T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
KARAR TARİHİ : 11/03/2024
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : DENİZLİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
KARAR TARİHİ : 02/11/2023
DAVANIN KONUSU : Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
GEREKÇELİ KARAR
YAZIM TARİHİ : 11/03/2024
İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.
Üye hakimin görüşü değerlendirildi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili, davalı tarafça müvekkilinin dosya borçlusu olmadığı icra dosyaları üzerinden müvekkilinin iş yerine hacze gelindiğini, muhafaza uygulandığını, müvekkilinin de haciz baskısı altında ihtirazi kayıtla icra dosyalarına teminat niteliğinde dosya borcu tutarında ödeme yapmak zorunda kaldığını, hacze çıkılan icra dosyasının farklı olduğu İcra Hukuk Mahkemesinin kararı ile de müvekkilinin ve borçlunun arasında bir bağ olmadığının sübuta erdiğini, müvekkili tarafından icra dosyasına ödenen tutarın sebepsiz fakirleşen müvekkiline iadesi gerektiğini, müvekkili şirketin son derece işlek bir benzin istasyonu olduğu göz önüne alındığında söz konusu muhafaza işlemlerinin yapılması halinde müvekkili şirketin madden ve manen çok büyük zarara uğrayacağından müvekkili şirketin söz konusu tutarı depo etmekten başka çaresinin kalmadığını, müvekkilinin iş yerinde yapılan hacze dayanak teşkil eden icra takibinde haciz için gelinen müvekkili şirketin iş yeri adresi ile dava dışı asıl borçlunun adresinin farklı olduğunu, icra takibinin dava dışı borçlu aleyhine yapıldığını, müvekkili şirket ile dava dışı borçlunun aralarındaki bağın da ispat edilemediğini, bu hususun davacı ve davalının dava konusunun huzurdaki dava konusu ile bire bir aynı olduğunu, yalnızca haczin gerçekleştirildiği icra dosyasının farklı olduğu davaya konu alan Denizli 3. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile de sübut bulduğu, müvekkilinin icra dosyasına haciz tehdidi altında yatırmış olduğu parayla kim menfaat temin ediyorsa onun sebepsiz zenginleşme davasının muhatabı olacağı hususunda kuşku bulunmayacağını, müvekkiline ödenmeyen dosya borcu tutarındaki teminatın iade edilmesi gerektiğini, bu nedenle davanın kabulü ile fazlaya ilişkin talep ve hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkili şirketçe Denizli İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına 17/08/2023 tarihinde yatırılan 142.266,40-TL'nin 17/08/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalı yandan alınarak müvekkiline iadesine, davalının müvekkili şirket hakkında haksız ve kötü niyetli olarak icrai işlemler yürütmesi nedeniyle %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davalı vekili, karşı tarafın dava dilekçesindeki iddialarının istihkak davasının konusunu oluşturmakta olduğunu, hali hazırda davaya konu edilen haciz işlemlerine ilişkin karşı tarafça ikame edilen istihkak davasının yargılaması devam ettiğini, istihkak davası ile sebepsiz zenginleşme davasının yarışamayacağını, istihkak davası yargılaması devam ederken sebepsiz zenginleşmeye ilişkin taleplerde bulunulamayacağını, sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak davası tali nitelikte olduğunu, davacı tarafından sebepsiz zenginleşme talep edilebilmesinin mümkün olamayacağını, ortada bir sebepsiz zenginleşme söz konusu olsa dahi sebepsiz zenginleşen tarafın alacaklı taraf değil borçlu taraf olacağının da aşikar olduğunu, iş bu davada sebepsiz zenginleşmenin şartlarının oluşmadığını, Denizli İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasından 30.05.2022 tarihinde \"borçlunun ticari faaliyetlerini sürdürdüğü\" ... Mah. ... Cad. No: ... ... Benzin İstasyonu adresine; Buldan İcra Müdürlüğü'nün ... Talimat sayılı dosyasından fiili haciz ve muhafaza işlemleri için gidildiğini, Denizli 7. İcra Müdürlüğünce haczedilen menkullerin borçlunun yeddinde haczedildiği tespit edilerek İİK.'nın md. 97' ye göre tevzi edildiğini, Denizli 1. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas ve ... Karar, 17.06.2022 tarihli ilamı ile; \"Borçluya ait olduğunun bildirilmesi nedeni ile icra memuru tarafından haciz edilen mahcuz mal hakkında 3. şahsın istihkak iddiası öne sürmüş olmasına rağmen, bu iddiasının gerek 3. şahıs tarafından ve gerekse borçlu tarafından ispatına yarar ve yeter olmak üzere herhangi bir delil ve belgenin ibraz edilmemiş olduğu, alacaklı tarafından istihkak iddiasını kabul edilmemiş olduğu görülmüş ve mahkememizce 3. şahıs tarafından yapılan istihkak iddiasının yerinde olmadığı kanaatine varılarak...\" 3. şahıs şirketin istihkak iddialarının reddine ve takibin devamına hükmedildiğini, mezkur icra dosyasının borçlusu ...San. Tic. Ltd. Şti. olup borçlu şirketin kurucusu ve borç doğum tarihindeki şirket yetkilisinin ... olduğunu, gelinen fiili haciz adresinde benzin istasyonunun içerisindeki market çalışanı ... tarafından benzin istasyonunun borçlu şirket yetkilisi ... ait olduğu beyanı verildiğini, ayrıca benzin istasyonu çalışanı ... tarafından da benzin istasyonunun borçlu şirket yetkilisi ... ait olduğu kendisinin şu an Denizli merkezde olduğunun beyanı edildiğini, açıklanan bu hususların haciz tutanağının 1. sayfası ile sabit olduğunu, borçlu şirket yetkilisinin hali hazırda sürekli olarak haciz mahalli adresinde bulunduğunu ve ticari faaliyetlerini bu adreste sürdürmekte olduğunun açıkça görülmekte olduğunu, davacı taraf, dava dilekçesinde borçlu şirket ile hiçbir zaman ilişkileri olmadığını iddia etmiş olsa da borçlu şirket ile davacı şirket yetkilisinin evli olup borçlu şirket yetkilisinin davacı şirketin gayriresmi yetkilisi olarak haciz mahallinde ticari faaliyetlerini sürdürmekte olduğunu, tarafların haciz işlemlerinden hemen sonra borcu ödemekten kaçındıkları için muvazaalı olarak boşandıklarını, davacı vekili dava dilekçesinde evliliğin yaşanan olaylar sebebiyle sürdürülememesinden dolayı boşandıkları ileri sürülmüş olsa da böyle bir iddianın gerçek dışı olduğunu, davacı borçlu şirket yetkilisinin yıllardır borcunu ödemediğini, açıklanan sebeplerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; \"Davacı şirketin, Denizli İcra Müdürlüğü'nün ... takip sayılı dosyasında başlatılan icra takibinde borçlu olmadığı, ancak haciz tehdidi altında olması nedeniyle takip konusu borcu ödediğini beyan ettiği, icra takibinde borcunun tasfiyesi amacıyla yapılan ödemelerin alacaklı yönünden borca mahsuben ödenmiş sayılacağı, borcun ödenmesi sebebiyle takip alacaklısının alacağına kavuştuğu ve takip alacaklısı açısından sebepsiz zenginleşmeden bahsedilemeyeceği, sebepsiz zenginleşen tarafın malvarlığının azalması gerekirken haklı bir sebebe dayanmadan azalmayıp mevcut durumunu muhafaza eden takip borçlusu olduğu bu itibarla sebepsiz zenginleşme ve bedel iadesi talebinin dava dışı takip borçlusuna yöneltilmesi gerekirken takip alacaklısına yöneltildiği anlaşıldığından pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddi gerekmiştir.\" şeklinde karar verildiği anlaşılmıştır.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Dava konusu olayda müvekkilinin, haciz baskısı altında ihtirazi kayıtla dosya borcunu ödemek zorunda kaldığını, müvekkilinin dosya alacaklısı ile bağı bulunmadığı istihkak konulu Denizli 3. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı kesin hükmü ile kanıtlandığını, durum ve sunulan yargı kararları itibariyle müvekkilinin ödediği tutar ile dosya alacaklısının sebepsiz zenginleştiğini, müvekkili ile dava dışı borçlunun arasında bir bağın bulunmadığını, tarafların aynı olduğunu; yalnızca haczin gerçekleştirildiği icra dosyasının farklı olduğu istihkak iddiasını konu alan Denizli 3. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile sübut bulduğunu, bu minvalde müvekkili şirket ile dava dışı borçlu arasında hiçbir bağın bulunmadığına ilişkin kesin delil niteliğindeki hükmün dosyada mübrez olduğunu, bu nedenle müvekkilinin yatırdığı teminatın alacaklıya ödenmesi nedeniyle sebepsiz zenginleşenin davalı alacaklı olduğunu, müvekkilinin ödediği bedelin, davalının mal varlığına dahil olduğunu, haciz baskı altında ödenen tutarın iadesinin dosya alacaklısından sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre iadesinin talep edilebileceğini, hukuken yararlı ve haklı olmayan sebebe dayanma haline ilişkin davacıya bir ispat yükünün de yüklenmediği; aksine bu yükün davalı tarafta olduğunu,
HMK.'nın 204. maddesi uyarınca ilamlar ile düzenleme şeklindeki noter senetleri, sahteliği ispat olunmadıkça kesin delil sayıldığını, üstelik aynı konulu, tarafların aynı olduğu ve yalnızca icra dosyalarının farklı olduğu iki davada farklı karar verilmesi halinde hukuk güvenliği ilkesinin üç unsuru olan “hukuki belirlilik”, “hukuki istikrar” ve “hukuki öngörülebilirlik” ilkelerinin ihlal edileceğini beyan ederek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava, cebri icra tehdidi altında ödendiği iddia edilen bedelin sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca iadesi istemine ilişkindir.
Mahkemece yazılı gerekçeyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.
Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
İlk derece mahkemesince, sebepsiz zenginleşme ve bedel iadesi talebinin dava dışı takip borçlusuna yöneltilmesi gerekirken takip alacaklısına yöneltilmesi sebebiyle pasif husumet yokluğundan davanın reddine karar verilmiştir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 10/02/2022 tarihli ... Esas ve ... Karar sayılı ilamında; \"... Davacının icra dosyasına haciz tehdidi altında yatırmış olduğu parayla kim menfaat temin ediyorsa onun sebepsiz zenginleşme davasının muhatabı olacağı hususunda kuşku bulunmamaktadır. İİK’nın 12. maddesine göre icra dairesi takip edilen para alacağına mahsuben üçüncü şahıs tarafından ödenen paraları kabule mecburdur. Bununla borçlu bu miktar kadar borcundan kurtulur. Somut olayda da, yapılan ödemeyle ilk bakışta icra dosyasının borçlusunun borcunun söndüğü, bu nedenle menfaat temin edenin dava dışı asıl borçlu şirket olduğu, sebepsiz zenginleşme davasının muhatabının da anılan şirket olması gerektiği düşünülebilirse de, davacı ihtirazî kayıtla yatırdığı parayı asıl borçlunun borcundan kurtulması amacıyla kendiliğinden değil, haciz tehdidinden korunmak amacıyla ve bu hususu da haciz tutanağında açıkça belirterek yatırmıştır. Yatırılan para davalı alacaklının mal varlığına dâhil olmuştur. Davacının istemi, kendisinden haksız şekilde tahsil edilerek davalının mal varlığına giren paranın iadesi olduğuna göre muhatap da davalı alacaklı olmalıdır. Aksinin kabulü, davacıyı muhatabı olmayan, borcu ödeme kabiliyetinin olup olmadığı belirsiz dava dışı borçluya yönelmeye zorlayacaktır ki, bu tür bir riskin davacıya yüklenmesi adil olmaz. Öyle ise, dava konusu olayda sebepsiz zenginleşenin davalı olduğunun kabulü gerekir...\" şeklinde karar verildiği anlaşılmıştır.
Davacı vekilince sunulan dava dilekçesinde, Davacının taraf olmadığı icra dosyasından, davacı adresine hacze gelinerek fiili haciz işlemi yapıldığı, bu sebeple istihkak davası açtıklarını, haciz yapılan adrese tekrar gelinmesi üzerine muhafaza tehdidi altında icra dosyasına dosya borcunu ihtirazi kayıtla yatırmak zorunda kaldıklarından bahisle ödenen bedelin davalı alacaklıdan tahsilinin talep edildiği anlaşılmıştır. Yukarıda ayrıntısı verilen Hukuk Genel Kurulu ilamında da belirtildiği üzere; davacının istemi, kendisinden haksız şekilde tahsil edilerek davalının mal varlığına giren paranın sebepsiz zenginleşme hukuksal nedenine dayalı olarak iadesi olduğuna göre muhatabın davalı alacaklı olmalısı gerektiğinden Mahkemece davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmesi hatalı olmuştur.
Bu durumda mahkemece yapılacak iş; davalının pasif husumet ehliyeti bulunduğu gözetilerek, Denizli 3. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında istihkak davası açıldığı bildirildiğinden, istihkak dava dosyası incelenerek ve gerekirse akıbeti beklenerek, yapılan ödemenin haciz ve muhafaza tehdidi altında yapılıp yapılmadığı da belirlenerek, tüm dosya kapsamındaki deliller değerlendirilmek suretiyle karar verilmesinden ibarettir.
Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin ilk derece mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN KABULÜNE,\t
2-6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince DENİZLİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 02/11/2023 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan istinaf karar harcının ilk derece mahkemesince talebi halinde davacıya İADESİNE,
5-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesinde yapılacak yargılama sonunda dikkate ALINMASINA,
6-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından davacı lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
7-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan istinaf gider avansının ilk derece mahkemesince ilgiliye İADESİNE,
8-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle ve HMK'nın 353/1-a maddesince kesin olarak karar verildi.
...