T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO: 2023/2887
KARAR NO: 2024/1009
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
NUMARASI: 2020/636 Esas - 2023/256 Karar
TARİHİ: 10/04/2023
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Abone Sözleşmesi)
KARAR TARİHİ: 02/04/2024
Yukarıda tarafları ve konusu yazılı bulunan dava ile ilgili olarak, ilk derece mahke- mesince verilen kararın istinaf edilmesi sebebiyle, dava dosyası üzerinde yapılan inceleme sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin imalat işi yaptığını, davalı kurum ile işyeri için ... hesap numaralı Dükkan 1 adı ile elektrik aboneliği sözleşmesi bulunduğunu, faturalarını her ay düzenli ödediğini ve herhangi bir borcunun bulunmadığını, ancak davalı tarafından müvekkili adına 30/10/2020 tarihli ... hesap ve ... müşteri numarasına 53.491,75 TL kaçak elektrik cezası kesildiğini, kaçak elektrik kullanımının söz konusu olmadığını, müvekkiline herhangi bir tutanak verilmediği gibi 17.11.2020 tarihinde kesilen cezanın detaylarının ve neye ilişkin olduğuna dair bilgilendirme de yapılmadığını, söz konusu cezaya itiraz ettiklerini, ancak bir cevap verilmediğini, 19.10.2020 tarihinde davalı kurumdan gelinip güncel fatura kesildiğini ve 23.10.2020 tarihinde kaçak elektrik kullanım tespiti yapıldığını, kaçak elektrik kullanımının 19.10.2020 tarihinde fatura kesilirken fark edilmemiş olmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu beyanla müvek- kilinin 53.491,75 TL üzerinden borçlu olmadığının tespitine ve bu bedelin iptaline, yargılama ve vekalet ücretinin davalı yana tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirket tarafından yapılan incelemelerde ... no.lu tüketim noktasına ait adreste 21.10.2020 tarihinde yapılan kontrollerde sayaç sigor- tasına ait kabloların çıkarılarak, çıkış sigortasına bağlandığı, sayacın devre dışı bırakıldığı ve direkt bağlı enerji kullanıldığı tespit edilerek ... no.lu kaçak tespit tutanağının düzenlendiğini, ilgili tutanağa istinaden ekli bültende hesaplama bilgileri verilen 566,33 TL kaçak ve 53.491,75 TL ek tüketim faturalarının oluşturulduğunu, davacının kaçak elektrik kullanmadığına yönelik olarak yapmış olduğu savunmaların gerçeği yansıtmadığını, müvekkili şirket tarafından ilgili mevzuat gereğince davacı tarafın kaçak elektrik kullandığının tespit edildiğini ve davacı hakkında mevzuata uygun biçimde gerekli işlemler yapılarak kullanılan kaçak elektrik bedelinin mevzuat gereği hesaplanarak tahakkuk edildiğini beyanla davanın reddini savunmuştur. İlk Derece Mahkemesi'nce: \"Davanın REDDİNE\" karar verilmiştir. İstinaf Başvurusu: Hüküm davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir. Davacı vekili istinaf dilekçesinde; tesisatta 19.10.2020 tarihinde sayaç okuması yapı- larak normal tüketime ait güncel fatura kesildiğini, 23.10.2020 tarihinde ise kaçak tüketim yapıldı- ğından bahisle tutanak düzenlenerek fatura tahakkuk edildiğini, müvekkilinin kaçak elektrik kullanı- mının söz konusu olmadığını, kaldı ki kaçak bir tüketim varsa 19.10.2020 tarihindeki sayaç okuma sırasında fark edilmiş olmasının gerektiğini, tahakkukun kaç günlük tüketim için ne şekilde yapıldı- ğının anlaşılamadığını, ayrıca tahakkuk olunan borcun fahiş miktarda olduğunu, davalı tarafça düzen- lenen tutanak ve faturaları kabul etmediklerini, bu belgelerin delil değerinin bulunmadığını ve maddi gerçeğe uygun olmadığını, tanık imzası olmayan tutanaklar sadece davalının iddialarını yansıttığın- dan bu belgelere dayalı bilirkişi raporunu kabul etmediklerini beyanla kararın kaldırılmasını istemiştir. 6100 sayılı HMK'nun 355 md ve istinaf sebepleri ile sınırlı olarak yapılan incelemeye göre; Dava, menfi tespit talebine ilişkindir. 1-Yargıtay önceki kararlarında kaçak tespit tutanaklarının aksi sabit oluncaya kadar geçerli belgelerden olduğunu,bu tutanağın aksini iddia edenin ispat ile yükümlü olduğu belirtilmekte idi. Ancak son zamanlardaki kararlarında bu görüş terk edilerek, bir özel hukuk tüzel kişisi olduğu tartışmasız olan davalı şirkette hizmet akdiyle çalışan görevliler tarafından düzenlenen kaçak tespit tutanağının 6100 sayılı Kanun'un 204. maddesinin ikinci fıkrasında hüküm altına alınan, aksi sabit oluncaya kadar geçerli belgelerden olmadığı vurgulanmıştır. (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 2022/ 7569E.- 2023/658 K. nolu 16.03.2023 tarihli ve 2021/4894 E., 2021/ 10580 K. Sayılı 21.10.2021 tarihli ilamı da aynı yöndedir. Söz konusu tutanağın geçerliliği açısından fiili kullanıcının veya tanık sıfatıyla başka- sının da hazır bulunması ve tutağı imzalamasının gerekmediği açıktır. 2-Tutanak tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 30.05.2018 tarihli ''Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği\" nde; Kaçak elektrik enerjisi tüketimi halleri: MADDE 42 – (1) Gerçek veya tüzel kişinin kullanım yerine ilişkin olarak; a) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşma olmaksızın dağıtım sistemine müdahale ederek elektrik enerjisi tüketmesi, b) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken ayrı bir hat çekmek suretiyle dağıtım sistemine müdahale ederek sayaçtan geçirilmeksizin elektrik enerjisi tüketmesi,c) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken sayaçlara veya ölçü sistemine müdahale ederek, tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, eksik veya hatalı ölçüm yapılması veya hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmemiş sayaçtan geçirilerek, mevzuata aykırı bir şekilde elektrik enerjisi tüketmesi, ç) Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişinin ilgili mevzuata uygun olarak kestiği elektrik enerjisini, mücbir sebep halleri dışında açması, kaçak elektrik enerjisi tüketimi olarak kabul edilir. Kaçak elektrik enerjisi tespit süreci- MADDE 43 – (1) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bendi kapsamında doğrudan dağıtım sistemine yapılan müdahalelerde dağıtım sistemine olan bağlantılar ortadan kaldırılır. Kullanım yerinde EK-5’te yer alan kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenir ve kullanım yerinin elektriği kesilir. (2) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sayaca müdahale edildiğine ilişkin şüpheye sebep olacak bir bulguya rastlanılması halinde aşağıda belirtilen kaçak tespit süreci başlatılır; a) Sayaç sökülerek yerine uygun bir sayaç takılmak sureti ile mevcut sayaç incelemeye alınır.b) Sökülen ve takılan sayaçlarla ilgili EK-6’da yer alan sayaç değiştirme tutanağı düzenlenir. c) İnceleme sonucunda sayaca müdahale edilerek tüketimin doğru tespit edilmesinin engellenmesi suretiyle elektrik enerjisinin eksik veya hatalı ölçülerek veya hiç ölçülmeden tüketildiğinin laboratuvar raporu ile tespiti halinde EK-5’te yer alan kaçak tespit tutanağı düzenlenir. ç) Laboratuvar raporu, kaçak elektrik tespit tutanağı ve ödeme bildirimi beraber tüketiciye bildirilir ve aynı süre içerisinde kesme bildirimi düzenlenmek suretiyle kullanım yerinin elektriği kesilir. (3) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi kapsamında kullanım yerinde EK-5’te yer alan kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenir ve kullanım yerinin elektriği kesilir. (4) Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi, kaçak tespit süreci sonucunda kaçak elektrik enerjisi tüketimi tespit edilen gerçek veya tüzel kişiler ile ilgili Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunur. (5) Kaçak elektrik enerjisi tüketiminin tespit edilmesinde, ilgili tüzel kişinin tespitini doğru bulgu ve belgelere dayandırması ve tüketici haklarının ihlal edilmemesi esastır. (6) Bu madde kapsamında düzenlenen kaçak elektrik tüketim faturası en geç 3 iş günü içerisinde tüketiciye gönderilir. (7) Bu madde kapsamında yapılan tespit ve işlemler kullanım yerini de içerecek şekilde fotoğraflanır ve iletişim bilgilerinin bulunması halinde kalıcı veri saklayıcısıyla da tüketiciler bilgilendirilir. Kaçak elektrik tüketim miktarının hesaplanması- MADDE 44 – (1) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bendi kapsamındaki kaçak olarak tüketilen elektrik enerjisi miktarı, tüm tüketiciler için; a) Öncelikle tüketimi doğru olarak kaydetmiş olan yasal şekilde tesis edilmiş sayaç değerine göre, b) Tüketimi doğru olarak kaydetmiş yasal şekilde tesis edilmiş sayaç değerinin bulunmaması durumunda, ihtilafsız aynı dönemki tüketim miktarına göre, hesaplanır. (b) bendi kapsamında, kaçak kullanım tespitinin yapıldığı tarihten geriye dönük olarak yapılan incelemeler sonucunda, tüketim değerlerinin düşmeye başladığı tarih tespit edilebiliyorsa, bu tarihten önceki aynı dönem, ihtilafsız dönem olarak kabul edilir. (2) Birinci fıkra kapsamında doğru tespit edilmiş tüketim değeri yoksa, kullanım yerinin müstakil trafolu olup olmamasına bakılmaksızın; a) Meskenlerde, proje varsa projesinde belirtilen gücün kullanma faktörü olan 0,60’ı, projesi yok ise, basit yapılarda 3 kW, diğerlerinde 5 kW’nın altında olmamak üzere bağlantı gücüne ve ortalama günlük çalışma saatine göre, yöresel özellikler ve benzer yapılar göz önüne alınarak, b) Diğer tüketici gruplarında, tespit edilen kurulu gücün kullanma faktörü olarak alınan 0,60 ile çarpımı sonucu bulunan değer bağlantı gücü olarak kabul edilir ve bu değer 3 kW’nın altında olmamak üzere ortalama günlük çalışma saatlerine göre, hesaplanır. Bu tür hesaplamaların yapılamaması durumunda, tüketilen elektrik enerjisi miktarı aynı yörede bulunan benzer kullanım yerlerinin ortalama tüketimlerine göre hesaplanarak tespit edilir, (3) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında, mühürlenmiş sayaçtan geçirilmeksizin ayrı bir hat çekilerek birtakım cihazlar kaçak olarak beslenmiş ise, tüketilen elektrik enerjisi sadece bu hat üzerindeki cihazların kurulu gücü dikkate alınarak hesaplanır. (4) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi çerçevesindeki tespitlerde; elektrik enerjisinin kesildiği tarihteki endeks değeri ile kaçak tespitinin yapıldığı tarihteki endeks değeri arasındaki fark dikkate alınarak hesaplama yapılır. Kaçak elektrik enerjisi tüketim miktarının hesaplanmasında ve faturalanmasında esas alınacak süre- MADDE 45 – (1) Kaçak elektrik enerjisi tükettiği tespit edilen tüketiciye yapılacak faturalandırmada, aşağıda yer alan süreler esas alınır; a) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi çerçevesindeki tespitlerde; doğru bulgu ve belgelere dayandırılması kaydıyla kaçak elektrik enerjisi kullanılmaya başlandığı tarih ile kaçak tespitinin yapıldığı tarih arasındaki süre olup bu süre 12 ayı geçemez. Doğru bulgu ve belgelerin bulunmaması halinde bu süre 90 gün olarak alınır.b) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi çerçevesindeki tespitlerde; kaçak elektrik enerjisi kullanımına ilişkin olarak yapılacak hesaplamada kullanım süresi esas alınır, bu süre 180 günü geçemez.c) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi çerçevesindeki tespitlerde; son endeks okuma ile tutanak düzenlenmiş olması kaydıyla kontrol, mühürleme, kesme-bağlama, sayaç değiştirme işlemleri gibi, sayaç mahallinde dağıtım şirketince gerçekleştirilmiş olan en son işlem tarihi ile kaçak tespitinin yapıldığı tarihe kadar olan süredir ve bu süre 90 günü geçemez. ç) Birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirtilen sürenin dışında, tüketicinin kaçak elektrik enerjisi kullanım başlangıç tarihinin doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmesi halinde, kaçak tüketime ek olarak birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerinde belirlenen başlangıç tarihinden itibaren, doğru bulgu ve belgelerle tespit edilmiş kaçak elektrik enerjisi kullanımı başlangıç tarihine kadar geriye dönük normal tüketim hesabı yapılır. (1) Kaçak tüketimi ile kaçağa ilişkin normal tüketim hesabında esas alınacak sürelerin toplamı, 12 ayı geçemez. Yapılacak hesaplamada tüketimin yapıldığı kabul edilen dönemlerdeki birim fiyatlar dikkate alınır ve gecikme zammı alınmaz. (2) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi çerçevesindeki tespitlerde; kaçak elektrik enerjisi kullanımına ilişkin olarak yapılacak hesaplamada esas alınacak süre, tüketicinin tespite konu elektrik enerjisinin kesildiği tarih ile kaçak tespitinin yapıldığı tarih arasındaki süredir. (3) Kaçak elektrik enerjisi tüketim miktarının hesaplanmasında ortalama günlük çalışma saatleri;a) Meskenlerde; 5 saat,b) Tarımsal sulama tüketici grubunda yer alan tüketicilerde; ilgili Tarım İl Müdürlüğünden ürün bazında alınacak sulama sezonu saati bilgisi çerçevesinde belirlenen saat,c) Sanayi tüketici grubundan enerji alanlar ile turistik tesisler, akaryakıt istasyonları, hastaneler, alışveriş merkezleri gibi vardiyalı hizmet veren tüketicilerden, tek vardiyalı çalışanlar için 7 saat, iki vardiya çalışanlar için 14 saat, üç vardiya çalışanlar için 21 saat,ç) Diğer tüketicilerde; 8 saat olarak kabul edilir. (4) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması olmayanlara, çalışma saatleri % 20 oranında artırılarak uygulanır. Üç vardiya çalışanlar için bu süre 24 saat olarak kabul edilir. (5) Üçüncü fıkranın (c) bendinin uygulanmasında, vardiya sayısının tespitinde kaçak tespiti yapan kuruluşun görevlilerinin tespiti ve şirket kayıtları, bunun mümkün olmaması halinde kamu kurum ve kuruluşları tarafından verilen resmi belgeler göz önüne alınır. Çalışma saatlerinin üçüncü fıkranın (c) bendinde belirtilenlerden daha fazla olmasının tespiti durumunda ise, tespit edilen saatler esas alınır.\" şeklinde düzenleme yapılmıştır. 3 - Dosya içeriğinden; davacının kullanımında bulunan ... nolu tüketim noktasına ait \"... mah. ... Cad. No. ... zemin Avcılar/İstanbul\" adresindeki ticarethanede (...Tekstil), davalı ... çalışanlarınca 21.10.2020 tarihinde yapılan kontroller sonucu, tesisatta bulunan ... nolu ... marka sayacın sigortalarından kabloları çıkarılarak (bilerek) direkt bağlı şekilde kaçak elektrik kullanıldığının tespit edildiği ve davacı adına ... nolu kaçak tespit tutanağının düzenlendiği, durumun video kayıtları ile da ayrıca kayıt altına alındığı, dosyaya ibraz olunan video görüntüleri incelendiğinde ilgili tesisatta sayaç devre dışı bırakılarak elektrik kullanıldığı anlaşıl- makla davacının (tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle ve hiç ölçülmeden) elektrik kullandığı anlaşılmıştır. Bu tüketim şekli yönetmeliğin 42/1-c md hükmünde tarif edilen \"kaçak tüketim\" e uymaktadır. Bilirkişi hesaplama ile ilgili değerlendirmelerinde; \"İlgili tesisat üzerinden direkt bağlı elektrik kullanımı nedeniyle tüketimi doğru olarak kaydeden ve yasal şekilde tesis edilmiş sayaç değeri bulunmaması nedeniyle, ilgili yönetmelik uyarınca davaya konu tesisatın tespit esnasında belirlenen kurulu gücü üzerinden işlem yapılması gerekmektedir. Davalı şirket görevlileri tarafından tespit esnasında, tesisata ait akım değerleri R:3SA, S:34A, T:40A olarak belirlenmiştir. Buradan toplam akım değeri 109A olarak hesaplanmıştır. Toplam Güç = Gerilim X Akım- 220X109 = 23,98kWh (ibraz edilmiş evrak içeriğinden tesisatın bağlantı olduğu belirlenmiştir. Davalı şirket tarafından bağlantı gücü 23,64 olarak hesaplamaya dahil edilmiştir. 23,64 kWh tüketim miktarının; hesaplanan 23,98kWh tüketim miktarı ile yaklaşık olarak örtüştüğü ve kaçak tüketim miktarında hesaplamaya dahil edilmesinde hata olmadığı belirlenmiştir.Kaçak tüketim bedeli ; Davacının ticarethane tipi aboneliğini bulunduğu, bağlantı gücünün 23,64 kwh, kaçak tespitinin 21.09.2020, tutanak öncesi son işlemin (okuma işlemi) 20.10. 2020 , kaçak süresinin 21.10.2020- 19.10.2020 arası 2 gün ve günlük çalışma süresinin 8 saat oldu- ğundan hareketle 556,28 TL olarak tespit edilmiştir. Ek tahakkuk ise ; davacının tüketim ekstrelerinin celp ve tetkiki ile geriye dönük kaçak kullanım süresinin 335 gün olduğu ve 19.10.2020 -21.10.2020 tarihleri arasında ödediği tüketim bedelleri mahsup edildiğinde 53.700,59 TL olarak hesaplanmıştır. Davalı tarafça yapılan hesaplamalarda usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşıl- mıştır.\" şeklinde değerlendirme yapılmıştır. Bilirkişi raporu dosyadaki deliller ile uyumlu, hükme ve yargısal denetime elverişli olup iş bu rapor doğrultusunda hüküm kurulmasında isebetsizlik görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle, ilk derece mahkemesince verilen kararda vakıa ve hukuki değer- lendirme noktasında, usul ve esasa aykırılık tespit edilmediğinden, davacının istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 md gereğince reddine karar vermek gerekmiştir.
K A R A R : Yukarıda açıklanan nedenlerle; Davacının istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi uyarınca reddine,Davacıdan alınması gereken 427,60 TL karar ve ilam harcından, peşin alınan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 157,75 TL'nin istinaf eden davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, İstinaf yargılama giderlerinin istinaf eden üzerinde bırakılmasına, İstinaf sebebiyle yatırılan gider avansı bakiyesi varsa, karar kesin olmakla istinaf edene ilk derece mahkemesince iadesine, Dair dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda HMK 362/1-a maddesi gereğince kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 02/04/2024