T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 27. HUKUK DAİRESİ
Esas No: 2023/893 - Karar No:2024/242
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
27. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2023/893
KARAR NO\t: 2024/242
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
BAŞKAN\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
KATİP\t\t: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: ANKARA BATI ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 01/06/2023
NUMARASI\t\t: 2022/739 E-2023/650 K
DAVACILAR
VEKİLİ\t
DAVALI\t\t
DAVANIN KONUSU\t: Sözleşmelerin Geriye Etkili Feshi, Tazminat(Arsa Payı \t\t\t Karşılığı İnşaat Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ\t: 27/03/2024
KARAR YAZIM TARİHİ\t: 01/04/2024
\tDavacılar vekili tarafından davalı aleyhine açılan arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinin geriye etkili feshi ile tazminat davasında mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;
\tGEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:\t
\tDavacılar vekili; müvekkillerinin ...parselde kayıtlı arsa üzerinde inşaat yapmak üzere, davalı yüklenici şirket ile Ankara 49. Noterliği'nin 23/08/2017 tarih ve 09783 yevmiye no'lu ve Ankara 51. Noterliği'nin 11/09/2017 tarih ve 27545 yevmiye sayılı düzenleme şeklinde taşınmaz satış vaadi ve arsa payı karşılığı inşaat sözleşmeleri imzalandığını, yapılacak inşaata ilişkin onaylanmış projeleriyle birlikte arsanın yükleniciye teslim edildiğini, arsa üzerinde onaylanmış mimari projeye göre G1-G2 ve F Blokların inşaat ruhsatları ve G1-G2 blokların 5. katına kadar projesine uygun yapılmış, ancak yarım bırakılmış imalatların da mevcut olduğunu, sözleşmede açık hükümlere rağmen edimini ifaya aylarca başlamayan yükleniciye, Ankara 49 Noterliği'nin 09/05/2018 tarih ve 054109 sayılı ihtarnamesi ile işe derhal başlanması için ihtar gönderildiğini ancak bu ihtarnameye rağmen işe başlanmadığını, yüklenicinin talebi üzerine taraflarca 08/02/2021 tarihli düzenleme şeklinde ek ve tadil sözleşmesinin imzalandığını ancak yüklenicinin Ek Tadil Sözleşmesi'ndeki taahhüdünü de yerine getirmeyerek temerrüde düştüğünü, taraflar arasındaki ihtarnamelerle yapılan yazışmalardan sonra Ankara Batı 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2021/52 D.iş sayılı dosyasında yapılan tespit sonucu alınan 28/12/2021 tarihli bilirkişi raporunda Ek/ Tadil Sözleşmesi'nde belirtilmiş olan G-1/G-2 bloktaki 5.kata kadar zaten hazır olan imalata ek olarak sadece tabla betonu atıldığı, şantiyede hiç bir çalışma olmadığı, yüklenici firmanın da görülmediğinin belirtildiğini ve sözleşme ile kesin olarak belirlenmiş sürede işin bitirilmesinin, mevcut koşullar dikkate alındığında mümkün bulunmadığının tespit edildiğini, yüklenicinin yapı denetim şirketi ile imzaladığı sözleşmelerin feshedildiğini, Ankara Batı Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2022/17 D.iş sayılı dosyasıyla yeniden tespit talebinde bulunulduğunu, raporun henüz ibraz edilmediğini, yüklenicinin sözleşme ve ek/ tadil sözleşmesindeki hiç bir taahhüdünü yerine getirmemesi nedeniyle temerrüde düştüğünü, bu nedenle sözleşmenin geriye etkili feshi ile menfi zararın tazmini için dava açılmak durumunda kalındığını ileri sürerek, taraflar arasındaki Ankara 49. Noterliği'nin 23/08/2017 tarih ve 09783 yevmiye no'lu ve Ankara 51. Noterliği'nin 11/09/2017 tarih ve 27545 yevmiye no'lu Düzenleme Şeklinde Taşınmaz Satış Vaadi ve Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmeleri ile Ankara 49. Noterliği'nin 08/02/2021 tarih ve 01056 yevmiye no'lu Düzenleme Şeklinde Ek ve Tadil Sözleşmesi'nin davalının temerrüdü sebebiyle haklı nedenle geriye etkili olarak feshine, asıl sözleşmelerin 6. maddesine Ek ve Tadil Sözleşme ile eklenen, sözleşmenin arsa maliklerince haklı nedenlerle feshi halinde ödeneceği belirtilen menfi zarara mahsuben, fazlaya ilişkin hak ve alacakları saklı kalmak suretiyle 10.000,00 TL'nin avans faiziyle birlikte davalıdan tahsilini, 18/04/2023 tarihli dilekçeleri ile; 29/03/2023 tarihli dilekçelerinde hak ve alacak taleplerini saklı tutarak menfi zarar taleplerini şimdilik geri aldıklarını, müvekkillerinin daha fazla mağdur olmaması bakımından davanın kabulüne ve taraflar arasındaki sözleşmenin haklı nedenle geriye etkili feshine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
\tDavalı vekili; müvekkili ile arsa sahipleri arasında 08.02.2021 tarihli düzenleme şeklinde tadil sözleşmesi yapıldığını, iş devam ederken arsa sahiplerince müvekkilinin verilen vekaletten azledildiğini, arsa sahiplerince yapılan tehditler nedeniyle Cumhuriyet Başsavcılığı'na şikayette bulunulduğunu, arsa sahiplerinin sözleşmedeki edimlerine uymadığını, mahkemelerde değişik iş dosyalarıyla yapılan tespitleri kabul etmediklerini, 08/02/2021 tarihinden sonra dünyada ve ülkemizde Covid-19 salgınının başladığını, 08/02/2021 tarihinde yapılan düzenleme şeklindeki sözleşmeye göre 44 ay olan sözleşme süresinden kalan sürenin 28 ay olduğunu ve bu sürede inşaatların sözleşmedeki yükümlülükler kapsamında tamamlanabileceğini, arsa sahiplerinin müvekkiline verdikleri vekaletnameden azletmesi nedeniyle belediyedeki yapı denetim sözleşmesi ve ruhsat işlemlerinin yürütülemediğini, gerek sözlü gerek yazılı olarak uyarılara rağmen yeni bir vekalet düzenlenmediğini, arsa sahiplerinin kötü niyetli olduğunu savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
\tMahkemece; davacının arsa sahibi, davalı şirketin ise yüklenici olup, sözleşmeye göre yükleniciye arsa üzerinde inşa edilecek tüm yapıların projeleri onaylanmış vaziyette teslim edilmiş olup, G1, G2 ve F blokların inşaat ruhsatı alınmış halde, bu ruhsatların adına tahvilini ve henüz inşaat ruhsatları alınmamış olan A,B1,B2,B3C,D,E,H1,H2,K1,K2 ve L blokların inşaat ruhsatlarını 30.09.2017 tarihine kadar almayı kabul ve taahhüt ettiği ancak projelerden kaynaklanan gecikme ve olumsuzluklardan yüklenicinin sorumlu tutulmayacağı, 1.Etap inşaatın F, G1, G2 ve L bloklardan ibaret olup, bu etaba dahil işlerin 01.10.2017 tarihinden itibaren 24 ayda karkasının tamamlanacağı, 2.Etap inşaatın A, B1, B2, B3 ve C bloklardan ibaret olup, bu etaba dahil işlerin 01.10.2017 tarihinden itibaren 36 ayda karkasının tamamlanacağı, 3.Etap inşaatın D, E, K1, K2, H1, H2 bloklardan ibaret olup, bu etaba dahil işlerin 01.10.2017 tarihinden itibaren 44 ayda karkasının tamamlanacağı, etaplara dahil tüm işlerin 50 ay sonunda tamamlanacak olup, yüklenicinin tüm blokları, iskana hazır hale getirerek ve tüm Kamu ve kuruluşlarından ilişiksizlik belgelerini alıp, tam ve eksiksiz olarak iskan ruhsatına müracaat edeceği, davalı yüklenicinin ek ve tadil sözleşmesinden sonrada işe gerekli hızı vermediği ve şantiye faaliyetlerine başlamadığı, taraflar arasında yapılmış bulunan sözleşmeye göre inşaatın yaklaşık maliyetinin 3.962.186,68 TL olarak belirtildiğine göre, davacının yapmış olduğu inşaatın oranının 327.500,00 TL/ 3.962.186,68 TL=%8,26 olduğu, taraflar arasında imzalanan ilk sözleşme ile işin bitiminin 01.10.2017 tarihinden itibaren 50 ay sonra (30.11.2021) tarihinde bitirilmesi gerekirken, inşaatın istenilen hızda ilerlememesi nedeniyle taraflar arasında 08.02.2021 tarihinde Ek ve Tadil sözleşmesi yapılarak inşaatın bitim taribinin 08.02.2021 tarihinden itibaren 40 ay olarak belirlendiği, buna göre inşaatın yeni bitim tarihinin 08.06.2024 olduğu ancak davalı yüklenicinin şantiyeyi kurarak işe hızlı bir şekilde başlamaması ve 2021 yılından itibaren şantiyede nerdeyse hiçbir imalat yapılmaması nedeniyle davacı tarafından davalıya gerekli ihtarların gönderildiği ve mahkeme kanalıyla işin tespitinin yapıldığı, bu tespitler sonucunda her türlü uyarıya rağmen davalı yüklenicinin işte herhangi bir faaliyetinin olmadığının, şantiyede çalışma yapılmadığının bilirkişi heyeti tarafından belirlendiği, bu kapsamda davalı yüklenicinin temerrüdü oluştuğu kabul edilerek gerek davacıların daha büyük zararlara uğramaması ve gerekse yapılmış bulunan inşaat kısmının dış hava şartları nedeniyle (deprem riskine karşı) daha fazla hasar görmemesi hususları dikkate alınarak, davacı ile davalı arasında imzalanmış bulunan 11.09.2017 tarihli düzenleme şeklinde kat karşılığı ve gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi ile 08.02.2021 tarihli düzenleme şeklinde ek ve tadil sözleşmesinin geriye etkili olarak feshine, menfi zarar talebine ilişkin davanın HMK 123.maddesi gereğince açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.
\tDavalı vekili istinaf başvurusunda; mahkemece kararı ile davaya konu 11/09/2017 ve 08/02/2021 tarihli sözleşmelerin geriye etkili olarak feshine karar verildiğini ancak kararın hukuka ve hayatın olağan akışına aykırı olarak verilmiş olup, kararın kaldırılması gerektiğini, müvekkili şirket ... olarak arsa sahipleri ile 08.02.2021 tarihinde Ankara 49. Noterliği'nin 01056 yevmiye numarası ile düzenlenen tadil sözleşmesi ile ana sözleşmeye ek olarak bu sözleşme itibari ile 40 ay inşaat süresini ek olarak da + 4 ayda süre uzatımı konusunda taraflarca anlaşılarak işe başlandığını, sözleşme gereğince davalı müvekkilinin işi bitirme tarihinin 08/06/2024 olarak belirlendiğini, bu süreçte şantiye kurulumu ve ön hazırlıklar tamamlanarak ruhsatların bağlı bulunduğu belediyeden yenilenmesi ile iş akış şemasına uygun şekilde müvekkili firma işine devam ederken 29.03.2022 tarihinde hiçbir haklı gerekçeye dayanılmadan müvekkilinin işi yürütmesi için verilen vekaletnamenin davacılar tarafından tek taraflı olarak feshedildiğini ve fesih işleminden sonra belediyedeki yapı denetim sözleşmesi ve ruhsat işlemleri yürütülemediğini, yapı denetim ve şantiye şefi ataması yapılamadan inşaatın devamının hukuken mümkün olmadığını, sözlü ve yazılı olarak müvekkili firmanın tüm uyarılarına rağmen yeni bir vekaletname düzenlenmediğini, yapılan ek tadil sözleşmesine göre inşaatın bitim tarihinin 08.02.2021 tarihinden itibaren 40 ay ve 4 ayda ek süre olarak belirlendiğini ancak ek tadil sözleşmesinin imzalanmasından yaklaşık 13 ay sonra müvekkili firmanın işleri yürütebilmesi için verilen vekaletname feshedilmesinin ve müvekkilinin iş yapamaz duruma düşürülmesinden dolayı inşaatın bitiş süresinin 29.03.2022 tarihinden itibaren yaklaşık 31 ay sonrası olması gerektiğini, mahkeme kararına dayanak olan bilirkişi raporunda müvekkili firmaya verilen vekaletnamenin davacılar tarafından tek taraflı olarak feshedildiği hususuna değinilse de, bu fesih işleminin inşaatın bitiş süresine olan etkisinden bahsedilmediğini, aksine yok sayıldığını, raporda ve gerekçeli kararda inşaatın bitiş süresinin 08.06.2024 tarihinde biteceğinin belirtildiğini ancak müvekkilininin hukuken iş yapamaz hale gelmesi durumunun dikkate alınmadığını, bilirkişi raporuna karşı yapılan itirazlarını karşılar şekilde ek rapor alınmadığı gibi gerekçeli kararda da itirazlarının değerlendirilmediğini, adeta tek tarafın beyanları üzerinden hüküm kurulduğunu, bu durumun adil yargılanma hakkının ihlali ile mahkemelerin kararlarını gerekçeli olarak verirken tarafların iddialarını tek tek değerlendirmek zorunda olmaları ilkesine aykırı olduğunu, gerekçeli kararda ''...Her türlü uyarıya rağmen davalı yüklenicinin işte herhangi bir faaliyetinin olmadığı, şantiyede çalışma yapılmadığı bilirkişi heyeti tarafından belirtilmiştir'' denildiğini, bu konuya açıkça itirazlarda bulunduklarını, bu husustaki itirazlara cevap verilmediği gibi mahkemece görmezden gelindiğini, 29.03.2022 tarihinde hiçbir haklı gerekçeye dayanılmadan müvekkili firmanın işi yürütmesi için verilen Ankara 35. Noterliği'nin 29.03.2022 tarih ve 05850 yevmiye numaralı vekaletnamenin davacılar tarafından tek taraflı olarak feshedildiğini, davacıların müvekkili firmayı hukuken iş yapamaz hale getirdiğini ve sonrasında dava açtığını , alınan bilirkişi raporunun nesnellikten yoksun ve yanlış beyanlar içerdiğini, yapılan itirazlarına mahkemece cevap verilmediğini, bilirkişi raporunda aynen \"her ne kadar inşaatın bitim tarihine halen 14 ay bulunmakta ise de yüklenicinin mevcut çalışma kapasitesi ve mali gücü itibariyle yaklaşık 4.000.000 TL (dört milyon lira) tutarlı bir site inşaatını bitirebilecek performansa sahip olmadığı düşünülmektedir. '' denildiğini, baştan sona yanlışlıklar içeren bu değerlendirmelere katılmanın mümkün olmadığını, müvekkili şirketlerin mali gücünü gösteren hangi belgeye dayanarak bilirkişinin mali gücü itibariyle 4.000.000 TL'lik site inşaatını tamamlamaya sahip olmadığı şeklinde değerlendirme yaptığının anlaşılamadığını, dosyada müvekkili şirketin mali gücünü gösteren belgeler yok ise bilirkişinin bu durumdan bahsetmesinin ve bu durumun bilinmediğini söylemesinin gerektiğini, söz konusu inşaatın maliyetinin 4.000.000 TL olmasının mümkün olmadığını, günümüz koşullarında TOKİ inşaat maliyetleri 14.800 TL/m² olup, müvekkilinin yüklendiği projenin ise 188.000 m² inşaat alanı olan 13 blok ve 817 daireden oluşan bir proje olduğunu, söz konusu inşaatın bitme maliyetinin ise TOKİ değerlerinde 2.782.400.000 TL olduğunu, ayrıca müvekkili tarafından aldırılan ... A.Ş tarafından 01.07.2021 tarihinde hazırlanan ... Kat İrtifakı Arsa Payı Belirleme ve Projenin Tamamlanması Durumunda Oluşacak Değerler İçin Proje Değerlendirme Raporu'nun da dilekçe ekinde sunulduğunu ve rapor incelendiğinde projenin 435.770.000 $ değerinde olduğunun görüleceğini, bilirkişi raporunda bu boyuttaki bir projenin bitme maliyetinin bir daire karşılığı olan 4.000.000 (dört milyon lira) TL olarak değerlendirilmesine anlam veremediklerini, ayrıca bilirkişi raporunda müvekkili firma tarafından yapılan imalatların gösterilmemiş olup, gerekçeli kararda bu hususa da değinilmediğini, dosyada bulunan sözleşmeler incelendiğinde halihazırda imalatı yapılmış 2 blok binanın betonarme ve tuğlasının müvekkili firma tarafından yapıldığını, 13 bloktan oluşan projenin tüm ruhsat giderleri, altyapı projeleri ve mimari statik projeleri müvekkili firma tarafından ödemeleri yapılarak gerçekleştirildiğini, bu giderlerin tamamının güncel değerinin ise yaklaşık olarak 120.000.000 TL olduğunu, bilirkişilerce tekrar incelendiğinde bu hususun görüleceğini, kaldı ki müvekkili firmanın mali gücü ve tecrübesinin de bu inşaatı bitirmeye yetecek seviyede olup, her zaman inşaata devam etme yönünde tutum sergilemekte olduğunu ve müvekkilinin feshedilen vekaletnamenin yerine yeniden vekaletname çıkarılarak işlere kaldığı yerden devam etmek istediğini, mali ve insan gücü olarak sözleşmede ki gerekleri yerine getirebilecek konumda olan müvekkilinin, davacılar tarafından hukuken etkisiz hale getirildiğini, davalının tüm hisselerinin sahibi ... Mühendislik İnşaat A.Ş olup, ...'nun ise ... Mühendislik İnşaat Anonim Şirketinin yetkilisi ve aynı zamanda 25 yıllık inşaat mühendisi olduğunu, davacı tarafça her ne kadar müvekkilinin işi yapacak tecrübesi olmadığı iddia edilse de, dilekçe ekinde Çankaya Belediye Başkanlığı - İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından verilen Kat Karşılığı Yapılan Sözleşme Gereğince Ruhsata Esas Hazırlanan İş Bitirme Belgesi'nin dosyaya sunulduğunu, ilgili belge incelendiğinde müvekkilinin hisselerine sahip olan firmanın yıllardır inşaat işinde olduğu ve aldığı işleri layıkıyla yaptığının görüleceğini, müvekkilinin mevcut olarak Hatay- İskenderun' da inşaat faaliyetlerini sürdürdüğünü ve 26 katlı 3 bloktan oluşan 501 konutluk projenin %90'ının tamamlandığını, müvekkili şirketin şirket vizyonunun sözleşmedeki taahhütleri yerine getirebilecek seviyede olduğunu, ayrıca işin yürütülmesi konusunda nakit limitlerinin mevcut olduğunu, müvekkili firmanın dava konusu olan sözleşmenin yükümlülüklerini yerine getirecek tecrübe ve mali güce sahip olup, davacıların iddialarının aksine söz konusu inşaata devam edilememesinin tek sebebinin davacıların müvekkili firmaya vermiş olduğu vekaletnamenin haksız olarak feshetmeleri olduğunu, vekaletnamenin feshedilmesi ile zorunlu işlemlerin yapılamadığını ve söz konusu inşaatın ilerlemediğini, azilnameye kadar geçen süre içerisinde pandemi koşullarında daha çok inşaatın malzeme temini için çalışılmış olup, ülkedeki yüksek enflasyon da göz önünde bulundurularak, inşaat için ana kalem olan beton ve demir ödemeleri yapılarak daha sonra gelecek fiyat artışlarından daha az etkilenmek adına 10.000 ton demir 50.000 m3 beton ödemesi yapılarak, müvekkili firmaya ait ... Sanayi Bölgesinde bulnan inşaata yakın fabrikaya demir depolandığını, beton için de üretici firmaya ödemesi yapılarak fiyat sabitlenmesi yapıldığını, bunların yanında elektrik, tesisat, seramik malzemeleri de sabit fiyatla temin edilerek ödemelerinin müvekkili firmaca yapılarak depolandığını, gerek pandemi gerekse ülke ekonomik koşulları sebebiyle özellikle inşaat malzemeleri 2-3 katına ulaşarak artmaya başladığını, müvekkilinin basiretli iş adamı gibi davranma sorumluluğunu yerine getirerek, ülke ve dünya açısından zor bir dönemi en az zararla kapatmak adına inşaat için gerekli malzemeyi depoladığını ve bu kalemlerde zarar etmemeyi sağlamak istediğini, müvekkilinin aldığı tüm önlemlere, tecrübesine ve maddi gücüne rağmen davacının haksız olarak vekaletnameyi azletmeleri sebebiyle ilgili inşaatın durduğunu, müvekkilinin işe devam edebilmek için gereken vekaletnamenin çıkarılması için Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/783 Esas sayılı dosyasında dava açıldığını, mahkeme kararının gerekçesi açık olmamakla birlikte, hangi delile de neden itibar edilmediğinin gerekçeye açıkça yansıtılması gerektiğini, itirazlarının ve belgelerin hiçbirine itibar edilmediğini, verilen kararın gerekçeli olması hakkı Anayasa'ya dayanmakla birlikte tarafların savunmalarının ve delillerinin bu kararda tartışılması ve hangi delile neden itibar edildiğinin açıkça belirtilmesi gerektiğini belirterek, mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
\tİnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
\tDava, taraflar arasındaki Ankara 49. Noterliği'nin 23/08/2017 tarih ve 09783 yevmiye no'lu ve Ankara 51. Noterliği'nin 11/09/2017 tarih ve 27545 yevmiye no'lu Düzenleme Şeklinde Taşınmaz Satış Vaadi ve Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmeleri ile Ankara 49. Noterliği'nin 08/02/2021 tarih ve 01056 yevmiye no'lu Düzenleme Şeklinde Ek ve Tadil Sözleşmesi'nin geriye etkili feshi ve menfi zarar istemine ilişkin olup, mahkemece 11.09.2017 tarihli düzenleme şeklinde kat karşılığı ve gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi ile 08.02.2021 tarihli düzenleme şeklinde ek ve tadil sözleşmesinin geriye etkili olarak feshine, menfi zarar talebine ilişkin davanın HMK 123.maddesi gereğince açılmamış sayılmasına karar verilmiş olup, verilen karara karşı davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
\t492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince yargı işlemlerinden bu Kanuna bağlı (1) sayılı Tarifede yazılı olanları, yargı harçlarına tabidir (md 2). Yargı harçları (1) sayılı Tarifede yazılı işlemlerden değer ölçüsüne göre nispi esas üzerinden, işlemin nev'i ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır (md 15, 21). Noksan tespit edilen değerler hakkında 30'uncu madde hükmü uygulanır (16/4. md.). Yargı harçları (1) sayılı tarifede yazılı nispetler üzerinden alınır (21. md.). Harçlar Kanunu 28. maddeye göre (1) sayılı tarifede yazılı nispi karar ve ilam harcının 1/4'ü peşin alınır (28. md.).Yargılama sırasında tespit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o oturum için yargılamaya devam olunur, takip eden oturuma kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilâm harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 150. maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın işleme konulması noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır (30. md.). Yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemler yapılmaz (32. md.). HMK 120/1. maddeye göre de davacı, yargılama harçlarını mahkeme veznesine yatırmak zorundadır. Harçlar ile ilgili düzenlemeler emredici nitelikte ve kamu düzeni ile ilgili olarak yapılmış olduğundan görevi gereği mahkemeler ve istinaf halinde Dairesince, temyiz halinde Yargıtay tarafından da kendiliğinden gözetilir.
\tArsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinde, sözleşmelerin geriye etkili feshinin talep edilmesi durumunda, sözleşme/ sözleşmeler bedeli üzerinden de harç alınması gereklidir.
\tBuna göre somut olayda; davacılar dava dilekçesinin sonuç ve istem bölümünde Ankara 49. Noterliği'nin 23/08/2017 tarih ve 09783 yevmiye no'lu ve Ankara 51. Noterliği'nin 11/09/2017 tarih ve 27545 yevmiye no'lu Düzenleme Şeklinde Taşınmaz Satış Vaadi ve Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmeleri ile Ankara 49. Noterliği'nin 08/02/2021 tarih ve 01056 yevmiye no'lu Düzenleme Şeklinde Ek ve Tadil Sözleşmesi'nin geriye etkili olarak feshini ve menfi zarar talep etmiş olup, davayı açarken menfi zarar talebi yönünden 10.000,00 TL üzerinden peşin harç yatırılmıştır. Davacılar vekilinin geriye etkili feshini talep ettiği sözleşmelerden Ankara 49. Noterliği'nin 23/08/2017 tarih ve 09783 yevmiye no'lu sözleşmede sözleşme değerinin 2.773.530,28 TL, Ankara 51. Noterliği'nin 11/09/2017 tarih ve 27545 yevmiye no'lu sözleşmede sözleşme değerinin ise 1.188.655,84 TL olduğu anlaşılmakla, mahkemece sözleşmelerin toplam bedeli olan 3.962.186,12 TL üzerinden yatırılması gereken nispi ilam harcını tamamlamak üzere davacılar vekiline Harçlar Kanunu'nun 30. maddesi uyarınca süre verilmesi, harç ikmal edildiğinde, yargılamaya devam edilmesi, aksi halde dosyanın işlemden kaldırılması, yenilenmemesi halinde davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerekirken, kamu düzeninden olan harç hususu gözden kaçırılarak eksik harç tamamlattırılmadan sadece menfi zarar talebi yönünden harç alınarak yargılamaya devam olunması doğru olmayıp, geriye etkili feshi talep edilen sözleşmelerin bedeli üzerinden de harcın ikmal ettirilerek sonrasında yargılamaya devam olunması gerekir.
\tDiğer yandan, davacılar vekilince yukarıda belirtildiği şekilde Ankara 49. Noterliği'nin 23/08/2017 tarih ve 09783 yevmiye no'lu ve Ankara 51. Noterliği'nin 11/09/2017 tarih ve 27545 yevmiye no'lu Düzenleme Şeklinde Taşınmaz Satış Vaadi ve Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmeleri ile Ankara 49. Noterliği'nin 08/02/2021 tarih ve 01056 yevmiye no'lu Düzenleme Şeklinde Ek ve Tadil Sözleşmesi'nin geriye etkili feshi talep edilmiş olmasına rağmen mahkemece taraflar arasındaki 11/09/2017 ve 08/02/2021 tarihli sözleşmelerin geriye etkili feshine karar verildiği ancak geriye etkili fesih talep edilen 23/08/2017 tarihli Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi ile ilgili herhangi bir karar verilmediği anlaşılmıştır.
\tHMK'nın 297. maddesi gereğince, yargılamayı yapan mahkemece, taraflarca dile getirilen taleplerin her biri hakkında, taraflara yüklenen borç ve tanınan haklar hakkında, tereddüt uyandırmayacak şekilde, infazı kabil bir hüküm kurulması gerekmektedir. Yukarıda belirtildiği gibi davacının geriye etkili feshini talep ettiği 23/08/2017 tarihli düzenleme şeklinde arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi hususunda herhangi bir değerlendirme yapılmaması ve hüküm kurulmaması doğru olmamıştır.
\tAçıklanan nedenlerle; davalı vekilinin istinaf başvurusunun esası incelenmeksizin kabulüne, mahkemece kararının HMK'nun 353/1-a.4 maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde yeniden görülmesi için ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.
\tHÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
\t 1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne,
\t2-Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 01/06/2023 tarih ve 2022/739 Esas- 2023/650 Karar sayılı kararının HMK'nun 353/1-a.4 maddesi gereğince kaldırılmasına,
\t3-Dairemiz kararına uygun şekilde davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,
\t4-Davalı tarafından yatırılan 179,90 TL istinaf karar harcının talep halinde kendisine iadesine,
\t5-İstinaf talep eden davalı tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcı ile yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,
\tDosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nun 353/1-a maddesi gereğince KESİN olarak 27/03/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi. \t
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdıre-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır