T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2021/500
KARAR NO: 2024/507
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 11/12/2020
NUMARASI: 2018/349 E. - 2020/867 K.
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 14/03/2024
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA DİLEKÇESİ: Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ... Ltd. şirketinin adresinde taşımacılık ve lojistik hizmetleri işi ile iştigal ettiğini, müşterisi olan diğer davacı ... Şirketinden alacağına karşılık olmak üzere teslim alıp meşru hamili olduğu kambiyo evrakı vasfındaki 1 adet çekin 15.02.2018 tarihinde müvekkili şirket yetkilisi ... aracından şirkete ait diğer evrak ve çeklerle birlikte çalındığını, müvekkili şirket yetkilisinin Kıraç Polis Merkezine giderek faillerden şikâyetçi olduğunu, müvekkili tarafından Bakırköy 5.ATM’nin 2018/195 Esas sayılı dosyası ile çek iptali davası açıldığını, iş bu çekin ibrazı halinde ödenmemesi için ödeme yasağı ara kararı verildiğini, zayi olan dava konusu çekin ... Bahçelievler İst. Şubesine ait 31.03.2018 tarihli keşidecisi ... Şirketi, lehdarı davacı ... Şirketi ve ciro yoluyla ... Şirketine geçen çek olduğunu, müvekkili şirketlerin davalılara iş bu çek sebebi ile herhangi bir borcu bulunmadığını, taraflara ait ticari defter ve kayıtların incelenmesi neticesinde müvekkiller ile davalılar arasında dava konusu çeke ilişkin hiçbir ticari ilişkinin var olmadığının tespit edilebileceğini beyan ederek İİK md 72/2 hükmü uyarınca dava konusu çek sebebi ile davalılar tarafından müvekkiller aleyhine icra takibi ve ihtiyati haciz kararı uygulanmasının tedbiren durdurulmasına, davalılara icra dosya borcunun alacaklısına ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir karar verilmesine, takdir edilecek teminat tutarı ile iş bu tedbir taleplerinin kabulüne, müvekkili şirketlerin davalılara dava konusu ... Bahçelievler İstanbul Şubesine ait 31.03.2018 keşide tarihli, ... çek no.lu 50.000,00TL bedelli çek sebebi ile herhangi bir borçlarının olmadığının tespitine, menfi tespit konulu davanın kabulüne, davalıların % 20 den az olmamak üzere kötüniyet tazminatı ödemeye mahkûm edilmesine, iş bu çek sebebi ile ödeme yapılması ihtimalinde ise davanın istirdat davasına dönüşerek ödenmek zorunda kalınan tüm bedellerin ödeme tarihinden itibaren ticari faizi ile ödeme yapılan davalıdan istirdatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP DİLEKÇESİ: Davalı ... Ltd. Şti. Vekili cevap dilekçesinde özetle; çekin arka yüzünde davacılar ... şirketinin cirosunun olduğunu, çekin hırsızlığa konu olmadığının anlaşıldığını, çekin her iki davacı şirketin kaşe ve imzalarını taşıdığını, dava dilekçesinde söz konusu çekin ... ... ciro edildiğinin yer aldığını, devamında ve soruşturma tutanaklarında ise .... yedindeyken hırsızlık yaşandığının ileri sürüldüğünü, oysaki çekin üzerinde ... cirosunun da bulunduğunun anlaşıldığını ayrıca Mahkemece celp edilen soruşturma tutanak ve evrakında, iddia edilen hırsızlık olayına dair ... beyanları dışında hiçbir delil olmadığını, söz konusu çekin davacı şirketler yetkilisi ... tarafından, ... devredildiğini, akabinde yetkili hamil tarafından beyaz ciro ile ... - ...'e devredildiğini, son hamil ... tarafından da, aralarındaki ticari ilişki uyarınca müvekkiline devredildiğini beyan ederek uygun görülmesi halinde, davacılardan ... yetkilisi ... HMK md. 31. maddesi uyarınca izhar edilerek veyahut davacı vekiline süre verilerek beyanlarının alınması ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İlk Derece Mahkemesince; \" Çekin davacı .... Tic. Ltd. Şti. tarafından davacı .... Tic. Ltd. Şti. emrine düzenlendiği, çekin ilk cirantasının lehdar ... Tic. Ltd. Şti. olduğu, ikinci hamilin ... Tic. Ltd. Şti., üçüncü hamilin ..., son hamilin ise .... Ltd. Şti. olduğu, davacıların dava konusu çek üzerindeki imzalarına yönelik itirazlarının bulunmadığı, davacılar .... Tic. Ltd. Şti. ve ... Tic. Ltd. Şti. yetkilisi ... şikayeti üzerine dava konusu çekin çalınması sebebiyle Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığının 2018/13713 soruşturma numaralı dosyasında yürütülen soruşturmada 15/03/2018 tarihinde daimi arama kararı verilerek faili meçhul şüpheli yönünden soruşturmanın devam ettiğinin anlaşılmasına göre çekin davalılar tarafından çalındığına ilişkin bir iddianın bulunmadığı gibi söz konusu soruşturma dosyasında davalıların şüpheli konumunda da olmadığı, bilirkişi raporuna göre davalı ... ile davacı şirketler arasında ticari ilişki bulunmadığı tespit edilmiş ise de incelenen ticari defterlerde dava konusu çekin kaydının olmamasının davalı ...'ün kötüniyetli olduğu sonucunu doğurmayacağı, yani salt ticari defterler de çeke ilişkin kayıt bulunmamasının başlıbaşına kötüniyet olgusunu ispata yeterli olmadığı, bu sebeple davacı ... Tic. Ltd. Şti.’nin 2018 yılı Form BA-BS formunun celbedilmesi gerektiğine ilişkin bilirkişi tarafından yapılan tespit doğrultusunda bir işlem yapılmasına sonucu etkili olmayacağı nazara alınarak gerek görülmediği, çek bir ödeme vasıtası olup beyaz ciro ile devrinin de mümkün olduğu, bu açıdan bakıldığında aradaki ticari ilişkinin ispatı bakımından davacı tarafın dava dilekçesinde yemin deliline dayanmış olması sebebiyle davalı ...'e yemin teklifinde bulunup bulunmayacağı yönünden beyanda bulunmak üzere süre verilmiş ise de davacı tarafça, davalı ...'e yemin teklifinde bulunulmayacağının belirtildiği, davalı ... San. Ltd. Şti.'nin son hamil olduğu, davacılar ile arasında kendisinden önceki cirantanın ise kötüniyeti ispat edilemeyen davalı ... olduğu dikkate alındığında çeki iyiniyetle iktisap ettiğinin kabulü gerektiği, davalı ... Ltd. Şti.'nin ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yapılması için yazılan talimat bila ikmal iade edilmiş ise de çek illetten mücerret olup davalı şirketin ticari defterlerini ibraz etmemesinin kötüniyeti ispata yeterli olmadığı, diğer taraftan Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesinde açılan çek iptali davasında davacı .... Ltd. Şti.'nin yetkili hamil olduğunun belirtildiği ve davacı olarak gösterildiği, yine işbu davaya ilişkin dava dilekçesinde de davacı ... Ltd. Şti.'nin yetkili hamil olduğunun belirtildiği fakat dava konusu çekin davacı ... Ltd. Şti.'den sonra davacı ... Ltd. Şti.'ye ciro edildiğinin dosya kapsamındaki çek suretinden anlaşılmasına göre dava konusu çekin davacının rızası hilafına elinden çıktığı hususunun da ispata muhtaç olduğu, davalıların kötüniyetli olduklarını gösterir nitelikte dosya kapsamında delil bulunmadığı, bu itibarla iyiniyetli 3. kişi konumundaki davalılara karşı menfi tespit iddiasının ileri sürülemeyeceği,\" gerekçeleriyle, Davanın REDDİNE, karar verilmiştir.
İSTİNAF: Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; ... Bahçelievler İstanbul Şubesine ait 31/03/2018 tarihli ... seri numaralı 50.000,00 TL bedelli çekin müvekkillerinin rızası dışında ellerinden çıktığını, aralarında herhangi bir ticari ilişki bulunmayan davalılar tarafından ciro edilip ve daha sonrasında ise bankaya ibraz edildiğini, müvekkilinin davaya konu çek nedeniyle davalılara bir borcunun bulunmadığının tespiti amacıyla Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi' nin 2018/349 E. Sayılı dosyası üzerinden menfi tespit davasını açtıklarını, söz konusu dava içerisinde davanın ikame edilmesi aşamasında iddia edilen tüm hususlar birer birer kanıtladıklarını, kural olarak menfi tespit davasında ispat yükü davalı alacaklıda olduğunu, söz konusu ispatın ise kambiyo senetleri ile sağlanabileceği davalıların kötü niyetli iktisaplarının taraflarınca kanıtlandığını, ciro silsilesi içerisinde müvekkillerinden iktisap etmedikleri hususunu açıkça kanıtladıklarını, müvekkilinin ilgili çekin çalınması sebebiyle şikayeti sonrasında, Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığının 2018/13713 soruşturma numaralı dosyası üzerinden yürütülen soruşturmada daimi ara kararı verilip faili meçhul şüpheli yönünden soruşturmanın devam ettiğini, bu durum çekin müvekkilinin rızası dışında elinden çıktığını kanıtlar nitelikte olduğunu, tüm bu nedenlerle istinaf istemenin kabulü ile, mahkeme kararının kaldırılmasını davanın kabulünü talep etmiştir. İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Davanın konusu İİK 72.mad. göre açılan menfi tespit davasıdır. Davacılar tarafından dava konusu çekin davacılardan .... Ltd. Şti. yetkilisinin aracında çalındığını belirterek dava konusu çekten dolayı borçlu olmadıklarının tespitini talep ve dava etmişlerdir. Mahkemece dava konusu çekin icra takibine konu edilmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmiştir. Dava konusu ... seri nolu çekte keşidecinin ... Ltd. Şti. lehdar ... Tic. Ltd. Şti. cirantaların ... Ltd. Şti., ... Ltd.-... ...Ltd. Şti. lehtar olduğu, keşide tarihin 31/03/2018 bedelinin 50.000,00 TL olduğu görülmüştür. Bakırköy 5. ATM nin 2018/195 E. 2018/714 K. sayılı çek iptali davasında 11/06/2018 tarihinde dava konusu çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmiştir. Büyükçekmece C.başsavcılığının 2018/13713 soruşturma nolu dosyasında daimi arama kararı verilmiştir. Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, bilirkişiye ait 19/08/2018 tarihli raporda; davaya konu çekin ikinci hamil ...Tic. Ltd. Şti.'den sonra gelen üçüncü hamil davalı ...’üz 2018 yılı büyük defterinin 101 - Alman Çekler, 103 - Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri hesaplarında söz konusu çekin kaydının bulunmadığını, davalı ... tarafından sunulan hesap ekstresine göre ve dosyaya sunduğu üç adet fatura örneğine göre davalılar arasında ticari ilişki bulunduğunu, ancak davalı ... ile davacı şirketler arasında ticari ilişki bulunmadığı, dava konusu edilen çekin, davacı şirketlerden birisi tarafından davalı ...'e ticari ilişki kapsamında verilmediği belirtilmiştir. 23/05/2020 tarihli bilirkişi ek raporunda; Çekin davacı ... Tic. Ltd. Şti. tarafından davacı ... Tic. Ltd. Şti. emrine keşide edildiğini, 31.03.2018 ödeme tarihli ve ... Seri No.lu ve 50.000,00 TL tutarlı çekin arka sayfasındaki birinci hamilin, ... Tic. Ltd. Şti., ikinci hamilin ... Tic. Ltd. Şti., üçüncü hamilin ... son hamilin ise ...Tic. Ltd. Şti. olduğunu, davalı gerçek kişi tacir ticari defterlerinin açılış ve kapanış noter tasdiklerinin süresinde ve usulüne uygun olarak tasdik ettirildiğini, davalı gerçek kişi tacir ...’ün’nin ticari defter kayıtları ile bu kayıtlarının dayanağı olan 2018 takvim yılına ait ticari belgelerinin Mahkeme salonunda 03.06.2019 günü saat 15.00’de yapılan incelemesinde, davalıya ait Defteri Kebir defterinden 101 - Alınan Çekler, 103 - Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri Hesabı örneğine göre davacı şirketlerle herhangi bir ticari ilişkisinin bulunmadığını, davaya konu çekin ikinci hamil .... Ltd. Şti.'den sonra gelen üçüncü hamil davalı ...'ün (rapor sonunda sunulan) 2018 yılı büyük defterinin 101 - Alınan Çekler, 103 -Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri Hesaplarında söz konusu çekin kaydının bulunmadığının anlaşıldığını, davalı ... ile davacı şirketler arasında ticari ilişki bulunmadığını, dava konusu edilen çekin, davacı şirketlerden birisi tarafından davalı ...'e ticari ilişki kapsamında verilmediğini, ayrıca taraf defterlerinde söz konusu çekin kayıt edildiği ile ilgili tespit yapılamadığını, davacılarla davalılar arasında ticari ilişki bulanmadığının tespit edildiğini, davacı şirketlerin dosyaya davalı şirketlerle ticari ilişkide bulunduklarıyla ilgili bilgi yada belge sunmadıklarının görüleceğini, ancak Mahkemeninde uygun bulması halinde, davacı ... Tic. Ltd. Şti.’nin, 2018 yılı Form BA-BS formunun bu şirketin bilgilerinin eksik olması sebebiyle gönderilemediğinden doğru olan vergi kimlik numarası ile yeniden 2018 yılı BA-BS formlarının ilgili vergi dairesinden celbedilmesi gerektiğini, bundan sonra yeni bir inceleme ile yeni bir ek rapor yazılabileceğini belirtilmiştir. Mahkemece davalı ...'ün BA/BS formlarının istenildiği, BS formunda diğer davalı ... şirketine 302.909,00 TL borçlu bulunduğunun beyan edildiği anlaşılmıştır. Davalının ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yapılması için Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazıldığı, 2019/124 Talimat sayılı dosyada davalı adına çıkarılan davetiyenin davalı tarafa teslim edildiği ancak davalı tarafça iki haftalık kesin süre içinde şirkete ait defterlerin mahkemeye teslim edilmediği veya yerinin bildirilmediği, bu sebeple talimatın bila ikmal iade edildiği görülmüştür. Davacılar dava dilekçesi ile dava konusu çekin davacılardan ... Tic. Ltd. Şti yetkilisinin elinden hırsızlık nedeni ile çıktığını ileri sürmüş ise de çek incelendiğinde ... Tic. Ltd. Şti. den sonra diğer davacı ... Tic. Ltd. Şti.nin cirosunun bulunduğu, bu durumun davacı tarafından açıklanmadığı ve iddiasını teyit etmediği, Cumhuriyet Başsavcılığınca daimi arama kararı verildiği, davanın sübut bulmadığı anlaşıldığından mahkemece davanın reddine dair verilen karar yerindedir.Ayrıca Bakırköy 5 ATM nin 2018/195 E. 2018/714 K. sayılı zayi nedeni ile çek iptali davasında, dava konusu çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmiş ise de davanın hasımsız olarak açıldığı, kesin hüküm sonuçlarını doğurmayacağı ve sonuca etkili olmadığı anlaşılmıştır. İspat yükü kendisinde bulunan davacının, çekin rızası dışında elinden çıktığını ve davalıların çeki kötüniyetli olarak iktisap ettiğini ispatlaması gerektiği, davalıların çeki kötüniyetli olarak iktisap ettiğine dair dosya kapsamında delil bulunmadığı, çekin davalı defterinde kayıtlı olmamasının davalıların kötüniyetli olduğunu ispatlamaya yeterli olmadığı anlaşılmakla, mahkemece davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygun görülmüştür.Saptanan ve hukuksal durum bu olunca; tarafların dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dosyadaki tespitlere ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına göre, 6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesi kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla yapılan inceleme neticesinde davacılar vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1- Usûl ve yasaya uygun Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 11/12/2020 tarih ve 2018/349 E., 2020/867 K. sayılı kararına karşı davacılar vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2- 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60 TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 59,30 TL harcın mahsubu ile bakiye 368,30 TL harcın davacılardan müteselsilen tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 3- Davacılar tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4- İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,5- Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,6- Karar tebliği, harç tahsil müzekkeresi düzenlenmesi, harç ve avans iadesi işlemlerinin İlk derece Mahkemesince yerine getirilmesine, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 14/03/2024