T.C. BURSA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
\tT.C.
\tBURSA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ\t\t \tTÜRK MİLLETİ ADINA
\t\t\t\t\t\t KARAR
ESAS NO\t: 2019/580
KARAR NO\t: 2019/1068
HAKİM\t: ... ...
KATİP\t: ... ...
DAVACI\t: ... - ... Yüzüncüyıl Mah. Prof.Dr.Erdal İnönü Cad. No:21 İç Kapı No:46 Nilüfer/BURSA
VEKİLİ\t: Av. ... - Hacı İlyas Mh. Dinç Çıkmazı Murat Apt. N.19 K.1 D.2 Osmangazi/BURSA
DAVALI\t: ... - Ertuğrulkent Toplu Konut Bölgesi İzmir Cd. Perge Konut Yapı Koop. Şantiyesi Nilüfer/BURSA
VEKİLİ\t: Av. ... - Konak Mah. İzmir Yolu Cad. No:95 Has Apt. Kat 1 Daire 1 - 2 16110 Nilüfer/BURSA
DAVA\t: Alacak
DAVA TARİHİ\t: 15/02/2018
KARAR TARİHİ\t: 14/10/2019
\tEldeki davada mahkememizde yapılan yargılama sonucunda verilen 30/12/2014 tarih ve 2014/247 - 2014/779 E/K sayılı karar temyiz edilmiş, Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 2015/4476 esas 2016/3224 karar numarasıyla bozularak mahkememizin 2019/580 esas sırasına kaydı yapılmış ve Yargıtay kararına uyularak muhakemeye devam edilmiştir. Bu muhakeme esnasında;
DAVACININ TALEBİ\t: Davacı vekili dava dilekçesinde müvekkilinin davalı kooperatif üyesi ...'dan 13/04/2000 tarihinde 2933 ve 48 nolu üyelikleri devraldığını, aynı tarih itibari ile kooperatif üyeliğinin davacıya devri ve yönetim kurulunun bu devri onaylaması yönünden anlaşma yaptıklarını, bu nedenle kooperatif hesabına MNG Bank Bursa Şubesi Hesabına 37.757,00 USD ödendiğini, bunun üzerine müvekkilinin kooperatif üyeliğine kabul edildiğini, daha sonraki kooperatif aidatlarının ve gecikme bedelinin ödenmemesi sebebi ile müvekkilinin 17.01.2005 tarih ve 2337 yevmiye numaralı noter ihtarnamesi ile kooperatif üyeliğinden ihraç edildiğini, ihraç kararının kesinleştiğini, bu nedenle davalı kooperatife peşin olarak ödenmiş olan aidat sebebiyle fazlaya ait hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000,00 TL'nin ödeme tarihinden itibaren faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ CEVABI\t: Davalı taraf ise, davacı, müvekkili kooperatifin üyesi iken üyelikten çıkarıldığını, davanın sebepsiz zenginleşme kurallarına göre açılamayacağını, alacağın henüz muaccel olmadığını, davacının 22/10/2004 tarihli karar ile üyelikten çıkarıldığını, alacağın ancak üyelikten çıkarma işlemi kesinleştikten sonraki dönem genel kurul toplantısında bilançonun onaylanıp kesinleşmesinden itibaren muaccel hale geleceğini, 22/10/2004'ten sonraki genel kurulun 08/05/2005 tarihinde yapıldığını, bilançonun kesinleşmesinden itibaren 1 ay sonraki muacceliyet tarihinin 08/06/2005 olduğunu, 3 yıllık ödeme süresi eklenildiğinde, 08/06/2008 tarihinden sonra ödeme yapılabileceğini, bu tarihten önceki taleplerin dinlenemeyeceğini, davacının ödediği miktardan 4.931,22 TL ortak giderin ve davacıya ödenen 24.605,41 TL düşülmesi gerektiğinden davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.
DELİLLER ve GEREKÇE:
Davacı ...'un davalı kooperatif üyesi ...'ya ait 2933 ve 48 numaralı kooperatif üyeliklerini dava dışı eski kooperatif üyesi ...'dan 13/04/2010 tarihli sözleşme ile satın aldığı, davalı kooperatif yönetim kurulunun da 31/07/2003 tarihli kararla 3 adet kooperatif üyeliğinin ... tarafından davacı ... Konul'a satış ve devrini onayladığı ve davacının kooperatif üyeliğine kabul edildiği, davacının, sonraki dönemlerde aidat ve gecikme bedelinin ödemediği belirtilerek davalı kooperatif yönetim kurulunun 22/10/2004 tarihli kararı ile kooperatif üyeliğinden ihraç edilerek davalıya Bursa 9.Noterliğinin 17/01/2005 tarih ve 2337 yevmiye numaralı ihtarnamesi ile ihraç kararı davacıya tebliğ edilerek yasal süre içerisinde dava açılmadığından; ihraç kararının kesinleştiği, davacı tarafından 3 adet kooperatif ortaklığı için peşin olarak davalı kooperatife ödenen aidat bedelinin davalı kooperatiften talep edilmesi üzerine, kooperatif genel kurulunun 29/06/2003 tarihli toplantısında ortaklıktan çıkarılan üyelerin ödemelerinin 3 yıl içerisinde yapılmasına karar verildiği, davacı tarafından bu karara karşı itiraz edilerek ödemenin yapılmasını talep ettiği, bu nedenle fazlaya ait haklarının saklı tutularak 10.000,00 TL alacağın ödeme tarihinden itibaren faizi ile birlikte davalından tahsili için davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Dava, kooperatif üyeliğinden ihraç edilen ve ihracı kesinleşen üyenin kooperatife ödediği aidat karşılığı peşin ödemenin iadesine ilişkindir.
Davalı kooperatife ait kayıt ve belgeler ile kooperatif genel kurul toplantı tutanakları getirtilerek dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak bilirkişi kurulundan 10/06/2009 tarihli asıl rapor ile 21/09/2010 tarihli ek rapor alınmıştır.
Bilirkişi kurulundan alınan asıl ve ek rapor hüküm vermeye yeterli görülmediğinden yeninden kayıt ve belgeler getirtilerek taraf vekillerinin itirazları doğrultusunda yeni bilirkişi kurulundan 18/01/2012 tarihli rapor alınmıştır.
Her iki bilirkişi raporunun değerlendirilmesinde; dosyadaki kanıt ve belgelere, kooperatif genel kurul tutanaklarına göre; davacının 3 üyelik yönünden ihracına karar verildiği, 3 üyelik yönünden yerine yeni üyelerin alınıp alınmadığı, buna göre, davacının ihraç ediliği tarihe kadarki ortak giderden sorumlu olup olmadığının belirlenmediği, ayrıca davacıya dava tarihinden sonra 07/10/2008 tarihinde ödenen 24.605,41 TL'nin hesaptan düşülmediği anlaşıldığından; bu nedenle her iki bilirkişi kurulu raporu da hüküm vermeye yeterli olmadığından dosya üzerinde yeniden bilirkişi incelemesine karar verilip SMM bilirkişi Hülya Tümer'den 11/02/2013 tarihli asıl ve 19/03/2013 tarihli ek rapor alınmıştır.
Dosyadaki kanıt ve belgelere, SMM bilirkişiden alınan asıl ve ek raporlara göre; davacının 3 üyelik için dava dışı 3.kişiden satın alma yolu ile davalı kooperatif üyesi olduğu, davacının üyeliğinin davalı kooperatifçe kabul edilmesinden sonra kooperatif aidatlarını ödemediğinden, ödeme ihtarnameleri çekilerek; ödeme yapılmayınca 22/10/2004 tarihinde kooperatif üyeliğinden ihraç edildiği, ihraç kararı 17/01/2005 tarihinde tebliğ edilerek yasal yollara başvurulmadığından kesinleştiği, ihraç kararından sonraki genel kurulun 08/05/2005 tarihinde yapıldığı, genel kurulun yapıldığı tarihten önceki döneme ait bilançonun 1 aylık süre eklenince 08/06/2005 tarihinde kesinleştiği, davacının aidat alacağının muaccel hale geldiği anlaşılmıştır.
Davacının aidat alacağının 08/06/2005 tarihinde muaccel olmasına rağmen davalı kooperatif genel kurulunun 29/06/2003 tarihinde yapılan toplantısında alınan kararla aidat ödemesinin 3 yıl içerisinde yapılmasına karar verildiği, dava tarihi olan 15/02/2008 tarihine kadar 3 yıla yakın süre geçmesine rağmen ödeme yapılmadığı anlaşılmıştır.
Davacının 3 üyelik için dosyaya getirtilen MNG Bank A.Ş. Bursa Şubesinin yazı cevabına ve davacı vekilinin 31/05/2012 tarihli 21 nolu oturumdaki açıklamasına göre; davacının 3 üyelik için, kooperatif hesabına 31.757,00 USD yatırdığı, davacı vekilinin beyanına göre bu miktar dışında aidat ödemesinin olmadığı, bu miktar üzerinden hesaplama yapılmasını talep ettiği davacı vekilinin bu talebi ile bağlı olduğundan; sonradan sunduğu dilekçelerle ve özellikle dilekçesine sonradan eklediği hesaplamanın 13/04/2000 tarihli sözleşme ve eki 13/02/2000 tarihli el yazılı dilekçe doğrultusunda 50.000,00 USD üzerinden hesaplama yapılması istemi yerinde görülmemiştir.
Mahkememizce alınan son bilirkişi asıl ve ek raporuna göre davacının 3 üyelik için 14/04/200 tarihli dekont ile davalı kooperatif hesabına 31.757,00 USD yatırdığı anlaşılmıştır.
Davacının kooperatiften ihracı nedeni ile aidat alacağı 08/06/2005 tarihinde muacceliyet kazanmıştır. Dava tarihinden sonra 07/10/2008 tarihinde Yapı ve Kredi Bankasının dekontuna göre davalı kooperatif davacıya 24.605,41 TL ödeme yapmıştır.
Davalı kooperatif, davacının ihracından sonra 3 üyelik için yeni üye almamıştır, bu nedenle davacının ihraç edildiği 22/10/2004 tarihinde kadarki davalı kooperatifin ortak giderlerinden sorumlu bulunduğu açıklığa kavuşmuştur. Bu tarih itibari ile ortak giderin 4.605,15 TL olduğu hesaplanmıştır.
Yukarıdaki veriler doğrultusunda hesaplama yapıldığında; 31.757,00 USD'nin 08/06/205 muacceliyet tarihine göre Türk Lirası karşılığının 42.986,28 TL olduğu, bu miktardan 4.605,15 TL ortak gider düşüldüğünde; 42.986,28 TL - 4.605,15 = 38.381,13 TL aidat alacağı olup, davalı kooperatif tarafından dava tarihinden sonra 24.605,41 TL'nin 07/10/2008 tarihinde ödendiği kabul edildiğinden; 38.381,13 TL - 24.605,41 TL = 13.775,72 TL davacının aidat alacağının kaldığı hesaplanmıştır.
Bilirkişi raporunda ...'ya ödenen 10.800,00 TL hesaplamaya dahil edilmiş ise de; davacı vekilinin 31/05/2012 tarihli oturumdaki açıklaması ile açıklamasına ve bu ödemenin kooperatife yapılmayıp hisselerin devir alındığı ...'ya yapıldığı anlaşıldığından; Mahkememizce yapılan hesaplamaya dahil edilmemiştir.
Davalı kooperatif genel kurulunda ödemenin 2003 tarihinden itibaren 3 yıl içerisinde yapılacağı kararlaştırılmış ise de; kooperatifin mali durumu, ödeme gücü incelendiğinde ve dava tarihine kadar 3 yıla yakın süre geçmesine rağmen ödeme yapılmadığından; genel kurulda alınan kararın yerinde görülmeyerek dava tarihine göre açılan davanın yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.
Davacı, fazlaya ait hakkını saklı tutarak 10.000,00 TL üzerinden dava açtığından taleple bağlılık ilkesi gözetilerek davanın bu miktar üzerinden kabulüne dair verilen karar, Yargıtay 23.hukuk Dairesinin 2014/2968-2969 E/k Sayılı Bozma İlamı İle; ''...Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporu dosya kapsamına uygun değildir. Bu itibarla; davacının devraldığı 29, 33 ve 48 nolu üyelikler için devir tarihine kadar devredenler tarafından yapılan aidat ödemeleri ile devir sırasında ödenen 31.757 USD'nin muhasebeleştirdiği tarihteki \"TL\" karşılığının çıkma payı hesabında dikkate alınması, ihraç kararı davacıya 28.01.2005 tarihinde tebliğ edildiğine göre ihracın 28.04.2005 tarihinde kesinleştiği, 2005 yılı bilançosunun ise 04.06.2006 tarihli genel kurulda onaylandığı ve aynı genel kurulda çıkma payı ödemelerine ilişkin erteleme kararı alınmadığından çıkma payı alacağının 05.07.2006 tarihinde muaccel olduğu, dolayısıyla bu tarihten itibaren temerrüt faizinin işlemeye başlayacağı hususları gözetilerek, çıkma payından sadece 2005 yılı genel giderinden davacıya isabet eden kısım ile yargılama sırasında davalı tarafça 07.10.2008 tarihinde yapılan 24.605,41 TL'lik ödemenin şimdiki gibi düşülmesi, faiz hesaplamasında 6098 sayılı TBK'nın 120. maddesi ile 6101 sayılı Kanunun 7. maddesindeki faiz tavanının dikkate alınması, bu doğrultuda dosyanın kooperatifler konusunda uzman bir bilirkişiye tevdii ile bilirkişiden ayrıntılı, gerekçeli, açıklamalı, denetime elverişli rapor alınıp sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, dosya kapsamına uygun düşmeyen eksik incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır...'' gerekçesi ile hükmün bozularak dosyanın Mahkememize iadesi üzerine; Mahkememizin 2014/247 Esasına kaydı yapılarak bozma ilamına uyulmasına karar verilmiştir.
Yargıtay bozma ilamı gereğince; bilirkişiden 26/11/2014 tarihli rapor alınmıştır.
Bilirkişi raporunda; ''...Dava dosyasına sunulan belgeler Yargıtay bozma kararındaki gerekçeler, taraf vekillerinin dosyadaki beyanlarının incelenemsi sonucunda; Yargıtay bozma ilamı gerekçesindeki 31.757,00 USD'nin defter kayıtlarında muhasebeleştirildiği tarihteki döviz kuru alınarak davacının alacağının tespit edildiği, davacının dava açıldığı tarih itibari ile alacağının 50.092,75 TL olduğu, davalı Kooperatifin dava sırasında 07/10/2008 tarihinde yaptığı ödeme 24.605,41 TL'nin düşülmesi sonucunda: 50.092,75 TL - 24.605,41 TL = 25.487,34 TL davalının davacıdan alacaklı olduğunun hesaplandığı, davalının temerrüde düştüğü 05/07/2006 tarihinden 15/02/2008 dava tarihine kadar işlemiş faiz miktarının 7.388,68 TL olduğu....'' belirtilmiştir.
Bilirkişi raporunun sunulmasından sonra; davacı vekili başlangıçta fazlaya ilişkin hakları saklı tutularak 10.000,00 TL üzerinden açılan davayı 10/12/2014 tarihli ıslah dilekçesi ile ıslah ederek ve ıslah harcını yatırarak; asıl alacak miktarını 15.487,34 TL işlemiş faiz miktarını 7.388,68 TL ıslah ederek, 25.487,34 TL asıl alacak ile 7.388,68 TL işlemiş faizin asıl alacak yönünden faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.
Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu’nun 04.02.1948 tarih 1944/10 E., 1948/3 K. ve 12.05.2016 tarih 2015/4-268 E., 2016/1 K. sayılı kararları uyarınca bozmadan sonra ıslah yapılabilmesi mümkün değildir. Dosyadaki kanıt ve belgelere, Yargıtay Bozma İlamına göre; davalı kooperatif üyeliğinden çıkartılan davacının davalı kooperatiften 10.000 TL aidat alacağın temerrüt tarihi olan 08/06/2005 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte alacaklı bulunduğu anlaşıldığından; davanın bu miktar üzerinden kabulüne karar verilmiştir.
H Ü K Ü M \t: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ;
Davanın kabulü ile, 10.000 TL aidat alacağın temerrüt tarihi olan 08/06/2005 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
Harçlar Yasası gereğince alınması gereken 683,1-TL karar harcının, ıslah harcı olarak alınan 1.574,10 TL harç ile peşin olarak alınan 118,80 TL harçtan oluşan toplam 1.692,9 TL harçtan mahsubu ile arta kalan 1.009,8-TL harcın kararın kesinleşmesinden sonra talep halinde davacıya iadesine,
Davacı tarafından yapılan 19,90-TL başvurma ve vekalet harcı + 212,45-TL posta ve tebligat giderinden oluşan toplam 232,35-TL yargılama gideri ile davacının yatırmış olduğu peşin harç ile ıslah harcının toplamından mahsup edilen 683,10 TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Davalı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
Davacı vekili lehine takdir edilen 2.725,00-TL ücreti-i vekaletin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Kesinleşme süreci tamamlanana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa iadesine dair taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren on beş günlük yasal süre içinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere karar verildi. 14/10/2019
İş bu kararın gerekçesi 14/10/2019 tarihinde yazılmıştır.
Katip ...
Hakim ...