacı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan: 35,90 TL başvurma harcı, 170,78 peşin harç, 5,20 TL vekalet harcı olmak üzere, toplam 211,88 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, 5/c-3.000,00 TL bilirkişi ücreti, 194,80 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 3.194,80 TLnin davanın kısmen kabul edilmiş olması sebebiyle, 2.140,51 TL'nin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına, 5/ç- Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 13/(2). (maddesine göre maddi tazminat kabul talebi yönünden 3.000,00 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, 5/d- Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 13/(2)-(3). maddesine göre maddi tazminat red talebi yönünden 2.000,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan tahsiliyle davalıya verilmesine, 5/e- Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 10.ve 13/(2). maddelerine göre manevi tazminat kabul talebi yönünden 1.000,00 nispi TL vekalet ücretinin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, 5/f- Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 10/1-2 ve 13/(2) maddelerine göre red edilen manevi tazminat red talebi yönünden 1.000,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan tahsiliyle davalıya verilmesine, 5/g- Tasarım hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespitini talebinin kabulü yönünden, Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 25.500,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, 6- İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin; 6/a-İstinaf talebi kabul edildiğinden davacı tarafça yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine, 6/b-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60 TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 87,98 TL harcın mahsubu ile bakiye 339,62 TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 6/c-İstinaf yargılaması için davacı tarafından yapılan 162,10 TL istinaf yoluna başvurma harcı, 70,00 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 232,10 TL'nin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, 6/ç-İstinaf yargılaması için davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 6/d-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına, 7- 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince var ise bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 20/07/2017 tarih ve 7035 Sayılı Kanunun 31. maddesiyle değişik 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunma yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 28/03/2024