T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2021/618 Esas
KARAR NO: 2024/569
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 03/03/2020
NUMARASI: 2014/1396 E. - 2020/236 K.
DAVANIN KONUSU: Alacak (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 21/03/2024
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirket ile davalı şirket arasında 05/08/2013 tarihinde franchising sözleşmesi yapıldığını, bu sözleşmeye istinaden müvekkili olan şirketin ... Cad. ... No.... Esenyurt/İstanbul adresindeki restorantı içindeki yeni ekipmanlarıyla birlikte işletmek üzere devraldığını, müvekkili şirketin devir bedeli olarak 186.794,00 TL (80.000,00 USD) ekipman bedeli olmak üzere davalı şirkete toplam 180.000,00 USD havale ile ödendiğini, davalı şirket ile yapılan sözleşmenin 04/04/2014 tarihinde tarafların karşılıklı iradeleri ile feshedildiğini, davalı şirket yetkililerinin, ... Cad. ... Bulvarı No... Esenyurt/İstanbul adresindeki işletmede bulunan ve bedeli müvekkili olan şirketçe ödenen toplam 186.794,00 TL değerindeki ekipman ve diğer elektronik cihazları haksız olarak zilyetliğinde tuttuğunu, müvekkili şirket yetkilisi olan ... dava konusu mutfak demirbaş ekipmanlarını ve diğer elektronik cihazlarını almasının davalı şirket yetkilileri tarafından engellendiğini, davalı şirketin franchising sözleşmesinin feshinin ardından müvekkili şirkete ait olan mutfak demirbaş ekipmanları ve diğer elektronik cihazları değişik işletmelerinde uzun süre kullanıldığını, müvekkili şirket yetkilisi ... davalı şirket yetkilileri ile defalarca iletişime geçtiğini ancak davalı şirket yetkililerinin mutfak demirbaş ekipmanlarının ve diğer elektronik cihazların kendilerinde olduğunu ikrar ettiklerini, davalı şirketin müvekkilini oyalayarak ekipmanları vermediğini, ekipmanların davalı şirket tarafından kullanımından dolayı yıprandığını, müvekkili tarafından davalı şirkete noterlikten ihtarname gönderilerek iade edilmeyen mutfak demirbaş ekipmanlarının bedeli olan toplam 186.794,00 TL'nin yasal faiziyle birlikte 7 iş günü içerisinde müvekkili şirkete ödenmesini, aksi takdirde doğmuş ve doğacak olan tüm maddi zararların tahsil edileceğinin ihtar edildiğini, ancak davalı şirketin ihtarnameye cevap vermediğini, ekipman bedellerini bedellerini de ödemediğini, bu nedenlerle fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydıyla 1.000,00 TL maddi tazminatın ihtar tarihinden itibaren işleyecek ticari reeskont faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.
CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirket ile davacının karşılıklı fesih protokolü imzalayarak birbirlerini ibra ettiklerini, karşılıklı imzalanan fesih ve ibra protokolüyle sadece davacının ibra edilmiş olduğunu, müvekkilinin ise davacıya borçlu kaldığının düşünülmesinin imkansız olduğunu, müvekkili şirketin ekipmanları kullanmadığını, davacının yeni bir restoran açıp işletmeye başlatmadığından uğradığı zararının olmadığını, davayı kabul anlamına gelmemek kaydıyla aleyhe hüküm verildiği takdirde yalnızca ekipmanların iadesi şeklinde hüküm kurulması gerektiğini, davacının işlettiği restorana ait ekipman ve inşaat dekorasyon bedeli faturaları müvekkil şirket tarafından düzenlenip davacının bildirdiği adrese gönderilmesine rağmen davacının haksız olarak faturaları iade ettiğini, davacının iddia ettiği biçimde 186.794,00-TL tutarında bir fatura olmadığını, proforma faturanın kesin fatura ve delil niteliğinin bulunmadığını, davacının müvekkili olan şirkete ve franchising sözleşmesine göre ürünleri tedarik ettiği grup şirket ...Tic. A.Ş. Adlı firmaya olan borçlarının silinmesi ve erken fesih nedeniyle tazminat ödememesi karşılığında tüm cihaz, ekipman, malzeme ve yatırım bedelini müvekkiline bırakıp sözleşmeyi feshettiğini, müvekkili şirketin ve sözleşmeye göre ürün sevkiyat ve tedarikini gerçekleştiren lojistik grup şirket .... A.Ş.'nin ticari defter ve kayıtları incelendiğinde davacının müvekkili şirkete borçlu olduğunun görüleceğini, bu nedenlerle açılan davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesince, toplanan delillere ve yapılan yargılamaya göre; davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili istinaf dilekçesinde; 19.06.2016 ve 03.07.2018 tarihli raporlara göre davanın kabul edilmesi gerektigini,İbraname ekinde, ibranamenin hangi konularda yapıldığı ve ibranamenin hangi malzemeleri kapsadığının apaçık belirtildiğini, dolayısıyla ek ibranamede de zaten müvekkili tarafından bedeli ödenmiş olan iş bu dava konusu ekipmanlar ve diğer cihazların adının dahi geçmediğini, bu nedenle iş bu davanın kabulü gerektiğini, Dava konusu ekipmanların ibralaşma kapsamında yer almadığının diğer bir kanıtının ise delil listesi ekinde sundukları ekipman faturalarının ibralaşma tarihinden çok sonraki bir tarihte kesilmiş olması olduğunu,İbranamenin genel olduğunu, ekipmanların açıkça belirtilmediğini, bu nedenle dava konusu ekipmanları kapsamadığını, fesih protokolünün içeriği ve kapsamı düşünüldüğünde ibranın, demirbaş mutfak ekipmanlarını ve diğer elektronik cihazları kapsamadığını, 19.06.2016 tarihli bilirkişi raporunun yerinde keşif yapılmak suretiyle hazırlanmış olup maddi gerçeğe en yakın rapor olduğunu,''Sözleşmenin bitiminde geri verme borcu''nun, taraflar arasında akdedilen franchise anlaşmasının 4.17 maddesinde yer alan düzenleme nedeniyle dava konusu mutfak ekipmanlarını kapsamadığını,Gerek 03.07.2018 tarihli rapor ve gerekse sözleşmenin 4.17 maddesine göre, demirbaş mutfak ekipmanları ve diğer elektronik cihazların davacıya ait olduğunu,Davalı şirketin, iş bu dava konusu demirbaş mutfak ekipmanlarını ve diğer elektronik cihazları iade etmediğini ve haksız olarak zilyetliğinde tuttuğunu e- mail yazışmaları ile ikrar ettiğini ve yazışmaların delil listesi ile mahkemeye sunulduğunu, yerel mahkemenin bu yazışmaları dikkate almadan davayı reddetmesinin doğru olmadığını,Davalı şirket tarafından müvekkili şirkete kesilen 28.08.2013 tarihli proforma faturalar ile müvekkili şirkete gönderilen 21/07/2014 tarihli fatura karşılaştırıldığında; 21/07/2014 tarihli faturada belirtilen 132.131.69 TL tutarındaki restorant dekorasyon bedeline açıkça itiraz ederek bu tutarın gerçeği yansıtmadığını belirttiklerini, yine faturada liste halinde belirtilen demirbaş mutfak ekipmanlarının marka, model ve birim fiyatları ve toplam tutarlarının gerçeği yansıtmadığını, ekipmanların 21.07.2014 tarihli faturada gerçek bedellerinin çok altında gösterilmiş olduğunu, 28.08.2013 tarihli proforma faturada yer alan fırın, mobilyalar, soğuk oda, klima ve jeneratör gibi birçok demirbaş mutfak ekipmanının 21.07.2014 tarihli faturada yer almadığını belirterek bu yönlerden de faturaya açıkça itiraz ettiklerini davalıya firmaya bildirdiklerini beyan ederek, Mahkemece verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Dava; taraflarca 05.08.2013 tarihinde düzenlenen franchising sözleşmesinin erken feshi nedeniyle, davalıda bulunan ekipmanların bedelinin davacıya ödenmesi, mümkün değilse ekipmanların iadesi ile bu ekipmanların 6 aydır davalıda bulunduğu iddiasıyla, uğranılan maddi zararın tahsili istemlidir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık; davacı yanca talep edilen ekipmanların 04.04.2014 tarihli fesih protokolüne dahil olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.Gerek davalı yanın ''davacının müvekkili olan şirkete ve franchising sözleşmesine göre ürünleri tedarik ettiği grup şirket .... A.Ş. Adlı firmaya olan borçlarının silinmesi ve erken fesih nedeniyle tazminat ödememesi karşılığında tüm cihaz, ekipman, malzeme ve yatırım bedelini müvekkiline bırakıp sözleşmeyi feshettiği..'' yönündeki savunması, gerek davacı yanca dosyaya sunulan mail yazışmalarında davalının ''... bey merhaba, konuştuğumuz gibi ekipman listesini size ulaştıracağım, bizim açımızdan bir sorun bulunmamaktadır. avukatımız şehir dışında alanya da şu dakikalarda döndüğünde gerekli prosedürler için sizinle veya avukatınız ile iletişime geçecektir. iyi çalışmalar dileriz.'' şeklindeki yazışmaları ve gerekse sözleşmenin 4.17 maddesi birlikte dikkate alındığında, dava konusu ekipmanların davacıya ait olduğu ve davalı yedinde bulunduğunun kabulü gerekmektedir. Diğer yandan taraflar arasında düzenlenen ve imza altına alınan 04.04.2014 tarihli fesih protokolünün 3. ve 4. maddeleri ibra hükümleri içermekte olup, düzenlenen fesih protokolünün 3.maddesinde, ''taraflar iş bu fesih protokolü uyarınca Franhising sözleşmesinin süresinden önce sona ermesi nedeniyle birbirlerinden hiçbir nam ve/veya ad altında alacak ve/veya tazminat talebinde bulunmayacakları konusunda mutabakata varmışlardır'', 4.maddesinde ise ''taraflar 05.082013 tarihli Franchising sözleşmesinin karşılıklı feshedildiğini (işbu sözleşmeden kaynaklı birbirlerinden hiçbir hak ve alacakları kalmadığını ve karşılıklı birbirlerinin ibra ettiklerini kabul ve beyan ederler.'' düzenlemelerinin bulunduğu görülmektedir. Fesih protokolündeki bu düzenlemeler 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanununun 132. maddesi anlamında bir ibra sözleşmesi hükmündedir. Mahkemece söz konusu protokol maddelerinin dava konusu ekipmanları da kapsadığı kabul edilerek davanın reddine karar verilmiştir. TBK'nun 132.maddesine göre taraflar herhangi bir şekle bağlı olmaksızın yapacakları bir ibra sözleşmesi ile borcu tamamen veya kısmen ortadan kaldırabilirler. İbra, hakkın düşmesi sonucunu doğuran hukuksal bir işlem ve ayrıca alacaklının alacak hakkından vazgeçmesini ve borçlunun borcundan kurtulmasını sağlayan bir sözleşme olup, yapılacak ibra sözleşmesinde ibra konusu borcun miktarının, türünün ayrıntılı olarak belirtilmesi gerektiği, Yargıtay'ın yerleşik içtihadı haline gelmiştir. Ancak somut fesih protokolü incelendiğinde; dava konusu ekipmanlar protokolde yer almadığı gibi, ibranın kapsamının detaylarıyla belirtilmediği, ibra düzenlemesi ile tarafların, yalnızca sözleşmenin süresinden önce feshi nedeniyle birbirlerinden alacak ve tazminat talep etmeyeceklerini ve sözleşmeden kaynaklı hiçbir hak ve alacakları kalmadığını kabul ettikleri görülmekte olup, toplanan delillere, tarafların iddia ve savunmaları ile sözleşmeye göre, ibra düzenlemesinin dava konusu ekipmanları kapsamadığı sonucuna varılmıştır.Buradan hareketle, dava konusu makine, teçhizat ve ekipmanların, davalı tarafından düzenlenen 28.08.2013 tarihli proforma fatura ile davacıya teslim edilen makine ve ekipmanlar olduğu, davacının ihtarı ile bu ekipmanlara ilişkin 21.07.2014 tarihli fatura düzenlendiği ve davacıya gönderildiği, ancak bu faturada yer alan 132.131,69 TL bedelli dekorasyon kısmına davacı yanca itiraz edildiği, taraflar arasındaki 05.08.2013 tarihli Franchise sözleşmesinde davalı tarafından davacıya bir dekorayon hizmeti verileceğine dair bir hüküm olmadığı, davalı tarafın da bu iddia ve talebi ispat edemediği, proforma fatura miktarı ile 21.07.2014 tarihli fatura bedelinin örtüştüğü, fatura içeriği ekipman ve techizatın büyük bir kısmının davalının yeddinde olduğunun mahallinde yapılan keşif sonucu düzenlenen 19.06.2016 tarihli teknik bilirkişi heyeti tarafından tespit edildiği, bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde, 21.07.2014 tarihli faturanın davacı kabulünde olduğunun kabul edilemeyeceği sonucuna varılmıştır.Teknik inceleme sonucunda dosyaya sunulan denetime elverişli bilirkişi raporu incelendiğinde; dava konusu ekipman bedelinin, 137.588,00 TL olduğu anlaşılığından, yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, davanın 137.588,00 TL üzerinden kısmen kabulüne karar verilmesi gerekirken, hatalı değerlendirme ile reddine karar verilmiş olması yerinde görülmemiştir.Diğer yandan, talep konusu davacıya ait ekipmanların davalı yedinde bulunduğunun sabit olduğu, hale göre davacının bu ekipmanları kullanamamasından kaynaklı olarak kazanç kaybına uğradığının kabul edilmesi gerektiği, bu kapsamda dosyaya sunulan bilirkişi raporunda yapılan hesaplamaya göre, 12.800,00 TL bedelli kazanç kaybının dosya kapsamına ve hakkaniyete uygun düşeceği anlaşıldığından, bu miktar yönünden talebin kabulüne karar vermek gerekirken yazılı gerekçe ile reddine karar verilmiş olması yerinde görülmemiş, bu itibarla da hükmün kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.Açıklanan sebeplerle, davacının istinaf başvurusunun kabulüne, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/2. maddesine göre İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden davanın kısmen kabulüne dair yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1- Davacı vekilinin istinaf isteminin KISMEN KABULÜ ile,2- İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 03/03/2020 tarih, 2014/1396 E., 2020/236 K. Sayılı kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına,Bu kapsamda;3- Davanın kısmen kabulüne,137.588,00 TL'nin 22.07.2014 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,Davacının talep ettiği 12.800,00 TL bedelli kazanç kaybı tazminatı talebinin kabulü ile, 1.000,00 TL'sinin dava tarihi 11.09.2014 tarihinden, bakiye 11.800,00 TL'sinin ıslah tarihi olan 23.09.2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi le birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,4- İlk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;4/a-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 10.273,00 TL karar harcından peşin alınan 3.207,10 TL peşin ve 219,00 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 3.426,10 TL'nin mahsubu ile 6.846,90 TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 4/b-Davacı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan: 25,20 TL başvurma harcı, 3.207,10 TL peşin harç, 219,00 TL ıslah harcı, 3,80 TL vekalet harcı, 3.450,00 TL bilirkişi ücreti, 216,25 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 7.121,35 TL'nin, davanın kısmen kabul edilmiş olması sebebiyle, 5.365,90 TL'nin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına, 4/c-Davalı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan, 84,20 posta giderinin, davanın kısmen kabul edilmiş olması sebebiyle, 20,75 TL'sinin davacıdan tahsiliyle davalıya verilmesine, 4/ç-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine 13/(1). maddesine göre, davanın kabul edilen kısmı üzerinden 24.062,08 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, 4/d- Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre, davanın red edilen kısmı üzerinden 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsiliyle davalıya verilmesine, 5- İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;5/a-İstinaf talebi kabul edildiğinden davacı tarafça yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine,5/b-İstinaf yargılaması için davacı tarafından yapılan 148,60 TL istinaf yoluna başvurma harcı, 32,00 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 178,60 TL'nin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine,5/c-İstinaf yargılaması için davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,5/ç-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına, 6- 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince var ise bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a. maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 21/03/2024