T.C.
SAKARYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
7. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2023/187
KARAR NO\t: 2024/679
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN\t:... (...)
ÜYE\t:...\t(...)
ÜYE\t:...\t(...)
KATİP\t:...\t(...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t:KOCAELİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t:24/11/2022
NUMARASI\t:2022/1 Esas - 2022/559 Karar
DAVACI\t:... - ...
VEKİLİ\t:Av. ... - ...
DAVALILAR\t:1-... (T.C. NO: ...) - ...
VEKİLİ\t:Av. ... - ...
\t:2-... (T.C. NO: ...) - ...
DAVA\t:Alacak
DAVA TARİHİ\t:15/04/2016
KARAR TARİHİ\t:19/04/2024
KR. YAZIM TARİHİ\t:19/04/2024
\tİstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirket ile davalı arasında 26/05/2013 tarihli Franchise sözleşmesi akdedildiğini, işbu sözleşmenin bedelinin düzenleyen \"Franchisin Bedeli\" başlıklı bölümünde \"İş Güvenliği Uzmanı/Hekimi Sertifika Eğitim Kurumu kurulup, çalışanların eğitilmesi ve 5 yıllık sürekli marka kullanım bedeli karşılığı durumunda 50.000,00TL'nin sözleşmenin imzalanması ile birlikte üç ay içinde FSL Firma Sağlık Lisansları Eğitim ve Danışmanlık Ltd. Şti.'nin hesabına yatırılacağı\" hususunun açıkça düzenlenmiş olduğu halde davalı tarafça müvekkili şirkete herhangi bir ödeme gerçekleşmediğini, ayrıca müvekkili şirketin cari hesap tablosuna göre de davalı taraftan franchise sözleşmesinden doğan 29.152,00TL alacağı bulunmakta olduğunu, davalı tarafından herhangi bir ödeme yapılmaması üzerine Kocaeli 1. İcra Md.'nün 2014/10740 Takip sayılı dosyası ile icraya konu edildiğini, ancak davalının itirazı üzerine takibin durduğunu, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin hukuken geçerli bir sözleşme oldğuunu, bu bağlamda davalı tarafın franchisse sözleşmesinin kendisine yüklemiş olduğu edimleri yerine getirmediğini belirterek, 79.152,00TL alacağın, fazlaya dair tüm talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla, 50.000,00TL'lik marka kullanım bedeline (sözleşmenin imzalanması ile birlikte üç ay içinde yatırılacağı yönünde düzenleme olması nedeniyle) 26/08/2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, 29.152,00TL'lik franchisse sözleşmesinden kaynaklanan cari hesap borcunun ise Kocaeli 6. Noterliğinin ... yevmiye sayılı ihtarnamesinin keşide tarihi olan 23/09/2014 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince; \"...Davanın KISMEN KABUL VE KISMEN REDDİNE, 50.000,00 TL alacağın 26/08/2013 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiz ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsil edilerek davacıya verilmesine, Fazlaya yönelik (cari hesaba dayalı alacak) talebinin pasif husumet yokluğundan HMK'nın 114/1-d ve 115. maddeleri uyarınca USULDEN REDDİNE,...\" şeklinde hüküm kurulmuştur.
İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davalı ... vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemenin bilirkişi raporuna aykırı karar verdiğini, gerekçesini açıklamadığını, ek bilirkişi raporu aldırılmadan karar verildiğini, vakıaların mahkemeye sunulması ve ispatlanmasının taraflara ait bir ödev olduğunu, dosyada Kocaeli 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 23/05/2017 tarihli 2. celsesinde ara kararında davalı tanığı ...'ın dinlenilmesi yönünde ara karar kurulduğu, dosyada bu ara kararından dönüldüğüne dair bir karar olmadığı dikkate alındığında, Mahkemece tanığın dinlenmemesinin hukuka aykırı olduğunu, süresinde delil sunmayan ve bilirkişi raporunda da delil ve belge sunamayan davacının davasını ispat edemediğini, davacı şirketin defter kayıtları incelemesi sonucunda sözleşme tarafı olan davalı ...-... Adi Ortaklığı ve yerine kurulan dava dışı şirket olan Firma Sağlık Liderleri Hatay Eğitim ve Danışmanlık Sanayi ve Ticaret Şirketine ait, Franchise marka kullanımı ve iş güvenliği uzmanlık eğitimi ile ilgili herhangi bir alacak ve cari hesap kaydının bulunmadığının belirtildiğini, icraya konu olan alacak davasının davacı şirketin defter kayıtlarında yer almadığının tespit edildiğini, davalının adi ortaklık döneminde Franchaise sözleşmesi imzaladığını ancak bu sözleşmenin dava dışı olan yeni ve dava dışı şirketle adi sözleşme yapılmadığını, yenilenmediği ve hükmen sona erdiğini, dava dışı şirketin davacı şirket ile yapılan sözleşme hükümlerine uymaları için gerekli alt yapıyı oluşturulmadığı gibi bir zorunluluklarının da olmadığı daha sonraki zamanda fark edildiğini, bilgi eksikliğinden kaynaklı bir şekilde adi sözleşme yapıldığı, ancak bu sözleşmenin yeni kurulan dava dışı şirketi tuzağa düşürmekten öteye gitmediğini belirterek; istinaf taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.
Davacı vekili tarafından istinaf başvurusuna karşı cevap dilekçesi verilmemiştir.
DELİLLER:Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 24/11/2022 tarih, 2022/1 Esas - 2022/559 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, franchise sözleşmesinden kaynaklanan franchise bedeli ve açık hesap alacağının tahsili istemine yöneliktir.
İlk derece mahkemesince, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, karara karşı, davalı ... vekili tarafından istinaf yoluna başvurmuştur.
İnceleme; 6100 sayılı HMK.'nun 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Dosyanın incelenmesinde; davacı, davalıların oluşturduğu adi ortaklık ile 26/05/2013 tarihinde franchise sözleşmesi imzalandığını, sözleşme gereği edimin ifa edilmesine rağmen 50.000,00-TL miktarlı franchise bedelinin ödenmediğini, ayrıca bu sözleşme kapsamındaki ilişkiden kaynaklı bakiye 29.152,00-TL alacağının bulunduğu belirterek bu miktarların davalılardan tahsilini talep etmiş, davalı ... süresinden sonra sunduğu cevap dilekçesi ile adi ortaklığın sözleşmeden kısa bir süre sona feshedildiğini, sözleşme hükümlerinin adi ortaklık yönünden uygulanmadığını, eğitim kurumu olarak Firma Sağlık Liderleri Hatay Eğitim ve Danışmanlık San. Tic. Ltd. Şti'nin kurulduğunu, bunun da bir süre sonra kapandığını belirterek davanın reddini talep ettiği, mahkemece, davacının, franchise bedeline ilişkin sözleşme koşullarını sağladığı ve bu bedeli talep edebileceği ancak ticari ilişkiden kaynaklanan bakiye alacağının dava dışı şirket ile kurulan ilişkiden kaynaklı olması nedeniyle bu istem yönünden davalıların taraf sıfatlarının bulunmadığı gerekçesi ile davanın franchise bedeli üzerinden kısmen kabulüne karar verildiği, kararın davalı ... tarafından istinaf edildiği, dairemizin 2021/335 esas 2021/1997 karar sayılı ilamı ile “…1-Davalı ... vekillerinin uyuşmazlığa yönelik hüküm duruşmasına ayrı ayrı mazeret dilekçesi sundukları ve mahkemece, dosyanın geldiği aşama ve davalı vekillerinin mazeretlerinin dayanaksız olduğu gerekçesi ile reddedildiği ve davalı vekillerinin yokluğunda yargılamanın bitirilerek karar verildiği anlaşılmaktadır.
6100 sayılı HMK'nın 322. maddesine göre; (1)Bu Kanun ve diğer kanunlarda basit yargılama usulü hakkında hüküm bulunmayan hallerde, yazılı yargılama usulüne ilişkin hükümler uygulanır.
Basit yargılama usulünde; tahkikat işlemleri, HMK'nın 320. maddesindeki bazı önemli farklılıklar hariç, kural olarak yazılı yargılama usulüne göre yapılacaktır (320. maddenin gerekçesi). Basit yargılama usulünde tahkikatın sona ermesinden sonra (HMK. m. 184), sözlü yargılama için ayrıca gün tayin edilmez.
Öte yandan, HMK'nın 184. Maddesi gereği mahkemece \"taraflardan tahkikatın tümü hakkındaki açıklamaları\" sorulduktan sonra tahkikatın bittiği tefhim edilerek sözlü yargılamaya geçilmesi gerekmektedir.
Buna göre somut olayda; davalıyı temsil eden avukatların gerekçeleri ve dayanak belgeleri (iş göremezlik raporu vs.) ile birlikte mazeretlerini bildirmelerine rağmen mahkemece, davalı vekillerinin mazeretinin yeterli ve geçerli olmayan gerekçelerle reddedilmesi ve tahkikatın sona ermesine ilişkin HMK'nun 184. maddesindeki düzenlemeye uyulmaması savunma hakkının kısıtlanması niteliğinde olduğundan, adil yargılama hakkı ve hukuki dinlenilme hakkına aykırıdır. Bu nedenle kararın kaldırılması gerekmiştir.
2-Kabule göre de; taraflar arasında imzalanan sözleşmenin franchisin bedeli başlığı altında \" İş Güvenliği Uzmanı/Hekimi Sertifika Eğitim Kurumu kurulup, çalışanların eğitilmesi ve 5 yıllık sürekli marka kullanım bedeli karşılığı durumunda 50.000,00-TL sözleşme imzalanması ile birlikte 3 ay içinde FSL Firma Sağlık Lisansları Eğitim Danışmanlık Ltd. Şti hesabına yatırılır.\" düzenlemesine yer verilmiştir. Söz konusu bu düzenlemede, 5 yıllık davacı markasının kullanımı ile davacının edimleri ve bunlara karşılık gelecek bedel belirtilmiştir.
Öte yandan, davalı adi ortaklığın 22/05/2013 tarihinde kurulduğu, davaya dayanak sözleşmenin 26/05/2013 tarihinde imzalandığı, adi ortaklığın sözleşmeden sonra 03/06/2013 tarihinde sona erdiği, franchise ilişkisinin davacı ile dava dışı şirket arasında devam ettiği anlaşılmaktadır.
Ayrıca, mahkemece, talimat yolu ile aldırılan bilirkişi raporuna yönelik davacı vekilinin 10/10/2019 tarihli itiraz dilekçesinde; davacı edimlerinin ifasına yönelik kayıtların ilgili bakanlığa bağlı olarak bilgisayar sistemine bağlı server sistemine kayıtlı olduğu ve bu yönde bilgisayarlar üzerinde inceleme yapılması talep edilmiştir.
Bu hale göre; mahkemece sözleşme hükmünün uygulama şekli ve kapsamı dahilinde davacı şirket bilgisayarlarında konusunda uzman bilirkişi incelemesi yaptırılarak rapor alınmaması, ayrıca davacı tarafından ifa edilen edimlerin kapsamı, edimlerin kime karşı ifa edildiğinin, adi ortaklığa ifa edilen edimin bulunup bulunmadığı, sözleşmenin bedel hükmünün uyuşmazlıkta uygulanabilir olup olmadığının, marka kullanım süresine göre tamamının talep edilip edilemeyeceğinin, ifa edilen edimler karşılığı bedelin kimden talep edilebileceği, davalıların istem yönünden taraf sıfatlarının bulunup bulunmadığının hüküm yerinde denetlenebilir şekilde tartışılmadan buna dair itirazlar değerlendirilmeden karar verilmesi eksik incelemeye dayalı olup kararın kaldırılmasını gerektirmiştir.” Gerekçesiyle anılan kararın kaldırılmasına karar verilmiş, kaldırma kararı sonrası yapılan yargılama sonunda mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, karar davalı ... tarafından istinaf edilmiştir. İstinaf incelemesine konu uyuşmazlığın, franchise bedeline ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
Somut olayda; taraflar arasında imzalanan sözleşmenin franchisin bedeli başlığı altında \" İş Güvenliği Uzmanı/Hekimi Sertifika Eğitim Kurumu kurulup, çalışanların eğitilmesi ve 5 yıllık sürekli marka kullanım bedeli karşılığı durumunda 50.000,00-TL sözleşme imzalanması ile birlikte 3 ay içinde FSL Firma Sağlık Lisansları Eğitim Danışmanlık Ltd. Şti hesabına yatırılır.\" düzenlemesine yer verilmiştir. Söz konusu bu düzenlemede, 5 yıllık davacı markasının kullanımı ile davacının edimleri ve bunlara karşılık gelecek bedel belirtilmiştir.
Öte yandan, davalı adi ortaklığın 22/05/2013 tarihinde kurulduğu, davaya dayanak sözleşmenin 26/05/2013 tarihinde imzalandığı, adi ortaklığın sözleşmeden sonra 03/06/2013 tarihinde sona erdiği, franchise ilişkisinin davacı ile dava dışı şirket arasında devam ettiği anlaşılmaktadır. Gerçekten de dairemizin kaldırma kararından sonra dosyaya alınan 07.09.2022 tarihli bilirkişi raporuna göre; davacının davalı adi ortaklığa herhangi bir hizmet vermediğinin tespit edildiği görülmüştür. Davacının hizmet verdiği ve markasını kullanan kişinin, davalı adi ortaklığın sona ermesinden sonra, adi ortaklığı oluşturan davalılar tarafından aynı adreste kurulan dava dışı Firma Sağlık Liderleri Hatay Eğitim ve Danış. San. Tic. Ltd. Şti. olduğunun tespit edildiği görülmektedir.
Bilindiği üzere 4721 sayılı yasanın 47.maddesine göre; Başlı başına bir varlığı olmak üzere örgütlenmiş kişi toplulukları ve belli bir amaca özgülenmiş olan bağımsız mal toplulukları, kendileri ile ilgili özel hükümler uyarınca tüzel kişilik kazanırlar. Tüzel kişiler aynı yasanın 48. maddesine göre hak ehliyetine, 49. maddesine göre ise fiil ehliyetine sahiptir. Tüzel kişilerin ortaklarından ve yöneticilerinden bağımsız bir kişiliği olup aynı yasanın 50. maddesine göre ise organlarının işlemleriyle tüzel kişiler borç altına girer.
Bu bağlamda, davacının İş Güvenliği Uzmanı/Hekimi Sertifika Eğitim Kurumu kurup, çalışanların eğitilmesi hizmetini verdiği ve markasını kullandırdığı kişinin dava dışı Firma Sağlık Liderleri Hatay Eğitim ve Danış. San. Tic. Ltd. Şti. olduğu, 4721 sayılı yasanın 47,48, 49 ve 50.maddeleri gereği anılan tüzel kişiliğin onu kuran ortak ve yöneticilerinden ayrı ve bağımsız bir tüzel kişiliğinin olması, borç altına girebilmesi nazara alındığında dava dışı Firma Sağlık Liderleri Hatay Eğitim ve Danış. San. Tic. Ltd. Şti.’ye verilen hizmet ve marka kullandırma işleminden davalı ortakların sorumlu tutulması düşünülemez.
Ayrıca kaldırma kararı sonrası dosya içerisine alınan 07.09.2022 tarihli raporda ve kaldırma öncesi alınan raporlarda da sözleşme konusu hizmetin davalılara verilmediğinin tespit edilmesi karşısında, yine davacının sözleşmeyi adi ortaklık ile yapıp, sözleşme gereği yapması gereken edimleri dava dışı Firma Sağlık Liderleri Hatay Eğitim ve Danış. San. Tic. Ltd. Şti.’ye karşı yerine getirmesinin sözleşme kurma iradesinin dava dışı şirketle oluştuğu, sözleşme gereği davacının davalıya hizmet de vermediği (benzer yönde Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2015/15446 esas 2016/4874 karar sayılı ilamı) anlaşıldığından davanın reddine karar verilmesi gerekirken kısmen kabulüne karar verilmesi hatalıdır. Bu nedenlerle verilen kararın istinaf eden davalı yönünden kaldırılması gerekmiştir.
Bu nedenlerle; davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerle kabulüne, yerel mahkemenin kararının kaldırılmasına, dosyada toplanacak başkaca delil bulunmadığı anlaşıldığından ve yeniden yargılama yapılmasını gerektirir bir husus da bulunmadığından; dairemizce davanın esası hakkında HMK'nın 353-(1)-b)-2) madde gereğince hüküm kurulmasına karar verilmiştir.
H Ü K Ü M: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere ;
1-Davalı ...'ın ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun yukarıda açıklanan nedenlerle ESASTAN KABULÜNE, Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 24/11/2022 tarih, 2022/1 Esas ve 2022/559 Karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-b.2 maddesi gereğince, KALDIRILMASINA,
YENİDEN YARGILAMA YAPILMASI GEREKMEDİĞİNDEN AŞAĞIDAKİ ŞEKİLDE HÜKÜM KURULMASINA,
a)Davanın KISMEN KABUL VE KISMEN REDDİNE,
b)50.000,00 TL alacağın 26/08/2013 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiz ile birlikte davalı ...’tan tahsil edilerek davacıya verilmesine, davalı ... yönünden talebin reddine,
c) Cari hesaba dayalı alacak talebinin pasif husumet yokluğundan HMK'nın 114/1-d ve 115. maddeleri uyarınca USULDEN REDDİNE,
ç)Alınması gerekli 3.415,50 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 1.351,72 TL harcın mahsubu ile kalan 2.063,78 TL harcın davalı ...’tan alınarak hazineye irat kaydına,
d)Davacı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince hesaplanan 17.900,00 TL nispi vekalet ücretinin davalı ... tan alınarak davacıya verilmesine,
e)Davalı ... kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince hesaplanan 17.900,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak belirtilen davalıya verilmesine,
f)Davacı tarafından yatırılan 29,20 TL başvurma harcı ve 1.351,72 TL peşin harç olmak üzere toplam 1.380,92 TL harcın davalı ...’tan alınarak davacıya verilmesine,
g)Davacı tarafından yapılan 1.853,05 TL müzekkere ve tebligat gideri, 4.000,00 TL bilirkişi gideri olmak üzere toplam 5.853,05 TL yargılama giderinin davanın kabul edilen kısmına göre belirlenen 3.697,34 TL'nin davalı ...’tan alınarak davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
h)Karar kesinleştiğinde Kocaeli 1.İcra Müdürlüğü'nün 2014/10740 Esas sayılı dosyasının merciine iadesine,
ı)HMK 120. maddesi gereğince davacı tarafından yatırılan gider avansından karar kesinleşene kadar yapılacak masraflar mahsup edilerek arta kalan miktar olduğu taktirde karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
2-İstinaf incelemesi yönünden harç ve yargılama masrafları;
a)İstinaf Kanun Yoluna Başvuru harcının hazineye irat kaydına,
b)İstinaf Karar Harcının talep halinde ilk derece mahkemesince istinaf edene iadesine,
c)İstinaf eden tarafından yapılan 220,70-TL İstinaf Kanun Yoluna Başvurma harcı ile 60,00-TL posta masrafı olmak üzere toplam 280,70-TL'nin davacıdan tahsili ile davalı ...'a verilmesine,
ç)İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
d)İstinaf edenin yatırdığı istinaf gider avansından kullanılmayan kısmının HMK'nın 333. maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesince istinaf edene iadesine,
e)Kararın, 6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine,
İlişkin; Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 362. maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.19/04/2024
\t\t\t\t
...
Başkan ...
¸e-imzalıdır
...
Üye ...
¸e-imzalıdır
...
Üye ...
¸e-imzalıdır
...
Katip ...
¸e-imzalıdır
* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*